السؤال
س١١: ما ضد الصبر؟
پرسش ۱۱: مُتضاد صبر چیست؟
الجواب
ج:- وهو عدم الصبر على الطاعة، وعدم الصبر عن المعصية، والتسخط على الأقدار بالقول أو الفعل.
من صوره:
- تَمنِّي الموتِ.
- قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«لَا يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدُكُمُ الْمَوْتَ مِنْ ضُرٍّ أَصَابَهُ، فَإِنْ كَانَ لَا بُدَّ فَاعِلًا فَلْيَقُلِ: اللَّهُمَّ أَحْيِنِي مَا كَانَتِ الْحَيَاةُ خَيْرًا لِي، وَتَوَفَّنِي إِذَا كَانَتِ الْوَفَاةُ خَيْرًا لِي»
متفق عليه.
- ضرْبُ الخُدودِ.
- شَقُّ الثِّيابِ.
- نَشْرُ الشُّعورِ.
- الدُّعاءُ على النفس بالهلاك.
- قال عليه الصلاة والسلام:
«لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَطَمَ الْخُدُودَ، وَشَقَّ الْجُيُوبَ، وَدَعَا بِدَعْوَى الْجَاهِلِيَّةِ»
رواه البخاري.
- قال النبي عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ:
«إِنَّ عِظَمَ الْجَزَاءِ مَعَ عِظَمِ الْبَلَاءِ وَإِنَّ اللَّهَ إِذَا أَحَبَّ قَوْمًا ابْتَلَاهُمْ، فَمَنْ رَضِيَ فَلَهُ الرضا، وَمَنْ سَخِطَ فَلَهُ السَّخَطُ»
رواه الترمذي وابن ماجة.
پاسخ: متضاد صبر، بیصبری بر طاعت، و بیصبری در برابر گناه، و بیصبری و ابراز ناخشنودی در برابر تقدیر با گفتار و کردار است.
از جلوههای آن:
- آرزو کردن مرگ.
پیامبر صلی الله علیه وسلم میفرماید:
«هیچ یک از شما به سبب آسیبی که به او رسیده آرزوی مرگ نکند، و اگر چارهای جز آن نداشت بگوید: اللَّهُمَّ أَحْيِنِي مَا كَانَتِ الْحَيَاةُ خَيْرًا لِي، وَتَوَفَّنِي إِذَا كَانَتِ الْوَفَاةُ خَيْرًا لِي» (یعنی: بارالها مرا زنده نگه دار اگر زندگی برایم بهتر باشد و مرا بمیران اگر مرگ برایم بهتر باشد).
به روایت بخاری و مسلم.
- زدن بر صورت.
- پاره کردن لباس.
- پریشان کردن مو.
- نفرین کردن و درخواست و دعای مرگ خویش.
«از ما نیست کسی که بر صورت خود بزند و گریبان بدرد و مانند دوران جاهليت آه و واويلا سر دهد [و سخن جاهلی بر زبان بياورد]».
به روایت بخاری.
«همانا بزرگی پاداش همراه با بزرگی بلاست، و الله اگر قومی را دوست بدارد آنان را مورد ابتلا قرار میدهد، پس هرکه خشنود شد [خشنودی] برای اوست، و هرکه ناخشنود شد، ناخشنودی از آن اوست».
به روایت ترمذی و ابن ماجه.