“នោះគឺជាពាក្យដែលជាប់ទាក់ទងនឹងការពិតដែលពួកជីនបានចាប់យក ហើយបានខ្សឹបដាក់ត្រចៀកគ្នីគ្នារបស់វា បន្ទាប់មកពួកវាបានលាយវាជាមួយពាក្យកុហកលើសពីមួយរយ”។
អំពី អាអ៊ីស្ហះ رضي الله عنها បាននិយាយថា៖
មានមនុស្សជាច្រើនបានសួររ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ អំពីគ្រូទាយ។ ពេលនោះ លោកបានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់ពួកគេថា៖ “គ្រូទាយទាំងនោះគ្មានដឹងអ្វីឡើយ”។ ពួកគេបាននិយាយថា៖ ឱរ៉ស៊ូលុលឡោះ! ជាការពិតណាស់ ជួនកាលពួកគេ(គ្រូទាយ)និយាយពីអ្វីមួយ ហើយវាក៏បានកើតឡើងពិតមែន។ រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ “នោះគឺជាពាក្យដែលជាប់ទាក់ទងនឹងការពិតដែលពួកជីនបានចាប់យក ហើយបានខ្សឹបដាក់ត្រចៀកគ្នីគ្នារបស់វា បន្ទាប់មកពួកវាបានលាយវាជាមួយពាក្យកុហកលើសពីមួយរយ”។
سَأَلَ أُنَاسٌ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الْكُهَّانِ، فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَيْسُوا بِشَيْءٍ» قَالُوا: يَا رَسُولَ اللهِ، فَإِنَّهُمْ يُحَدِّثُونَ أَحْيَانًا بِالشَّيْءِ يَكُونُ حَقًّا، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تِلْكَ الْكَلِمَةُ مِنَ الْحَقِّ يَخْطَفُهَا الْجِنِّيُّ فَيَقُرُّهَا فِي أُذُنِ وَلِيِّهِ قَرَّ الدَّجَاجَةِ، فَيَخْلِطُونَ فِيهَا أَكْثَرَ مِنْ مِائَةِ كَذْبَةٍ».
មានគេសួរណាពី ﷺ អំពីពួកគ្រូទាយដែលអាចប្រាប់ពីប្រការអាថ៌កំបាំងដែលនឹងកើតឡើងនាពេលអនាគត។ ពេលនោះ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ កុំយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះពួកគេ កុំទទួលយកពាក្យសម្តីរបស់ពួកគេ ហើយកុំខ្វល់នឹងកិច្ចការរបស់ពួកគេ។ ពួកគេបាននិយាយទៀតថា៖ ពិតណាស់ មានពេលខ្លះ សម្តីរបស់ពួកគ្រូទាយទាំងនោះស្របនឹងការពិតដែលបានកើតឡើង។ ម្យ៉ាងទៀត ប្រសិនបើពួកគេប្រាប់នូវប្រការអាថ៌កំបាំងដែលនឹងកើតឡើងក្នុងខែណាមួយ ថ្ងៃណាមួយ គឺវាបានកើតឡើងដូចសម្តីរបស់ពួកគេពិតមែន។ ពេលនោះ ណាពី ﷺ លោកបានប្រាប់ពួកគេថា៖ ជាការពិតណាស់ ពួកជិនបានលួចស្តាប់ព័ត៌មាននៅលើមេឃ។ បន្ទាប់មក ពួកគេពាំនាំព័ត៌មានដែលពួកគេបានស្តាប់ឮនោះទៅកាន់មេដឹកនាំ ឬគូកនរបស់ពួកគេដែលជាគ្រូទាយ ហើយប្រាប់ពួកគ្រូទាយទាំងនោះនូវអ្វីដែលពួកគេបានស្តាប់ឮ។ បន្ទាប់មកទៀត គ្រូទាយទាំងនោះបានបន្ថែមទៅលើអ្វីដែលពួកគេបានឮពីលើមេឃនោះនូវការកុហករាប់រយដង។
يخْطفُها: يأخذها بسرعة.
فَيَقُرُّهَا في أُذُنِ: يلْقِيهَا على مسَامِع.
قرَّ الدجاج: صوتها عند مخاطبة دجاجة أخرى.
ហាមឃាត់ពីការជឿលើគ្រូទាយ។ ពិតណាស់ អ្វីដែលពួកគេនិយាយ គឺសុទ្ធតែជាពាក្យកុហក និងប្រឌិត បើទោះជាវាពិតក្នុងពេលខ្លះក៏ដោយ។
តាមរយៈការតែងតាំងណាពី ﷺ ជាអ្នកនាំសារ មេឃាត្រូវបានគេការពារពីពពួកស្ហៃតនមិនឲ្យស្តាប់នូវអ្វីមួយអំពីវ៉ាហ៊ី ឬដំណឹងផ្សេងទៀតនោះឡើយ លើកលែងតែពួកដែលបានលួចស្តាប់ ហើយបានរួចផុតពីការតាមកម្ទេចនៃអាចម៍ផ្កាយប៉ុណ្ណោះ។
ពួកជិន គឺមានមេដឹកនាំ ឬគូកនរបស់វាដែលជាមនុស្សលោក។
សហេស អាល់ពូខរី (8/ 47) (6213).
សហេស មូស្លីម (4/ 1750) (2228).
បន្ថែមទៀត (9)
نزهة المتقين (2/ 1143).
كنوز رياض الصالحين.
لمجموعة من الباحثين (17/ 557).
بهجة الناظرين.
لسليم الهلالي (3/ 177).
مرقاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح.
لعلي القاري (7/ 2904).
شرح رياض الصالحين.
لابن عثيمين (6/ 404).