Filter results
339 cards
الموضوعات
الموضوعات (13)
التصنيف الشرعي
Filter ▾
حجم المحتوى4
ب: سوڕهت (الهمزة) و تهفسیرا وێ:
ئانكو: ((ب ناڤێ ئهللاهى ئهز دهست پێ دكهم، دا ئهو هاريكارییا من ل سهر خواندنێ بكهت وێ ژ من قهبویل بكهت، (ئهللاهـ) ناڤێ خودايێ پاك وبلنده، يێ كو پهرستن بۆ وى ب تنێ دهێته كرن و ئهڤه تايبهتترين ناڤه ژ ناڤێن وى و ژ بلى وى ئهو ل سهر كهسێ دى ناهێته دانان. (الرحمن) يێ دلۆڤانییا وى ههمى مرۆڤ ڤهگرتين، (الرحيم) يێ دلۆڤانكار ب خودان باوهران، ئهڤ ههردوو ناڤه ژى ژ باشناڤێن خودێنه ١
﴿وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ 1
الَّذِي جَمَعَ مَالًا وَعَدَّدَهُ 2
يَحْسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَهُ 3
كَلَّا لَيُنْبَذَنَّ فِي الْحُطَمَةِ 4
وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ 5
نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ 6
الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ 7
إِنَّهَا عَلَيْهِمْ مُؤْصَدَةٌ 8
فِي عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ 9﴾
[الهمزة: ١-٩].
تهفسیر:
تێچوون و عهزابا دژوار بۆ وی كهسی بیت یێ گهلهك غهیبهتا خهلكی دكهت و عهیبان ژ وان دئینیته دهر.
ئهوێ كو خهم و خهیالا وی كۆمكرنا مالی و هژمارتنا وییه، ژبلی ڤێ چ خهمێن دی نینن.
هزر دكهت ئهو مالێ وی كۆمكری؛ دێ وی ژ مرنێ ڕزگار كهت، و ب ڤی مالی دێ ههتا ههتا د ڤێ ژیانا دونیایێدا مینیت.
بابهت وهسا نینه وهكی ڤی كهسێ نهزان هزر ژێ كری، مسۆگهر ئهو دێ هێته هاڤێتن د وی ئاگریدا یێ ههر تشتهكێ دهێته هاڤێتن بۆ ناڤ وی د پهلخینیت و ژ ناڤ دبهت ، ئەڤە ژ بەر کو ئەو ئاگرەکێ گەلەک ب هێز و دژوارە.
ما تو چ دزانی - ئهی پێغهمبهر - كا ئهڤ ئاگره یێ چاوایه یێ كو ههر تشتهكێ دهێته هاڤێتن بۆ ناڤ وی د پهلخینیت؟!
ئهو ئاگرێ خودێ یێ خۆشكرييه.
ئهوێ كو ژ بهر گهرم و دژوارییا خۆ لهشێن مرۆڤان د سمیت و دهڕباز دكهت و خۆ ل دلان ددهت.
دەرگەهێن جەهنەمێ ل سەر وان جەهنەمییێن تێدا دهێنە عەزابدان د گرتینە.
ئهڤ دهرگههه ب هندهك عاموده و ستوینان د درێژكرینه دا ئهڤ دهرگههێن ههنێ باش ئاسێ و موكوم ببن و ب چ ڕێكان ڤهنهبن.
ب: سوڕهت (الفیل) و تهفسیرا وێ:
ئانكو: ((ب ناڤێ ئهللاهى ئهز دهست پێ دكهم، دا ئهو هاريكارییا من ل سهر خواندنێ بكهت وێ ژ من قهبویل بكهت، (ئهللاهـ) ناڤێ خودايێ پاك وبلنده، يێ كو پهرستن بۆ وى ب تنێ دهێته كرن و ئهڤه تايبهتترين ناڤه ژ ناڤێن وى و ژ بلى وى ئهو ل سهر كهسێ دى ناهێته دانان. (الرحمن) يێ دلۆڤانییا وى ههمى مرۆڤ ڤهگرتين، (الرحيم) يێ دلۆڤانكار ب خودان باوهران، ئهڤ ههردوو ناڤه ژى ژ باشناڤێن خودێنه ١
﴿أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ 1
أَلَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ 2
وَأَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْرًا أَبَابِيلَ 3
تَرْمِيهِمْ بِحِجَارَةٍ مِنْ سِجِّيلٍ 4
فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ 5﴾
[الفيل: ١-٥].
تهفسیر:
ئهرێ ما تو نزانی - ئهی پێغهمبهر - كا خودایێ ته چ ب سهرێ ئهبرهههی و ههڤالێن وی كو خۆدانێن فیلی بوون ئینا دهمێ ڤیایی كهعبێ خراب بكهن و ب ههڕفینن؟!
ب ڕاستی خودێ پلانا وان یا خراب بۆ خرابكرنا كهعبێ ژناڤبر و پویچكر، ڤێجا نهشیان وی تشتێ وان هیڤی دكر ب دهست خۆڤه بینن كو ئهو ژی ئهڤهبوو بهرێ خهلكی ژ كهعبێ ڤهكهن، و تشتهك ژ وێ ژی ب دهست خۆڤه نهئینا.
خودێ بالندهیهك بۆ وان هنارت كو كۆم كۆمه ب سهر واندا هاتن.
ڤان بالندهیان هندهك بهرێن ژ تهقنا هشككری هاتینه ئامادهكرن د وان وهركرن و ب سهر واندا بهردانه خوارێ.
ئینا خودێ ئهو وهكی وی بهلگی و كایێ لێكرن یێ گیانهوهر دخۆن و پاشی پێ لێ ددانن.
ب: سوڕهت (القریش) و تهفسیرا وێ:
ئانكو: ((ب ناڤێ ئهللاهى ئهز دهست پێ دكهم، دا ئهو هاريكارییا من ل سهر خواندنێ بكهت وێ ژ من قهبویل بكهت، (ئهللاهـ) ناڤێ خودايێ پاك وبلنده، يێ كو پهرستن بۆ وى ب تنێ دهێته كرن و ئهڤه تايبهتترين ناڤه ژ ناڤێن وى و ژ بلى وى ئهو ل سهر كهسێ دى ناهێته دانان. (الرحمن) يێ دلۆڤانییا وى ههمى مرۆڤ ڤهگرتين، (الرحيم) يێ دلۆڤانكار ب خودان باوهران، ئهڤ ههردوو ناڤه ژى ژ باشناڤێن خودێنه ١
﴿لِإِيلَافِ قُرَيْشٍ 1
إِيلَافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتَاءِ وَالصَّيْفِ 2
فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ 3
الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ 4﴾
[قريش: ١-٤].
تهفسیر:
مهرهم ژ ڤێ چهندێ ئهو گهشتێن زڤستان و هاڤینێنه یێن ئهو ل سهر كرنا وان ڕاهاتین.
گهشتا زڤستانێ بۆ یهمهنێ و گهشتا هاڤینێ بۆ شامێ، و ئهو د تهنا و ئارامن.
ڤێجا بلا ئهو عیبادهتێ خودایێ ڤێ مالا حهرامكری ب تنێ بكهن، ئهو خودایێ ئهڤ گهشته ل بهر وان ب ساناهی لێ كرى، و چ شریك و ههڤپشكان بۆ وی چێنهكهن.
ئهو خودایێ ئهو ژ برسێ تێر كرین و خوارن دایێ، و ئهو ژ ترسێ تهنا و ئارام كرین، ئهڤه ژی ب وێ مهزنكرنا خودێ كرییه د دلێ عهرهباندا دهربارهی كهعبێ و مهزنكرنا ئاكنجییێن وێ.
ب: سوڕهت (الماعون) و تهفسیرا وێ:
ئانكو: ((ب ناڤێ ئهللاهى ئهز دهست پێ دكهم، دا ئهو هاريكارییا من ل سهر خواندنێ بكهت وێ ژ من قهبویل بكهت، (ئهللاهـ) ناڤێ خودايێ پاك وبلنده، يێ كو پهرستن بۆ وى ب تنێ دهێته كرن و ئهڤه تايبهتترين ناڤه ژ ناڤێن وى و ژ بلى وى ئهو ل سهر كهسێ دى ناهێته دانان. (الرحمن) يێ دلۆڤانییا وى ههمى مرۆڤ ڤهگرتين، (الرحيم) يێ دلۆڤانكار ب خودان باوهران، ئهڤ ههردوو ناڤه ژى ژ باشناڤێن خودێنه ١
﴿أَرَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ 1
فَذَلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ 2
وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ 3
فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ 4
الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ 5
الَّذِينَ هُمْ يُرَاءُونَ 6
وَيَمْنَعُونَ الْمَاعُونَ 7﴾
[سورة الماعون: ١ - ٧].
تهفسیر:
ئهرێ ته ئهو كهس نیاسییه یێ درهوێ ب جزادانا ڕۆژا قیامهتێ دكهت؟!
ئهڤه ئهوه یێ ب دژواری ئێتیمی ژ ماف و پێدڤیاتییا وی پاشڤه دبهت.
نه خۆ و نه خهلكی پالنادهت كو خوارنێ بدهنه ههژاران.
ڤێجا تێچوون و عهزاب بۆ وان نڤێژكهران بیت.
ئهوێن خۆ ژ نڤێژا خۆ مژویل دكهن و ژێ بێ ئاگهھ دمینن، چ پویته و گرنگییێ پێ نادهن ههتا دهمێ وێ دچیت و نامینیت.
ئهوێن نڤێژ و كریارێن خۆ یێن باش بۆ ڕویمهتییا مرۆڤان دكهن و كار و كریارێن خۆ ب دلسۆزی بۆ خودێ ناكهن.
ئهو هاریكارییا خهلكی ژی ناكهن ب داناڤهیا وی تشتێ چ زیان بۆ وان چێنابیت ئهگهر ب وی تشتی هاریكارییا خهلكی بكهن.
ب: سوڕهت (الكوثر) و تهفسیرا وێ:
ئانكو: ((ب ناڤێ ئهللاهى ئهز دهست پێ دكهم، دا ئهو هاريكارییا من ل سهر خواندنێ بكهت وێ ژ من قهبویل بكهت، (ئهللاهـ) ناڤێ خودايێ پاك وبلنده، يێ كو پهرستن بۆ وى ب تنێ دهێته كرن و ئهڤه تايبهتترين ناڤه ژ ناڤێن وى و ژ بلى وى ئهو ل سهر كهسێ دى ناهێته دانان. (الرحمن) يێ دلۆڤانییا وى ههمى مرۆڤ ڤهگرتين، (الرحيم) يێ دلۆڤانكار ب خودان باوهران، ئهڤ ههردوو ناڤه ژى ژ باشناڤێن خودێنه ١
﴿إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ 1
فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ 2
إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ 3﴾
[الكوثر: ١-٣].
تهفسیر:
مه خێرهكا بووش و مهزن دا ته - ئهی پێغهمبهر - ، و ئێك ژ ڤان خێران ژی ڕویبارێ كهوسهره د بهحهشتێدا.
ڤێجا سهرا ڤێ نیعمهتێ سوپاسییا خودێ بكه، ئهڤه ژی ب وێ چهندێ كو تو بۆ وی ب تنێ نڤێژان بكهی و بۆ وى ب تنێ قوربانی ڤهكوژی، بهروڤاژی وی كارێ موشرك ئهنجام ددهن، دهمێ ب ڤهكوشتنا قوربانییان؛ خۆ نێزیكی بۆت و صهنهمێن خۆ دكهن.
مسۆگهر ئهو كهسێ كهرب ژ ته ڤهدبن، ئهوه یێ ژ ههمی خێر و باشییان بێبههر، ئهوێ هاتییه ژبیركرن و ئهگهر بهحسێ وی هاته كرن ژی دێ ب خرابی هێته بهحسكرن.
ب: سوڕهت (الكافرون) و تهفسیرا وێ:
ئانكو: ((ب ناڤێ ئهللاهى ئهز دهست پێ دكهم، دا ئهو هاريكارییا من ل سهر خواندنێ بكهت وێ ژ من قهبویل بكهت، (ئهللاهـ) ناڤێ خودايێ پاك وبلنده، يێ كو پهرستن بۆ وى ب تنێ دهێته كرن و ئهڤه تايبهتترين ناڤه ژ ناڤێن وى و ژ بلى وى ئهو ل سهر كهسێ دى ناهێته دانان. (الرحمن) يێ دلۆڤانییا وى ههمى مرۆڤ ڤهگرتين، (الرحيم) يێ دلۆڤانكار ب خودان باوهران، ئهڤ ههردوو ناڤه ژى ژ باشناڤێن خودێنه ١
﴿قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ 1
لَا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ 2
وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ 3
وَلَا أَنَا عَابِدٌ مَا عَبَدْتُمْ 4
لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ 6﴾
[الكافرون: ١-٦].
تهفسیر:
تو - ئهی پێغهمبهر - ببێژه: ئهی ئهوێن ههوه كوفر ب خودێ كری.
نه نوكه و نه ل پاشهڕۆژێ ئهز عیبادهتێ وان بۆت و صهنهمان ناكهم یێن هوین د پهرێسن.
هوین ژی عیبادهتێ وی خودایی ناكهن یێ ئهز د پهرێسم، كو ئهو ژی خودایێ ئێكانهیه.
ئهز ژی عیبادهتێ وان صهنهمان ناكهم یێن هوین د پهرێسن.
ئایینێ ههوه یێ كو ههوه بۆ خۆ داهێنایی بۆ ههوه، ئایینێ من ژی بۆ من یێ كو خودێ بۆ من ئینایه خوارێ.
ب: سوڕهت (النصر) و تهفسیرا وێ:
ئانكو: ((ب ناڤێ ئهللاهى ئهز دهست پێ دكهم، دا ئهو هاريكارییا من ل سهر خواندنێ بكهت وێ ژ من قهبویل بكهت، (ئهللاهـ) ناڤێ خودايێ پاك وبلنده، يێ كو پهرستن بۆ وى ب تنێ دهێته كرن و ئهڤه تايبهتترين ناڤه ژ ناڤێن وى و ژ بلى وى ئهو ل سهر كهسێ دى ناهێته دانان. (الرحمن) يێ دلۆڤانییا وى ههمى مرۆڤ ڤهگرتين، (الرحيم) يێ دلۆڤانكار ب خودان باوهران، ئهڤ ههردوو ناڤه ژى ژ باشناڤێن خودێنه ١
﴿إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ 1
وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا 2
فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا 3﴾
[النصر: ١-٣].
تهفسیر:
ئهگهر سهركهڤتن و بهێزکرنا خودێ بۆ ئایینێ ته - ئهی پێغهمبهر - پێك هات، و مهكهھ ل بهر ته ڤهبوو.
ته دیت خهلك كۆم كۆمه و شاند شاند یێن دهێنه د ناڤ ئیسلامێدا.
وی دهمی تو بزانه كو ئهڤه نیشانهكه بۆ نێزیكبوونا ب دویماهیك هاتنا وی ئهركێ تو پێ هاتییه هنارتن، و ل سەر نێزیکبوونا ب دویماهیک هاتنا ژییێ تە و گەهشتنا تە ب دیدارا خودایێ تە، ڤێجا تو گهلهك تهسبیحاتێن خودایێ خۆ بكه وهك سوپاسییهك ل سهر نیعمهت و قهنجییا ب سهرئێخستنێ و ڤهكرنێ و داخوازێ ژێ بكه ئهو گونههێن ته ژێببهت، هندی ئهوه؛ ئهو خودایهكه تهوبێ ژ عهبدێن خۆ وهردگریت و گونههێن وان ژێ دبهت.
ب: سوڕهت (المسد) و تهفسیرا وێ:
ئانكو: ((ب ناڤێ ئهللاهى ئهز دهست پێ دكهم، دا ئهو هاريكارییا من ل سهر خواندنێ بكهت وێ ژ من قهبویل بكهت، (ئهللاهـ) ناڤێ خودايێ پاك وبلنده، يێ كو پهرستن بۆ وى ب تنێ دهێته كرن و ئهڤه تايبهتترين ناڤه ژ ناڤێن وى و ژ بلى وى ئهو ل سهر كهسێ دى ناهێته دانان. (الرحمن) يێ دلۆڤانییا وى ههمى مرۆڤ ڤهگرتين، (الرحيم) يێ دلۆڤانكار ب خودان باوهران، ئهڤ ههردوو ناڤه ژى ژ باشناڤێن خودێنه ١
﴿تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ 1
مَا أَغْنَى عَنْهُ مَالُهُ وَمَا كَسَبَ 2
سَيَصْلَى نَارًا ذَاتَ لَهَبٍ 3
وَامْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ 4
فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ 5﴾
[المسد: ١-٥].
تهفسیر:
ههردوو دهستێن ئهبو لهههبێ كوڕێ عهبدولموطهلیبێ مامێ پێغهمبهری ب زیان بن دهمێ كارێ وی ب زیان چوویی، ئهڤه ژی چونكی وی پێغهمبهر د ئێشاند و بۆ وی نهخۆش دكر، و ماندیبوونا وی ب ههدهر چوو و چ مفا نهگههاندێ.
ما چ تشتی ژ مال و عهیالێ وی مفا ل وی كر؟ مال و عهيالێ وى عهزاب ژ وی پاشڤه نهبر، و دلۆڤانی بۆ نهئینا.
ل ڕۆژا قیامهتێ دێ چیته د ناڤ ئاگرهكێ ههلكریدا كو گهرما وی یا دژواره.
ههڤژینا وی (دایكا جهمیلی) ژی دێ چیته د ناڤ ئاگرێ جههنهمێدا، ئهو ژنا كو ب هاڤێتنا سترییان ل سهر ڕێكا پێغهمبهری ؛ ئهو د ئێشاند.
وهریسهكێ موكوم و شدیایی د ستویێ وێ دایه و دێ ب وی وهریسی بۆ ناڤ ئاگری هێته ڕاكێشان.
ب: سوڕهت (الإخلاص) و تهفسیرا وێ:
ئانكو: ((ب ناڤێ ئهللاهى ئهز دهست پێ دكهم، دا ئهو هاريكارییا من ل سهر خواندنێ بكهت وێ ژ من قهبویل بكهت، (ئهللاهـ) ناڤێ خودايێ پاك وبلنده، يێ كو پهرستن بۆ وى ب تنێ دهێته كرن و ئهڤه تايبهتترين ناڤه ژ ناڤێن وى و ژ بلى وى ئهو ل سهر كهسێ دى ناهێته دانان. (الرحمن) يێ دلۆڤانییا وى ههمى مرۆڤ ڤهگرتين، (الرحيم) يێ دلۆڤانكار ب خودان باوهران، ئهڤ ههردوو ناڤه ژى ژ باشناڤێن خودێنه ١
﴿قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ 1
اللَّهُ الصَّمَدُ 2
لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ 3
وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ 4﴾
[الإخلاص: 1-4].
تهفسیر:
تو - ئهی پێغهمبهر - ببێژه: ئهو خودێیه و ژبلی وی چ خودێ يێن ههژى پهرستنێ نینن.
ئانكو: پێدڤیاتییێن چێكرییان بۆ لایێ وی بلند دبن.
وی نه چ زارۆك ههنه و نه دایباب.
وی چ ههڤكویڤ ژی نینن ژ چێكرییێن وی.
ب: سوڕهت (الفلق) و تهفسیرا وێ:
ئانكو: ((ب ناڤێ ئهللاهى ئهز دهست پێ دكهم، دا ئهو هاريكارییا من ل سهر خواندنێ بكهت وێ ژ من قهبویل بكهت، (ئهللاهـ) ناڤێ خودايێ پاك وبلنده، يێ كو پهرستن بۆ وى ب تنێ دهێته كرن و ئهڤه تايبهتترين ناڤه ژ ناڤێن وى و ژ بلى وى ئهو ل سهر كهسێ دى ناهێته دانان. (الرحمن) يێ دلۆڤانییا وى ههمى مرۆڤ ڤهگرتين، (الرحيم) يێ دلۆڤانكار ب خودان باوهران، ئهڤ ههردوو ناڤه ژى ژ باشناڤێن خودێنه ١
﴿قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ 1
مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ 2
وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ 3
وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ 4
وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ 5﴾
[الفلق: 1-5].
تهفسیر:
تو - ئهی پێغهمبهر - ببێژه: ئهز خۆ ب خودایێ سپێدێ د پارێزم و پشتا خۆ ب وی گهرم دكهم.
ژ خرابییا وی تشتێ زیانێ دگههینیت ژ چێكرییان.
ههروهسا ئهز خۆ ب خودێ د پارێزم ژ وان خرابییێن شهڤێ ژبهر گیانهوهر و دزیكهران پهیدا دبن.
و ئهز خۆ ب وی د پارێزم ژ خرابییا وان ژنێن سێربهند یێن پف دكهنه وان گرێیێن ئهو گرێددهن.
و ژ خرابییا وی حهسویدێ كهربگرتی یێ چاڤێن وی ب وێ قهنجییا خودێ د گهل ئێكی كری ڕانهبن، و دڤێت ئهو قهنجی ل دهڤ وی نهمینیت و زیان و خرابی بگههیتێ.
ب: سوڕهت (الناس) و تهفسیرا وێ:
ئانكو: ((ب ناڤێ ئهللاهى ئهز دهست پێ دكهم، دا ئهو هاريكارییا من ل سهر خواندنێ بكهت وێ ژ من قهبویل بكهت، (ئهللاهـ) ناڤێ خودايێ پاك وبلنده، يێ كو پهرستن بۆ وى ب تنێ دهێته كرن و ئهڤه تايبهتترين ناڤه ژ ناڤێن وى و ژ بلى وى ئهو ل سهر كهسێ دى ناهێته دانان. (الرحمن) يێ دلۆڤانییا وى ههمى مرۆڤ ڤهگرتين، (الرحيم) يێ دلۆڤانكار ب خودان باوهران، ئهڤ ههردوو ناڤه ژى ژ باشناڤێن خودێنه ١
﴿قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ 1
مَلِكِ النَّاسِ 2
إِلَهِ النَّاسِ 3
مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ 4
الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ 5
مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ 6﴾
[الناس: 1-6].
تهفسیر:
تو - ئهی پێغهمبهر - ببێژه: ئهز خۆ ب خودایێ مرۆڤان د پارێزم و پشتا خۆ ب وی گهرم دكهم.
خودێ وهكی وی بڤێت سهرهدهرییێ د گهل وان دكهت، وان ژبلی خودێ چ خۆدانێن دی نینن.
ئهو خودایێ وانێ حهقه، وان ژبلی وی چ خودێ نینن كو ژ ههژی پهرستنێ بن.
ژ خرابیيا وی شهیتانێ وهسواسێ بۆ مرۆڤی چێدكهت.
ئهوێ وهسواسێ دئێخیته د دلێ مرۆڤاندا.
ئانكو: ئهوێ وهسواسێ چێدكهت ژ مرۆڤان ژی ههنه و ژ ئهجنهیان ژی ههنه.
ب: ژ میرێ باوهرداران، بابێ حهفصایێ عومهرێ كوڕێ خهطابی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) گۆت: من گوهـ ل پێغهمبهرێ خودێ بوو دگۆت:
ئانكو: ((كار ههمی ب ئنیهتێنه، و ههر كهسهكی ل دویڤ ئنیهتا وی دێ خهلاتێ وی هێتهدان، ڤێجا ههر كهسێ مشهختبوونا وی بۆ خودێ و پێغهمبهرێ وی بیت، هنگی مشهختبوونا وی دێ بۆ خودێ و پێغهمبهرێ وی هێته هژمارتن، و ههر كهسێ مشهختبوونا وی ژبهر تشتهكێ دونیایێ بیت كو بگههیتێ، یان بۆ ژنهكێ بیت ل خۆ مههر بكهت؛ هنگی دێ مشهختبوونا وی بۆ وی تشتی بیت یێ ژبهر وی مشهختبووی)).
بۆخاری و موسلم ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
هندهك مفایێن فهرموودهیێ:
- ههر كارهكێ ههبیت، پێدڤییه ئنیهت د گهلدا بیت. وهكی نڤێژێ، ڕۆژیێ، حهجێ، و ژبلی وان كاران.
- پێدڤییه ئیخلاص و دلسۆزی د ئنیهتا مرۆڤیدا ههبیت، ئانكو ب تنێ بۆ خودێ بیت.
ب: ژ عائیشایێ دایكا عهبدوڵڵاهی كو دایكا باوهردارانه (خودێ ژ وێ ڕازی بیت) گۆت: پێغهمبهرێ خودێ گۆت:
ئانكو: ((ههر كهسێ تشتهكێ نوی ل ڤی دینێ مه زێده بكهت؛ ئهو كار ژێ ناهێته وهرگرتن و دێ ل وی هێته زڤراندن)).
بۆخاری و موسلم ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزن.
هندهك مفایێن فهرموودهیێ:
- پاشڤهلێدان ژ كرنا بیدعهیان د دینیدا.
- ههر عیبادهتهكێ ژ نوی بهێته دهرئێخستن، ئهو عیبادهت ناهێته قهبویل كرن.
ب: ژ عومهرێ کوڕێ خەطابی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) گۆت:
ئانكو: ((ڕۆژهكێ ئهم ل دهڤ پێغهمبهری صلى الله عليه وسلم د ڕوینشتی بووین، مه هند دیت زهڵامهك هاته دهڤ مه، جلكێن وی گهلهك د سپی بوون و مویێن سهرو ڕيهێن وی گهلهك د ڕهش بوون، نیشانێن وهغهرێ (سهفهرێ) ل سهر نهدهاتنه دیتن و كهسێ ژ مه ئهو نهدنیاسی. هات ههتا ل دهڤ پێغهمبهری صلى الله عليه وسلم ڕوینشتی و چۆكێن خۆ ب چۆكێن وی ڤهناین و دهستێن خۆ داناینه ل سهر ڕانێن وى . گۆت: ئهی موحهممهد، بۆ من بهحسێ ئیسلامێ بكه. پێغهمبهری صلى الله عليه وسلم گۆت: ئیسلام ئهوه تۆ شههدهییێ بدهی كو ژ ئهلڵاهی پێڤهتر چ خودایێن ژ ههژی پهرستنێ نینن و كو موحهممهد پێغهمبهرێ خودێیه و تۆ نڤێژێ بكهی و زهكاتێ بدهی و ڕهمهزانێ یێ ب ڕۆژی بی و بچییه حهجێ ئهگهر ڕێكا ته ههبیت و ته شیان ههبن. وی گۆت: تۆ ڕاست دبێژی. عومهری گۆت: ئینا ئهم ژێ عهجێبگرتی بووین، ئهو یێ پرسیارێ دكهت و دبێژیتێ: تۆ ڕاست دبێژی! پاشی جبڕیلی گۆت: پا بهحسێ باوهرییێ بۆ من بكه. گۆت: باوهری ئهوه تۆ باوهرییێ ب خودێ بئینی، و ب ملیاكهتێن وی، و پهڕتووكێن وی و پێغهمبهرێن وی و ب ڕۆژا دووماهیێ و تۆ باوهرییێ ب قهدهرێ بئینی ب باشی و خرابییا وێڤه. گۆت: تۆ ڕاست دبێژی. پاشی گۆت: پا بهحسێ قهنجییێ (ئيحسانێ) بۆ من بكه. گۆت: قهنجی ئهوه تۆ وهسا پهرستنا خودێ بكهی ههر وهكی تۆ وی دبینی؛ چونكی ئهگهر تۆ وی نهبینی ژی، ئهو ته دبینیت. گۆت: پا بهحسێ قیامهتێ بۆ من بكه. گۆت: ئهوێ پرسیار ژێ دهێته كرن ژ وی چێتر نزانیت یێ پرسیارێ دكهت. گۆت: پا بهحسێ نیشانێن وێ بۆ من بكه. گۆت: كو ژنێ خاتوینا خۆ ببیت و كو تۆ ببینی پێخواس و ڕویس و ههژار، شڤانێن بزنان ئاڤاهییان بلند بكهن. عومهری گۆت: پاشی ئهو چوو و ئهز بێهنهكا خۆش مام، پاشی پێغهمبهری گۆته من: ئهی عومهر، تۆ دزانی ئهو كی بوو پرسیار كری؟ من گۆت: خودێ و پێغهمبهرێ وی چێتر دزانن. گۆت: ئهو جبڕیل بوو هاتبوو دینێ ههوه نیشا ههوه بدهت)).
موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
هندهك مفایێن فهرموودهیێ:
- ستوینێن ئیسلامێ پێنجن، ئهو ژی:
- شههدهدان كو ژ ئهلڵاهی پێڤهتر چ خودایێن ژ ههژی پهرستنێ نینن و موحهممهد پێغهمبهرێ خودێیه.
- كرنا نڤێژێ.
- دانا زهكاتێ.
- گرتنا ڕۆژییێن ههیڤا ڕهمهزانێ.
- سهرهدانا مالا خودێ یا حهرام بۆ ئهنجامدانا حهجێ.
- ستوینێن باوهرییێ شهشن، ئهو ژی:
- باوهری ئینان ب خودێ.
- ب مهلائیكهتێن وی.
- ب پهڕتووكێن وی ئیناینه خوار.
- ب پێغهمبهرێن وی.
- ب ڕۆژا دویماهیكێ.
- ب قهدهرێ یا بۆ مرۆڤی یا خۆش و یا نهخۆش.
ستوینا قهنجی و چاكهكارییێ (ئيحسانێ) ژی ئێكه، ئهو ژی ئهڤهیه تۆ وهسا خودێ ب پهرێسی ههروهكی تۆ وی دبینی، و ئهگهر تۆ وی نهبینی؛ بزانه مسۆگهر ئهو ته دبینیت.
- دهمێ ڕابوونا قیامهتێ ژ خودێ پێڤهتر كهس نزانیت.
ب: ژ ئهبو هورهیرهی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) گۆت: پێغهمبهرێ خودێ گۆت :
ئانكو: باوهردارێ باوهرییا وی ژ یا ههمییان تهمامتر ئهڤهیه یێ ڕهوشتێ وی ژ یێ ههمییان جوانتر بیت)).
تیرمذی ئهڤ فهرموودهیه ڤهگوهاستییه و گۆتییه: (ئهڤه فهرموودهیهكا دروست و باشه).
هندهك مفایێن فهرموودهیێ:
- هاندان بۆ ڕهوشتێ جوان.
- ڕهوشتێ تهمام و بلند ژ تهمامهتییا باوهرییێیه.
- باوهری زێده دبیت و كێم ژی دبیت.
ب: ژ عهبدوڵڵاهێ كوڕێ عومهری (خودێ ژ ههردووكان ڕازی بیت) دهێته ڤهگوهاستن كو پێغهمبهرێ خودێ گۆت:
ئانكو: ((ههر كهسێ ژبلی خودێ ب تشتهكێ دی سویند بخۆت، ئهڤه وی كوفر كر یان شرك كر )).
تیرمذی ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت.
هندهك مفایێن فهرموودهیێ:
- چێنابیت مرۆڤ ژبلی خودێ ب تشتهكێ دی سویند بخۆت.
- سویند خوارنا ب تشتهكێ دی ژبلی خودێ ژ شركا بچویكه.