މުލްޙިދަށް (ކަލަކުވާކަމަށް ޤަބޫލުނުކުރާ އޭތީސްޓަށް) ވާ ކުރު ރިސާލާއެއް
(އައް-ލަޖްނަތުލް-ޢިލްމިއްޔަތު ބިޖަމްޢިއްޔަތި ޚިދްމަތިލް-މުޙްތަވަލް-އިސްލާމީ ބިއް-ލުޣާތި)
އެކި ބަސްބަހުން އިސްލާމީ އުފެއްދުންތަކަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޖަމްޢިއްޔާގެ ޢިލްމީ ލަޖްނާ
ހަމަކަށަވަރުން އަހަރުމެން ދިރި މިއުޅެނީ، އަންތަރީސްވާފަދަ ޢަޖައިބުކުރަނިވި ގުޅިލާމެހުމަކާއި ބަރާބަރު ސީދާ ނިޒާމެއް ފާޅުވެގެންވާ ނާޒުކު ޤާނޫނުތަކަކުން ހިފެހެއްޓިގެންވާ ޙައިރާންކުރުވަނިވި ކައުނެއްގައެވެ.
ކައުނުގެ ޤާނޫނުތައް ވިސްނައިގަނެ ފަހުމްކުރުމުގައި އިންސާނާ ފުނަށް ދިޔަ ވަރަކަށް، މާއްދީ ފިޒިކްސް ޢިލްމުން އެއަށް ޖަވާބެއް ނުލިބޭނެ ސުވާލެއް އައުން އިތުރުވެ ބޮޑުވެއެވެ. އެއީ: މި ޤާނޫނުތަކަކުގެ މަޞްދަރަކީ (އުފެދިގެން އައި އަޞްލަކީ) ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ މި ޤާނޫނުތައް އަޞްލު ވުޖޫދުވެގެންވީވެސް ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟
އަހަރެން މި ލިޔަނީކީ ތައްޔާރުކޮށްފައި އޮތް ޖަވާބެއް ހުށަހަޅާދޭކަށް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ދީނީގޮތުން ނުވަތަ ފިކުރީގޮތުންވެސް ބެލުމެއްނެތި، ހުށަހަޅަން ޙައްޤު، ބުއްދި ހަމަޖެހޭ (ލޮޖިކަލް) ސުވާލެއްގައި ތިބާއާ ބައިވެރިވެލުމުގެ ގޮތުންނެވެ.
މި ޤާނޫނުތައް ހަމަ ނެތުމުގެ ތެރެއިން އުފެދިގެން އައުމަކީ، ނުވަތަ ޤަޞްދެއް ނެތި މި ނިޒާމު އުފެދިގެން އައުމަކީ ބުއްދި ހަމަޖެހޭ ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ ނުވިސްނޭކަހަލަ މާއްދާއަކުން (ބުއްދީގެ) ނަގައިގަތުމާއި ހޭލުންތެރިކަން އުފަންވުން އެއީ ހަމަޖެހޭ ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟
އެންމެ ފުރަތަމަ ޙިސާބުން ފަށަމާ ހިނގާށެވެ. އެއީ ސާފުކޮށްވާ، އަދި އެއާއެކު ފުންކޮށްވެސްވާ ސުވާލަކުންނެވެ:
އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވާ ނެތުން، އެއްޗެއް އުފެއްދުމަކީ ވާނޭ ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟
މި ޢަޖައިބުކުރަނިވި ފަންނުވެރި ކައުނު، މި ނާޒުކު ބަރާބަރު ނިޒާމުން، އަދި އޭގެ ޤާނޫނުތައް އެކަތި އަނެކައްޗާވާ މި ފުރިހަމަ ގުޅިލާމެހުމާއެކު، އުފެދިގެން އައީ އެއްވެސް އެއްޗަކުން އަދި އެއްވެސް ސަބަބެއް ނެތިކަމަށް ބުނުމަކީ ބުއްދިހަމަޖެހޭ މަންޠިޤީ (ލޮޖިކަލް) ބަހެއް ހެއްޔެވެ؟
ހަމަކަށަވަރުން ސަލާމަތުންވާ އިންސާނީ ބުއްދި މިކަމަށް އެއްކޮށް ދެކޮޅުހަދާ އިންކާރު ކުރެއެވެ. އެހެނީ އަހަރުމެންގެ ދިރިއުޅުމުގައިވެސް، އެއްވެސް އެއްޗެއް ކަމުގައި ނުވާ އެއްޗަކުން އެއްވެސް އެއްޗެއް އަންނަތަން ނުފެނެއެވެ.
އަހަރެންނާއެކު ތިބާގެ ނަފްސުގައި ނިކަން ވިސްނާލަބަލާށެވެ: ނިކަމެތި (މަނި) ތިއްކަކުން ތިބާ އުފައްދަވާ، އަޑުއިވޭ ފެންނަ އިންސާނެއްގެ ގޮތުގައި ތިބާ އެކުލަވާލާ ފުރިހަމަކުރެއްވީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟
މި ފުރިހަމަކަމުގެ މައްޗަށް ތިބާގެ ހަށިގަނޑު އުފައްދަވާ، ތަންތަން ފެންނަ ލޮލަކާއި، އަޑުއަޑު އިވޭ ކަންފަތަކާއި އަދި ކަންކަން ތަޙުލީލުކޮށް ފިކުރުކޮށް ވިސްނައިގަންނަ ބުއްދިއެއް ތިބާއަށް ދެއްވީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟
އެއްވެސް އާރެއް ބާރެއް ނެތި، ތިބާގެ މަންމަގެ ބަނޑުގައި ތިބާ ވަނިކޮށް ތިބާއަށް ރިޒްޤުދެއްވާ، ތިބާގެ މަންމަގެ ލެއިން ތިބާއަށް ކާނާ ދެއްވާ، އަދި ތިބާ ހެދިބޮޑުވެ، ޙަޔާތަށް ނިކުތުމަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ ކަމެއް ތިބާއަށް ފަހިކޮށްދެއްވީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟
އެކަން ކުރީ ތިބާ އަމިއްލައަށް ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ އެކަން ކުރީ އަޑެއްބަޑެއް ނީވޭ ޠަބީޢަތް ހެއްޔެވެ؟
ޠަބީޢަތަށް ވިސްނުމެއް، ޤަޞްދެއް އަދި އެދުމެއްވެސް ލިބިގެން ނުވެއެވެ. (ދެންފަހެ އެފަދަ އެއްޗެއް) އެންމެ ބޮޑެތި ކޮމްޕިއުޓަރު އުފައްދާ އެކުލަވާލުމަށްވުރެވެސް އުނދަގޫ ކަވި ނިޒާމެއް އުފައްދާނީ ކިހިނަކުން ހެއްޔެވެ؟ އެއިން ހޭވެރިކަމާއި ނަގައިގަނެ ވިސްނުމާއި ޝުޢޫރުތައް އުފައްދާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
ޠަބީޢަތުން، މަންމަގެ ހިތުގައި ޅަ ދަރިފުޅަށްޓަކައި ފިޠުރީ ލޯތްބެއް ލައްވާނީ، ނުވަތަ އަނިޔާވެރިކަން ފެންނަހިނދު ތިބާގެ ހިތަށް އުނދަގޫވެ ކެކުޅުން އައިސް، އަދި ޢަދުލު އިންސާފު ފެންނަހިނދު ތިބާގެ ހިތްހަމަޖެހޭގޮތަށް ހަދާނީ ކިހިނަކުން ހެއްޔެވެ؟
މިހިރަ މަތިވެރި މާނަތައް (އިޙްސާސްތަކާއި ޞިފަތައް) އަހަރުމެންގެ ކިބައިގައި އިންދެވީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އަޚްލާޤީ ޤިޔަމުތަކުގެ މިންތަކާއި އިންތައް އައީ ކޮންތާކުން ހެއްޔެވެ؟ ޟަމީރު (ހެޔޮ ރަނގަޅު ކަންކަމަށް ލޯބިކުރުމާއި ނުބައި ކަންކަން ނުރުހުމުގެ ހިތުގެ ބާރު) އައީ ކޮންތާކުން ހެއްޔެވެ؟
ހަމަކަށަވަރުން ތިބާގެ ވަށައިގެންވާ ކޮންމެ އެއްޗެއްވެސް ހޭރި އަޑުބާރުކޮށް އަންގައިދެނީ ޚާލިޤަކުވާ ކަމަށެވެ.
ތިބާ ނިކަން އުޑަށް ބަލައިބަލާށެވެ: އެއްވެސް ތަނބެއް ނެތި އެ އުޑު އުފުއްލެވީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟
ތިބާ ނިކަން އިރަށް ބަލައިބަލާށެވެ: ބަދަލުނުވެ ގަޑުބަޑުނުވާ ބަރާބަރު ފުރިހަމަ ގޮތެއްގައި އެ އިރުގެ ހިނގުން މިންވަރުކުރެއްވީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟
ތިބާ ނިކަން ތިބާގެ ހިތަށް ނަޒަރު ހިންގާބަލާށެވެ: ތިބާގެ އިޛްނައަކާ ނުލައި، ތިބާގެ މުޅި ޙަޔާތުގައި އެ ހިތް ވިންދު ޖަހާގޮތަށް ލެއްވީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟
މި ހުރިހާ ކަމެއްވެސް އައީ އިއްތިފާޤަކުން ހެއްޔެވެ؟ މި އިއްތިފާޤު، މި ނިޒާމުގެ މަތީގައި އެތައް ބިލިޔަން ފަހަރަކު ތަކުރާރުވަނީ ހެއްޔެވެ؟
ރަދީފެއް ޑިކްޝަނަރީއެއް ނުވަތަ ޢިލްމީ މާފާނެއް ސައިންޓީފިކް އެންސައިކުލޮޕީޑިއާއެއްފަދަ ނާޒުކު ބަރާބަރު ފޮތެއް، ޠަބީޢަތުގެ ފަޅައިގެންދިޔަ ގޮވުމެއްގެ ސަބަބުން އިއްތިފާޤުން ފާޅުވީކަމަށް ތިބާ ތެދުކުރާނަން ހެއްޔެވެ؟
ދެންފަހެ، ހުރިހާ ފޮތްތަކަށްވުރެ މާ ބޮޑުވެގެންވާ ކައުނު އުފެދުމަށް އައީ ކަނު ގޮވުމެއްގެ ސަބަބުން ކަމަށް ތިބާ ޤަބޫލުކުރާނީ ކިހިނަކުން ހެއްޔެވެ؟
ތިބާގެ ބުއްދީގެ ބޭނުން ކަނޑުވާލާކަށް އިސްލާމްދީން ގޮވާނުލައެވެ. ކިއެއްތަ، އެ ދީން ތިބާއަށް ގޮވާލަނީ ބުއްދި ބޭނުން ކުރުމަށެވެ. ﷲ ތަޢާލާ ޤުރްއާނުގައި ވަޙީކުރައްވައެވެ: ﴿...أَفِي ٱللَّهِ شَكٌّ فَاطِرِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ...﴾
މާނައީ: "...އިސްވެދިޔަ މިޘާލަކާނުލާ އުޑުތަކާއި ބިން އުފެއްދެވި ﷲ އާމެދު، ޝައްކެއް ވޭހެއްޔެވެ..." [އިބްރާހީމު: 10].
ހުރިހާ އެއްޗެއް އުފެއްދެވި ފަރާތް ވުޖޫދުގައިވާކަމާމެދު ޝައްކުކުރުމަކީ، ބުއްދި ހަމަޖެހޭ ކަމެއްހެއްޔެވެ؟
އެއީ ތިބާގެ ހަށިގަނޑާއި ރޫޙާއި ފުރާނައާމެދު ވިސްނާ ފިކުރުކުރުމަށްވާ ދަޢުވަތެކެވެ. އެއީ ތިބާގެ ކުރިމަތިން ދަލީލު ފެނުމަށެވެ.
ދެން އެއަށްފަހު އިލާހީ ފޮތްތަކުން އެންމެ ފަހުން ބާވައިލެއްވުނު ފޮތްކަމުގައިވާ ކީރިތި ޤުރްއާނާމެދު ވިސްނާ ފިކުރުކުރާށެވެ.
މީގެ 1400 އަށްވުރެ ގިނަ އަހަރު ކުރިން ބާވައިލެއްވުނު ފޮތެކެވެ. އެއާ އެއްފަދަ ފޮތެއް ގެނައުމަށް އިންސާނުންނަށްވަނީ ގޮންޖަހާފައެވެ. އެއާއެކުވެސް އެމީހުން އެކަމަށް ނުކުޅެދުނެވެ.
އެއާ އެއްފަދަ އެއްވެސް އުސްލޫބެއް ނުވާ ގޮތަށް ޢަޤީދާއާއި، ޝަރުޢުކުރުމާއި، ވާހަކަތަކާއި، ޢިލްމާއި ބަސް ޖަމަޢަކުރެވިފައިވާ ފޮތެކެވެ.
ފަނާވެގޮސްފައިވާ އުއްމަތްތަކާއި، ޣައިބުވެ ފޮރުވިފައިވާ ޙާދިޘާތަކާއި، އެތައް ޤަރުނެއް ފަހުން މެނުވީ އެނގިގެން ނުވާ ހޯދުންތަކުގެ ޚަބަރު އެ ފޮތުން ދިނެވެ. މިޘާލަކަށް: ބަނޑުގައި އޮތް ދަރި ގަރުބަގަނެގެން އަންނަ ގޮތާއި، ވިލާތައް އެކުލެވޭގޮތާއި، ބިމުގެ ފަށަލަތަކާއި، ތަރިތަކުގެ ދައުރުކުރުމުގެ ސީދާކަންފަދަ ކަންކަމެވެ.
ދެން އެއަށްފަހު ނަބީ މުޙައްމަދު ﷺ ގެ ސީރަތާމެދު ވިސްނާ ފިކުރުކޮށްލާށެވެ... ޙަޟާރަތުގެ މަރުކަޒުތަކާ ދުރުގައިވާ ހަނަފަސް ސަހަރާއެއްގައި ހެދިބޮޑުވެގެން އައި ބޭފުޅެކެވެ. ލިޔަންކިޔަން ނުދަންނަ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި އިންސާނެއްގެ ކިބައިން އެއްވެސް ޢިލްެމެއް ހާޞިލު ނުކުރައްވައެވެ. ދެން ކުއްލިއަކަށް އެކަލޭގެފާނު އިންސާނިއްޔަތަށް މި ހުށަހަޅާދެއްވަނީ: ބުއްދިތަކަށް އަލިކަންދޭ، ނަފްސުތައް ޠާހިރުކޮށްދޭ، އަދި ތާރީޚުގެ ހިނގުމުގައި އޮއެވަރަށް ބޮޑު ބަދަލެއް ގެންނާނޭ، ދާއިމަށް ދެމިގެން އޮންނާނޭ ރިސާލަތެކެވެ.
ހޮހޮޅައެއްގައި އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ބާވައިލެއްވުނު ބަސްތަކެއް މެދުވެރިކޮށް، އިންސާނިއްޔަތު އިންސާނުންނާއި ހިލަހިލަޔަށް އަޅުކަންކުރުން ދޫކޮށް ކައުނު އުފެއްދެވި ޚާލިޤަށް އަޅުކަންކުރުމަށް، އަދި ޢަދުލުވެރިކަމާއި ރަޙުމްކުރުމާއި ކަރާމާތްތަކުގެ މިންގަނޑުތަކާއި ޞިފަތައް ނެގެހެއްޓުމަށް ގެންދެވިއެވެ.
ފަހެ ދުނިޔެ ބަދަލުކޮށްލާ، ހިތްތަކުގައި ބީހި، އަދި އެތައް ޤަރުނުތަކެއް ވާންދެން އަދިވެސް އެ ދަޢުވަތުގެ އަޑު ގުގުމާލުން މަތިވަމުންދާ މި (ދަޢުވަތަކީ) މިއީ ކޮންފަދަ ބާރެއްހެއްޔެވެ؟
މި ބަސްތައް ކިޔަމުންދާ މީހާއެވެ: ތިބާގެ ވެރި ރައްބު ތިބާގެ ކިބައިން އެއްވެސް އެއްޗަކަށް ޙާޖަތެއް ބޭނުމެއް ނުޖެހެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ތިބާ އެއިލާހުއަށް ޙާޖަތް ޖެހި ބޭނުންޖެހެއެވެ.
އެއިލާހު ތިބާ ޚަލްޤުކުރައްވާ، ތިބާއަށް ރިޒްޤުދެއްވާ، ތިބާ ރައްކާތެރިކުރައްވާ އަދި ތިބާ ވިސްނާ ފިކުރުކޮށް އަނބުރާ (އެއިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް) ރުޖޫޢަވުމަށްޓަކައި ތިބާއަށް މުހުލަތު ދެއްވިއެވެ.
އެއިލާހު، އެއްވެސް މީހަކަށް އަނިޔާވެރިވެނުގަންނަވަތެވެ. އަދި ތެދުވެރިކަމާއެކު އެއިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ރުޖޫޢަވާ މީހެއްގެ ކިބައިން އެއިލާހު ޤަބޫލުކުރައްވަތެވެ. އަދި އެމީހާގެ ފާފަފުއްސަވާ އަދި އޭނާގެ ނުބައި ކަންކަން ހެޔޮ ރަނގަޅު ކަންކަމަށް ބަދަލުކޮށްދެއްވަތެވެ.
އަހަރެން ތިބާގެ މައްޗަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް މަޖުބޫރުކޮށް ލާޒިމެއް ނުކުރަމެވެ. އެކަމަކު އަހަރެން ތިބާގެ ކިބައިން އެދެނީ: ތެދުވެރިކަަމަށް ތިބާގެ ހިތަށް ފުރުޞަތެއް ދިނުމަށެވެ.
ރުޅިވެރިކަމާއި، އެތެރެފުށުގެ ހައިޖާނުން އެއްކިބާވެ ދެން ހިނދުކޮޅަކަށް ފިކުރުކޮށްލާށެވެ:
ތިބާ ގޯސްހެދި މީހެއްކަމުގައިވާނަމަ، ވާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
އިލާހަކު ވުޖޫދުގައިވާނަމަ، އަދި މަރުވުމަށްފަހު ޙަޔާތެއް އަދި ޖަންނަތަކާއި ނަރަކައެއް ހަމަ ވުޖޫދުގައިވާނަމަ، ވާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
އެހިނދުން، ހިތާމަކޮށް ސަހަރޯވެރިވެގެން މަންފާއެއް ނުކުރާނެ ދަނޑިވަޅުގައި ތިބާ ހިތާމަކުރާނީ ހެއްޔެވެ؟
ތެދު ޙަޤީޤަތާ ދިމާލަށް ތެދުވެރި ފިޔަވަޅެއް ތިބާ އަޅާށެވެ. އަދި ޤުރްއާނާއެކު ތިބާގެ ދަތުރު ފަށާށެވެ... ފަހެ ނުލިބި ގެއްލިފައިވި ޖަވާބުތަކެއް، އަދި ތިބާއަށް މަދުވެގެން އުޅުނު ނޫރު އެއިން ފެންނާނެއެވެ.
ކީރިތި ޤުރްއާނުގެ މާނަތަކުގެ ތަރުޖަމާ.
