ستون سؤالا في أحكام الحيض والنفاس
e ƴiicam ɓesnŋu.
These files are generated automatically from the book's text; their layout may differ from the printed edition.
e ƴiicam ɓesnŋu.
*
Naaɓnal 1:(naabde1)
Jaabowol 1:
Naaɓnaal :2
Jaabogol 2:
Naaɓnal 3 :
Jaabogol 3 :
Naaɓnal 4:
Jaabowol 4:
Naaɓna 5:
Jaabogol 5:
Naaɓnal 6:
Jaabogol 6:
Naaɓnal 7:
Jaabowol 7:
Naaɓnal 8:
Naamnal 8:
Naaɓnal 9:
Jaabogol 9:
Naaɓnal 10:
Jaabogol 10:
Naaɓnal11:
Jaabogol 11:
Naaɓnal 12:
jaabogol 12:
Naaɓnal13:
Jaabogo 13:
Naaɓnal14:
Jaabawol 14:
Naaɓnal 15:
Jaabowol 15:
Naaɓnal16:
Jaabogol 16:
Naaɓnal 17:
Jaabogol naaɓ naal sappo e jeeɗiɗi 17:
Naaɓnal 18:
Jaabogol 18:
Naaɓnal 19:
Jaabogol 19:
Naaɓnal 20:
Jaabogol 20:
Naaɓnal21:
Jaabawol 21:
Naaɓnal22:
Jaabogol 12:
naaɓnal 23:
J 32:
Naaɓnal 14:
Jaabogo14:
Naaɓnal 25:
Jaabogol 25:
Naaɓnal 26:
J 26:
Naaɓnal 27:
Jaabog 27:
Naaɓnal 28:
Jaabogol 28:
Naaɓnal 29:
Jaabogol 29:
Naaɓnal 30:
Jaabogol 30:
Naaɓnal 31 :
Jaabogol 31:
Naaɓnal 32 :
Jaabogol 32:
Naaɓnal 33:
Jaabogol 33:
Naaɓnal 34:
Jaabogol 34:
Naaɓnal 35:
Jaabogol 35:
Naaɓnal 36:
Jaabogol 36:
Naaɓnal 37:
Jaabogol 37:
Naaɓnal 38:
jaabogol 38:
Naaɓnal 39:
Jaabogol 39:
Naaɓnal 40:
Jaabawol 40:
Naaɓnal 41:
Jaabogol 41:
Naaɓnal 42:
Jaabawol 42 :
Naaɓnal 43:
Jaabogol 43:
Naaɓnal 44:
Jaabogol 44:
Naaɓnal 45:
Jaabawol 45:
Naaɓnal46:
Jaabogol 46:
Naamnal cappanɗe nayi e jeeɗiɗi 47:
Jaabogol naamnal cappanɗe nayi e jeeɗiɗi 47:
Sabu nelaaɗo alla yo jam e kisal wone muuɗum oo yamirino debbo: Asmaa'u Bintu Umaysin jom suudu Abu bakri) yo weluya Allah wone muen, tawi debbo o hombo yi a ƴiiƴam ɓesnŋu, yo o looto o fiilo (Muuro)wudere o harmina, Ko non tigi kadi gon duɗo fiilayru o heddoto e karmingol makko ha o laaɓa o taarto kaaba o fuɗɗo yahde hakkunde Safa e Marwa.
Naaɓnal cappanɗe nayi e jeetati 48:
Jaabogol naaɓnal cappanɗe nayi e jeetati 48:
Naaɓnal cappanɗe nayi e jeenayi 49:
Jaabogol 49:
Naaɓnal 50:
Jaabogol 50:
Naaɓnal51:
Jaabogol 51:
Naaɓnal 52:
Jaabogol 52:
Naaɓnal 53:
Jaabogol 53:
Naaɓnaal 54:
Jaabogol 54:
Naamnal 55:
Jaabawol55:
Naaɓnal 56:
Jaabwol 56:
Jaabogol 57:
Jaabogol 57:
Naaɓnal 58:
Jaabogol 58:
Naaɓnal 59:
Jaabogol 59:
Naaɓnal 60:
Jaabowol 60:
Sabu Nelaaɗo Alla yo jam e kisal won e mum haɗi debbo piiliiɗo taarogol kaaba, jiiɗo ƴiƴam ɓesngu wa'i kono piiji e ɗum ɗo.
-1-Alkhumratu: woni sijaade nde juuloowo sajjata e (sujidata)dow mum, nde inniraama Khumrata; nde suurat yeeso.
Naamne cappanɗe jeegom a nder ñaawooje ƴiiƴam fiilayru e ɓesnu.
*
En puɗɗorii Innde Alla, Kuuɓuɗo yurmeende, Keerorɗo yurmeende.
Ngardindi
Denndaangal Jettooje ngoodani Allah heɗen njuula heɗen cilmina e Nelaɗo maako Muhamad ɓiɗɗo (bi)Abdullahi e koreeji makko e wondiiɓe maako e kala fof dewɗo laawol maako haa ñalngu darngo.(darngal)(chagal duum):
Banndam debbo juulɗo!
Ngam heewde naamnde gartooje saha kala e dow anduɓe ko faati e ñaawoojee (fiilayru _haydu)e nder dewe Alla, Ɗum waɗi sabaabu fottatinde naamne pillotooɗe ko duumi e ko heewi e waasde yaacnaade, ngam soklude raɓɓɗinaade.
Banndam Debo.(juuldu)
Ngam reerɗude e renndinde ɗum, haa ɗum waawa heɓde junngo ma, ɗuum ko sabu himmude fiqhu nder sariaaji joomirado ha mbawa rewde joomirawo ma e gaandal e faamamuya
Findinde: ina laaɓan wonande oon puɗɗuɗo ƴeewde kelle deftere nde e laawol gadanol won de yogo e naamne ko pirlitaaɗe, kono tan oon caggal ƴeewtindaade ma o taw ina waɗi ko ɓeydi e gandal ko aldah e jaabawuuji naamne goɗɗe ɗe, ɗe en potaanni welsindaade.
Ko ɗo juulaten e nelaɗo Allah (Muhammad) yurmeende Allah woni e dow maako kay wondiiɓe makko e koreeji makko fof en.
Huunde ñaawooje fiilayeu e nder juulde e koorka.
Mbela so debbo laaɓi Caggal fajira mbele o jaggitat o hoora oon ɗon ñalawma oon mbo wonana ɗum, wolla ko joɓoowo oon ɗon ñalawma?
So debbo laaɓi Caggal fajira anduɓe kaalii e jaggitaade mbo konŋuɗi ɗiɗi:
Ko nŋol adiinŋol ɓe mbi'i: ina waɗɗimbo hoorde ko heddi e oon ɗon ñalawma kono noon o limtanetaake mbo, ina waɗɗi yoɓde mbo, Ko ɗuum woni laawol lollungol ka limam Ahmadu(Alla yurmemo)
Konŋol ɗimmol 2: ɓe mbi'i o hooratah ko heddi e oon ɗon ñalawma, sabu koorko mum sellatah heen; sabu e arwannde he ko o piilinooɗo o jeyaako e yimɓe koorko, tawde koorko (koorka)ko sellatah faayiida alah e nanngitaade e koorko he, sabu oon ɗon saha wonah saha kormaaɗo e makko horde; sabbu won de mbo jamiranooɗo taƴde e fuɗɗoode ñalawma o, o ina harmi e makko hoorde e arwannde on ñalawma. Korka(koorka) e nder sariaa: kam ɗum woni: accude taƴooji ngam rewde Alla Mawɗo fuɗɗorde feeñgol fajira haa (faa)nangee muta
Ngol ɗo konnol kamgol - hono no njiiruɗa nih-ɓuri jiccude de e jaggiitde korka, e ɗiiɗoo konnuɗi fof ina waɗɗii mbo yoɓde o ñalawma(nalaane)
So debbo laaɓi oo looti Caggal juulal fajira, o timmini korka makko,mbela ina waɗɗi e makko yoɓde ?
So debbo laaɓi ko adi peeñgol fajira hay so minit goto, tawi o yananaama laaɓgol makko, tawai ko e korka hoorde waɗɗima mbo, koorko makko oon ñalawma sellii, o waɗɗaaki yoɓde mbo; sabu o hoori hombo laaɓi, hay si o lootaaki si wonah caggal feeñde fajiri bakkaat alah e (gache wala)makko. So tawi gorko o Tunwi( hombo wondi e janaba) sabu renndude e debbo wolla ko o hoyɗiiɗo. o wayri, o lootaki ha caggal fajira, koorka mum ka ko celluka
Wonande ngo waawtungo mbeza yizi finnde e hunde woɗnde ko faati e rewbe si paandima oon ñalawma, yogo e rewɓe si piiliima cikkat caggal caggal kumto ko adii nde ɓe njuulata geeƴe oon ñalawma boni, Ka ɗo haala alah ɗo fawii, si o fiiliima Caggal mutal naage hay so ko lewwannde koorka muuɗum timmi selli
Mbela Na waɗɗi e rewɓe yiiooɓe ƴiiƴam ɓesnŋu Horde a juulde so ɓe laaɓi ko adi balɗe cappanɗe nayi?
Eey, so ɓe laaɓi ko adi balɗe cappanɗe nayi ina dagi waɗɗi e maɓɓe juulde e hoorde tawi ko lewru koorko(koorka), hombo waɗɗi juulde, ina daganii gorko maako yottaade mbo; sabu o laaɓi alah ko haɗata ɓe juulde e hoorde e wondeede.
So tawi aada debbo mbo yiata oo kala lewru ko balɗe jeetɗiɗi wolla jeetati, refti ƴiiƴam jokki laawol wollo ko ɓuri ɗuum, hol ko woni ñaawoore oon?
Tawi aada debbo o ko balɗe jeegom wolla jeeɗiɗi, ngol ɗo noon ɗum juuti ha woni balɗe jeetati wolla jeenayi wolla Sappo wolla Sappo e go debbo o heddoto o juulatah haa o laaɓ, Woni dalila o ko: Nelaaɗo Allah yurmeende Allah woni e makko o dottanani fiilayru dottoode toɗɗaande, Joomirado toowɗo ceniɗo O daali :(yimɓe na naaɓna Ma piiliiɗo wiiɓe aan Muhammad ko ɗum soɓe) [simoore baqara aya:222] Dow ɗo ɗaam ɗiiƴam ina heddii o juulatah ha o laaɓa, o looto o juula, si ɗam artii e lewru ɗimmuru hoɗam ustii, o loototo si o laaɓi hay si ɗam yottaaki e mudda gadana o.
Ko laaɓtinako kay woni : so debbo fiiliimana o juulatah, foti aada o hawrii aada gadana o wollo mbo ɓeydi, wollo mbo ustii, So laaɓi o juula
MBele debbo jiiɗo ƴiiwam ɓesnŋu jooɗotoo balɗe cappanɗe nayi o juulatah o hooratah, wolla teskete konde ɗiiƴam ɗam taƴi, nde ɗam taƴi fof o juula? Hol ko ɓuri famɗude e ƴiiƴam ngam laaɓde?
Rewɓe yiooɓe ɓesnŋu ɓe ngalaa mudda dottaaɗo, si ɗiiƴam woodaama o jooɗoto, o juulatah, o hooratah, gorko makko yottataako mbo.
So o laaɓi- hay so timmaani balɗe cappanɗe nayi, hay si o jooɗaaki si wonah balɗe Sappo tan wolla Sappo e jowi- o hoorat o juula o wonda e gorko maako, bakkaat alah ehɗuum.
Ko ɓuri himmude ɗiiƴam ɓesngu ko huunde tinateende, ñaawooje njowitii ko e woodeede ɗum wollo waasde woodeede, si ɗum woodaama ñawoore nde tabita, si o laaɓi o seera e ñaawoore he.
So tawi ƴiiƴam ɗam ɓeydiima balɗe cappanɗe jeegom yo andu Ko ƴiiƴam lu'e, o jooɗoto ko hawri e aada makko tan, refti o looto o juula.
Mbele so telliima e debbo toɓɓel ɗiiƴam e ñalawma lewru koorka, ɗam jokki lewru ndu fof, hombo hoora, mbele koorka muuɗum na selli?
Eey, koorka muuɗum na selli. Ngeel ɗon toɓɓel ɗiiƴam ngel wonah hay hunde; sabu kongel warñeende tan. Battinaama e Aliw ɓiy abii Ɗaaliblib wi ii:(pe ɗam wonah ɗiiƴam fiilayru, ko hono nih ittaata e makko yo Alla wele mbo.
So debbo piiliiɗo wolla gondiuɗo e ƴiiƴam ɓesngu laaɓi ko adii fajiri,o lootaaki si wonah caggal fajiri, mbela korka muuɗum na selli?
Eey, ina sella koorka oon piiliiɗo o laaɓi Ko adi fajira hay so o lootaaki haa Caggal fajira, ko noon kadi gonduɗo e ɗiiƴam ɓesngu; sabu ko e yimɓe koorko ((koorka)o jeya ndeen, o nanndi ko e gonduɗo e janaaba, si fajiri seekiima hombo wondi e janaaba koorko (koorka)makko ina selli , Dalilu oo ko Konŋol joomiraɗo toowɗo ceniɗo o wi ii:e nder simoore baqara aaya [187]:(ñaame njaron njonjo ndiron e rewɓe mon ha feeñana on ceerndugol hakunde gaarawol ɓalayol e danayol ummaade e nder fajira aaya) Ko nih woni Joomirado toowɗo ceniɗo sakkatii en dagade rendude gorko e debbo makko ha tolnde fajira ɗum ñiiɓni waasde lootaade si wonah caggal fajiri. Dalilu ɗimmo: konŋol Neene men Aysata O wi ii: Nelaaɗo o mbo finatno ombo wondI e janaba ummorde e suddi ɓe makko tawa ombo hoori? O fandati e kaan ɗon hala ko Nelaaɗo Allah loototanooko janaaba si wonah caggal ƴellitaade fajiri,
So tawi debbo tini fiilayru, tawa ɗam yaltaani si wonah ko adii futura, wollo o tini muusangol aada, mbela koorka muuɗum on ɗon ñalawma ina sella? Wolla o yoɓat mbo?
So debbo o tini garal fiilayru tawa ombo hoori wolla o tini muuseendi majjam tawa non ɗam yaltaani ha Caggal mutal(janal )naage, koorka muuɗum na selli, o yoɓatah so tawi ko farilla. te baraji bonatah tawi ko naafila.
So debbo yi ii ƴiiƴam o anndah mbela ko ƴiiƴam haydu, holko woni ñaawoore koorko(koorka) makko oon ñalawma?
Koorka muuɗum oon ɗon ñalawma ina sella; sabu woni asli ko waasde fiilaade haa feeñana mbo wonde ko piiliiɗo.
Heen sahaaji debbo na yi'a batte seeɗo e ɗiiƴam wollo toɓɓe setta cariiɗe e yontaaji e nder ñalawma, heen sahaaji o yi'a ɗum e yonto aade tawa ɗam tellaaki, wollo o yi'a ɗam ko wonah e aada makko, hol ko woni ñaawoore makko e ɗi alhaaleeji ɗiɗi hol ko woni ñaawoore mum?
En njaabinooma ngal naaɓnal ko adi, kono heddino ko si o yi'i ɗe toɓɓe e ñalɗi aada makko, o teskii ɗum ko e fiilayru ndu o anndi ndu, ɗuum ndeen ko fiilayru
Mbela rewɓe yi'ooɓe fiilayru wolla ɗam ɓesngu eɓe ñaama wolla ɓe njara e nder ñalawma koorka?
Eey, ɓe ñamat ɓe njarat e ñalawma koorko(koorka), kono(ko) ɓuri haande ko suuɗaade tawi sukaaɓe ina toon ka galle to; sabu ñaamgol maɓɓe ina adda jiɓuya e maɓɓe.
So tawi debbo piiliiɗo wollo gonduɗo e ɗiiƴam ɓesnŋu laaɓi saha Juulde takkusan (Al asr),(lasara) mbela ina waɗɗii mbo tisbaar (jora ,salifana)e takkusan, wolla waɗɗaaki mbo si wonah takkusan ɓolo?
Konŋol ɓurngol jaɓeede ngol e o mas'ala: ko takkusan (lasara)tan waɗɗii mbo, sabu daliil alah e waɗɗaade juulde tiisbaar( jora), finde woni asli ko hisde daande neɗɗo, Nelaaɗo Allah yurmeende Allah woni e makko o maaki: Kala fof keɓɗo darnde wotere e takkusaan (lasara)ko adi nde naange mutata o heɓii takkusaan(lasara) Oo wi' si tiisbaar,(jora) si tiisbaar (jora)waɗɗina o laɓɓinatna ɗum, sabu so debbo fiilino o Caggal tisbaar (jora)waɗɗataako xbo si wona tiisbaar (jora)ko aldah e takkusaan, (lasara)(lasara)wondude e tiisbaar(jora) ina renndine e takkusaan,(lasara) alah ko seerndi ɗum e mbaadi ndi kaalɗen ndi.
Ee ngol ɗo konnol woni tiiɗnŋol, waɗɗotaako e dow mum so wona Al asr ( takkusan/lasara)) tan, finde nde ko ƴi'al ngal tinndini ko e qiyaas, ko hono noon kadi si o laaɓi ko adii jaltugol waktu geeƴe, (safoko)waɗɗataako mbo si wonah geeƴe, (safoko)juulde futuro waɗɗaaki mbo.
Yogo e rewɓe liɓɓe deedi maɓɓe alhaali mum en ko gootel ko arata ko: Nde debbo o liɓata reedu ko adi takdeede cuklel ngel, wollo caggal takdeede ndel e feeñde diidi heen, hol ko woni ñaawoore koorko (koorka)makko e oon ñalawma mbo liɓi ɓinngel ngel, e hoorde ñalɗi ɗi o yi'i ɗi ɗiiƴam?
So tawi ɓiɗɗo o siwaano tageede ɗaam ɗon ƴiiƴam ɗam wonah ɗamc ɓesnŋu .o hoorat o juula koorka muuɗum na selli.
So tawi non ɓiɗɗo o tagaama ƴiiƴam ɗam koɗam ƴiiƴam ɓesnŋu .dagotako e maako juulde e hoorde
Laawol o mas'ala wollo tonngi mbo : so tawi ɓiɗɗo o tagaama , ƴiiƴam ɗam koɗam ɗiiƴam ɓesnŋu, so tawi non ɓiɗɗo o siwaano tageede ɗaam ɗon ɗam wonah ɗam ɓesnŋu. So tawi ko ɗiiƴam ɓesnŋu na harmi e makko kala ko ina harmi e dow won duɓe e ɗam ɓesnŋu, Tawi ɗam wonah ɗiiƴam ɓesnŋu alah ko harmi e dow maako
Jaltugol ɗiiƴam won ande debbo cowiɗo e nder ñalawma koorka, mbele ɗuum ina battina e koorko makko?
So tawi debbo yi'ii ɗiiƴam fiilayru hombo hoori koorko(koorka) makka(makko) boni, ngam konngol Nelaaɗo alla, yo jam e kisal wone muuɗum: {{MBele wona so o fiiliima: o juulata,o hoorata?}} Ɗum ɗon waɗi fiilayru ina limore ee bonnoji koorka, ko non tigi kadi ɗiiƴam ɓesnŋu, jiigol ɗiiƴam ɓesnŋu wolla ɗiiƴam fiilayru), ina bonna koorka.
Jiigol ɗiiƴam wonan de debbo cowiɗo e nder ñalawma koorka , ɗuum nanndi ko e fiilayru mbo wonah cowiiɗo, ɗuum ina battina e koorko makko, si wonah fiilayru ɗum battintah,
Fiilayru waawndu yande e cowiiɗo nduun woni filayru jokkondirndu ndu taƴandiraani gila o woni reedu, kono o ɗam aratna e yontaaji aada makko, ɗuum ko fiilayru e konngol jiccingol, ina tabita wonan de mbo ñaawooje fiilayru.
So tawi non ciicam fiilayru ɗam darinoma Caggal ɗum o yi ii nŋoɗɗam tawa mudda makko fotani, ɗaam ɗon wona ciicam haydu (fiilayru); ɗaam bonnani koorka muuɗum.
So tawi debbo yi'ii ƴiiƴam a nder balɗe aada muuɗum, e ñalawma dewɗa heen o yi'aani ɗiiƴam e hembo fof, ko o foti waɗde?
Konŋol ɓurngol jaɓeede nol woni: ngal ɗo laaɓal wolla nogl ɗo joorgol ngol heɓi a nder ñalɗi haydu muuɗum ko e haydu(fiilayru)he ha jooni ɗum tesketaake e laaɓal, o muñndoto o waasa waɗde kala ko gonnduɗo fiilayru waɗatah.
Yogo e Jomen gande mbi'i: kala jiioowo hande ƴiiƴam jango laaɓal ,, ciiƴam ɗam ko fiilayru, ñande yi'aani fiilayru ko o laaɓɗo ha a yotto e balɗe Sappo e jowi. So yottima e balɗe Sappo e jowi, wonta Caggal mum ko ƴiiƴam lu'e (Ko ɗum ñaawoore), e koŋngol ɓurngo lolludede a nder laawol lmaan Ahmadu ɓiɗɗo hanbal.alla yurme ɗum.
Ñalɗi battandiiɗi ɗi (cakkatiɗi) a nder fiilayru Ko adi laaɓde, debbo o yi'atah batte ƴiiƴam, mbela o horat wolla hol no waɗata?
Tawi e mba'ie aada makko o yi'atah gaaroyol danewol-hono no yogo e rewɓe nih- tawi hombo yi'a ngol noon o hooratah haa o yi'a ngol.
Hol ko woni ñaawore debbo jiioowo ƴiiƴam fiilayru wolla ƴiiƴam ɓesnŋu ombo janŋa Al quraana ngam loor Ko waiino:(ko:janginowo wolla jangowo Al quraana)?
Bakkaat (gache)alah e debbo piiliiɗo wollo jiiɗo ɗiiƴam ɓesngu janŋgude Al quraana nam haaju Ko wa'i no janginowo wolla(na) jangowo wirduuji makko a nder jamma wolo ñalawma
Ko faati e jangude : jangude Al quraana nngam heɓde braaji e njoɓdi.ko ɓuri ko non woto mbo waɗ, sabu ko ɓuri heewde e yimɓe ganndal ɓe nji'i ko waasde daganaade piiliiɗo janngude Quraana.
Mbele ina waɗɗi debbo piiliiɗo waylud comci maɓɓe Caggal de ɓe laaɓiaani ɗi wollo soɓe?
Ɗum waɗɗaki, sabu ƴiiƴam fiilayru ɗam soɓintah ɓanndu, ɗam soɓinta tan ko ɗam memi ko, Ko ɗum waɗi Nelaaɗo alla yo jam e kisal wone muuɗum: oo yamiri rewɓe so heɓii comci (kolte)mumen ƴiiƴam fiilayru, yoɓe nguppu ɗi, ɓe njuulde comci (kolte)maɓɓe.
Debbo taƴii balɗe jeeɗiɗi e koorko,(koorka) o yoɓaani haa koorko(koorka) ngoɗko ari, o woni musninoowo (muninoowo)balɗe jeeɗiɗi e ramadaan ɗimmo o, o yoɓaani o hujjinori ñaw, holno waɗata so koorka tatɓa ka naati? Mballe min e ngal naamnal alla okko on baraaje.
So tawi o debo o wonii no o wi'i nih- ko o ñawɗo- o waawah yoɓde, oon de kala nde o waawi o hoorat, sabu hombo jogii ngantu, hay si lewru koorko woɗndu ari.
Tawi noon o alah ngantu, kono o welsindi, daganaaki mbo leelnude yoɓde lewru koorko ndu ha koorka ɗimma naata . Neene men aysata yo Allah (allah welemo ) o wi ii:(mbeɗa fotatno yoɓde koorko(koorka), mi horo yoɓde nder koorka mi wawatano yoɓde haa nder lewru Yaawo.)
Ko ɗum waɗi yo debbo o ƴeewto hoore makko , tawi o alah ngantu o woopi Alla, yo tuuban alla, o yaawna yoɓa ko o rewate ko e ñamaale, so tawi o won di e ngantu noon o alah bakkaat, hay so o neeɓi yoɓde hitaande wolla duuɓi ɗiɗi.
Yogo e rewbe koorka ɗimmo ina fota tawa ɓe kooraani balɗe a nder koorka njawtuka ka, hol ko waɗɗi e maɓɓe?
Waɗɗi e maɓɓe: ko tuubande alla e ɗe'e ɗo golle ; sabu dagaaki e dow joom ñamaande so alah ngantu wasde yoɓde haa koorka ngoɗka fota; sabu Konnol Neen aysata yo yurmeende Allah woni e makko: koorko(koorka) ina fawatonoo mi mi ronka yoɓde haa nder lewru Yaawo.)
Ɗum ɗon ina tinndina wonde newataako neeɓnude yoɓde haa koorko(koorka) ɗimmo, ina waɗɗii mbo tuubana faade Alla e ɗe'e ɗo golle, ɓe njoɓa balɗe ɗe ɓe ngoppuno Caggal koorka ɗimma ka.
So debbo fiiliima e waktu gooto saha (yamde goo o)tisbaar, o juulaani tisbaar, Caggal ɗum o laaɓi mbela o yoɓat ndeen juulde?
Ɗo na waɗi luutral hakkunde anduɓe, (woodi emuen)yogo e muen mbi'i o yoɓat ɓeya mbi'i o yoɓatah. sabu welsindaaki o bakkadinaani, sabu ina daganii mbo neebnude juulde e sakket waktu mayre,
Waɗi wiiɓe ina waɗɗi e makko yoɓde ndeen ɗon Juulde sabu kongol Nelaaɗo Alla yo jam e kisal wone muuɗum: ((Kala fof keɓɗo darnde wootere e juulde o heɓi juulde nde fof))
Ko buri hubindaade wonande mbo: O foti ko yoɓde, sabu sabu ko um juulde wootere, yoɓde nde alah caɗeele.
So debbo cowiɗo yi'ii ƴiiƴam ko adi jibinde ñalawma , wolla ñalawmaaji ɗiɗi.mbela o woppat hoorde e juulde wolla alah?
So debbo cowiɗo yi'ii ƴiiƴam ko adi jibinde ñalawma wolla ñalawmaaji ɗiɗi, tawa hombo wondi e ŋatwere ɗuum ko ƴiiƴam ɓesnŋu, o woppat juulde e hoorde. Tawi ɗam wondaani e muuceedi ŋatwere ɗaam ko ko mbonɗa ɗam haɗatah juulde e hoorde.
Hol ko woni yi' annde ma e ƴettude poɗɗe kaɗooje rewɓe yii de adaji mumen a kala lewru, sabu yiɗde hoordu e yimɓe he.
Miɗa reentinma e ɗum sabu ɗe poɗɗe hoɗe mbaɗi lorla mawɗo, doktoreeɓe tabitinii ɗuum, debbo in wi'e: Aan debbo ɗum Alla fawi ɗum e dow ɓiɓɓe aadam rewɓe, jaɓ Ko Alla fawi e ma. hoor sa ngantu woodaani si ngantu woodi taƴ, sabu weleede ko Alla hoddirii.
Debbo o Caggal lebbi ɗiɗi de yiiide ƴiiƴam ɓesnŋu, Caggal ɗum o laaɓi kono ombo yi'aa toɓɓoñ ƴiiƴam o taƴat wolla o hoorat wollo ko o waɗata?
Caɗeele rewɓe a dow ƴiiƴam fiilayru e ɓesnŋu, ko ɗum maayo ngo alah haɗtirde, ina jeya e sababuuji he, ƴettude Poɗɗe kaɗooje reedu e fiilayru (haydu), te yimɓe ɓe ngandano ɗii ɗo jiɓuyaaji keewɗi. Ko goonga caɗeele ceertaaka gila Nelaaɗo nela, wolla hay gila rewɓe ngoodi, kono noon heewde ɗum haa yotto e mbaadi ndi aade darato hombo weemi e ittude ndu jiɓdu ko huunde haaɓniinde.
Kono tan laawol kuɓtadinngopl woni::si debbo laaɓi, o yi'i laaɓa e yananeede ko faati e fiilayru e ɓesngu, paandiimi e laaɓal ko yaltude gaarewol danewol, ɗuum ko ndiyam ndanajam rewɓe ina nganndi ɗam, ko woni caggal laaɓal ko iirɗi, wollo ko sooyɗi, wollo toɓɓere, wollo keccol, ɗum fof wonah fiilayru, haɗatah juulde, haɗatah hoorde, haɗatah gorko renndude e debbo makko; sabu ɗum wonah fiilayru. Debbo bieteeɗo (ummu atiya)wi ii: Min limrtaana cooyam e ngudduɗam etekkuɗam e cooyɗuɗam hay huunde, ko Bukari yaltini ɗum, e Abu Daawuuda wii caggal laaɓal e tuugnannde sellunde .
E ɗum ɗo emin mbi'a: Kala fof Ko ari Caggal laaɓal laaɓtungal e ɗe ɗo geɗe fof, ɗum lorata debbo o haɗatambo juulde e hoorde e won dude e gorko makko, kono woto mbo heño ha yi'a laaɓal. Sabu woodi e rewɓe so ƴiiƴam ɗaam yoori tan ɓe ɓufto (looto) ko adi heɓe nji'a laaɓal, Ko ɗum waɗno rewɓe sahabaɓe ɓe hoɓe mbaɗatno ƴiiƴam a hottollo ɓe kolla neene aysata yo yurmeende Allah won e makko(yarda lamdo), oo wiaɓee hoto keñe haa ji'on gaarawol danayol.
Yogo e rewɓe ƴiiƴam maɓɓe jokkat, heen sahaaji ɗam taƴa ñalawma wollo balɗe ɗiɗe, refti ɗam arta, hol ko woni ñaawoore o ko faati e hoorde e juulde e denndaangal dewe Alla?
Ko annda e hewɓe e annduɓe: so debbo jogiima aada mbo usti e aada makko he, o loototo, o juula, o hoora, ko o yi'i caggalyi ii Caggal balɗe ɗiɗi wolla tati ƴiiƴam , ɗam wonah ƴiiƴam fiilayru; Sabu Ko ɓuri famɗude e laaɓal ɗo ɓeen anduɓe Ko balɗe Sappo e tati.
Yogo e anduɓe mbi'i: Kala nde o yi'i ɗiiƴam ko fiilayru, si o laaɓi ko o laaɓɗo, si wonaani e hakkunde fiilayruuji ɗi ko ɓuri balɗe sappo e tati.
Hol ko ɓuri a debbo he: Nde o juulata naafilaaji ramadaan e suudu makko, wollo ko juulde e nder misiide, haa teeŋti noon si wonii toon waajuuji e jumaaji? Hol ko tinndinta rewɓe juulooɓe ka jumaaji?
Ko ɓuri; yo o juul a nder galle maako, sabu kongol Nelaaɗo alla yo jam e kisal wone muuɗum: (juulde e galleeji mumen ɓuri a muen) Sabu jaltugol rewɓe galleeji mumen yogo e sahaji na heewa fitna, debbo o juulde galle maako ɓuri juulde jama, ombo waaawi heɓde waajuuji ɗi a dow karallaje kesetaaji .
Miɗa yamira rewɓe juuloyoɓe jama ɓe, woto ɓe meme uuranteeri woto ɓe koollirr ñaantungal ha ɓurta.
Hol ko woni ñaawore debbo koorɗo meeɗuɗe ñaamde so o mbo defa a nder ñalawma koorka?
Ñaawoore mum:Hay huunde ala heen, (wala basi) (wala gache)Sabu ombo ɗum haajori, kono yoo wukkit ko meeɗiko.
So tawi debbo HAwri e( aksida)hombo fuɗɗi won cowiɗo, ko (saawiko) ɓiɗɗo o yani caggal ɓulgol ƴiiƴam njaltojam, mbela ina daganii mbo taƴde, wollo o hoorat wolla o taƴat ? Mbele so o taƴi koorka muuɗum o bakkadini?(gache)
Eɗen mbi'ia cowiɗo fiilataaka, Ko no eliman Ahmadu wii ni: rewɓe ɓe ina nganndira sowaade taƴde ɗiiƴam ɓesngu, fiilayru hono no jom en ganndal mbi:, Alla tagi ɗum ngam ñeeñal wuurnude ɓinngel gongel e reedu yummum, si reedu fuɗɗiima fiilayru taƴaco .
Kono noon yogo e rewɓe sowiiɓe na njiaa ƴiiƴam fiilayru no waano nih ko adi soowade, ɓeen ɗoon (haydu) maɓɓe ko (haydu) tigi, sabu ɓe njokku fiilaade, ɗam battinaani e reedu he, ndu fiilayru noon haɗat kala ko fiilayru mbo wonah cowiiɗo haɗata, ndu waɗɗina ko ɗam waɗɗinta, ndu liɓa ko nduya liɓata ko.
Ko woodi ko woni: Ƴiiƴam njaltojam ɗam e debbo cowiɗo koɗam pecce ɗiɗi:
Heen feccere hende ñaawe konde ƴiiƴam fiilayru .Ko ɗaam woni njokkuɗam e makko ko adi sowaade, maana ɗuum ko: reedu ndu battinaani e makko, ɗam wona fiilayru.
Feccere ɗimmere : ko ƴiiƴam njolɗam e cowiɗo jolgol, sababu (aksida) wolla sabaabu rondade ko nisi wollo yan de huunde e ko nanndi heen, ɗam ko ɗiiƴam makko ɗam wonah fiilayru, koɗam ɗiiƴam dadol. Ɗaam ɗoon haɗata juulde e hoorde, Sabu ombo e ñawoore laaɓɓe.
So tawi debbo o hawti e (aksida)ha cuklel ngel telli wollo reedu maako boni , anduɓe mbi'i : so tawi ɓiɗɗo taganoma e nduun ɗoon reedu ɗaam ƴiiƴam koɗam ɓesnŋu, O accat juulde e hoorde gorko makko reentato mbo haa o laaɓa.
So tawi ɓinngel fukkere yalti ngel takdaaka duum tesketaake ko ɗiiƴam besngu, kono ɗaam teskete ko mbonɗam, ɗam haɗatah mbo juulde wollo hoorde, wollo goɗɗu...
Anduɓe mbi'i: mudda ɓurɗo raɓɓude e tageede Ɓiɗɗo Ko balɗe cappanɗe jeetati e go'o; sabu ngel woni ko e nder reedu neene mum. Abdullahi ɓiy masuud yo alla yurme ɗum wi ii: Nelaaɗo Alla yo jam e kisal wone muuɗum, oo jaŋtiima gooŋɗuɗo gooŋɗinaaɗo, maaki: ( goto e mon fof tagoore mum na rendine a nder reedu neene muuɗum balɗe cappanɗe nayi, kadi Alla waɗta ɗum toɓɓere ƴiiƴam tekkunde balɗe cappanɗe nayi, Kadi Alla waɗta ɗum husre teew balɗe cappanɗe nayi, Joomiraaɗo nela toon malayka yamira mbo e windude geɗe nayi : o winda arsuka mum kay e lajal maako e golle makko tawi Ko malaɗo wolla ko malkisaaɗo)). Ko adi ɗuum o wawatah tageede, ko ɓuri jaalaade tagoore nde feeñatah ko adi balɗe cappanɗe jeenayi, ko noon yogo e anduɓe mbi'i.
Miin komi debbo mi liɓii reedu e lewru tataɓiiru gila hitaande, mi juulaani(mijuulai)ha laaɓi, mi wi'aama aɗa fotno juulde. hono mbaɗatmi, mi anndah limoore ñalɗi ɗi mi hooraani ɗi ?
Ko annda e joomen gande : so reedu debbo rufi ombo tolni a nder lebbi tati o juulatah; sabu so reedu debbo boni tawi tagoore ɓiɗɗo o fuɗɗii -ma, ɗaam ɗon ƴiiƴam njaltojam on saha koɗam ƴiiƴam ɓesnŋu juulatah.
Anduɓe mbi'i: tagoore ɓiɗɗo ina fuɗɗo so ɗum timmi balɗe cappanɗe jeetati e go'o, ko ɗum ɓuri famɗude e lebbi tati, Ko ɗum waɗi so reedu makko rufri e lebbi tati, ɗaam ƴiiƴam koɗam ƴiiƴam bonnere. O accatah juulde sabu ɗam ɗo.
O naamniiɗo hombo foti siftorde e hoore makko, so tawi reedu mum rufi ko adi balɗe cappanɗe Jeetati o yoɓat juulde, tawi o andah hol no foti O acci ? Ɗoon noon o hoddirat, o yoɓat Ko ɓuri heewde e njoorto makko o juulaani
Debbo naamniiɗo o wii: ombo hoora gila koorko waɗɗii mbo, kono noon o meeɗaa yoɓde balɗe ɗe o fiilotono ɗe, sabu majjude mbo balɗe ɗe o taƴi ɗe, hombo ɗaɓɓa tinndineede ko waɗɗii mbo.
ina Muusa men nde rewɓe juulɓe njanata ko wa'i nih, woppude yoɓde ko waɗɗii mbo e koorko(, koorka)ina waawi won de majjere, wollo welsindaade, kanji ɗiɗi fof koɗi musiiba; sabu majjere woni safaara mum ko ganndal e naamnaade. Welsindade(yeebare) saafara mum ko hulde Alla mawɗo o , e reentaade ɗum e hulde leɓte mum, e yaawde faade e welamma muuɗum.
On ɗon debbo o mbo foti tuuban Alla ko o waɗi ko, o yaafno ɗum, o yawna e yoɓde ɗiin ɗon ñalɗi, o ƴeewa ñalɗi ɗi o acci ɗi fotde ko o waawi o yoɓaɗi, ko hono nih daande makko hisrata, emin njoorti nde Alla jaɓata tuubaabuya makko .
Hol ko woni ñaawore debbo piiliiɗo Caggal naatgol waktu juulde? mbela o yoɓat so laaɓi ko adi jaltugol waktu juulde?
Ko adi: so debbo fiilimai Caggal naatgol waktu juulde o so laaɓi o yoɓat ndeen juulde nde o fiili e waktu mayre, si o juulaana ko nde o fiiloto. Ɗuum ko sabu konŋol Nelaaɗo alla yo jam e kisal wone muuɗum: Kala fof keɓɗo darnde(raka are) wootereheɓ e juulde o heɓ juulde nde fof, So tawi debbo heɓi darnde (raka are)wootere a nder juulde, refti o fiili ko adi nde o juula, so o laaɓi ina waɗɗii mbo yoɓade.
Geɗel ɗimmel ngel : so tawi debbo laaɓi e ƴiiƴam fiilayru Ko adi jaltugol waktu iana waɗii- mbo yoɓde ndeen juulde, tawi o laaɓi ko adi de naange fuɗata fotde darnde (raka are)wootere o yoɓat juulde subaka. So tawi laaɓi ko adi naange mutde fotde darnde (raka are)o yoɓat juulde takkusan (Al asr), Tawi o laaɓi ko adi feccere jamma fotde darnde(raka are) juulde geeƴe (icha i/ safoko)waɗɗima e dow mum yoɓde juul- de geeƴe. So o laaɓi Caggal feccere jamma juulde geeƴe (isa i/ safoko)waɗɗakimbo, fotiko juulde fajira tawi waktu o foti. Alla toowɗo oo wi ii:(so tawi oon ndeeƴi ndarnee juulde, pellet juulde koɗum waktu dottaaɗo e dow juulɓe he) simoore nisaii :103] Ɗum woni farilla jom waktu dottaaɗo, dagaki e neɗɗo nde o juulata caggal waktu, kadi adotaako waktu juulde.
Ɗiiƴam ari e am saanga e nder juulde, hol ko mbaɗat mi? Mbele mi yoɓat nde juulde nde ngonnoo mi e fiilayru?
So tawi debbo fiiliima Caggal naatgol waktu juulde- hono fiilaade caggal naange e hoore feccere waktu- so o laaɓi o yoɓat juulde nde waktu mum naati hombo woni laaɓɗo. Sabu konŋol toowɗo ceniɗo o wi: pellet juulde koɗum waktu dottaaɗo e dow juulɓe -simoore Nisaa'i-103,
Juulde yoɓetaake e waktu haydu fiilayru, sabu konŋol Nelaaɗo yo jam e kisal wone muuɗum e nder yeewtere (hadisawol juungol)juutnde: ((Mbele o wonah si o fiiliima o juulatah, o hooratah?) Joomen gande kawri,e debbo yoɓatah juulɗeele jawtuɗe ɗe saanga fiilayru.
Tawi o laaɓi, te waktu oo na heddi ko fote e darnde wolla ko ɓuri heewde darnde(raka are), o juulat on ɗon waktu mbo o laaɓi a nder mum, ngam konŋol Nelaaɗo Alla yo jam e kisal won e muuɗum: Kala fof keɓɗo darnde( raka are) wootere e nder juulde takkusaan(lasara) ko adi naange mutde, o heɓi juulde takkusan.(lasara) So debbo laaɓi saha takkusan (Al asr ) wolla ko adi mutal naage, tawi na heddi e mutal wolla puɗal naagee ko foti e darnde, (rqka are)o juulat takku- saan (lasara)e mas'ala gadiiɗo o, e fajiri ɗ masala ɗimmo o.
O wii ombo woodi jipnaaɗo(inna/debomawdo) debbo dañɗo duuɓi cappanɗe jeegom e jowi. o dañii duuɓi sappo e jeenayi o dañaani ɓiɗɗo, e o ɗo saha noon o fuɗɗiima yiide ƴiiƴam, fotde duuɓi tati, te ɗuum ɗoon ko ñawu , o arii emon e oon yonto, sabu ramadaan faandi, eko mbasiyataa mbo? Hon o waɗata?
O ɗo debbo ji oo wo ƴiiƴam ñaawore muuɗum ko: accude juulde e hoorde mudda aada makko gadiiɗo o ko adi nde huunde yande e makko, tawi ada makko wondooko yiide ƴiiƴam fiilayru e hoore lewru fof balɗe jeegom, o jooɗotoo balɗe jeegom a Hoore lewru fof O juulatah o hooratah, so ɗum gasi o looto o juula o hoora.
O ɗo debbo e yeru juulde mum en: ɓe lootat farji maɓɓe lootgol timmungol, o haɓɓa mbo, o salligo, o waɗa noon caggal naatde waktu juulde farilla, ko noon kadi o waɗata si o yiɗi naaflude nder ko wonah waktuuji farilla.
A nder o alhaali- sabu caɗeele makko- ina daganii mbo renndinde tiisbaar (juura)e takkusaan(lasara), e hakkunde futura e geeƴe(safoko); haa golle makko ngona goote e ɗe juulɗeele ɗiɗi: juulde tiisbaar (juura)e juulde takkusaan.(lasara) Waɗde juulɗeele ɗiɗi gootol: rendinde juulde geeƴe (safoko)e juulde futura. E juulde fajira kamde tan, Ko aldah e Juulde juulɗeele jowi, o juulata ko laabi tati a nder ñalawmaagal he,
Mi fillo wollo ɗum laawol ɗimmol, mi wi'a: si o yiɗii laaɓal o lootat farji makko, o haɓɓira mbo tekkere haa yaasi mammbo hoyta, o salligo o juula tisbaar (juura)darɗe (raka aaje)nayi, takkusan(lasara) darɗe(raka aaje) nayi, futura darɗe (raka aaje)tati ,geeƴe(safoko) darɗe (raka aaje)nayi , fajira darɗe( raka aaje) ɗiɗi. Ko woni kay o ustata, hono no yogo heewɓe e yimɓe cikkirta nih. Kono ina dagi e makko rendinde juulɗeele ɗiɗi: tisbaar e takkusan,(juura e lasara ) e hakkunde futura e geeƴe(safoko). Tisbaar e takkusan denndingol leelnugol wollo gardingol, ko hono noon kadi futura e geeƴe. So o yiɗi juulirde o sallige naafila ɗum alah bakkaat.
Hol ko woni ñaawore debbo jiioowo ƴiiƴam fiilayru hettaade jeewte e kutbaaji a nder juma hormaande nde?
Dagaki e dow debbo won de e nder juma hormaande nde wollo woɗnde e jumaaji, kono ina dagii nde o wirtato juma, o ƴetta huunde nde o hajori nde e ko nanndi e ɗuum. Hono no Nelaaɗo alla yo jam e kisal wone muuɗum wii Neene men Aysata yo o addu leecel-1- O wii: Hengel to juma te, komi piiliiɗo, O maaki:' fiilayru ma wonaani e junngo ma) So debbo jiioowo ƴiiƴam fiilayru wirtiima jama o mbo hooli ƴiiƴam tellataako e hembo, ɗuum o alah heen bakka.
Tawi noon debbo jiioowo ƴiiƴam fiilayru ina yiɗi naatde e jooɗaade nder misiide ɗum dagatako.(dagaki)
Dalilu mum: ko Nelaaɗo Alla yo jam e kisal wone e muuɗum O yamiri rewɓe fof yaltude faade e juulirde juulde ( horɓe e boomi jom en suturo, e fiiliiɓe) kono o yamariiɓe ndeɓe ngaccata juulirde. O ɗo dalilu mbo tindani wondeno:dagaaki e piiliiɗo ñiiɓde nder jama ngam o hetto kutba e binndanɗe wolla jeewte.
*
Seeɗa e ñaawooje laaɓal a nder juulde:
Mbele ndiyam njaltojam e rewɓe- ndanajam wollo cooyam- ko laaɓɗam wolla koɗam soɓe? Mbele ina waɗɗii mbo yoɓde, won dude noon ɗam jokkat tellaade? Hol ko woni ñaawoore si woni ɗam taƴandirat, haa teeŋti noon ko heewi e rewɓe- jannguɓe- hoɓe tesko ɗuum ko keccol neesu, ngol waɗɗinta sallige ?
Ko wiɗto am hollimi: ɗaam ɗon ndiyam njaltojam e rewɓe so tawi ɗam yalti ko e rannga koɗam laaɓɗam, kono heɗam bonna sallige; sabu sarɗaka ko bonnata sallige fof Wona coɓe, ko hono henndu yaltatndu e kuutol, ina taƴa sallige, kono batte soɓe ɗe yiieetaake.
E dow ɗum, so ɗaam yalti e debbo tawi hombo won di e sallige, sallige makko boni, o hesɗatinat sallige makko,
Tawi ɗam jokkii ɗam bonnatah sallige, kono kala fof waktu juulde potɗo o salligo, ombo waawi juuldude on ɗon sallige e nder on ɗon sallige farillaji e naafilaaji fof, ombo waawi jangirde mbo kadi alquran e kalako yiɗi tawa na dagi e makko. Hono no yimɓe ganndal mbi'i hono ni oon gonduɗo e coof coofngel, ko ɗum woni ñaawoore naamniiiɗo o ka bannge laaɓal, oon ko laaɓɗo, ko faati bannge e bonnude sallige, ɗum bonnat ɗum sallige si wonah ɗum jokku e makko, si ɗum jokki ɗum bonnatah sallige, kono debbo fotaani salligaade si wonah waktu o naati.
So tawi koɗam baɗɗam taƴe taƴe, Tawi heɗam taƴondiratno a nder aadaaji mum saha e waktu juulde, o neeɓnat juulde nde ha ɗam taƴa , So o hulaani waktu o yaltude, so o hulii yaltude waktu yo o salligo o juula.
Alah ko seerndi ko hakkunde keewɗam e pamɗuɗam; sabu ɗam yaltiri ko e laawol gootol ko heewi kon e ko famɗi kon fof koko bonnata sallige, ɗam nanndaani noon ko yaltata ko e ɓanndu , Ko waiino ƴiiƴam wolla tuutre, ɗuum bonnatah sallige, hay so tawi heewi wolla famɗi.
Yogo e rewɓe cikkatako ɗum bonnata sallige , ɗum ɗon non mi andah hoɗo ɓe pawiɗum, so wonah e kongol Ibn Hazm yo Alla yurme ɗum owi:((ɗum ɗon bonnata sallige. ))Ko no o haa -laani daliil mum , so o jogino dalilu e alquraan wolla e Sunna wolla kongi Sahabaɓe ndeen maɗum won dalilu.
Debbo fotiko hulde Alla, o reerɗa e laaɓal mum pellet juulde jaɓetaake gaa e laaɓal, hay si o juuli laabi teemedere, yogo e Annduɓe ina mbi'a: Juuloowo ko aldah e laaɓal o yeddi; sabu ɗuum Ko e jalkitde aayeeje Alla toowɗo oo ɗum jeya.
So debbo sallagiima ngam juulde farilla tawa ina tello e makko ko ilata tawa hoɗum jokki mbele nde o juuldata mbo naafilaaji wollo jangude alquraan, ha juulde farilla ɗimmere naata ?
So o sallagiima (se osaligake)wonan de juulɗe farilla a nder hoore waktu he, so welamma yo juul ko o wela e farillaaji e naafilaaji e jangude alquraana haa wak tujuulde farillaji goɗɗo naata.
Mbele na sella e oon ɗon debbo juuldude on sallige mbo sallagino gila fajira juulde feƴnaage(bete/addohaje)?
Ɗuum ɗoon sellatah; sabu juulde feƴnaage (bete)ko nde dottaande, alah e sago nde salligane caggal naatde waktu mayre; sabu o wa'i kono gonduɗo e ɗiiƴam lu'e, Nelaaɗo yamarii oon salligaade kala waktu juulde.(fo)
Waktu tisbaar(juura/salifana): koe jottogol (jan Ki) naage hakkunde asman ha takkusan (lasara)naata.
Tawi ko waktu takkusan (lasara)fuɗɗi ko e gasgol tisbaar(juura) ha cooyɗugol naage, tawi ko waktu mbo suɓaaka o (daruura) mbo gasi ko e mutal naage.
Waktu futura : fuɗɗi ko e mutal naage ha birnogol Mboɗeeri ɗi,
Waktu geeƴe (safuko): fuɗɗi ko birnogol Mboɗeeri ndi ha hakkunde jamma.
Mbele na selli e o debbo juuldude sallige geeƴe (safuko)naafilaaji hakkunde jamma?
Alah, so tawi jamma o feccani o fotiko hesɗatinde sallige makko, wi'aama kadi : waɗɗaki mbo hesɗatinde sallige o, ngol kongol ɓuri tiiɗde .
Hol ko woni gasirde waktu juulde geeƴe(safuko)? E mbele ina newo anndude ɗuum?
Gasirde waktu geeƴe(safuko) ko hakkunde jamma, ina andira e feccude hakkunde mutal naange e peeral fajiri pecce ɗiɗi, feccere adiinde nde ko heen geeƴe (safuko)ngasrata, feccere jemma sakkatiinde nde, nde wonah waktu, kono konde keerol hakkunde geeƴe(safuko) e fajiri.
So tawi debbo mbo ɗaam ɗon ndiyam Taƴondi- rɗam sallagiima,caggal salligaade mbo ko adii juulde ɗam arti kadi laawol goɗngol, ko waɗɗii mbo?
So tawi koɗam taƴandirɗam, yo o fatndo ha waktu mbo ɗam daroto, so tawi ɗuum alah alhaali peeñɗo, heen sahaaji ɗam tello, heen sahaaji ɗam tellataaka, yo o salliga caggal naatde waktu, o juula, hay ndiga waɗɗaaki ɗum.
Hol ko waɗɗi e mbo ɗam ndiyam heɓata e ɓanndu mum wolla comci (kulte)mum?
So tawi koɗam laaɓɗam Hay huunde waɗɗaki mbo, so tawi koɗam baɗɗam soɓe noon ko waiino jaltirojam e laawol ngol coofe njalti ngol, waɗɗima ɗum lootde nokku oo.
Salliganade e ɗaam ndiyam njaltojam e rewɓe, mbele Ko terɗe sallige ɗee tan o foti lootde?
Eey, na yona lootde terɗe sallige ɗee tan, tawi ko ɗam laaɓɗam, ɗaam woni njaltojam e raŋnga, wona e laawol ngol coofe njalti ngol.
Hol ko waɗi ƴettaka e Nelaɗo yeewtere (hadisa)tinndinoore bonnugol sallige ɗaam ɗoon ndiyam njaltojam e rewɓe , e wondude noon rewɓe sahabaɓe ɓe na kimmirno saggitaade e fiyakuuji diine mumen?
Sabu ɗaam ndiyam njaltojam, wonah e rewɓe fof ɗam yaltata.
Hombo woni e rewɓe mbo salliktaaka sabu majjere makko ñaawoore, hol ko waɗɗii mbo?
Yo o tuuban Alla mawɗo o, o naaɓno anduɓe.
Hina waɗi toon fawooɓe e ma konngol waasde waɗɗaade sallioge e yaltude ɗaam ndiyam?
Kala kaalɗo e am ngol kongol ngol wonah cellungol, ina wa'i o faami e konngol am: Ko o laaɓɗo, woni ɗaam bonnata sallige.
Hol ko woni ñaawore ngudduɗam tellotoɗam e piilotooɗo ko adi ñalngu wollo ñalawmaaji ɗiɗi wollo ko ɓuri ɗuum famɗude, ko tellato ko ina waawi jogaade mbaadi gaarawol cewngol ɓhoɗde muuɗaleyol wollo purol wollo ko nanndi heen? Hol ko woni ñaawoore si ɗum ari caggal fiilayru?
Tawi ko e puɗɗorɗe fiilayru ko ɗum fiilayru, ɗum ina anndire muusallo garoowo e piiliiɗo ko ɓuri ko heewde.
O muñat ha ko iirɗi ko iwa; sabu ɗuum ko iirɗi ko e fiilayru jeya; sabu Konŋol neen aysata yo weluya Allah won e makko (lamdo yado hemaku)o wiino: debbo gooto:(woto heño ha nj'ia gaarayol danewol ngol Alla ɓuri anndudel .
*
Ina e ñaawooje fiilayru e nder hajjo e nder umra.
Hol no debbo piiliiɗo juulirta darɗe haminde ɗiɗi ɗe? mbela na dagi e makko janngude Al quraana ko suuɗi wolla alah?
Ko adi ko: Heɗen kaani anndude harmin de wonahjuulde, ɗum ummoraani e nelaaɗo alla yo jam e kisal wone muuɗum, o yamiraani juulde ngam harmin de,o waɗaani ɗum, o haalaani ɗum,o tindinaani ɗum.
Geɗel ɗimmel ngel: oon ɗoon debbo piiliiɗo Ko adi ombo harmina, hombo waawi harmin de tawa ombo ɗam yi'a.
Tawi ko naamnal makko mbela hombo waawi jangude alquraana? eey, piiliiɗo ina waawi janngude alquraanao, so dañi Heen haaju , wolla so nafoore makko woni heen, so tawi o alah heen haaju wolla nafoore, kono ko yo janngir mbo rewde alla, a ɓattade joomum , ko waasde jangude mbo ɓuri.
Debbo hajjoyi o yi'ii ƴiiƴam fiilayru Ko tolni e balɗe jowi e saanga ɗatngal makko, o lootiima Caggal de o yotti Miiqaat (nokku e yonto harmide) o fiɓi harminde, tawi o siwah laaɓde e ƴiiƴam fiilayru he, de yotti nde makka o woni boowal kaaba to o gollaani hay huunde a geɗe hajjo kay umra, o woni (mina) balɗe ɗiɗi,o laabi, o looti, o waɗi geɗe hajjo kay umra fof de o laaɓi nde , kadi ƴiiƴam rutti hombo taarto kaaba o, jooni noon o hersi, o halanaani ɗum waliyyu maaKko so wonah de o rutti leydi makko,o timmini hajjo muuɗum. Hol ko woni ñaawore ɗuum?
Ñaawoore muuɗum: so tawi ɗaam ɗoon ƴiiƴam ɗam keɓɗam mbo ɗam hombo waɗa (tawaf ifaada) ko ɗam ƴiiƴam fiilayru ɗam ngannduɗa neesu majjam e muuseendi majja (tawaf ifaada) makko sellani, o fotiko rutto ( makka); mbele waɗta kadi (tawaf ifaada), o harmina Umra ko Miiqaat, umra o tottire e wanngaade e yahde, o usta sukundu, refti o wanngo banngaago Ifaada.
So tawi noon ɗam wonah ƴiiƴam fiilayru, Ko ɗam ƴiiƴam neesu ganndaɗam, tawa addi ɗam ko sattude ɓittandiral e kulol e ko nanndi heen, banngagol makko selli wonande ɓeen ɓe carɗaani laaɓal saanga banngagol.
So tawi noon o waawah ruɗtaade e mas'ala gadana o, sabu won de mbo e leydi ngoɗɗundi hajju makko selli; sabu o wawah waɗde ko wonah ɗuum ɗoon.
Debbo ari(wari)imakka hombo harmini umra, Caggal de o yotti Makko o fiili, tawa armuɗo e makko mbo o yahduno alah e sago o ɗatno, tawa o alah hay gooto to Makka, hol ko woni ñaawoore (kite) ɗuum?
O ɗatnodto e makko, o heddo e karmingol makko refti o rutto si o laaɓi, tawi hoɗi ko e nder leydi Sa'uudi o woni, sabu gartugol ngol saɗaani, ngol hatajinaani e tampere, wonah kadi Paaspoor e ko nanndi heen.
So tawi noon o hoɗaani e leydi h, te ina satta e makko ruttaade, oon noon o reentoto, o wanngo, o yaha, o usta sukunndu makko, o gasna Umra makko, e ngaal ɗatngal; sa ɗawaaf makko o wonti mbo alah e saga, ɗuum noon ina dagna kaɗaaɗi.
Hol ko woni ñaawore(kite) debbo piiliiɗo e nder balɗe hajjore makko, mbele oon hajju ina yona mbo wollo alah?
Ɗum waawatah jaabeede so wona taw annde ndey o fiili, sabu yogo e golle hajjo ƴiiƴam fiilayru bonnatah ɗe, yogo e majje noon fiilayru ina ɗum haɗa, o wanngataako si wonah o laaɓ, golle goɗɗe ɗe noon hombo waawi ɗe waɗde tawa hombo fiili.
Mi yahino hajjo hitaande yawtunde nde, mbaɗmi golle hajjore ɗe fof, ha heddi taarogol Ifada, e banngago bangal, ngantu sariyanke haɗi mai waɗde ɗiin, ndittiimi galle am ka Madiina piɓmi ruttaade e ñalawma e ñalawmaaji; ngam mi wanngo banngagol Ifada e banngagol waynaade, kono ngam majjude piiji diine ndaktiimi e kala huunde, mbaɗmi kala ina harmani karminɗo, naamɓniimi mbele ina newo nde nduttotoomi mi wanngo, mbi'aami ɗuum sellatah, a bonnii mbo ina waɗɗima ruttaade e hajju he hitaande aroore, wondude e hirsude nagge wollo ngelooba, mbela ɗum ina selli? mbela laawol goɗngol ina woodi? hongol woni ngool laawol? mbela hajju am boni wollo? mbela mi fot mbo fillaade?kaalanee kam no potmi waɗde? Yo Alla barkin mon
Ɗum ɗo kadi ina jeya e caggitgol ngol fawaaki e ganndal, aan e nder oo ɗo alhaali, o ruttaade ka Makko, o wanngo banngago Ifaada tan.
So tawi ko taarogol kaaba bayngal woni: (tawaf Wiidaa) tawde ko a piiliiɗo saanga jaltugol MAKKA, sabu ɗawaaf baybagol waɗɗaaki piiliiɗ. Sabu yeewtere (hadis)ibnu abbass yo alla yurme (yardu)ɗumen: o yamiri yimɓe ɓe yo won wattan ahdi muen ka kaaba o, kono tant piiliiɗo hoybinanaama ɗuum. E riwaaya Abu Daawuda haprimbo o wii: yo ahdi muen battandiɗo (cakkatiɗo )e suudu kaaba he won wanngaade (tawaf) Sabu Nelaɗo alla jam e kisal wone muuɗum nde o wiino won de safiya Taariima (Waɗi)" tawaf ifaada " o wi'i:" yo a dog ndeen)(yo an j'ado ndeen) Ɗum ɗon holliri ( holli)no (tawaf Wiidaa) woni: bayngal kaaba, na jippo oon piiliiɗo.
So tawi noon Ko (tawaf ifaada)alah e sago o waɗa mbo, tawde a daktiima e kala huunde mbeɗa majji ɗuum lorataama; sabu majjuɗo baɗɗo huunde e kaɗaaɗe Ihraam hay dara waɗɗaaki mbo. Sabu daalol Alla toowɗo O: {aan joomiraɗo, amin ñaagimaama wota A naŋngir si min njejjiti wollo min njuumi.} [simoore baqara :aaya 286] Joomiraɗo toowɗo oo wi ii:((mi jaɓi)) E daalol Alla :{on Ngala bakkaat ɗoon ɗo juum ɗon. -keɓaton bakkaat ko so on ngannayiidon nder ɓerɗe mon waɗde ko boni}[simoore,ahzaab aye:5] Dendangal ko aña ko ko Alla haɗi so kajjowo karminɗo waɗi ɗum hombo yejjiti wolla o mbo ɗum majji wollo o waawna hay huunde waɗɗaaki mbo, kono noon so ngantu muuɗum gasi waɗɗima e muuɗum woppude kala ko ina jiɓjiɓina.
So tawi debbo fuɗɗima ƴiiƴam ɓesnŋu a nder ñalngu, jeetatiijo a nder taaske (yawmu tarwia) o timmini jookli hajjore makko ha heddi taarade kaaba e yahde safa e marwa, Caggal ɗum o fuɗɗima laaɓde Caggal balɗe Sappo, mbele o loototo,o waɗa ko heddi ko e jookli hajju makko, ɗuum woni taarade kaaba?
Dagaki e makko lootade e wangade kaaba ha o yanane( ohakinkini) o laaɓi, ko famako e ngal ɗo naamnal ɗo wi ɗo (fuɗɗoode) woni o siwah timmin de laaɓal, alah e saga nde o yi'ata laaɓal timmungal, de o laaɓi fof looto o taarto kaaba o yaha safa e marwa..
So o yahi safa e marwa ko adi taarade kaaba, bakkat alah; sabu Nelaaɗo alla yo jam e kisal wone muuɗum, o naamnanoma a nder hajjo oon jahɗo hakkunde Safa e Marwa ko adi wanngaade, o wii:(bakkat alah heen.)(wala gache)
Debbo harmii hajju ka Seyyil hombo fiili, nde o de yotti MAKKA o yahi JIDDA; ngam haaju, o laaɓi toon to Jidda,,o looti (sembi=ɓufti)o jarti sukundu makko, o arti timmini hajj mum, mbele hajju mum ina selli? Mbele won ko waɗɗii mbo?na waɗɗiimbo huunde?
Hay huunde waɗɗaakimbo, hajju makko na selli.
Mi yahay umra, ndewmi nokku mbo potmio harminde (miiqaat) mbeɗa fiili, mbaasmi harminde ɗoon, keddiimi MAKKA, ha laaɓmi, karmin mi ka Makka, mbele ɗuum ɗoon na dagi? Hol no potmi waɗde, e hol ko waɗɗi kam?
Ngaal ɗo gollal ngal dagaki, debbo jiɗɗo yahde UMRA, fotaani yawtude MIIQAAT) tawa o harminaani , hay so tawi ko o piiliiɗo, o foti ko harmin de hombo fiili, karmingol ngol fiɓo, ngol ngol sella. Daliilu ɗuum ko: Asmaa'u Bintu Uwaysin jom suudu Abu Bakri yo weluya Allah wone muen,dañiino cuklel ,a nder oon ɗonn saha tawi Nelaaɗo alla yo jam e kisal wone muuɗum, hombo e Jil Huleyfata, homo yiɗi waɗde hajjo bayngal:(hijjatul widaa) o naamni Nelaaɗo: holno mbaɗatmi? Nelaaɗo yo jam e kisal wone muuɗum wii:((Iooto, cukkira awra ma tekkere karmina.) Ƴiiƴam fiilayru kh hono ƴiiƴam ɓesnŋu ka ñaawoore.
Min mbi'at debbo piiliiɗo o:sa ari nokku MIIQAAT (ɗo potɗa harminirde) , aɗa yiɗi waɗde UMRA wollo Hjju en mbi'at mbo: Looto, muuroɗa wudere maaɗa karmina. Istisaar woni sukkirde awra makko tekkere o haɓɓa mba haɓɓude e awra makko tekkere, o harmina, e nder hajju wolla umra, kono noon so tawi o harmani ,o yotti: MAKKA, o yahatah ka Suudu to , o wanngataaka. Ko ɗum waɗi Nelaaɗo alla yo jam e kisal won e muuɗum o wi ii:Neene Aysata: nde o yi'ii ngantu rewɓe a nder UMRA:(waɗ kala fof Ko kajjowo waɗata, kono noon wota taaro suudu kaaba ndu ha laaɓa) Ko ɗum woni riwaaya Muslim e Bukhari. kadi ari a nder deftere (SAHIH Bukari):Neene Aysata wii: de o laaɓi nde o wanngi o yahi safa e marwa. Ɗuum ɗoon tindini so debbo harmani a nder hajjo wolla umra, o yi ii ngantu rewɓe,( fiilayru), wolla o yi'ii ngantu rewɓe ko adi ɗuum, o taarotaako kaaba , o yahata safa e marwa, ha o laaɓa.
So tawi ko laaɓɗo o ta ariima suudu kaaba ndu, Caggal ɗuum, yi'i ngantu rewɓe, o jokkat,o yaha safa e marwa hay so yi'i ngantu rewɓe,o timmina umra makko; sabu waasde wondu e laaɓal, bonnata yahde safa e marwa.
So min ummiima Yanbu'u miin e galle am, kono nde njottiimi Jidda jom suudu am fiili, kono miin mi timmin Umra ko aldah e jom suudu am, hol ko woni ñaawore (wonan de)debbam?
Ñaawoore( (wonan de) debboma ko:yo o jooɗo ha o laaɓa o yoɓa umra makko; Sabu Nelaaɗo Alla yo jam e kisal wone muuɗum o Nde Neene men Safiyati fiili :((mbela o jaggat men?)) ɓe mbi'i: O waɗi TAWAF IFAADA. Nelaaɗo, jam e kisal wone muuɗum o wi ii :((waɗde kay yo o yah )) Konŋol Nelaaɗo ngol:((mbele o jaggat men?)) ko ngol daliilu won dene, ina waɗɗi e debbo so yi'i ngantu rewɓe ko adi hombo taarto kaaba (tawaf ifaada) yo o heddo ha o laaɓa o taarto kaaba.
Ko noon kadi TAWAF e nder UMRA ko hono (tawaf ifaada); sabu koɗum dosgal a dosɗe UMRA, so debbo Baɗoowo UMRA o yi'i ngantu rewɓe ko adi taarade kaaba yo muño ha o laaɓa o taarto kaaba.
mbele nokku taariiɗo o suudu kaaba ndu ko heen ko e Hurum he jilla wolla? mbele kala fof naattuɗo oon ɗoon nokku jahirɗo o juulat darɗe ɗiɗi (tahiyatuL masjidi) ?
Ko ɓuri feeñde kay woni : Yahirde jeyaako e juma he, Ko ɗum waɗi tata tokoosa mahama hakkunde suudu kaaba ndu e oon ɗoon nokku, sikke ala ko ɗuum ɓuri e yimɓe he, sabu oon ɗoon nokku sombo jillanooma e suudu kaaba ndu, so tawi debbo yi'i ngantu rewɓe hakkunde taarade kaaba e yahde a nder oon ɗoon nokku, maa ɗum haɗ mbo yaade hakkunde Safa e Marwa.
Caggitat mi heen ko : tawi debbo yi'i ngantu rewɓe Caggal taarade kaaba ko adi yahde,o mbo waawi yahde a nder nukku he, sabu nokku oo mbo jillaka e jama he (kaaba o)
So tawi ko salminaandu jama :(Tahiyatul masjidi) wi'aama so neɗɗo yahi Caggal de o taari suudu kaaba ndu, o arti kadi e jama he,o mbo waawi juulde ɗeen darɗe ɗiɗi:(salminaandu jama) so o juulaani hay huunde alah heen. Ɓuri noon ko yo o naŋta e ngoon waawtungo o juula darɗe ɗiɗe, ngam ɓural gonngal e oon Nokku .
Mi hajjoyi,njiimi ngantu rewɓe, kersumi haalande hay gooto, naatmi a nder hurum :njuulmi taariini kaaba, njahmi safa e marwa, hol ko waɗɗiimi? tawa miɗa andi ɗuum ari ko Caggal ƴiiƴam ɓesnŋu?
Juulde Na harmi a dow debbo jiiɗo ƴiiƴam ɓesnŋu, wolla ngantu rewɓe, foti ko Makka o woni wollo ko leydi makko wollo nokku baawɗo won de fof; Ngam kongol Nelaaɗo yo jam e kisal wone muuɗum a dow debbo :((mbele wona so yi'i ngantuuji rewɓe, o juulata o hoorata?,) Juulɓeɓe kawri, ina harmi a dow debbo jiiɗo ngantuuji rewɓe, hoorde e juulde.
Oon ɗoon debbo baɗɗo ndeen ɗoon huunde, yo o tuuban Alla, o yaafno ɗum ɗon ko waɗi.
So tawi noon debbo o Taariima suudu kaaba te hombo yi'i ngantuuji rewɓe, ɗumm sellani, tawi ko yahde safa e marwa ina sella, sabu konŋol ɓurngol jaɓeede nol Ko:dagade ardinde yahde safa e marwa,a dow taarade kaaba, e hajjo, o fotiko o waɗto tawaf (Taaro kadi) Sabu (tawaf ifaada) ko dosgal a dosɗe hajjore, hajjore makko timmata so woppi: (tawaf ifaada.)
Tuuknaade a dow ɗum o debbo o renndatah e gorko makko, tawi ko o desesaaɗo ha o wanngo, si o alah gorko o humantaake haa o wanngo, Alla Toowɗo O anndi.
Tawi debbo o fiiliima ñalngu,ARAFA, holno o waɗata?
So tawi debbo o yi'i ngantuuji rewɓe , ñalngu ARAFA, o kontinat hajjore makko,o waɗa ko yimɓe ɓe mbaɗi fof, o taarotaako kaaba haa de o laaɓi.
So debbo o yi ii ngantuuji rewɓe Caggal weddade: (JAMRATUL AQABA),e Ko adi (TAWAF IFAADA), tawi hombo yahda e jom galle maaKko e seto, hol ko waɗɗii mbo? tawa ombo andi o wawa ruttagol e ɗatngal makko ngal?
So tawi wawa ruttagol, yo o reento, o taaro kaba o, ngam lor, hay huunde waɗɗaaki mbo, o timmina golle hajjore makko.
Tawi debbo laaɓi e ɗiiƴam ɓesngu ko adi balɗe cappanɗe nayi mbele hajjore makko na selli? si o yi'aani laaɓal hono o waɗata, won dude e anndude hombo annayi hajju?
So tawi debbo Besɗo laaɓi ko adi balɗe cappanɗe nayio o loototo o juula, o Waɗa kala ko rewɓe laaɓe ɓe mbaɗata; haa e wanngaade; sabu ƴiiƴam ɓesnŋu pamɗugol balɗe heɗam dottaka.
So tawi debbo o yi'aani laaɓal hajjore makko na selli, ko woni kayo taarotaako kaaba o haa o laaɓa.
*
Related books
All books
المنهج الوجيــز9 languagesالمنهج الوجيــز
En fuɗɗorii Innde Alla, Huuɓuɗo yurmeende, Heerorɗo yurmeende. Tonngaande. Laawol jannginirgol sifayankeewol wonande juulɗo keso. En fuɗɗorii Innde Alla, Huuɓuɗo yurmeende, Heerorɗo yurmeende. Fuɗɗorde. Denndaangal jettooje ngoodanii Alla Oon peewnuɗo men e islaam, O tinndini men jam, O neli e men ɓurɗo e winndere he-yo o his- caggal ɗuum: Ina wela amen nde min ngaddanta on nde deftere-muqarrar -anndinatnde on diine goongo(diine islaam), nde fencita heen geɗe alah e saguyankooje ko faati e gannde e golle, haa nde wona coktirgal ma ngam anndude diine ma, nde wallu ma e darnude laabi diine…
lislaam89 languageslislaam
En mballinoriima inde Alla, joom yurmeende aduna e laakara mbela a naamniima hoorema: hol tagɗo asmanuuji (kagguuji) e leyɗeele e ko woni e majji e tagooje mawɗe? e hombo fewni ndiiɗo njuɓɓudi cewndi ñeeñnaandi?
Laabi nafayɗi ngam nguurndam malu (mbelko'aaku)85 languagesLaabi nafayɗi ngam nguurndam malu (mbelko'aaku)
Deftere « Al-Wasā’il al-Mufīda li-l-Ḥayāt as-Sa‘īda » (Laabi nafooji ngam nguurndam nbelnɗam) mo Sheek Abdul Rahmaan ɓiy Naasir As-Saadii, ina safra sabaabuuji malu goongawu iwde e giiɗe iimaan lugguɗe, nde ɗowa taroowo faade e deeƴere ɓernde rewrude e iimaan e golle moƴƴe, e siftorgol Alla, e kaariyantaaku, e miijagol e neemaaji, e moƴƴingol, e tuugnagol e Alla, e muñal, e fonndugol geɗe, e mbaadi ŋarɗundi, nde fawata e juuɗe ma kartal ngam nguurndam deeƴɗam, fonnditiingam, e malaaɗam fof e waylo-waylooji nguurndam.
الإسلام دين رب العالمين