«اینکه مو به مو از راه و روش پيشينيان پیروی می کنید، امری حتمی و قطعی است
از ابوسعید خدری رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند:
«اینکه مو به مو از راه و روش پيشينيان پیروی می کنید، امری حتمی و قطعی است، تا جايی كه اگر به لانه ی سوسماری داخل شوند، از آنان پیروی خواهید نمود». گفتيم: ای رسول الله، آيا منظورتان يهود و نصارا است؟ فرمود: «فَمَن؟»: «پس چه كسانی هستند؟».
«لَتَتَّبِعُنَّ سَنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ، شِبْرًا بِشِبْرٍ، وَذِرَاعًا بِذِرَاعٍ، حَتَّى لَوْ دَخَلُوا فِي جُحْرِ ضَبٍّ لَاتَّبَعْتُمُوهُمْ» قُلْنَا: يَا رَسُولَ اللهِ آلْيَهُودَ وَالنَّصَارَى؟ قَالَ: «فَمَنْ؟».
او صلی الله علیه وسلم می فرماید که وضعیت برخی از امتش بعد از زمان او چگونه خواهد بود، و آن پیروی از سیرۀ یهود و نصارا در عقاید و اعمال و عادت ها و تقالید آنان می باشد که با دقت کامل انجام می دهند، وجب به وجب، و گز به گز، حتی اگر وارد لانۀ سوسماری شوند آنان به تعقیب شان وارد آن خواهند شد.
قال فمن؟: استفهامٌ إنكاريٌّ أي: فمن هم غيرُ أولئك.
یکی از نشانه های نبوت او می باشد که پیش از وقوع آن خبر داده است، و چنان شد که او خبر داده بود.
منع مسلمانان از تقلید کافران، چه در عقاید، چه در عبادات، چه در اعیاد، و چه در لباس پوشی ویژۀ خودشان باشد.
توضیح مطالب معنوی با مثال های حسی از روش های آموزش در اسلام است.
سوسمار: حیوانی است که لانه‌اش به شدت تاریک و بوی بد می‌دهد، خزنده‌ای است که در بیابان‌ها فراوان می باشد، وجه اختصاص دادن به لانۀ سوسمار: شدت تنگی و کیفیت بد آن است، با وجود آن هم - برای پیروی از رد پای و راه آنان را متابعت می کنند- حتی اگر در تنگنای بدی وارد شوند، با آنان موافقت می کنند! و الله المستعان.
بیشتر (6)
صحیح بخاری. (9/ 103) (7320).
صحیح مسلم. (4/ 2054) (2669).
الجديد في شرح كتاب التوحيد.
لمحمد القرعاوي (ص213).
الملخص في شرح كتاب التوحيد.
لصالح الفوزان (ص193).