суроо: Тамактануунун адептери кайсылар?
- الباب / الفصل
- قسم الآداب الإسلامية
السؤال
س12: ما هي آداب الطعام؟
12-суроо: Тамактануунун адептери кайсылар?
الجواب
ج:1. أنوي بأكلي وشربي التقوِّي على طاعة الله عَزَّ وَجَلَّ.
- غسل اليدين قبل الأكل.
- لحديث أم المؤمنين عائشة رضي الله عنها كان رسول الله صلى الله عليه وسلم:
«إذا أراد أن يأكل ويشرب يغسل يديه ثم يأكل ويشرب»
رواه أحمد.
- أقول: "بسم الله"، وآكل بيدي اليمنى ومما يليني، ولا آكل من وسط الأطباق، أو من أمام غيري.
- لحديث:
«يا غلام، سم الله، وكل بيمينك، وكل مما يليك»
متفق عليه.
- إذا نسيت التسمية أقول: " بسم الله أوله وآخره ".
- لحديث أم المؤمنين عائشة رضي الله عنها، قالت: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم:
«إذا أكل أحدكم طعامًا، فليقل باسم الله، فإن نسي في أوله، فليقل باسم الله في أوله وآخره»
رواه الترمذي وأحمد.
- أرضى بالموجود من الطعام، ولا أعيب الطعام، إن أعجبني أكلته، وإن لم يعجبني تركته.
- لحديث أبي هريرة رضي الله عنه، قال:
«ما عاب النبي صلى الله عليه وسلم طعامًا قط، إن اشتهاه أكله وإلا تركه»
- آكل بضع لقيمات، ولا آكل كثيرًا.
- في الحديث:
«ما ملأ آدمي وعاءً شرًّا من بطن، حسب الآدمي لقيمات يقمن صلبه، فإن غلبت الآدمي نفسه، فثلث للطعام، وثلث للشراب، وثلث للنفس»
رواه الترمذي وابن ماجه.
- لا أنفخ في الطعام أو الشراب وأتركه حتى يبرد.
«نهى رسول الله صلى الله عليه وسلم عن النفخ في الطعام والشراب»
رواه أحمد وابن ماجه.
- أجتمع مع غيري في الطعام مع الأهل أو الضيف.
- حديث أن رجلًا قال للنبي صلى الله عليه وسلم: إنا نأكل وما نشبع، قال:
«فلعلكم تأكلون مفترقين، اجتمعوا على طعامكم واذكروا اسم الله تعالى عليه يبارك لكم فيه»
رواه أبو داود وابن ماجه.
- لا أبدأ بالطعام قبل غيري ممن هو أكبر مني.
- أسمي الله عندما أشرب، وأشرب جالسًا وعلى ثلاث دفعات، ولا أتنفس في الإناء.
«إذا شرب أحدكم فلا يتنفس في الإناء»
- ولحديث أنس رضي الله عنه،
«أن النبي صلى الله عليه وسلم زجر عن الشرب قائمًا»
رواه مسلم.
- ولحديث:
«كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يتنفس في الشراب ثلاثًا»
- أحمد الله عندما أنتهي من الطعام أو الشراب.
«إن الله ليرضى عن العبد أن يأكل الأكلة فيحمده عليها، أو يشرب الشربة فيحمده عليها»
Жооп: 1. Ичип-жегенде Аллах Таалага таат-ибадат кылууга күч-кубат алууну ниет кылам.
- Тамактануудан мурун эки колду жууйм.
Ыймандуулардын энеси Айша (Аллах андан ыраазы болсун) айтат: Аллахтын Элчиси (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун)
"Тамактанарда же суусундук ичерде колдорун жууп андан кийин жеп, иччү."
Ахмад риваят кылган.
- "Бисмиллах" деп айтып, оң колум менен, өзүмдүн алдымдан жейм жана табактын ортосунан же башкалардын алдынан жебейм.
Хадисте минтип келген:
"Оо, балакай! Аллахтын атын ата, оң колуң менен өзүңдүн алдыңдан алып же".
Бухарий менен Муслим риваят кылган.
- Эгер "Бисмилланы" айтууну унутуп калсам: "Бисмиллахи аввалаху ва ахираху" (Башталышында да, акырында да Аллахтын аты менен баштаймын) деп айтам.
Ыймандуулардын энеси Айша (Аллах андан ыраазы болсун) айтат: Аллахтын элчиси (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактосу болсун) минтип айткан:
"Эгер силердин бириңер тамак жесе, "Бисмиллах" деп айтсын. Эгер башында унутуп калса, "Бисмиллахи фи аввалихи ва аахирихи" (Башталышында да, акырында да Аллахтын аты менен баштаймын) деп айтсын".
Ат-Тирмизи жана Ахмад риваят кылган.
- Бар тамакка ыраазы болом, аны жамандабайм: жакса жейм, жакпаса жебей калтырып койом.
Абу Хурайранын (Аллах андан ыраазы болсун) хадисинде, ал мындай деген:
"Пайгамбарыбыз (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун) эч качан тамакты жамандачу эмес, эгер көңүлү тартса жечү, болбосо жебей калтырып койчу".
- Тамактан бир нече үзүм жейм, көп жебейм.
Хадисте минтип айтылган:
"Адам баласы толтура турган анын ашказанынан өткөн жаман идиш жок. Адам баласына анын дене-мүчөлөрүн кармап тургудай эле тамактанса жетиштүү. Эгер андан ашыкча жегиси келсе, анда аш казанын үчкө бөлүп, бир бөлүгүн тамакка, бир бөлүгүн суусундукка, бир бөлүгүн абага калтырсын".
Тирмизи жана Ибн Маажа риваят кылган.
- Тамакты, ысык суусундукту үйлөп суутпайм. Өзү сууганча күтүп турам.
"Аллахтын элчиси (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун) тамакка жана суусундукка үйлөөдөн тыйган".
Ахмад жана Ибн Маажа риваят кылган.
- Үй-бүлөм же коноктор менен чогуу тамактанам.
Бир киши Пайгамбарыбызга (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун): «Биз жейбиз, бирок тойбойбуз» – деп айтканда, ал мындай деген:
"Балким, силер бөлүнүп тамактансаңар керек. Тамагыңарга чогулуп, ага Аллах Тааланын ысымын атагыла, ошондо силер үчүн тамагыңар берекелүү болот".
Абу Дауд жана Ибн Маажа риваят кылган.
- Өзүмдөн улуулардан мурун тамакка кол созбойм.
- Суусундук ичерде Аллахтын атын айтамын, отуруп, үчкө бөлүп ичемин, идиштин ичине дем чыгарбаймын.
"Силерден бирөөңөр ичкенде идиштин ичине демин чыгарбасын".
Анастын (Аллах андан ыраазы болсун) хадисинде минтип келген:
"Чынында Пайгамбар (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун) тике туруп ичүүдөн тыйган".
Муслим риваят кылган.
"Аллахтын Элчиси (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун) суусундук ичкенде үч жолу дем алып, бөлүп-бөлүп иччү".
- Жеп, ичип бүткөндөн кийин Аллах Таалага алкыш-мактоо айтамын.
"Чынында, тамак жеп ал үчүн Аллахка мактоо айткан же суусундук ичип ал үчүн Аллахка мактоо айткан пендеге Аллах ыраазы болот".