Killu nafanto katta birayi wulaliŋinten ŋa
Ke kitaabe(Killu nafanto katta birayi wulaliŋinten ŋa, xirise Abudur-rahamani Saadiganke danŋa) a na wulaliŋintaaxu tonŋunten sababunun ya jaarana, ti toŋondiyen ŋarimoxo juppe ŋa, a wa xaranŋaanan geesunu katta sondon tenkuyen ŋa, (ken be ga kitene) ti toŋondiyen do golli siren ŋa, do Allan fikonŋe, do duŋeye(ti Alla taxandinden ŋa), a do sinmeye neemanun di, do siroye, do tuugeye, do muɲiye, do fiinun yuxuderinde, ti killi faranfare yi, a ga bire moxo tenkunten walla xaranŋaanan jon me naxa, ke be ɲekkonten ga ni, a wulaliŋinten ga ni, bireyen d'i kame yillankuppeyu su.
Killu nafanto katta birayi wulaliŋinten ŋa
Safandaana (wallafindaana)
Xirise Naasiru renme Abudur-rahamani saadiganke (Alla ga na finn'a yi)
Roraqe:
Tiigeyen wa Alla da, a ken be tiiganden su ga dag'a da, d'in wa seedene nan ti Batikamaane su nta ganta ti Alla, A baane kappanlenma nt'a yi, do in wa seedene nan ti Mahanmadu n'a komen d'a Xeyifaaren ya yi, Alla ga n'a d'i kadunkon d'i sayibanun (kappalenmun) neema n'i kisi.
Ken falle: an na tu nan ti sondonmen tuumayen ŋa, d'a tenkuyen d'a ɲaxaliyen ŋa, d'a hanminun d'a jootiyun girindinden ŋa, ken ya ni baananbe su muurifon ŋa, bire moxo siren kitene t'a ya yi, ɲaxaliyen do sewoyen xa tinmene t'a ya yi, diinan sababunu wa ken danŋa, do tagemoxon sababunu, a do gollen sababunu, kun su ra nta meɲiini sere su maxa ganta ti toŋondiyenmun ya, yo xa sere be ga n'i kun tanan ya yi, hari (kun sababunu) ga na kite i maxa ti kaara yogo yi i faqilanton ga dudoxoto a kanma, abaatu(sababunu ku) d'i firi kaara gabo yi, ku beenu ɲanmoxon d'i lagarun gan nafanta i gan sabatinta i gan fasunta.
Xa inke wa riini fo ko t'in do ke bataaxe ya, ke be ga yanq'in kiilen di gelli ke muurifo kallanke sababunun ŋa, ke be baananbe su ga gollin'a xannemaxa.
Sere wa soron di, a ga da fo gabe kita bakk'i di, a xusa da bire moxo sire bira, nan ŋali ŋaliye gemunte, sere xa w'i noxon di a luppe i su kitanden di, a xusa da garamajigaaxu bireyen bira, na taqibononton ŋalintaaxun ŋali, sere xa w'i noxon di a ga naxaanen di, xo i ga d'a maxagenme ɲa ŋ'a da moxon be. Alla ya ni maxagemundaanan ŋa, do deemeyimuuruyen Tunka jomu su kanma, a do bone su ɲontonden di.
Fatanfansinde: toŋondiye do golli sire
Ken(muurifo kallanke) sababunun fo xoore do i ɲinme(lasili) do i taaxaaden ŋa; ken ni toŋondiyen do golli siren ya yi, Alla kallanken daali: (sere be ga na fo sire golli, yigo ga ni ken ŋa ma yaxare, toŋondaana ga ni, m'o ga d'a birandi biremoxon fo siren ŋa(duna di), m'o ga r'i tuga i baraajen xa yi(laaxara ya), ti fon fo siren ŋa, i ga ɲi ke be gollini) [Tullen soora: 97].
Kaman kallanken xibaarindi na sere ɲiina, ke be ga da toŋondiyen do golli siren kafuma me yi; ti ŋalintaaxu siren ŋa ka ke di (dunadi), a do tuugaadon fo siren ŋa duna ka ke di do ka sabatiran xa yi (laaxara) .
Ken sababun banganten ya ni, baawo yenmu beenu ga toŋondi ti Alla yi toŋondiyen fo kendenten ŋa, ke be ga ni golli siren renmaanan ŋa, sondonmun do jikkunun do duna do laaxara sirondaana ga ni, ɲinmu (lasilinu) do taaxaadun w'i maxa i g'i genmanlenmaaxunu ti kun ŋa fo fo be ga riin'i ya, n'a wutu ɲaxaliyen do sewoyen sababunun ŋa, do jooten do hanmin do sunoyun xa sababunun ŋa.
I wa xanufin do ɲaxalifin genmanlenmaaxunu ti duŋeye yi d'i kuufande, a do n'i golliɲa fi nafanten di, gell'i ga n'i golliɲa ke moxo kanma su, i na xusa sewo t'i ya, do nan taamaxi i toqen do i xeerin jiidiyen di, do nan kuufanden baraajen jigi; kun xa na xusa fi xooro sarand'i danŋa, ku beenu d'i jomunun d'i barikun ga fuŋunu ku ɲaxalifiinu beenu yittirenmun ga ni ku ya.
I wa gemundini xonifiinun do toorefiinun ŋa, do hanmin do kunpan do jooten ŋa; ti gaatanden ya yi t'i katudanŋen ŋa, i na fo newondi i ga kat'a newondini, d'i na muɲiyi faranfare ɲa fo xa danŋa kaariye ga nt'i danŋ'a di, ti ken moxo yi i na fi xooro kita bakka xonifiinu ku di; gelli gaatandu nafanton ŋa, do jaarabindun do senben ŋa, do muɲuyen ŋa, do muson koroonden (jiginden) ŋa_ xonifiinun ga taraɲamene di (fi xooro) ya, ɲaxaliyen do jikku sirun ga yanqan'i batten di, a do nan taamaxi Alla fasanŋuntaaxun do a baraajen di, xo Annabiyinmen ga d'a bangandi moxo be hadiisi kendenten di, a ga jaabi: 《Kaawaye wa muumin fin da ko! a fin su ni xeerin ya yi a danŋa, ɲaxalifi ga n'a kita, a na kuufandi ken na ɲa ŋ'a da xeeri ya, toora xa ga n'a kita a na muɲi ken na ɲa ŋ'a da xeeri ya, ke nta sere su danŋa ganta muuminin ya》 musilimu d'a filla.
A xibaarindi (kisiyen do neemen ŋ'a kanma) nan ti muuminin ŋa, a laxanloxonaaburen do a xeerin do a gollun nafanun wa danfillene fi su di, a ga ken konkono gelli ɲaxalifiinun do xonifiinun ŋa; (ken xawansa) an na soro filli ɲi, jaarabiye n'i konko gelli jomu ma bonen jaarabiyun ŋa, i na xusa me sooxi me sooxiyi xoore yi a genmanlenmaaxun di, ken kite t'i filli me sooxiyen moxon ya yi toŋondiyen do golli siren di. ke sere be ga maxakunti ti ku maxankutu filli ya, a wa xeerin do bonen gemundi ti o fo koninte ya ya, gelli kuufanden do muɲiyen ŋa, a do fo be g'i filli batta, ɲaxaliyen do sewoyen na ɲa ŋ'a da, do hanmin do kunpan giriye, jooten do sondon liixiye, do bireyen xota, biremoxo siren xa na maxafag'a danŋa ke ka di (duna di). Baane ke kuŋa, aken wa xanufin genmanlenmaaxunu ti dunderaaxu do tonmaxanbalaaxu do yaadeye ya yi. A jikkunun na xusa bono, a na(xanufiinu ku) genmanlenmaaxu xo fonmuumun g'i genmanlenmaaxunu moxo be ti noxoxooraaxu do buttunkutu ya, ken d'i moxo su a sondonmen tuumante feti, ken yinme fe aken geeregeerenten ya ni ti banŋu gabu ya, a geeregeerenten ni t'a kannen ŋa a xanufiinu kun maxa daga, do ti ballufiinun gaboyen ŋa ku beenu ga bakka (xanufiinu) di nan gaba, a do ti n'a sax'a kanma yonkinu ku ya, i nta sikki gingi baane kanma, i du nta gilli xannaano yi katta fiinun tananun ŋa, i na kite m'i nta kitte, har'o ga na ɲa yinme xensinde kanma nan t'i kite, aken xooni jootinten ya ni ti kaaro koninto ku ya, a wa xonifiinun genmanlenmaaxunu ti joote do godoye do kanne do tunbakke ya yi, sefe mari fo be g'a kitta gelli birantaaxun xotoyen ŋa, do gelli sinmayen do ɲiimidun wattun ŋa, a do kanuye be g'a kiɲandini ɲanmoxonun do bittefiinun fo buren ŋa; baawo a nta baraaje jikki, muɲuye xa nt'a maxa ken g'a butte muraana na newonde ɲ'a kanma.
Ke su ni warifiinu ya yi ti jaarabinden ŋa, ke saran danbin meene be haayi ke, an ga n'a taqasi n'a yanqandi soron ɲanmoxonun kanma, m'an ga da naxa (fatanfansiye) xoore wari muuminin do i tanan naxa_muumini ke be ga ni gollaana yi t'i toŋondiyen muurifon ŋa, ken xa ni ya nan ti diinan ŋa, a wa cuyindini cuyinde fataama su katta duŋeyen ya yi ti Alla warijaxa(taxandinten) ŋa, a d'A gada ku beenu kini komon ŋa kelli A fasanŋuntaaxun do A fonnansiraaxu sooxinton ŋa.
Muuminin ŋa, gelli (Alla) ga n'a jaarabi ti watte ya ma kori, ma ken me gelli ballufiinu beenu ga ballunu bananbe su ya, aken wa ɲaana ɲaxalinte ya yi_t'a toŋondiyen saabun ŋa, do waseyen do duŋeye be g'a maxa ti Alla taxandifon ŋa _ a nta fi mundunu t'i sondonmen ŋa i ga m'a rakut'a danŋa, a faayindini katt'i wuredunken ya yi, a nta faayindini katt'i kanmadunken ŋa, a me wa di fo yan kapp'a sewoyen d'a ɲaxaliyen d'a tuumayen ŋa sere danŋa, ke be ga ɲa dunadun muurifoonun kafumanton kitandaana ŋa, a ga kume waseyen ŋa.
Xo moxon be, an ga yenmen ɲiini, ke be ga feti gollaana yi ti toŋondiyen muurifon ŋa, gelli (Alla) ga n'a jaarabi ti korin yogo ya, walla a dunadun muurifo yogo dugut'a yi, an na xus’a ɲi yinmaranburaaxun do garamajigaaxun fataaman di.
Misale tana: kanuyen sababunun ga na sare (ɲa), bittefiinun ga goorinkati ti fadarenmen ŋa, ken biren ya ni; an ga toŋondiyi kendente dunken ɲiini: sondon sabatinte ya, do yonki tenkunte ya, a maxafogunte ga ni ti ke fi firanyillanden do a teterenden ŋa_fi ke be ga d'a juwu_ t'i katudanŋen ŋa gelli sinmeye do sefe do golle ya, abaatu a d'i yonkin moxosirondi ke bittefi goorinkatunten danŋa, ku ni ɲanmoxonu ya yi, i ga seren tuumandini n'a sondonmen sabatindi.
Xo moxon be, an ga toŋondiyen fontanŋen ɲiini ke ɲanmoxo sooxaaden kanma, bire be kanufiinun ga na ɲaŋi, a sondonmen na bitte, a ɲiimun na faade, a sinmeyun na Sanqi-sanqi, a noxon fakkan ni kannen ya yi, selladun kannen xa da meɲi a kanma, do noxodun joote ke be tonŋun ra ga nta bangene, ku seran danbu kundu, gelli tagemoxon sababunun yokonu ga ma kite i maxa, ku beenu lafinton ga xaayandi gabe ya, i senben wa jurutene d'i ɲiimun wa faadene, ken kite do toŋondiyen fontanŋaaxun ya yi, ke be ga (seren) walla muɲuyen ŋa, xerexerentaaxu dingira liixinton noxon di, do lahaala sunonta bittanto.
Sere siren do sere buren ŋa, do muuminin do kaafirin ŋa, i su wa kappa saagontaaxu kittiran-gollisaaganten riitinden di, a do xeleben di, ku beenu ga kanufiinun moxomoxondini do n'i newondi, xa muuminin ken wa fatanfansini t'i toŋondiyen senbentaaxun ya yi, do a muɲuyen d'a jikkisenbeyen d'a tuugeye Alla kanma, a do a muso korosinde, ku su ni fiinu ya (muuminin) saagoyen ga jiidini t'i ya, i ga kannen xotoyen newonndini bakk'a maxa, na bonodunbun newond'a kanma, xo Kaman kallanken ga daale moxon be: (Gelli hari xa kun ga mamini ya, i xa mamini xo xa ga mamini moxon be, xa bari, xa kun wa fo jikki Alla noqu i kun ga nta ken jikki..) [Yaxarun soora: 104]. (Muumininu ku) wa Alla deemandi xerexerenten kitta do a faabande, ke be ga kanufiinun sanqini. Alla daale An kallanka: {..Xa muɲi, Alla na do (kappa) muɲaanon ya yi} [Naaburu mullun soora: 46]
Nan siro katta tageefonun ŋa ti sefen do gollen ŋa A wa gelli sababunu beenu ga hanmin do kunpan do jooten girindini, Nan siro katta tageefonun ŋa ti sefen do gollen ŋa do siroyen noonun ŋa, ku su ni xeeri do sirontaaxu ya, Alla wa hanminun do kunpanun girindini t'i ya bakka siraanan do buraanan ŋa ti baanan be su lanyern ŋa, yo xa taqen fo tinmanten na muuminin ya danŋa(siroye ke killun) di, bawo aken wa fatanfansini nan ti; aken sirontaaxu ke gilli xalasiyen ya di do a muso jiginde;
Alla na xusa fi siri ɲanŋen newond'a maxa; na saxu a ga ke be jikki gelli xeerin ŋa, a na xonifiinun ɲonto bakk'a kanma t'a xalasiyen do a muso jiginden den saabun ŋa, Alla daale An kallanka: {Xeeri nta i gundanlenmaaxun fo gabe di, ganta sere be ga ɲaamarindi ti sadaxa yi ma fi sire ma soron naxan gemunde, sere be ga na ken dabari Alla duŋeyen mundunde da, m'o ga ri muso xoore kin'a kaman ŋa} [Yaxarun soora: 114].
Alla kallanken xibaarindi, nan ti ku fiinu su ni xeerin ya yi, i ga giri sere be yi, do nan ti xeerin wa riiniti xeerin ŋa d'a wa bonen yontono, nan ti muumini muso-korosindan xa yi, Alla wa muso xoore kinn'a yi, muso xoore ke yogo ya ni: na hanmin deŋi, do kunpan do liixiyun do kun men tana.
Fatanfansinde: na dusuxula ti gollun yogo ya, ma ti tuwaaxu nafanton yogo ya
A wa gelli jooten ɲontonden sababunun ŋa (joote) ke be bakka ɲiimun faadayen di, do sondonmen dusuxulayen di ti(bireyen) budandifiinun yogo ya: Na dusuxula ti gollun yogo ya, ma ti tuwaaxu nafanton yogo ya; na tugu ti kun wa sondonmen mungundini bakka dusuxulayen ŋa t'i jootifin ŋa. A me wa di, a na mungu sababunun ŋa_ti ken(dusuxulaye) sababun ŋa_ kun beenu ga da hanmin do kunpan kiɲ'a yi, a yonkin na xusa ɲaxali, fo na kaf'a fatadunwaseyen ŋa, ke sababu kundu xa muuminin do i tanan su wa kapp'a di, Xa bari muuminin wa fatanfansini t'i toŋondiyen do i xalasiyen do i muso jiginden ŋa t'i dusuxulaye ke noxon di ti tuwaaxu be a g'a xaranŋa m'a ga tuyindini, a do ti xeerin golle ke be a g'a gollini, gell'a ga na ɲi batuye ya ken ni batuye ya yi, dunadun golle xa ya ga na ɲi ma laada a na ŋanniyi siren kaf'a yi(ken na ɲaŋ'a da batiye ya). a na dudeemeyen xerexere ti ken ŋa Allan batten kanma, batti xoore ya na ken danŋa hanmin do kunpan do sunon ɲontonden di, soro manime manime nan jaarabi ti jooten do budandifiinun laajaminlenmaaxun ŋa, wattu sooxinton ga yanq'a yi ! a jaaraadi siren xusa lagari ɲaana (a munguyen ya sababun ŋa ke be ga d'a bireyen buda n'a jootindi, a do a dusuxulande t'i gollun yogo ya).
An xawa, suxuleye ke be a ga dusuxulana t'a yi _ ken nan ɲa gelli fo be yonkin ga duxiidifatana t'a yi, nan xani katt'a yi, na tugu ti ke yan jaranŋunta kuudo na ke muurifo nafante kita, Alla ya n'a tu.
Kiilun su kafumanto me yi, nan xata do lenki golli rinten ŋa A wa gelli hanmin do jooten ɲontondifiinun ŋa; kiilen su nan kafu me yi nan xata do lenki golli rinten ŋa, do a nan kuti bakka xatana do bire teŋenten ŋa, a do bakka sunono bire danginten kanma, ken ya sigi Annabiyinme(kisiyen do neemen ŋ'a kanma) a ga da tangayen muuru bakka hanmin do sunon ŋa, Ken kuŋa suno nta fo wo fo sirono fi danginton kanma, o ra ga nta ku beenu saagandini nan leg'i ya, a baatu hanmin wa toorandini, ke be ga sarene bakka xunbane kannen di, Ken kuŋa komen nan xawa ɲaan'i kootan ya renmen ŋa, a g'i sooben do i dudoxotoyen kappa me yi i kootan do i waxati rinten sirondinden di, gelli sondonmen ga na kafu me yi ken kanma su, a wa gollun tinmanden ya wajabindini, komen xa butten na mure t'a yi bakka hanmin do sunon ŋa. Annabiyinmen ŋa (kisiyen do neemen ŋ'a kanma), a ga na ɲi duwanŋa ti duwanŋe ya m'a ga na ɲ'i Unmaton kandana katta duwanŋe, finsaanen ŋa de, a wa cuyindini_ nan kafi Alla deemanden muurunden ŋa, do nan taamaxi a fasanŋuntaaxun di_ sooben do dudoxotoyen ya kanma laabanden di; kuudo fon na kite a ga duwanŋa ti a kitanden ŋa. Do nan duuraaxu bakka fon ŋa, a ga ɲi duwanŋa t'a ɲontonden ŋa, baawo duwanŋen soninten na do gollen ŋa, Ken kuŋa komen nan xawa dudoxotono do fi be ga fo ya siron'a yi diinan do duna di, a n'i kaman ɲaaga i muurifon kitanden ŋa, a n'a deemeyi muuru ken kanma, xo A ga jaabi moxon be(kisiyen do neemen ŋ'a kanma): (Saanamaxangillaaxu do fo be ga fo siron'an ŋa, an na deemeyen muuru ti Alla yi an nan maxa konto, gelli fo ga n'an kita, maxa ti: har'in gan d'a ɲa kundu ya, gansiŋa a ɲa kundu do kundu ya, xa an ti: Alla rakuton ya ni, fo be ga d'A saga a na ken ya ɲaana, na tugu ti (hari) sefeta ke faayi de, a na seetaane gollen ya ŋuɲini) musilimu d'a filla. A da fiinu filli kafu me yi(kisiyen do neemen ŋ'a kanma) i ya ni, (a fana): nan ɲaamarindi ti Saanamaxangillaaxun(nuxullenmetaaxu) ŋa fi nafanton kanma moxo su di, do na Alla deemeyi muuru nan maxa dumaxayanqa kontonyen da ken be ga ni fuuriyi tooranten ŋa, (fillandi): a do na duraxaaya fi danginto nafanton ŋa, na Alla kiiten d'a rakuton faayi.
A da fiinu ku ɲa taxandu fillo ya yi: taxande yogo, komen ra wa gollini na ken kita ma na fo kita ke be ra ga kitene bakk'a di, ma xa n'a ɲonto ma n'a newondi, ke kundu komen wa dudoxotoyen bangandin'a di n'i Batikamannen deemeyen muuru. Do taxande tana, (kome) raniye ga nt'a di, ke kundu komen wa kiilitaaxunu t'a yi, a na duŋe nan duraxaaye a danŋa, sikka nta nan ti ke lasili korosinden ni sababu ya yi ɲaxalin da, do hanmin do kunpan girinden danŋa.
Fatanfansinde: na Allan fikoŋen gabondi
A wa gelli sondonmen yuruweyen do a tenkuyen sababunun fo xooren ŋa: Na Alla fikonŋen gabondi, na tugu ti batti kaawafinte wa ken danŋa sondonmen yuruweyen do a tenkuyen di, do a hanmin do kunpan girindinden di, Alla daale An kallanka: {..Naamu tonŋu faayi, sondonmun tenkunu ti Alla fikonŋen ya yi} [Diran soora: 28] Batti xoore wa Allan-fikonŋen da ke muurifo kitanden di; n'a sax'a xerexerentaaxun kanma, a do komen ga fo be jikki gelli baraajen do muson ŋa.
Nan masala ti Alla neema banganton do fo muxunton ŋa A na kundun ya yi; nan masala ti Alla neema banganton do fo muxunton ŋa, na tugu ti (neemanu ku) tuyen ŋa do nan masala t'i ya; Alla wa hanmin do kunpan ɲontono ti a yi, a wa komen cuyindini katta kuufanden ŋa, ke be ga ni dingiranun su fo wuruginten do i fo kallanken ŋa, hari komen ga na ɲi kori ya di ma watte ya di ma kun men tana gelli jaarabindun noonun ŋa. A na tu Alla neemanu ku_beenu ra ga nta jaatene nan yirige_ do xonifiinu ku beenu ga da(komen) kita gelli a ga na kun xense me yi, xonifiinu ku nta taxe fonne kitana neemanu ku kaaran ŋa.
Ken toxo non ŋa, gelli Alla ga na komen jaarabi ti xonifin do masibonun ŋa, a ga da muɲuyen do duŋeyen do duraxaayanden gollen kini i noxon di, (jaarabindu ku) xoteyen do i likkun wa newono, kome ke ga na i muson do i baraajen jikki na Alla batu ti sabariyen do duŋeyen gollen ŋa, ken xa wa fi xaraxaccon yillana fi liŋun ŋa, muso ke liŋoyen na xus'a mungundi do muɲuye ke xaraxasoyen ŋa.
Nan faayindi katta sere be g'o wure A wa gelli fiinun fo nafanten ŋa ke noqu ya; (ken ni) na fon golli Annabiyinmen ga kandandi katta ke be yi (kisiyen do neemen ŋ'a kanma) hadiisi sahaten di, A jaabi: (Xa faayindi katta sere be g'a xa wure ya, xa maxa faayindi katta sere be g'a xa kanma, na tugu ti ken ya n'a toqo xa ga nta neqe Alla neeman ŋa) musilimu d'a filla. Kenkuŋa, bire be komen ga n'i yaaxan tonten ɲa ke korosundifi kallanke ya, a wa walla nan t'i da tagefo gabe ya firi tuumayen do i batufonun di, do warijaxen do i batufonun di a lahaalan ga ɲa moxo wo moxo, a jooten d'a hanmin d'a kunpan na xusa giri, fo na kaf'a ɲaxaliyen d'a suuxen ŋa ti Alla neemanun ŋa kun beenu a ga d'i tanan fir'i noxon di, tana ke be g'a wure i di .
Bire su, komen taqasiyen ga na laato ti Alla neema banganton do fo muxunton ŋa, i diinaganko do i dunaganko, a wa walla nan t'i kaman da jomu gabe ya kin'i ya na bone gabe ɲonto bakk'i ya, sikka su xa nta nan ti ke wa hanminun do kunpanun ɲontono, na sewoyen do ɲaxaliyen wajabindi.
Fatanfansinde: nan golli hanminun riitindi sababunun girindinden di, do ɲaxaliyen riitindi sababunun kitanden di
A wa gelli sababunu beenu ga ɲaxaliyen wajabindini na hanmin do kunpan girindi, (ken ni ya): nan golli hanminun riitindi sababunun girindinden di, a do ɲaxaliyen riitindi sababunun kitanden di; (ken wa ɲaana) ti komen nan mungu fo be dangi gelli xonifiinun ŋa ku beenu a ra ga nt'i saagandini, do a na tu nan ti i g'i kiile ke dusuxulande be ɲaana d'i (xonifiinu ku) ya; ken na gelli sangen do ɲanŋifibalin ya yi, xawuyaaxu do tuurintaaxu ya ni ken ŋa, (ken na ɲa saabu ya) a na xusa i sondonmen gaja bakka sinmene i (xonifiinu ku) ya, kundun ya ni xadi a n'i sondonmen gaja bakka jootini do fi rinten ŋa, a ga ken be sinmana gelli korin ŋa ma kanne ma i filli tanan ŋa gelli xonifiinu ku beenu, a g'i sinmana i xunbane bireyen di. Ken falle wa tu ti xunbanen fiinu ku, fo be ga ɲaan'i noxon di ni fo tuyintan balin ya yi, gelli xeeri do bone do jikke do mamiye ya, nan ti xa i na Tunka Niyindaana Fintuwaanan ya maxa, fo wo fo su nta komon maxa i noxon di, ganta nan golli (fiinu ku) xeerinun kitanden di, do i tooranun ɲontonden di, komen wa tu xadi; nan t'i ga n'i kiilun koppa bakka jootini do i xunbane fin ŋa, i ga tuuge i kaman kanma fi ke sirondinden di, nan tenku katt'a yi fi ke di, a ga na ken dabari su; a sondonmen wa tenkunu a ɲanmoxonun xa wa sirono, a hanmin d'a jooten wa gilli bakk'a ya.
Allan-ɲaagayen (Duwanŋe) gollinde - Fon fo nafante be ra ga ɲaana fiinun xunbane korosinden di; ken yogo ya ni, na ke duwanŋe golli, ken be Annabinyinme(kisiyen do neemen ŋ'a kanma) A ga ɲi xirindini (dowana) t'a yi: 《ɲaxalin do sunon kama, in diinan sirond'in da, aken be ga n'in fin tangaadon ŋa, an n'in dunan sirond'in da a ken be in biraadon g'a di, an n'in laaxara sirond'in da aken be saageran ga katt'a yi, An na birantaaxu ke ɲa jiida yi in da xeeri su di, na kalle xa ɲa tuumaye ya in da bakka bone su ya》 musilimu d'a filla. A do ken moxo A ga jaabi: 《ɲaxalin do sunon kama, in w'An finneyen jikku, max'in tuugandi katt'in yinme yi hari yaaxe meɲexeti ye, An n'in finsaanen su sirond'in da, Batikamaane su nta ganta Anke》 Abu Duwuda d'a filla ti killi sahante ya. Ken kuŋa, komen ga na ke duwanŋe ko, a diinan do a dunan kaanataaxaadon ga ke be noxon di ti sondon rinte yi, do ŋanniyi tonŋunte ya, saage na duroxoto do fo be ra ga ken sabatindini, ma Alla xa d'a duwanŋe ke do a jikke ke do a golli yinme ke sabatind'a danŋa, a hanmi ke xa na yille ɲaxali do sewoye ya.
Fatanfansinde: wutifiinun fo buren yexuderunde
A wa gelli jooten do hanminun girindi sababunun fo nafanton ŋa_bire be fo ga na komen kita gelli xotanxotanun ŋa_ a nan golli (nan dodoxoto) i newondinden di ti wutifiinun fo buren yexuderunden ŋa ku beenu ga ni fin ɲamaadon ŋa, a n'i yonkin xa taaxundi ken kanma, A ga na ken dabari bire be a nan golli katta fo be ra ga newono t'i seyen lanɲaran ŋa, a hanminun d'a kunpanun wa gilli ti ke yonkinran taaxunde do ke golli nafante ya yi, ken golle xa kininden wa ɲaana ti fi nafanton riitinden do toorefiinun ɲontonden ya yi, fo be ga na newo komen da.
Bire be kannen do wattun do korin sababunun ga na yanqa(komen ŋa) a do xanufi ga na kont'a yi gell'a xanufinu noonun ŋa, a na kun(sababunu) genmanlenmaaxu ti kiilitaaxe do yonkin taaxunde ya yi i kanma, ken toxo no a na ɲa ti moxon fo xote be ra genme ken di, na tugu ti yonkin taaxunde xonifiinun wutunden kanma, ken na i newondini ya n'i xotoyen girindi, xerexerentaaxu a ga n'i dusuxula t'i gaatanden ŋa t'i seyen lanɲeran ŋa, (ken ga ɲa ta) yonkin taaxunden do golli nafanten na xusa meɲi a haqen di, ke be g'a suxulana bakka hanmini ti bonodunbun ŋa, a n'i yonkin xaaya xonifiinun gaatanden senben kurunbaaxunden kanma, nan kaf'a tuugeyen ŋa Alla kanma ken di do na saxiiraaxun sirondi t'a yi, sikka su nta nan ti ku fiinu kundu na fo xoore ya sirono ɲaxaliyen do sondonmen yuruweyen di, kafini komen ga baraaje be jikki a fo kiɲenŋonte do fo leelante, ke xa ni fi warinta jaarabinte ya yi, a men fi-ɲanŋinton gelli sere be ga da Jaarabi a gaba buru.
Fatanfansinde: sondonmen senbentaaxu d'a bitteyen d'a sabatiyen balaaxu
A wa gelli sondon wattun jaaraadonun fo xooren ŋa, ken wara hari fatadun wattu ku yinmenu: (ken ni ya) sondonmen nan senbentaaxu do a nan maxa bitte do gaarun do sinmeyi xafunun maxa batte tox'a yi, ku beenu sinmeyu burun ga riini t'i ya. Butuyen do cawucawuyen ŋa, i na gelli sababu maminton ya yi, sere be xa ga na taaxu ti xonifiinun sareyen ŋa do xanifiinun gillen ŋa ken w'a (kaman) xenundini hanminun do kunpanun do sondonmen do fatadun wattun di, a do ɲiimidun juruteyen do i batti burun di, (battu) ku beenu soron ga dem'i mantoora gabon walla.
Nan tuuge Alla kanma Bire su, sondonmen ga na tuuge Alla kanma n'i jikken r'a kanma, a ma dukini gaaron ŋa, xafun sinmayu maɲanton xa m'a mara, a ga saxu Alla yi nan taamayi a fasanŋuntaaxun di, hanminun do kunpanun xa wa ɲontene bakk'a yi ti ken saabun ŋa, faten do sondon wattun fo gabe wa gilli bakk'a yi, sondonmen wa senben do yuruweyen do ɲaxaliye kitta konŋe ra ga nt'a ɲaamana, jaarekaanu manime manimen fogu ti gaarun do xafun sinmayu maɲanton watunton ŋa, ku fiinu da batti buren toxo sara senbenta gabo manime sondonmun ŋa, sefe mari lanpunton ŋa, i ligindi katta xawuyaaxun do tuurintaaxu manime yi ! Laxafiyanten ni ke be Alla yinme ga da sere be ya laxafiya n'a maxagemundi i yonkin gajanŋen ŋa kudo; a na sababu nafanton kita, ku beenu ga ni sondonmen senbendaanon ŋa, do jooten xatandaanon ga ni, Alla daale An kallanka: {..sere be ga na tuuge Alla kanma, Alla ya ni a kaman wasandaanan ŋa..} [Yaxukutten soora: 3] A wure ya ni: Alla ya ni a kaman wasandaanan ŋa bakk'a diinan do a dunan hanmi su ya.
Ken kuŋa Alla-ragaanan sondonmen senbenten ya ni, gaaru ku nta battibure su toq'a yi, sarefiinun xa nt'a bittana (ti fo wo fo yi); baawo a wa tu nan ti ken(kitene) ti yonkin lanpuyen ya yi, do lanpuyen do kannen ya yi tonŋu ga nta ke be danŋa, ken d'i moxo su a wa tu nan ti Alla da waseyen tinmanten sanqa tuugeyenmen da, (ken yan sigi) a ga saqa Alla yi, a ga tenkun'A ɲiinan da, a hanmin do a kunpan na xusa giri, a xota ke na faraxi newoye ya, d'a sunoye na ya ɲaxaliye ya, a d'a kanne na ya tenkuye ya, O wa Alla ɲaagana laxafiyan ŋa, do A nan fasanŋuntaax'o kanma ti sondon senbente d'a sabatiyen ŋa, a do ti jikkisenbeyi tinmante ke be Alla ga da xeeri su sanqa'a dunkonun ŋa, do xonifi do mantoora su ɲontonde.
Fatanfansinde na yonkin taaxundi tananun leebunun muɲuye kanma
A ri Annabi jaabin di(kisiyen do neemen ŋ'a kanma): (Muumini yugon maxa muumini yaxare xonnan-xoni_bire be a ga na xonifi war'a yi_ baawo gell'a ga na jikku(bure) xoni a di, m'a ga duŋe ti jikku tana yi(ken sire ga ni) ) musilimu d'a filla.
Nafanu xooro filli:
I fana: nan kandandi katta yaqen do burutinten do kappanlenman do golliɲanlenman golliɲanlen siraaxun ŋa, a do naxa do kille g'an do sere su ya naxa, a wa muurin'an maxa xa, an n'an yonkin taaxund'a kanma, nan ti a ra nta ɲaana leebu ma naxasiye ma xonifi yogo ga nta ɲiin'a kaman ŋa, an ga na ken ɲ'a yi bire be, xusa ken do fo be ga wajab'an kanma xense me yi m'an gan xa wa ke be dabarini gelli tokkiyinlenmaaxun do xanuyen toqen ŋa xa me naxa, (ken wa ɲaana) ti a fo-sirun sinmeyen ŋa, do muurifo xerexerenton do fo loogonto, a do ti na dufengundi bakk'a fi-burun ŋa, kappen do tokkiyinlenmaaxun na xusa toxo ta di, an na tuumayen fo tinmanten xa kita.
Nafa fillandi: ken ni hanmin do jooten gillen ya yi, do (bireyen) laabayen toqe, a do nan duume haqu xatamanton (waajibinto) do fo xaninton ɲanŋen kanma, do tuumayen kitande kaaron filli naxa, sere be ga ma kandeyi-muuri ti Annabi(kisiyen do neemen ŋ'a kanma) dan ke fo koninte ya_aken ga ri ti fin sooxaaden ya, na fi-burun koroosi, nan finki bakka fi-sirun ŋa_ kaariye nta m'a ga jooti, m'a d'i naxanlenma ke naxan xanuyen xa ga bude, ma haqun fo gabe xa ga kuti ku beenu tanganden xatamanten g'i filli baananbe su kanma.
Soron fo gabe wa non ŋa, gelli hanmi kallanko dunkonun ŋa, i n'i yonkinun taaxundini muɲuyen do kiilitaaxen ya kanma bonobinnun do bittefiinun yanqa biren ŋa. Yo xa, baataran fi mison biren ŋa i na jooti, laabayen xa na bude, yinme be ga sigi ken ŋa ni ya; nan t'i kun ŋa i d'i yonkinun taaxundi fi xooron biren ŋa, n'i wara fi bucunnun biren ŋa, kun xusa d'i tooro na batti bure tox'i tuumayen ŋa, Kenkuŋa naxaaniyettaana n'i yonkin taaxundini fi roxon do fi xooron su ya kanma, a na Alla ɲaaga deemanden ŋa i kanma, do a nan maxa du tox'i yonkin maxa hari yaaxe meɲexetiye, ken bire ya ni fi roxen na new'a maxa, xo fi xooren ga new'a maxa moxon be. a na toxo yonki tenkunte do sondon tenkunte dunke ya a tuumante ga ni.
Fatanfansinde: nan max'a wara do hanminun batten ŋa
Haqilanten wa tu nan t'i bire moxo siren ni wulaliŋintaaxun do kiilitaaxen bire moxon ya, (a wa tu xa) nan t'a deppen ya ni buru, ken bire a nta xawa a n'a defondi ti hanmin ŋa do na wara do budandifiinun batten ŋa, na tugu ti ken ni bire moxo siren teyinne ya yi, (haqilante ke) na xusa xutungaanaaxu t'i biraye ke ya, a fo gabe nan maxa daga do hanminun do budandifiinun ŋa, fo wo fo nta sere siren do sere buren naxa ke di, yo xa bari muuminin ken ŋa, ti ke maxankuto sabatinden ŋa, taqun fo deren ya n'a danŋa, do taqi nafanten fo kiɲenŋonte do fo leelante.
Na xencenden ɲa Alla neemanun do xonifin naxa, ke be ga d'a kita A nan xawa xadi, gelli xonifi ga na (komen) kita m'a kanu a yi, a ga da neemanu ku beenu kita, diinaganko do dunaganko, a na kun do xonifin xense me yi ken ga d'a kita, xencenden biren ya ni neemanun gaboyen ga xurene a ga ku beenu noxon di, a do xonifiinun taraɲamaye kun beenu ga d'a kita.
Kundun ya ni xadi, a ga kanna fo be yi gelli mantoora sareyen ŋa du kanma, a na ken do ɲaŋifi gabon xense me yi kisiyen biren ŋa bakk'i ya, a nan max'a toxo ɲaŋifi lanpunten ga ɲaŋi gaba senbenton ɲiini, a hanmin d'a kannen gilli ti ken moxo ya, ɲaŋifiinun fo xoore be ra ga ɲaana a na ken yexuderundi kun beenu ra g'a kitta, a na xusa i yonkin taaxundi a sareyen danŋa a ga na ɲa, fo be ga ma ɲaŋ'i di fina a na golli ken ɲontonden di, do fo be ga yanqa wuruginden di m'a newondinde.
Soron mantooranun ŋa, a n'i yinmenu ya kanma, na toxo an ga ma dusuxula t'i ya A wa gelli fi nafanton ŋa, an na tu nan ti soron mantooranun ŋa an da _xerexerentaaxu digan burun di_ nan ti i nta anken toorono i n'i yinmenu ya toorono, gant'an ga na dusuxula t'i hanmiyen ŋa, an ga duŋe i danŋa i n'an sobifiinun mara, ken biren yan ni i g'an toorono xo i ga d'i xa tooro moxo be, xa gell'an ga ma hanmintaaxu t'i ya, i nta fo wo fo tooron'an ŋa.
An bireyen sirondi ti sinmeyu nafanton ŋa A tu nan ti, an biraye ke batini(tokini) do an sinmeyu ku ya yi, gelli an sinmeyu kun da ɲa fi di ke be g'an nafana diina ma duna di, an birayen ɲa fo siri wulaliŋinte ya, ken ga fe fin wa ɲaŋin'i sooxaaden ŋa.
Golliɲanlenmaaxun nan ɲa Alla ya da, an maxa ɲa tagefoonun da A wa gelli hanmin xatandi fiinun fo nafanten ŋa, an na an yonkin minindi, nan ti nta kuufanden mundunu sere su maxa ganta ti Alla, gell'an ga na siro katta sere be haqe g'an kanma ma ke be yinme haqe ga nt'an ŋa, (ken biren ŋa) a tu nan ti ken faayi an do Alla Golliɲanlenmaaxun ya yi, maxa xata do sere nuwaarinden ŋa xadi, an ga neemandi ken be kanma, xo Alla ga daale I tageefo xerexerenton haqen di: {o n'axa yigandini Alla yeeson baane ya mundunden danŋa, o nta tugaado mundun'a xa maxa, ma kuufande} [Seren soora: 9]
Ke sefe wa xotono xojen do renmun Golliɲanlenmaaxun di a do an d'i kappen senbentaaxun di, bire su an ga n'an yonkin taaxundi tooran ɲontonden kanma bakk'i ya, abaatu an tuuma na dutuumandi, a wa gelli tuumayen sababunun ŋa; na fasanŋuntafiinun wutu nan golli t'i ya, ti yonkin lafin ŋa, a ga feti ti dulikkinde ke be g'an jootini, an ga saagene an tabattun di komaana yi bakka fasanŋuntafin kiteyeŋa, baawo an da killi tolominten ya tara, ke xa na gelli fintuwaaxun ya, (tuumayen sababunun yogo ya ni xadi) an na fi laabanta liŋun tigi bakka fi budanton di, fo na kaf'a an yinme jaatin laabayen ŋa, budefiinun xa na giri.
Na dusuxula ti fi-nafanten ŋa, a ga feti ti fi-tooranten ŋa Fi nafanton wara an yaaxan xottun ŋa, an nan goll'i yaaxakitanden (sabatinden) kanma, maxa tiirinbe katta fi tooranton ŋa; kuudo an ra ga mungunu hanmin do sunon riitindi sababunun ŋa moxon be ti ken ŋa, an na du deema ti tuumayen do yonkin kafumanden ŋa gollu xooron kanma.
Na gollun ɲama kuruma A wa gelli fi nafanton ŋa, na gollun ɲama kuruma, do nan duraaxu bire rinten di; na tugu ti gollun ŋa, i ga ma duguta su, gollu danginton kuttun wa meɲiini an kanma, gollu rinton xa wa kapp'i ya, i xotoyen na xusa fuumu, xa gell'an ga na fi su dugutand'i biren ŋa, an do sinmeyen senbenten do gollen fankanten na xusa ri fi rinton ŋa.
Na fi-fanagankon(awulanton) taraba, kafini haqilafaraxunden ŋa A nan xawa, an na sugandindi bakka fiinun di, fo be gan xooranta ken falle fo xoore, an n'an yonkin liŋun do an xanufi xoten xa bogu me di, na tugu ti ken sooxaaden ni tunbakken do (bireyen) budeyen ya yi, an na du deema ken kanma ti sinmeyi kendenten do haqilafaraaxunden ŋa, (bawo) sere ma nimisi ke be ga haqilafaraaxundi, an n'an liŋun gollen jaga, jagande yaaxamise ya, gelli nafan ga na sabati, an ga sondonfanqe, tuuge Alla kanma, na tugu ti Alla wa tuugaanon mulla.
Alla n nawaari, tagefoonun su Kama
A ga n'o yinmanke Mahanmadu neema, A d'a dunkonu d'a kappanlenmo, A ga n'i kisi