ޤަޟާ ޙާޖާކުރުމުގެ އަދަބުތަކަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟
- الباب / الفصل
- قسم الآداب الإسلامية
السؤال
س17: ما آداب قضاء الحاجة؟
ސ 17: ޤަޟާ ޙާޖާކުރުމުގެ އަދަބުތަކަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟
الجواب
ج:1. أدخل بقدمي اليسرى.
- وأقول قبل الدخول:
«بسم الله، اللهم إني أعوذ بك من الخبث والخبائث».
- لا أدخل شيئًا فيه ذِكر الله.
- عن أنس رضي الله عنه قال:
«كان النبي صلى الله عليه وسلم إذا دخل الخلاء وضع خاتمه»
رواه أبو داود وابن ماجه.
- أستتر حال قضاء الحاجة.
- في الحديث:
«وكان أحب ما استتر به رسول الله صلى الله عليه وسلم لحاجته هدف أو حائش نخل»
رواه مسلم.
- لا أتكلم في مكان قضاء الحاجة.
- لا أستقبل القبلة، ولا أستدبرها أثناء البول أو الغائط.
- لقول النبي صلى الله عليه وسلم:
«لا تستقبلوا القبلة بغائط، أو بول، ولكن شرقوا أو غربوا»
متفق عليه.
- أستعمل يدي اليسرى في إزالة النجاسة، ولا أستعمل اليمنى.
- لحديث:
«لقد نهانا… أن نستنجي باليمين»
- لا أقضي حاجتي في طريق الناس أو ظلهم.
- لحديث أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال:
«اتقوا اللعانين» قالوا: وما اللعانان يا رسول الله؟ قال: «الذي يتخلى في طريق الناس، أو في ظلهم»
- أغسل يدي بعد قضاء الحاجة.
لحديث جرير رضي الله عنه كنت مع النبي صلى الله عليه وسلم، فأتى الخلاء، فقضى الحاجة، ثم قال:
«يا جرير هات طهورًا» فأتيته بالماء، فاستنجى بالماء، وقال بيده، فدلك بها الأرض.
رواه النسائي.
- أخرج بقدمي اليسرى، وأقول: «غفرانك».
ޖ: 1. އަހަރެން ޤަޟާ ޙާޖާކުރަން ވަންނަނީ ވާތު ފައި އިސްކޮށްގެންނެވެ.
- އަދި ވަނުމުގެ ކުރިން އަހަރެން މިހެން ކިޔަމެވެ:
«بسم الله، اللهم إني أعوذ بك من الخبث والخبائث». (ﷲ ގެ ނަންފުޅުންނެވެ. އޭ ﷲ އެވެ. ފިރިހެން ޝައިޠާނުންނާއި އަންހެން ޝައިޠާނުންގެ ކިބައިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް އިބަ އިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް އެދިދަންނަވަމެވެ.)
- ﷲ ގެ ޛިކުރު ހިމެނޭ އެއްވެސް އެއްޗެއް އަހަރެން އެތަނަށް ނުވައްދަމެވެ.
އަނަސް رضي الله عنه ވިދާޅުވިކަމަށް ރިވާވެގެންވެއެވެ:
“ނަބިއްޔާ ﷺ ފާޚާނާއަށް ވަދެވަޑައިގަންނަވާ ހިނދު އަނގޮޓިފުޅު ނަންގަވައެވެ.”
ރިވާކުރެއްވީ އަބޫ ދާވޫދާއި އިބްނު މާޖާއެވެ.
- ޤަޟާ ޙާޖާކުރާ ޙާލަތުގައި އަހަރެން ނިވާވެ ފަރުދާވަމެވެ.
ޙަދީޘްގައިވެއެވެ:
"ﷲ ގެ ރަސޫލާ ﷺޤަ ޟާޙާޖާ ކުރައްވާއިރު ނިވާވުމަށް ބޭނުންކުރައްވަން އެންމެ ލޯބިކުރައްވަނީ: ބިމުން އުފުލިފައި ހުންނަ ބައެއް ނުވަތަ ކަދުރު ރުއްގަނޑެކެވެ."
ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމެވެ.
- ޤަޟާ ޙާޖާކުރާ ތަނުގައި އަހަރެން ވާހަކައެއް ނުދައްކަމެވެ.
- ކުޑަކަމުދާއިރު ނުވަތަ ބޮޑުކަމުދާއިރު، ޤިބްލާއަށް ކުރިމަތިލައިގެން އަދި ފުރަގަސްދީގެންވެސް އަހަރެން ނުއިންނަމެވެ.
އެއީ ނަބިއްޔާ ﷺގެ ޙަދީޘަށްޓަކައިއެވެ:
“ބޮޑުކަމުދާއިރު ނުވަތަ ކުޑަކަމުދާއިރު ޤިބްލާއާ ކުރިމަތި ނުލާށެވެ. ނަމަވެސް އިރުމަތީ ފަރާތަށް ނުވަތަ ހުޅަނގަށް ކުރިމަތިލާށެވެ.”
މުއްތަފަޤުން ޢަލައިހި (ބުޚާރީއާއި މުސްލިމް ނެރުއްވާ އެއްބަސްވެވިފައިވާ ޙަދީޘެކެވެ.)
- ނަޖިސް ފިލުވާލުމަށް އަހަރެން ބޭނުންކުރަނީ ވައަތެވެ. އަދި ކަނާތް ބޭނުން ނުކުރަމެވެ.
އެއީ މި ޙަދީޘަށްޓަކައިއެވެ:
"އަހަރުމެންގެ ކަނާތުން އިސްތިންޖާކުރުން އެކަލޭގެފާނު އަހަރުމެންނަށް ނަހީކުރެއްވިއެވެ.."
- މީހުން ހިނގާބިގާވާ މަގުގައި ނުވަތަ އެމީހުންގެ ހިޔަލުގައި އަހަރެން ޤަޟާޙާޖާ ނުކުރަމެވެ.
އެއީ އަބޫ ހުރައިރާ رضي الله عنه ގެ ޙަދީޘަށްޓަކައިއެވެ.: ﷲ ގެ ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ:
"ލަޢުނަތް ލިބޭ ދެ ކަންތަކާމެދު ތިޔަބައިމީހުން ބިރުވެތިވެ އެއްކިބާވާށެވެ." އެބޭކަލުން ދެންނެވިއެވެ: "އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ! ލަޢުނަތް ލިބޭ ދެކަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟" ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "މީސްތަކުންގެ މަގުގައި، ނުވަތަ އެމީހުންގެ ހިޔަލުގައި ޤަޟާޙާޖާކުރާ މީހާއެވެ."
- ޤަޟާ ޙާޖާކުރުމަށްފަހު އަހަރެންގެ އަތް ދޮންނަމެވެ.
އެއީ ޖަރީރު رضي الله عنه ގެ ޙަދީޘަށްްޓަކައިއެވެ: (ވިދާޅުވިއެވެ) "އަހަރެން ނަބިއްޔާ ﷺ އާއެކު ހުރީމެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ގިފިއްޔަށް ވަޑައިގެން ޤަޟާ ޙާޖާކުރެއްވިއެވެ. ދެން ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ:
"އޭ ޖަރީރެވެ! ޠާހިރު ފެން ގެންނާށެވެ!" ދެން އަހަރެން އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ފެން ގެނެސްދިނީމެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ފެނުން އިސްތިންޖާކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު އަތްޕުޅުން، ބިމުގައި އުނގުޅާލެއްވިއެވެ."
ރިވާކުރެއްވީ އައްނަސާއީއެވެ.
- އަހަރެން ނިކުންނައިރު ވާތުފައި އިސްކުރަމެވެ. އަދި «غفرانك» މިހެން ކިޔަމެވެ.