Албатта, Аллоҳ азза ва жалла сизларни ўз оталарингиз билан қасам ичишингиздан қайтармоқда
Умар ибн Хаттоб разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам:
«Албатта, Аллоҳ азза ва жалла сизларни ўз оталарингиз билан қасам ичишингиздан қайтармоқда», -дедилар. Умар разияллоҳу анҳу: «Аллоҳга қасамки, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам қайтарганларини эшитганимдан бери атайин ёки бошқа одамдан нақл қилиб бирор марта (оталар билан) қасам ичмадим», – дедилар.
«إِنَّ اللهَ عَزَّ وَجَلَّ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ»، قَالَ عُمَرُ: فَوَاللهِ مَا حَلَفْتُ بِهَا مُنْذُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْهَا ذَاكِرًا وَلَا آثِرًا.
Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам бу ҳадиси шарифда Аллоҳ таоло оталар билан қасам ичишдан қайтарганини хабар бердилар. Ким қасам ичмоқчи бўлса, фақат, Аллоҳ билан қасам ичсин ва У Зотдан бошқа билан қасам ичмасин. Сўнгра Умар ибн Хаттоб разияллоҳу анҳу Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламдан бу ҳадисни эшитганларидан бери атайин ёки бошқанинг қасамини нақл қилиб бирор марта қасам ичмаганликларини айтиб бердилар.
ذاكِرًا: عامِدًا.
آثِرًا: حاكِيًا عن غَيْرِي أنَّه حَلَفَ بها.
Аллоҳдан бошқа билан қасам ичиш ҳаромлиги. Оталар билан қасам ичиш жоҳилият ишларидан бўлганлиги учун хос зикр қилинди.
Онт ичиш - Аллоҳ таоло ёки У Зотнинг исм-сифатлари билан бир ишни таъкидлаш учун қасам ичиш.
Умар разияллоҳу анҳунинг буйруқни тезда бажаришлари, яхши тушуниб унга амал қилишлари у кишининг фазилатларига далолат қилади.
Саҳиҳи Бухорий (8/ 132) (6647).
Саҳиҳи Муслим (3/ 1266) (1646).
Яна... (4)
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام.
للبسام (ص684).
الإلمام بشرح عمدة الأحكام.
لإسماعيل الأنصاري (2/ 134).