السؤال
س12: ما هي آداب الطعام؟
- Soru: Yemek adabı nasıldır?
الجواب
ج:1. أنوي بأكلي وشربي التقوِّي على طاعة الله عَزَّ وَجَلَّ.
- غسل اليدين قبل الأكل.
- لحديث أم المؤمنين عائشة رضي الله عنها كان رسول الله صلى الله عليه وسلم:
«إذا أراد أن يأكل ويشرب يغسل يديه ثم يأكل ويشرب»
رواه أحمد.
- أقول: "بسم الله"، وآكل بيدي اليمنى ومما يليني، ولا آكل من وسط الأطباق، أو من أمام غيري.
- لحديث:
«يا غلام، سم الله، وكل بيمينك، وكل مما يليك»
متفق عليه.
- إذا نسيت التسمية أقول: " بسم الله أوله وآخره ".
- لحديث أم المؤمنين عائشة رضي الله عنها، قالت: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم:
«إذا أكل أحدكم طعامًا، فليقل باسم الله، فإن نسي في أوله، فليقل باسم الله في أوله وآخره»
رواه الترمذي وأحمد.
- أرضى بالموجود من الطعام، ولا أعيب الطعام، إن أعجبني أكلته، وإن لم يعجبني تركته.
- لحديث أبي هريرة رضي الله عنه، قال:
«ما عاب النبي صلى الله عليه وسلم طعامًا قط، إن اشتهاه أكله وإلا تركه»
- آكل بضع لقيمات، ولا آكل كثيرًا.
- في الحديث:
«ما ملأ آدمي وعاءً شرًّا من بطن، حسب الآدمي لقيمات يقمن صلبه، فإن غلبت الآدمي نفسه، فثلث للطعام، وثلث للشراب، وثلث للنفس»
رواه الترمذي وابن ماجه.
- لا أنفخ في الطعام أو الشراب وأتركه حتى يبرد.
«نهى رسول الله صلى الله عليه وسلم عن النفخ في الطعام والشراب»
رواه أحمد وابن ماجه.
- أجتمع مع غيري في الطعام مع الأهل أو الضيف.
- حديث أن رجلًا قال للنبي صلى الله عليه وسلم: إنا نأكل وما نشبع، قال:
«فلعلكم تأكلون مفترقين، اجتمعوا على طعامكم واذكروا اسم الله تعالى عليه يبارك لكم فيه»
رواه أبو داود وابن ماجه.
- لا أبدأ بالطعام قبل غيري ممن هو أكبر مني.
- أسمي الله عندما أشرب، وأشرب جالسًا وعلى ثلاث دفعات، ولا أتنفس في الإناء.
«إذا شرب أحدكم فلا يتنفس في الإناء»
- ولحديث أنس رضي الله عنه،
«أن النبي صلى الله عليه وسلم زجر عن الشرب قائمًا»
رواه مسلم.
- ولحديث:
«كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يتنفس في الشراب ثلاثًا»
- أحمد الله عندما أنتهي من الطعام أو الشراب.
«إن الله ليرضى عن العبد أن يأكل الأكلة فيحمده عليها، أو يشرب الشربة فيحمده عليها»
Cevap: 1- Ben, yemek yerken ve bir şey içerken Allah -Azze ve Celle-'ye itaatimde kuvvetli olmaya niyet ederim.
- Yemekten önce elleri yıkamak.
- Müminlerin annesi Âişe -radıyallahu anhâ-'dan rivayet edildiğine göre Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-:
«Biriniz yemek ve içmek istediğinde ellerini yıkasın sonra da yesin ve içsin.»
Hadisi İmam Ahmed rivayet etmiştir.
- “Bismillah” derim ve sağ elimle ve önümden yerim. Tabakların ortasından ve başkalarının önünden yemem.
Hadiste şöyle buyrulmuştur:
«Oğlum, besmele çek! Sağ elinle ye! Hep önünden ye!»
Hadis Müttefakun aleyhtir.
- Bismillah demeyi unutursam, ''Bismillâhi evvelehu ve âhirahu'' Başı da sonu da Allah'ın adıyla derim.
- Müminlerin annesi Âişe -radıyallahu anhâ-'dan rivayet edildiğine göre o, şöyle demiştir: Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:
«Biriniz yemek yerken besmele çeksin. Şayet yemeğe başlarken besmele çekmeyi unutursa, hatırladığı anda Bismillâhi fî evvelihî ve âhirihî (Başında ve sonunda Allah'ın adıyla)" desin.»
Tirmizî ve Ahmed rivayet etmiştir.
- Mevcut olan yemeğe razı olurum ve yemekte kusur bulmam. Yemek hoşuma giderse yerim, gitmezse yemem bırakırım.
- Ebû Hureyre -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre o, şöyle demiştir:
«Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- hiçbir yemeği hiçbir zaman ayıplamamış, yermemiştir. O eğer iştahı varsa yemeği yerdi, hoşlanmazsa bırakır yemezdi.»
- Birkaç lokma yerim, çok yemem.
«Âdemoğlu, midesinden daha şerli bir kap doldurmamıştır. Âdemoğluna belini doğrultacağı kadar birkaç lokma yeterlidir. Eğer daha fazla yemek istiyorsa, (midesini üçe ayırsın), üçte biri yemeği, üçte biri suyu, üçte biri de nefesi için (olsun).»
Hadisi Tirmizî ve İbn Mâce rivayet etmiştir.
- Sıcak olan yiyecek ve içeceklerin soğuması için üfleyerek yemem ve içmem, soğuyana kadar beklerim.
«Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- yiyecek ve içilecek şeylere üflemeyi yasaklamıştır.»
Hadisi İbn Mâce ve Ahmed rivayet etmiştir.
- Ailemle veya misafirlerimle yemek zamanlarında bir araya gelirim.
- Bir adam Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'e şöyle demiştir: Biz yemek yiyoruz ama doymuyoruz. Bunun üzerine Rasûlullah -aleyhisselam- şöyle buyurmuştur:
«Herhalde ayrı ayrı yiyorsunuz, birlikte yiyiniz ve Allah Teâlâ'nın adını anıp besmele çekiniz ki, yemeğiniz bereketlensin.»
Hadisi Ebû Dâvûd ve İbn Mâce rivayet etmiştir.
- Benden büyük olanlardan önce yemeye başlamam.
- Bir şey içtiğim zaman besmele çekerim. Oturarak ve üç yudumda içerim, kabın içine üflemem.
«Biriniz bir şey içerken kabın içine solumasın.»
Enes -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre,
«Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-: Bir kimsenin ayakta su içmesini yasaklamıştır.»
Hadisi Müslim rivayet etmiştir.
Başka bir hadis şöyle buyrulmuştur:
«Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- bir şey içerken üç nefeste içerdi.»
- Yemeyi veya içmeyi bitirdiğimde Allah'a hamdederim.
«Şüphe yok ki Allah, kulunun bir şey yedikten sonra hamt etmesinden ve bir şey içtikten sonra hamt etmesinden razı olur.»