السؤال
س2: اشرح هذه الأحكام الخمسة.
प्रश्न २: यी पाँच शरई हुकुमहरूको व्याख्या गर।
الجواب
ج:١. الواجب: وهو على وجه اللزوم، مثل الصلوات الخمس، وصيام رمضان وبر الوالدين.
- الواجب يثاب فاعله ويعاقب تاركه.
- المستحب: وهو ليس على وجه اللزوم، مثل السنن الرواتب، وقيام الليل وإطعام الطعام والسلام. ويسمى السنة والمندوب.
- المستحب يثاب فاعله ولا يعاقب تاركه.
ملاحظة مهمة:
ينبغي للمسلم عندما يسمع أن هذا الأمر سنة أو مستحب أن يبادر إلى فعله، والاقتداء بالنبي ﷺ.
- المحرم: وهو ما تركه لازم، مثل شرب الخمر، وعقوق الوالدين، وقطع الأرحام.
- المحرم يثاب تاركه ويعاقب فاعله.
- المكروه: تركه غير لازم، مثل الأخذ والإعطاء باليد الشمال، كف الثوب في الصلاة.
- المكروه يثاب تاركه ولا يعاقب فاعله.
- المباح: وهو على التخيير بين تركه وفعله، مثل أكل التفاحة وشرب الشاي، ويسمى: الجائز والحلال.
- المباح لا يثاب تاركه ولا يعاقب فاعله.
उत्तर: १. वाजिब (अनिवार्य): यस्तो काम हो जुन अनिवार्य रूपमा गर्नैपर्छ, जस्तै पाँच समयको नमाज पढ्नु, रमजानको रोजा राख्नु र आमाबाबुप्रति राम्रो व्यवहार गर्नु।
- वाजिब (अनिवार्य): यसलाई गर्नेले पुण्य (सवाब) पाउँछ र छाड्नेले सजाय भोग्नुपर्छ।
२. मुस्तहब: यस्तो काम हो जुन अनिवार्य हुँदैन, जस्तै 'सुन्नत मोअक्क्दह' पढ्नु, रातिको नमाज (तहज्जुदको नमाज) पढ्नु, खाना खुवाउनु र सलाम गर्नु। यसलाई सुन्नत वा मन्दूब पनि भनिन्छ।
- मुस्तहब गर्नेले सवाब (पुण्य) पाउँछ र छाड्नेले सजाय पाउँदैन।
महत्वपूर्ण टिप्पणी:
जब कुनै काम सुन्नत वा मुस्तहब हो भन्ने कुरा मुस्लिमले सुन्छ, उसले त्यसलाई तुरुन्त गर्न पहल गर्नुपर्छ र नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को अनुसरण गर्नुपर्छ।
३. हराम : यस्तो काम जसलाई छोड्नु अनिवार्य हुन्छ, जस्तै रक्सी पिउनु, आमाबाबुको अवज्ञा गर्नु र नातागोता (सम्बन्ध) तोड्नु।
- हराम (निषेधित): जसले यसलाई छोड्छ उसलाई इनाम (पुण्य) मिल्छ र जसले गर्छ उसलाई सजाय हुन्छ।
४. मकरूह (अप्रिय): यसलाई छोड्नु अनिवार्य हुँदैन, जस्तै बायाँ हातले लिनु–दिनु, र नमाजमा कपडा समेट्नु।
- मकरूह: जसले यसलाई छोड्छ उसलाई पुण्य (इनाम) मिल्छ र जसले गर्छ उसलाई सजाय हुँदैन।
५. मुबाह (अनुमतियोग्य): यसमा गर्न वा नगर्न दुवैमा स्वतन्त्रता हुन्छ, जस्तै स्याउ खानु र चिया पिउनु। यसलाई जायज र हलाल पनि भनिन्छ।
- मुबाह (अनुमतियोग्य): यसलाई छोड्नेमा कुनै पुण्य हुँदैन र गर्नेमा कुनै सजाय हुँदैन।