السؤال
س17: ما آداب قضاء الحاجة؟
پرسش ۱۷: قضای حاجت چه آدابی دارد؟
الجواب
ج:1. أدخل بقدمي اليسرى.
- وأقول قبل الدخول:
«بسم الله، اللهم إني أعوذ بك من الخبث والخبائث».
- لا أدخل شيئًا فيه ذِكر الله.
- عن أنس رضي الله عنه قال:
«كان النبي صلى الله عليه وسلم إذا دخل الخلاء وضع خاتمه»
رواه أبو داود وابن ماجه.
- أستتر حال قضاء الحاجة.
- في الحديث:
«وكان أحب ما استتر به رسول الله صلى الله عليه وسلم لحاجته هدف أو حائش نخل»
رواه مسلم.
- لا أتكلم في مكان قضاء الحاجة.
- لا أستقبل القبلة، ولا أستدبرها أثناء البول أو الغائط.
- لقول النبي صلى الله عليه وسلم:
«لا تستقبلوا القبلة بغائط، أو بول، ولكن شرقوا أو غربوا»
متفق عليه.
- أستعمل يدي اليسرى في إزالة النجاسة، ولا أستعمل اليمنى.
- لحديث:
«لقد نهانا… أن نستنجي باليمين»
- لا أقضي حاجتي في طريق الناس أو ظلهم.
- لحديث أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال:
«اتقوا اللعانين» قالوا: وما اللعانان يا رسول الله؟ قال: «الذي يتخلى في طريق الناس، أو في ظلهم»
- أغسل يدي بعد قضاء الحاجة.
لحديث جرير رضي الله عنه كنت مع النبي صلى الله عليه وسلم، فأتى الخلاء، فقضى الحاجة، ثم قال:
«يا جرير هات طهورًا» فأتيته بالماء، فاستنجى بالماء، وقال بيده، فدلك بها الأرض.
رواه النسائي.
- أخرج بقدمي اليسرى، وأقول: «غفرانك».
پاسخ: ۱- با پای چپم وارد دستشویی میشوم.
۲- و پیش از وارد شدن میگویم:
(به نام الله، بار الها از شر شياطين نر و ماده [يا هر پليدی و نا پاكی ديگر] به تو پناه می برم).
۳- چیزی را که در آن ذکر الله است به دستشویی نمیبرم.
از انس رضی الله عنه روایت است که:
«پیامبر صلی الله علیه وسلم هرگاه وارد دستشویی میشدند، انگشترشان را [که در آن نام الله بود] بیرون میآوردند».
به روایت ابوداود و ابن ماجه.
۴. برای قضای حاجت، خود را از نگاه مردم میپوشانم.
در حدیث آمده است که:
بیشترین چیزی که رسول الله صلی الله علیه وسلم دوست داشتند هنگام قضای حاجت خود را پشت آن مخفی کنند، برآمدگیهای زمین [مانند کوه و تپه شنی و بناها] یا انبوه نخلها بود.
به روایت مسلم.
۵- در محل قضای حاجت با کسی حرف نمیزنم.
۶. در هنگام قضای حاجت رو یا پشت به قبله نمیکنم.
به دلیل سخن پیامبر صلی الله علیه وسلم که میفرماید:
«برای مدفوع یا ادرار رو به قبله نکنید، بلکه رو به شرق یا غرب بکنید».
به روایت بخاری و مسلم.
۷. برای شستن خود از نجاست، دست چپ را به کار میگیرم و از دست راست استفاده نمیکنم.
به دلیل این حدیث که:
«و ما را نهی کرد… از اینکه با دست راست استنجا کنیم».
۸. در راه مردم یا در سایهای که آنان مینشینند قضای حاجت نمیکنم.
- به دلیل حدیث ابوهریره رضی الله عنه که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند:
«از دو کاری که باعث لعنت انسان میشوند دوری کنید». گفتند: دو لعنت کننده چیستند ای رسول الله؟ فرمود: «اینکه در راه مردم یا در سایهٔ آنها قضای حاجت میکند».
۹. دستان خود را پس از قضای حاجت میشویم.
به دلیل حدیث جریر رضی الله عنه که گفت: همراه با پیامبر صلی الله علیه وسلم بودم، پس به خلا رفت و قضای حاجت کرد و سپس فرمود:
«ای جریر، پاک کنندهای (آب) بده» پس برایش آب آوردم و با آن استنجا کرد، سپس با دستانش به زمین زد و بر آن کشید.
به روایت نسائی.
۱۰- از دستشویی با پای چپ بیرون میآیم و میگویم: «غُفرانَك» (مغفرت تو را خواهانم).