السؤال
س19: ما آداب السلام؟
پرسش ۱۹: سلام گفتن چه آدابی دارد؟
الجواب
ج:1. عندما ألقى مسلمًا أبدأ بالسلام، بقول: «السلام عليكم ورحمة الله وبركاته» لا يبدأ بغير السلام، ولا أشير بيدي وحدها.
- أتبسم في وجه من أسلم عليه.
في الحديث:
«لا تحقرن من المعروف شيئًا، ولو أن تلقى أخاك بوجه طلق»
رواه مسلم.
- وأصافحه بيدي اليمنى.
- إذا حياني أحد بتحية أحييه بأحسن منها، أو أرد مثلها.
- لقوله تعالى:
﴿وَإِذَا حُيِّيتُم بِتَحِيَّةٖ فَحَيُّواْ بِأَحۡسَنَ مِنۡهَآ أَوۡ رُدُّوهَآۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٍ حَسِيبًا﴾
[النساء: ٨٦].
- لا أبدأ الكافر بالسلام، وإذا سلم أرد عليه "وعليكم".
- لحديث:
«لا تبدؤوا اليهود، ولا النصارى بالسلام»
- ويسلم الصغير على الكبير، والراكب على الماشي، والماشي على القاعد، والقليل على الكثير.
قال رسول الله صلى الله عليه وسلم:
«يسلم الراكب على الماشي، والماشي على القاعد، والقليل على الكثير»
متفق عليه.
- عدم مصافحة المرأة التي لا تحل من غير المحارم.
- في الحديث عن أم المؤمنين عائشة رضي الله عنها قالت:
«ولا والله، ما مست يد رسول الله صلى الله عليه وسلم يد امرأة قط»
پاسخ ۱: هنگامی که با مسلمانی مواجه میشوم نخست به او سلام میگویم به این صورت که میگویم: «السلامُ عَلَیکُم ورَحمةُ اللهِ وبَرَکاته» و سخنی غیر از سلام نمیگویم و با دستم - بدون گفتن سلام - اشاره نمیکنم.
۲. در چهرهٔ کسی که با او سلام میگویم لبخند میزنم.
در حدیث آمده است که:
«از کار نیک هیچ چیزی را کوچک نشمار حتی [اگر این باشد که] با روی باز با برادرت روبرو شوی».
به روایت مسلم.
۳- و با دست راست با او مُصافحه میکنم.
۴- اگر کسی به من سلام و خوش آمدی گفت، با سلام و خوش آمدی بهتر به او پاسخ میگویم یا حداقل به همان صورت جوابش را میدهم.
به دلیل این سخن حق تعالی که:
(هر گاه با درودی صمیمانه به شما سلام گویند، شما پاسخی بهتر -و یا همانند آن- بگویید؛ [چرا که] بیتردید، الله همواره بر هر چیزی حسابگر است).
[سورهٔ نساء: ۸۰].
۵- آغازگر سلام به کافران نخواهم بود و اگر سلام گفتند در پاسخ میگوم: «وعلیکم».
به دلیل این حدیث که:
«آغازگر سلام به یهود و نصاری نباشید».
۶- کوچکتر بر بزرگتر سلام میگوید و سواره بر پیاده و پیاده بر نشسته و جمع کم بر جمع بسیار. رسول الله ﷺ میفرماید:
- رسول الله صلی الله علیه وسلم میفرماید:
«سواره بر پیاده، و پیاده بر نشسته، و جمع کم بر جمع بسیار سلام میگویند».
به روایت بخاری و مسلم.
۷. دست ندادن با زنی نامحرم.
- در حدیث از ام المؤمنین عایشه رضی الله عنها روایت شده که فرمود:
«به الله سوگند هرگز دست رسول الله صلی الله علیه وسلم، دست هیچ زن [نامحرمی] را لمس نکرد».