در حین نماز عادت ماهیانهٔ من آمد. اکنون چکار کنم؟ آیا باید آن نماز در حین حیض را قضا کنم؟
السؤال
سوال ۱:
در حین نماز عادت ماهیانهٔ من آمد. اکنون چکار کنم؟ آیا باید آن نماز در حین حیض را قضا کنم؟
س32: دخلت عليّ العادة الشهرية أثناء الصلاة، ماذا أفعل؟ وهل أقضي الصلاة عن مدة الحيض؟
الجواب
پاسخ ۱:
اگر حیض پس از وارد شدن وقت نماز رخ دهد مانند آنکه مثلا نیم ساعت بعد از زوال آفتاب حیض شود، در این صورت بعد از پاک شدن از حیض این نمازی را که در حال پاکی [پیش از شروع حیض] وقتش وارد شده بود، قضا می کند؛
زیرا الله متعال می فرماید: {همانا نماز [فریضه ای است که] در اوقات معیّنی بر مؤمنان واجب شده است} [نساء: ۱۰۳].
ولی نمازی را در وقت حیض قرار داشته قضا نمی کند؛ زیرا پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ در حدیثی طولانی می فرمایند:
«آیا چنین نیست که اگر حیض شود نماز نمی گزارد، و روزه نمی شود؟»،
و علما بر این اجماع کرده اند که زن نمازی را در اثنای حیض از دست داده قضا نمی کند.
اما اگر پاک شد و هنوز وقت نمازی که در آن قرار دارد باقی ماند ولو به میزان یک رکعت، آن نماز را که در وقت پاکی اش قرار داشته به جا می آورد؛ زیرا پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ می فرماید:
«کسی که یک رکعت از عصر را پیش از غروب خورشید درک نماید، عصر را درک کرده است»،
بنابراین اگر در وقت عصر یا قبل از طلوع خورشید پاک شد، و تا غروب خورشید یا طلوع آن به اندازهٔ یک رکعت زمان بود، نماز عصر را در حالت نخست، و نماز صبح را در حالت دوم ادا می کند.
ﺟ32: إذا حدث الحيض بعد دخول وقت الصلاة -كأن حاضت بعد الزوال بنصف ساعةٍ مثلًا- فإنها بعد أن تطهر من الحيض تقضي هذه الصلاة التي دخل وقتها وهي طاهرٌ؛ لقوله تعالى:
﴿...إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ كَانَتۡ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ كِتَٰبٗا مَّوۡقُوتٗا﴾
[النساء:103].
ولا تقضي الصلاة عن وقت الحيض؛ لقوله ﷺ في الحديث الطويل:
«أَلَيْسَتْ إِذَا حَاضَتْ لَمْ تُصَلِّ، وَلَمْ تَصُمْ؟» [1]،
وأجمع أهل العلم أنها لا تقضي الصلاة التي فاتتها أثناء مدة الحيض.
[12] تقدم تخريجه.
أما إذا طهرت، وكان باقيًا من الوقت مقدار ركعةٍ فأكثر، فإنها تصلّي ذلك الوقت الذي طهرت فيه؛ لقوله ﷺ:
«مَنْ أَدْرَكَ رَكْعَةً مِنَ الْعَصْرِ قَبْلَ أَنْ تَغْرُبَ الشَّمْسُ، فَقَدْ أَدْرَكَ الْعَصْرَ» [2]،
فإذا طهرت وقت العصر، أو قبل طلوع الشمس، وكان باقيًا على غروب الشمس أو طلوعها مقدار ركعةٍ، فإنها تصلّي العصر في المسألة الأولى، والفجر في المسألة الثانية.
[13] تقدم تخريجه.