السؤال
س12: ما هي آداب الطعام؟
С 12: Одоби хӯрокхӯрӣ чист?
الجواب
ج:1. أنوي بأكلي وشربي التقوِّي على طاعة الله عَزَّ وَجَلَّ.
- غسل اليدين قبل الأكل.
- لحديث أم المؤمنين عائشة رضي الله عنها كان رسول الله صلى الله عليه وسلم:
«إذا أراد أن يأكل ويشرب يغسل يديه ثم يأكل ويشرب»
رواه أحمد.
- أقول: "بسم الله"، وآكل بيدي اليمنى ومما يليني، ولا آكل من وسط الأطباق، أو من أمام غيري.
- لحديث:
«يا غلام، سم الله، وكل بيمينك، وكل مما يليك»
متفق عليه.
- إذا نسيت التسمية أقول: " بسم الله أوله وآخره ".
- لحديث أم المؤمنين عائشة رضي الله عنها، قالت: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم:
«إذا أكل أحدكم طعامًا، فليقل باسم الله، فإن نسي في أوله، فليقل باسم الله في أوله وآخره»
رواه الترمذي وأحمد.
- أرضى بالموجود من الطعام، ولا أعيب الطعام، إن أعجبني أكلته، وإن لم يعجبني تركته.
- لحديث أبي هريرة رضي الله عنه، قال:
«ما عاب النبي صلى الله عليه وسلم طعامًا قط، إن اشتهاه أكله وإلا تركه»
- آكل بضع لقيمات، ولا آكل كثيرًا.
- في الحديث:
«ما ملأ آدمي وعاءً شرًّا من بطن، حسب الآدمي لقيمات يقمن صلبه، فإن غلبت الآدمي نفسه، فثلث للطعام، وثلث للشراب، وثلث للنفس»
رواه الترمذي وابن ماجه.
- لا أنفخ في الطعام أو الشراب وأتركه حتى يبرد.
«نهى رسول الله صلى الله عليه وسلم عن النفخ في الطعام والشراب»
رواه أحمد وابن ماجه.
- أجتمع مع غيري في الطعام مع الأهل أو الضيف.
- حديث أن رجلًا قال للنبي صلى الله عليه وسلم: إنا نأكل وما نشبع، قال:
«فلعلكم تأكلون مفترقين، اجتمعوا على طعامكم واذكروا اسم الله تعالى عليه يبارك لكم فيه»
رواه أبو داود وابن ماجه.
- لا أبدأ بالطعام قبل غيري ممن هو أكبر مني.
- أسمي الله عندما أشرب، وأشرب جالسًا وعلى ثلاث دفعات، ولا أتنفس في الإناء.
«إذا شرب أحدكم فلا يتنفس في الإناء»
- ولحديث أنس رضي الله عنه،
«أن النبي صلى الله عليه وسلم زجر عن الشرب قائمًا»
رواه مسلم.
- ولحديث:
«كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يتنفس في الشراب ثلاثًا»
- أحمد الله عندما أنتهي من الطعام أو الشراب.
«إن الله ليرضى عن العبد أن يأكل الأكلة فيحمده عليها، أو يشرب الشربة فيحمده عليها»
Ҷ: 1. Бо хӯрдану нӯшиданам ният мекунам, ки барои тоати Аллоҳ Таъоло тавонои ҳосил кунам.
- Шустани дастон пеш аз тановули таом.
- Дар ҳадис аз Оиша (разияллоҳу анҳо) омадааст, ки Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд:
"Ҳаргоҳ хӯрдан ва нӯшидан мехост, дастонашро мешуст, сипас мехурд ва менушид."
Ривояти Аҳмад.
- "Бисмиллоҳ" гуфта, бо дасти рост ва аз назди худам мехӯрам. Аз мобайни табақ ё аз назди дигар кас намехӯрам.
Ба далели ин ҳадис, ки:
"Эй навҷавон, Бисмиллоҳ бигӯ, бо дасти ростат бихӯр ва аз он чи ба ту наздиктар аст, бихӯр."
Муттафақун алайҳӣ.
- Агар "Бисмиллоҳ" гуфтанро фаромӯш кардам, "Бисмиллоҳи аввалуҳу ва охируҳу" мегӯям.
- Бинобар ҳадиси модари мӯъминон Оиша (разияллоҳу анҳо), ки гуфт: Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд:
"Ҳаргоҳ яке аз шумо таом хӯрд, бисмиллоҳ бигӯяд, агар дар аввал фаромӯш кард, дар охир бигӯяд: Бисмиллоҳи фӣ аввалиҳи ва охириҳи." Яъне, ба номи Аллоҳ дар аввал ва охираш.
Ривояти Тирмизӣ ва Аҳмад.
- Аз ғизое, ки дорам, қаноатмандам ва аз таоме айб намегирам. Агар писандам омад мехӯрам ва агар писандам набошад, тарк мекунам.
- Бинобар ҳадиси Абуҳурайра (разияллоҳу анҳу), ки гуфт:
"Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) ҳеҷгоҳ таомеро айб нагирифт, агар писандаш меомад, мехӯрд, ва гар на, намехӯрд."
- Чанд луқмае мехӯрам ва пурхӯрӣ намекунам.
Дар ҳадис омада аст, ки:
"Одамӣ зарферо бадтар аз шикамаш пур накардааст, бар инсон чанд луқмае, ки нерӯяшро нигоҳ дорад кофӣ аст ва агар нафсаш бар ӯ ғолиб шуд, пас як севум барои таом ва як севум барои об ва як севум нафаскашӣ бошад."
Ривояти Тирмизӣ ва Ибни Моҷаҳ.
- Дар таом ё об пуф намекунам, мегузорам, ки худаш сард шавад.
"Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам аз пуф кардан дар ғизо ва нӯшиданӣ наҳй кардааст."
Ривояти Аҳмад ва Ибни Моҷаҳ.
- Ҳамроҳ бо дигарон таъом мехӯрам, бо оила ё меҳмон.
- Марде ба Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) гуфт: Мо мехӯрем, вале сер намекунем. Фармуданд:
"Шояд аз ҳам ҷудо таом мехӯред? Дар гирди таъом ҷамъ шавед ва номи Аллоҳро зикр кунед, то ин ки барои шумо дар он баракат дода шавад."
Ривояти Абудовуд ва Ибни Моҷаҳ.
- Пеш аз дигарон, ки аз ман бузургтаранд ба хӯрдан шурӯъ намекунам.
- Ҳангоми нӯшидан "Бисмиллоҳ" мегӯям ва нишаста, дар се дафъа менӯшам ва дар дохили зарф нафас намекашам.
"Ҳаргоҳ яке аз шумо бинӯшад, дар зарф нафас накашад."
- Ва дар ҳадиси Анас (разияллоҳу анҳу) омадааст, ки:
"Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) аз истода нӯшидан наҳй кардааст."
Ривояти Муслим.
- Ва дар ҳадиси дигар омадааст, ки:
"Паёмбар (Саллалоҳу алайҳи ва саллам) бо се нафас менӯшиданд."
- Ҳангоме ки хӯрдану нӯшиданро ба охир расондам, Аллоҳро шукр (Алҳамду лиллоҳ) мегӯям.
"Худованд аз бандае, ки чун таъом хӯрд Худоро ҳамд гӯяд, ё об нӯшад Худоро ҳамд (Алҳамду лиллоҳ) гӯяд, розӣ мешавад."