السؤال
س17: ما آداب قضاء الحاجة؟
پ17: ئادابێن چوونا دهستئاڤێ چنه؟
الجواب
ج:1. أدخل بقدمي اليسرى.
- وأقول قبل الدخول:
«بسم الله، اللهم إني أعوذ بك من الخبث والخبائث».
- لا أدخل شيئًا فيه ذِكر الله.
- عن أنس رضي الله عنه قال:
«كان النبي صلى الله عليه وسلم إذا دخل الخلاء وضع خاتمه»
رواه أبو داود وابن ماجه.
- أستتر حال قضاء الحاجة.
- في الحديث:
«وكان أحب ما استتر به رسول الله صلى الله عليه وسلم لحاجته هدف أو حائش نخل»
رواه مسلم.
- لا أتكلم في مكان قضاء الحاجة.
- لا أستقبل القبلة، ولا أستدبرها أثناء البول أو الغائط.
- لقول النبي صلى الله عليه وسلم:
«لا تستقبلوا القبلة بغائط، أو بول، ولكن شرقوا أو غربوا»
متفق عليه.
- أستعمل يدي اليسرى في إزالة النجاسة، ولا أستعمل اليمنى.
- لحديث:
«لقد نهانا… أن نستنجي باليمين»
- لا أقضي حاجتي في طريق الناس أو ظلهم.
- لحديث أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال:
«اتقوا اللعانين» قالوا: وما اللعانان يا رسول الله؟ قال: «الذي يتخلى في طريق الناس، أو في ظلهم»
- أغسل يدي بعد قضاء الحاجة.
لحديث جرير رضي الله عنه كنت مع النبي صلى الله عليه وسلم، فأتى الخلاء، فقضى الحاجة، ثم قال:
«يا جرير هات طهورًا» فأتيته بالماء، فاستنجى بالماء، وقال بيده، فدلك بها الأرض.
رواه النسائي.
- أخرج بقدمي اليسرى، وأقول: «غفرانك».
ب: 1- دهمێ دچمه د دهستئاڤێڤه؛ دێ پێ خۆ یێ چهپێ هاڤێژم.
- بهری بچمه ژوور؛ دێ بێژم:
ئانكو: ((ب ناڤێ خودێ، خودایێ من؛ ئهز خۆ ب ته دپارێزم ژ شهیتانێن نێر و مێ)).
- ئهز چ تشتان د گهل خۆ نابهمه ژوور كو زكرێ خودێ ل سهر بیت.
- ژ ئهنهسی (خودێ ژێ ڕازی بیت) دهێته ڤهگوهاستن كو گۆتییه:
ئانكو: ((دهمێ پێغهمبهر دچوو تارهتێ؛ گوستیركا خۆ ژ تبلا خۆ دكر و ددانا)).
ئهبو داوود و ئبن ماجه ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن
- دهمێ ئهز پێدڤیاتییا خۆ دقهتینم؛ دێ خۆ باش ڤهشێرم.
د فهرموودهیێدا هاتییه:
ئانكو: ((و تشتێ ژ ههمییان پتر پێغهمبهرێ خودێ حهزدكر خۆ پێ ب پهچنیت و ستاره بكهت بۆ چوونا تارهتێ؛ جهێ بلند ژ ئهردی (وهكی چیا و گر و ئاڤاهییان) یان ژی بیستانێ دارقهسپان بوو)).
موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
- دهمێ ئهز د دهستئاڤێڤه بم؛ ئهز نائاخڤم.
- دهمێ ئهز دهستئاڤا خۆ خۆش دكهم؛ چ یا زراڤ بیت یان یا ستویر، ئهز بهرێ خۆ نادهمه قیبلێ و پشتا خۆ ژی نادهمێ.
ئهڤه ژی ژبهر گۆتنا پێغهمبهری :
ئانكو: ((بۆ دهستئاڤا ستویر یان یا زراڤ هوین بهرێ خۆ نهدهنه قیبلێ، بهلكی هوین بهرێ خۆ بدهنه ڕۆژههلاتێ یان ڕۆژئاڤایێ)).
بۆخاری و موسلم ڤهدگوهێزن.
- دهمێ ئهز خۆ ژ پیساتیێ پاقژ دكهم، دێ دهستێ چهپێ بكارئینم و یێ ڕاستێ بكار نائینم.
ژ بهر ڤێ فهرموودهيێ :
ئانكو: ((ب ڕاستی وی ئهم پاشڤهبرین كو ب دهستێ ڕاستێ خۆ پاقژ بكهین)).
- د ڕێكێن خهلكیدا و ل بن سیبهرێن وان دهستئاڤا خۆ خۆش ناكهم.
- ژ بهر فهرموودهیا ئهبو هورهیرهی (خودێ ژێ ڕازی بیت) كو پێغهمبهرێ خودێ گۆت:
ئانكو: ((خۆ ژ وان ههردوو كارێن دبنه ئهگهر نهفرهت ل مرۆڤی بهێنه باراندن بپارێزن))، گۆتن: ئهرێ ئهو ههردوو كارێن دبنه ئهگهر نهفرهت ل مرۆڤی بهێنه باراندن چنه ئهی پێغهمبهرێ خودێ؟ گۆت: ((ئهو كهسێ دهستئاڤا خۆ ل سهر ڕێكا خهلكی، یان ژی ل بن وی جهێ سیبهرێ ل وان دكهت خۆشكهت)).
- پشتی ئهز پێدڤیاتیا خۆ دقهتینم؛ دێ دهستێن خۆ شووم.
ژ بهر فهرموودهیا جهریری (خودێ ژێ ڕازی بیت) كو دبێژیت: ئهز د گهل پێغهمبهری بووم، ئینا چوو تارهتێ و پێدڤیاتییا خۆ ب دویماهیك ئینا، پاشی گۆت:
((جهریر، بۆ من وی تشتێ خۆ پێ پاقژ بكهم بینه)) من ژی ئاڤ بۆ ئینا، ئهوی ژی خۆ ب ئاڤێ پاقژكر و پاشی دهستێ خۆ ب ئهردیڤه دا.
نهسائی ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت
- دهمێ ئهز ژ دهستئاڤێ دهردكهڤم؛ دێ پێ خۆ یێ چهپێ هاڤێژم و بێژم: "غفرانك". ئانكو: ((خودایێ من؛ ئهز داخوازا ژێبرنا گونههان ژ ته دكهم)).