السؤال
س2: اشرح هذه الأحكام الخمسة.
پرسش ۲: این احکام پنجگانه را شرح بده.
الجواب
ج:١. الواجب: وهو على وجه اللزوم، مثل الصلوات الخمس، وصيام رمضان وبر الوالدين.
- الواجب يثاب فاعله ويعاقب تاركه.
- المستحب: وهو ليس على وجه اللزوم، مثل السنن الرواتب، وقيام الليل وإطعام الطعام والسلام. ويسمى السنة والمندوب.
- المستحب يثاب فاعله ولا يعاقب تاركه.
ملاحظة مهمة:
ينبغي للمسلم عندما يسمع أن هذا الأمر سنة أو مستحب أن يبادر إلى فعله، والاقتداء بالنبي ﷺ.
- المحرم: وهو ما تركه لازم، مثل شرب الخمر، وعقوق الوالدين، وقطع الأرحام.
- المحرم يثاب تاركه ويعاقب فاعله.
- المكروه: تركه غير لازم، مثل الأخذ والإعطاء باليد الشمال، كف الثوب في الصلاة.
- المكروه يثاب تاركه ولا يعاقب فاعله.
- المباح: وهو على التخيير بين تركه وفعله، مثل أكل التفاحة وشرب الشاي، ويسمى: الجائز والحلال.
- المباح لا يثاب تاركه ولا يعاقب فاعله.
پاسخ: ۱. واجب: که بر وجه لزوم است (یعنی الزامی بودن آن امر را میرساند) مانند نمازهای پنجگانه و روزهٔ رمضان و نیکی در حق پدر و مادر.
- انجام دهندهٔ واجب پاداش میبرد و ترک کنندهاش مجازات میشود.
۲- مستحب: این [امر] بر وجه الزام نیست، مانند سنتهای راتبه و قیام شب و غذا دادن به مستمندان و سلام گفتن. مستحب را همچنین سنت و مندوب میگویند.
- انجام دهندهٔ مستحب پاداش میبرد و ترک کنندهاش گناهکار نمیشود.
یک نکتهٔ مهم:
شایستهٔ مسلمان است که وقتی میشنود یک امر سنت یا مستحب است برای اقتدا به پیامبر ﷺ به انجام آن مبادرت ورزد.
۳- حرام: آنچه ترکش لازم است، مانند نوشیدن خمر و بدرفتاری با پدر و مادر و قطع صلهٔ رحم.
- کسی که حرام را ترک کند اجر میبرد و انجام دهندهاش گناهکار میشود.
۴- مکروه: ترک آن غیر لازم است مانند دادن و گرفتن با دست چپ و مانند جمع کردن لباس در نماز.
- کسی که مکروه را ترک کند اجر میبرد و کسی که انجامش دهد گناهکار نمیشود.
۵- مباح: یعنی آنکه انسان میان انجام دادن و انجام ندادنش اختیار دارد، مانند خوردن سیب و نوشیدن چای. مباح را همچنین جایز و حلال مینامند.
=- ترک کنندهٔ مباح ثواب نمیبرد و انجام دهندهاش گناهکار نمیشود.