उहाँ न त निर्लज्ज हुनुहुन्थ्यो, न त निर्लज्जता र खराब भाषा प्रयोग गर्नुहुन्थ्यो, न बजारहरूमा चिच्याउने गर्नुहुन्थ्यो; र उहाँ खराबीको बदला खराबीले दिनुहुन्नथ्यो, बल्कि उहाँ क्षमा गर्नुहुन्थ्यो र माफ गरिदिनुहुन्थ्यो।
अबू अब्दुल्लाह अल-जदलीबाट वर्णित छ, उनले भने: मैले मोमिनहरूकी आमा (उम्मुल मोमिनीन) आयशा (रजियल्लाहु अन्हा) सँग अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को आचरणको बारेमा सोधेँ, तब उनले भनिन्:
"उहाँ न निर्लज्ज थिए न निर्लज्जता नै गर्नुहुन्थ्यो, र न उहाँ बजारहरूमा चिच्याउनुहुन्थ्यो न हल्ला गर्नुहुन्थ्यो; र उहाँ खराबीको बदला खराबीले दिनुहुन्नथ्यो, बरु क्षमा गरी माफ गरिदिनुहुन्थ्यो।"
لَمْ يَكُنْ فَاحِشًا وَلَا مُتَفَحِّشًا وَلَا صَخَّابًا فِي الْأَسْوَاقِ، وَلَا يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَصْفَحُ.
उम्मुल-मुमिनीन आइशा (रजिअल्लाहु अन्हा) लाई रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को आचरणको बारेमा सोधियो र उनले भनिन्: उहाँको स्वभाव, भनाइ र गराइमा कुनै निर्लज्जता वा खराबी थिएन। न त उहाँले जानीबुझी वा कृत्रिम रूपमा निर्लज्जता देखाउनुहुन्थ्यो, न उहाँ बजारहरूमा चिच्याएर ठूलो स्वरमा बोल्नुहुन्थ्यो। उहाँले खराबीको बदला खराबीले दिनुहुन्नथ्यो, बरु भलाइले बदला दिनुहुन्थ्यो; क्षमा गरिदिनुहुन्थ्यो र बेवास्ता गर्नुहुन्थ्यो।
यस हदीसबाट रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को उच्च, महान् एवं सर्वोत्कृष्ट चरित्र प्रस्ट हुनुका साथै उहाँ सम्पूर्ण निन्दनीय र निकृष्ट आचरणहरूबाट सर्वथा मुक्त हुनुहुन्थ्यो भन्ने कुरा स्पष्ट हुन्छ।
असल नैतिकता अपनाउन र खराब नैतिकताबाट टाढा रहन प्रोत्साहित गरिएको छ।
यसमा अश्लील बोली र निन्दनीय कुरा बोल्नुको निन्दा गरिएको छ।
यसमा मानिसहरूमाथि ठूलो स्वरले बोल्नु र तिनीहरूमाथि क्रोधपूर्वक चिच्याउनुको निन्दा गरिएको छ।
यसमा दुर्व्यवहारको जवाफ सद्व्यवहारद्वारा दिन, क्षमाशील बन्न र अरूलाई माफी दिन प्रोत्साहन गरिएको छ।
सुनन् तिर्मिजी (3/ 437) (2016).
मुस्नद अहमद (42/ 256) (25417).
थप (7)
فتح الباري شرح صحيح البخاري.
لابن حجر(6/ 575).
إرشاد الساري لشرح صحيح البخاري.
القسطلاني (9/ 30).
معجم اللغة العربية المعاصرة (2/ 1629).
مرقاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح.
لعلي القاري (9/ 3717).