السؤال
س24: ما هي سنن الصلاة؟
پرسش ۲۴: سنتهای نماز کدامند؟
الجواب
ج:إحدى عشرة سنة، كما يلي:
- قوله بعد تكبيرة الإحرام: "سبحانك اللهم وبحمدك، وتبارك اسمك، وتَعَالَىٰ جدك، ولا إله غيرك" ويسمى: دعاء الاستفتاح.
- التعوذ.
- البسملة.
- قول: آمين.
- قراءة السورة بعد الفاتحة.
- الجهر بالقراءة للإمام.
- القول بعد التحميد: "ملء السَّمٰوات، وملء الأرض، وملء ما شئت من شيء بعد".
- ما زاد على المرة في تسبيح الركوع. أي: التسبيحة الثانية والثالثة، وما زاد على ذلك.
- ما زاد على المرة في تسبيح السجود.
- ما زاد على المرة في قوله بين السجدتين: «رب اغفر لي».
- الصلاة في التشهد الأخير على النبي صلى الله عليه وسلم وعلى آله عَلَيْهُم السَّلَامُ، والبركة عليه وعليهم، والدعاء بعده.
سنن الأفعال، وتسمى الهيئات:
- رفع اليدين مع تكبيرة الإحرام.
- وعند الركوع.
- وعند الرفع منه.
- وحطهما عقب ذلك.
- وضع اليمين على الشمال.
- نظره إلى موضع سجوده.
- تفرقته بين قدميه قائمًا.
- قبض ركبتيه بيديه مفرجتي الأصابع في ركوعه، ومد ظهره فيه، وجعل رأسه حياله.
- تمكين أعضاء السجود من الأرض، ومباشرتها لمحل السجود.
- مجافاة عضديه عن جنبيه، وبطنه عن فخذيه، وفخذيه عن ساقيه، وتفريقه بين ركبتيه، وإقامة قدميه، وجعل بطون أصابعهما على الأرض مفرقةً، ووضع يديه حذو منكبيه مبسوطةً مضمومةَ الأصابع.
- الافتراش في الجلوس بين السجدتين، وفي التشهد الأول، والتورك في الثاني.
- وضع اليدين على الفخذين مبسوطتين مضمومتي الأصابع بين السجدتين، وكذا في التشهد إلا أنه يقبض من اليمنى الخنصر والبنصر، ويحلق إبهامها مع الوسطى، ويشير بسبابتها عند ذكر الله.
- التفاته يمينًا وشمالًا في تسليمه.
پاسخ: سنتهای نماز یازده مورد است:
۱- گفتن «سُبحانَكَ اللَّهمَّ وبحَمدِكَ، وتبارَك اسمُكَ، وتعالى جَدُّكَ، ولا إلهَ غيرُكَ». این دعا را دعای استفتاح مینامند.
۲- گفتن «أعوذ بالله من الشیطان الرجیم».
۳- گفتن «بسم الله الرحمن الرحیم».
۴- گفتن «آمین».
۵- خواندن سورهای پس از سورهٔ فاتحه.
۶- قرائت با صدای بلند برای امام.
۷- گفتن «مِلْءَ السَّمواتِ ومِلْءَ الأرضِ ومِلْءَ ما شِئْتَ مِن شيءٍ بعدُ» پس از ربنا ولك الحمد.
۸- گفتن بیشتر از یک بار تسبیح (سبحان ربی العظیم) در رکوع، یعنی تسبیح دوم و سوم و هرچه بیشتر از آن باشد.
۹- گفتن بیشتر از یک بار تسبیح (سبحان ربی الأعلی) در سجده.
۱۰- گفتن بیش از یک بار «رب اغفر لی» در بین دو سجده.
۱۱- درود بر پیامبر صلی الله علیه وسلم و بر آل ایشان علیهم السلام و دعای برکت بر او و آنان و دعای پس از آن در تشهد پایانی.
سنتهای عملی که آن را هیئتهای نماز گویند.
۱- رفع یدین (بلند کردن دستان تا روبروی شانهها یا گوشها) همراه با تکبیر احرام.
۲- و رفع یدین به هنگام رکوع.
۳- و رفع یدین هنگام برخاستن از رکوع.
۴- و پایین آوردن دستان پس از آن.
۵- گذاشتن دست راست بر چپ [در هنگام قیام].
۶- نگاه به محل سجده.
۷- جدا بودن پاها از یکدیگر در هنگام قیام.
۸- گرفتن زانوها در هنگام رکوع در حالی که انگشتان دستانش باز است و صاف کردن کمر در این هنگام و همراستا بودن سر با پشت در حال رکوع.
۹- قرار دادن کامل اعضای سجود بر روی زمین و التصاق آن به محل سجده.
۱۰- دور ساختن بازوها از پهلوها و شکم از رانها و رانها از ساقها و جدا بودن زانوها از یکدیگر و راست نگه داشتن پاها و قرار دادن باطن انگشتان پا بر زمین به شکل جدا از هم و قرار دادن دستان در برابر شانهها به شکلی که بر زمین باشند و انگشتان به هم چسبیده باشند.
۱۱- اِفتِراش (نشستن بر روی پای چپ و نصب کردن پای راست) در نشستن بین دو سجده و در تشهد نخست و «تَوَرُّک» (بردن پای چپ زیر پای راست و نصب نمودن پای راست و نشستن بر نشیمنگاه) در تشهد دوم.
۱۲- گذاشتن دستان بر رانها به شکلی که دستان باز باشند و انگشتان به هم چسبیده باشند در بین دو سجده، و همینطور در تشهد، جز آنکه انگشت کوچک و انگشت کناری آن از دست راست را میبندد و انگشت شست و انگشت وسطی را حلقه میکند و هنگام ذکر الله با انگشت سبابه اشاره میکند.
۱۳- التفات به سمت راست و چپ در هنگام سلام دادن [در پایان نماز].