Skip to content

ئادابێن چوونا ده‌ستئاڤێ چنه‌؟

الباب / الفصل
قسم الآداب الإسلامية

السؤال

س17: ما آداب قضاء الحاجة؟

پ17: ئادابێن چوونا ده‌ستئاڤێ چنه‌؟

الجواب

ج:1. أدخل بقدمي اليسرى.

  1. وأقول قبل الدخول:

«بسم الله، اللهم إني أعوذ بك من الخبث والخبائث».

  1. لا أدخل شيئًا فيه ذِكر الله.
  • عن أنس رضي الله عنه قال:

«كان النبي صلى الله عليه وسلم إذا دخل الخلاء وضع خاتمه»

رواه أبو داود وابن ماجه.

  1. أستتر حال قضاء الحاجة.
  • في الحديث:

«وكان أحب ما استتر به رسول الله صلى الله عليه وسلم لحاجته هدف أو حائش نخل»

رواه مسلم.

  1. لا أتكلم في مكان قضاء الحاجة.
  2. لا أستقبل القبلة، ولا أستدبرها أثناء البول أو الغائط.
  • لقول النبي صلى الله عليه وسلم:

«لا تستقبلوا القبلة بغائط، أو بول، ولكن شرقوا أو غربوا»

متفق عليه.

  1. أستعمل يدي اليسرى في إزالة النجاسة، ولا أستعمل اليمنى.
  • لحديث:

«لقد نهانا… أن نستنجي باليمين»

  1. لا أقضي حاجتي في طريق الناس أو ظلهم.
  • لحديث أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال:

«اتقوا اللعانين» قالوا: وما اللعانان يا رسول الله؟ قال: «الذي يتخلى في طريق الناس، أو في ظلهم»

  1. أغسل يدي بعد قضاء الحاجة.

لحديث جرير رضي الله عنه كنت مع النبي صلى الله عليه وسلم، فأتى الخلاء، فقضى الحاجة، ثم قال:

«يا جرير هات طهورًا» فأتيته بالماء، فاستنجى بالماء، وقال بيده، فدلك بها الأرض.

رواه النسائي.

  1. أخرج بقدمي اليسرى، وأقول: «غفرانك».

ب: 1- ده‌مێ دچمه‌ د ده‌ستئاڤێڤه؛‌ دێ پێ خۆ یێ چه‌پێ هاڤێژم.

  1. به‌ری بچمه‌ ژوور؛ دێ بێژم:

ئانكو: ((ب ناڤێ خودێ، خودایێ من؛ ئه‌ز خۆ ب ته‌ دپارێزم ژ شه‌یتانێن نێر و مێ)).

  1. ئه‌ز چ تشتان د گه‌ل خۆ نابه‌مه‌ ژوور كو زكرێ خودێ ل سه‌ر بیت.
  • ژ ئه‌نه‌سی (خودێ ژێ ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه‌:

ئانكو: ((ده‌مێ پێغه‌مبه‌ر دچوو تاره‌تێ؛ گوستیركا خۆ ژ تبلا خۆ دكر و ددانا)).

ئه‌بو داوود و ئبن ماجه ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن

  1. ده‌مێ ئه‌ز پێدڤیاتییا خۆ دقه‌تینم؛ دێ خۆ باش ڤه‌شێرم.

د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌:

ئانكو: ((و تشتێ ژ هه‌مییان پتر پێغه‌مبه‌رێ خودێ حه‌زدكر خۆ پێ ب په‌چنیت و ستاره‌ بكه‌ت بۆ چوونا تاره‌تێ؛ جهێ بلند ژ ئه‌ردی (وه‌كی چیا و گر و ئاڤاهییان) یان ژی بیستانێ دارقه‌سپان بوو)).

موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.

  1. ده‌مێ ئه‌ز د ده‌ستئاڤێڤه‌ بم؛ ئه‌ز نائاخڤم.
  2. ده‌مێ ئه‌ز ده‌ستئاڤا خۆ خۆش دكه‌م؛ چ یا زراڤ بیت یان یا ستویر، ئه‌ز به‌رێ خۆ ناده‌مه‌ قیبلێ و پشتا خۆ ژی ناده‌مێ.

ئه‌ڤه‌ ژی ژبه‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌ری :

ئانكو: ((بۆ ده‌ستئاڤا ستویر یان یا زراڤ هوین به‌رێ خۆ نه‌ده‌نه‌ قیبلێ، به‌لكی هوین به‌رێ خۆ بده‌نه‌ ڕۆژهه‌لاتێ یان ڕۆژئاڤایێ)).

بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.

  1. ده‌مێ ئه‌ز خۆ ژ پیساتیێ پاقژ دكه‌م، دێ ده‌ستێ چه‌پێ بكارئینم و یێ ڕاستێ بكار نائینم.

ژ به‌ر ڤێ فه‌رمووده‌يێ :

ئانكو: ((ب ڕاستی وی ئه‌م پاشڤه‌برین كو ب ده‌ستێ ڕاستێ خۆ پاقژ بكه‌ین)).

  1. د ڕێكێن خه‌لكیدا و ل بن سیبه‌رێن وان ده‌ستئاڤا خۆ خۆش ناكه‌م.
  • ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا ئه‌بو هوره‌یره‌ی (خودێ ژێ ڕازی بیت) كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ گۆت:

ئانكو: ((خۆ ژ وان هه‌ردوو كارێن دبنه‌ ئه‌گه‌ر نه‌فره‌ت ل مرۆڤی بهێنه‌ باراندن بپارێزن))، گۆتن: ئه‌رێ ئه‌و هه‌ردوو كارێن دبنه‌ ئه‌گه‌ر نه‌فره‌ت ل مرۆڤی بهێنه‌ باراندن چنه‌ ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؟ گۆت: ((ئه‌و كه‌سێ ده‌ستئاڤا خۆ ل سه‌ر ڕێكا خه‌لكی، یان ژی ل بن وی جهێ سیبه‌رێ ل وان دكه‌ت خۆشكه‌ت)).

  1. پشتی ئه‌ز پێدڤیاتیا خۆ دقه‌تینم؛ دێ ده‌ستێن خۆ شووم.

ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا جه‌ریری (خودێ ژێ ڕازی بیت) كو دبێژیت: ئه‌ز د گه‌ل پێغه‌مبه‌ری بووم، ئینا چوو تاره‌تێ و پێدڤیاتییا خۆ ب دویماهیك ئینا، پاشی گۆت:

((جه‌ریر، بۆ من وی تشتێ خۆ پێ پاقژ بكه‌م بینه‌)) من ژی ئاڤ بۆ ئینا، ئه‌وی ژی خۆ ب ئاڤێ پاقژكر و پاشی ده‌ستێ خۆ ب ئه‌ردیڤه‌ دا.

نه‌سائی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت

  1. ده‌مێ ئه‌ز ژ ده‌ستئاڤێ ده‌ردكه‌ڤم؛ دێ پێ خۆ یێ چه‌پێ هاڤێژم و بێژم: "غفرانك". ئانكو: ((خودایێ من؛ ئه‌ز داخوازا ژێبرنا گونه‌هان ژ ته‌ دكه‌م)).