NAMNA YA KUFANYA HIJA
Imeandikwa na Mheshimiwa, Sheikh, Mwanachuoni Mwenyezi Mungu amsamehe yeye na wazazi wake na Waislamu wote Kila sifa njema ni za Mwenyezi Mungu Mola Mlezi wa walimwengu wote, na ninaomba rehema na amani ziwe juu ya Nabii wetu Muhammadi, na juu ya watu wake na Maswahaba zake wote. Na baada ya hayo: Hakika mimi ninawaletea ndugu zangu kiasi kidogo cha maneno kuhusu Hija kwa sababu ya kuingia kwa wakati wake, nikitaraji kutoka kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu aifanye kazi ya watu wote kuwa tu kwa jili ya uso wake, na yenye manufaa na kukurubisha kwake; kwani Yeye ndiye Mpaji, Mkarimu.
These files are generated automatically from the book's text; their layout may differ from the printed edition.
NAMNA YA KUFANYA HIJA
Imeandikwa na Mheshimiwa, Sheikh, Mwanachuoni
Muhammad bin Saaleh Al-Uthaymiin
Mwenyezi Mungu amsamehe yeye na wazazi wake na Waislamu wote
Kila sifa njema ni za Mwenyezi Mungu Mola Mlezi wa walimwengu wote, na ninaomba rehema na amani ziwe juu ya Nabii wetu Muhammadi, na juu ya watu wake na Maswahaba zake wote. Na baada ya hayo:
Hakika mimi ninawaletea ndugu zangu kiasi kidogo cha maneno kuhusu Hija kwa sababu ya kuingia kwa wakati wake, nikitaraji kutoka kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu aifanye kazi ya watu wote kuwa tu kwa jili ya uso wake, na yenye manufaa na kukurubisha kwake; kwani Yeye ndiye Mpaji, Mkarimu.
Na mazungumzo katika Hija yatakuwa kwa muhtasari katika haya yafuatayo:
1- Hukumu zinazohusiana na safari.
2- Hija ilifaradhishwa lini? Na ni kwa nani inakuwa faradhi?
3- Ni wapi atahirimia mwenye kutaka kufanya Hija au Umra?
4- Aina za Ibada ya Hija, na iliyo bora zaidi.
5- Namna ya kufanya (Hija ya) Tamattui kuanzia kutia nia ya Umra mpaka mwisho wa Hija, kwa ufupi.
6- Tawafu ya kuaga.
7- Makatazo ya ihramu.
8- Hukumu ya mwenye kuyafanya makatazo haya.
9- Kuutembelea Msikiti wa Mtume.
Kwanza: Hukumu zinazohusiana na safari
Kwa ilivyokuwa Hija ni lazima iambatane na safari, bali Hija yenyewe ni safari, basi imekuwa ni muhimu tuzungumzie hapa baadhi ya hukumu za safari, hivyo, safari ina hukumu zinazoambatana nayo, na muhimu zaidi ni zile zinazoambatana na swala, na kwa muhtasari ni katika haya yafuatayo:
(a)- Kuhusu twahara:
Msafiri anawajibika kujitwaharisha kwa maji - ikiwa yatapatikana - katika udhu wake na kuoga kwake. Na ikiwa hatoyapata, basi atatayamamu kwa udongo safi kwa kufuta kwa huo, uso wake na mikono yake. Atapiga Ardhi kwa mpigo mmoja, kisha ataufuta uso wake wote, na viganja vyake kuanzia kwenye ncha za vidole vyake vya mikono mpaka katika vifundo vya mkono, navyo ni kiunganishi cha kati ya kiganja na muundi wa mkono wake.
Na kwa hivyo anakuwa katwaharika kikamilifu, haitenguki twahara yake hii isipokuwa kwa yale yanayotengua twahara inapofanyika kwa maji au kwa kupatikana maji. Kwa hivyo, atakapotayamamu kwa ajili ya swala ya Adhuhuri, na akabakia katika twahara yake mpaka Alasiri, basi ataswali bila ya kutayamamu mara nyingine. Vile vile ikiwa atabakia mpaka Magharibi na Ishaa katika twahara yake, ataziswali bila kufanya tayamamu nyingine.
Na ikiwa msafiri atapatwa na janaba, na akawa hakupata maji, atatayamamu, na hapo itaondoka janaba yake. Akipata maji, janaba yake inarejea, na inakuwa wajibu kwake kuoga. Na akitengua udhu kwa haja ndogo au kubwa, na akawa hakupata maji, basi atatayamamu, na itaondoka hadathi yake. Akipata maji, inarejea hadathi yake, na atawajibika kutia udhu; kwa mujibu wa hadithi: "Udongo safi ni udhu wa Muislamu hata kama atakosa maji miaka kumi. Akiyapata maji, basi amche Mwenyezi Mungu na ayagusishe kwenye mwili wake." Na katika hadithi nyingine: "..ni kisafishaji cha Muislamu." Imepokelewa na Ahmad, na At-Tirmidhi akasema: Ni nzuri (Hasan) na ni sahihi.[1] Na msafiri atafuta juu ya khoffu zake siku tatu kamili, kinyume na mtu asiye safarini, yeye ni usiku na mchana. [1] Ameipokea Abuu Daud katika kitabu cha Twahara, mlango wa Mwenye janaba kutayamamu, nambari 332, na Tirmidhi katika kitabu cha Twahara, mlango wa Yaliyokuja kuhusu tayamamu ya mwenye janaba, nambari 124, na Nasaai katika kitabu cha Twahara, mlango wa Kuswali swala nyingi kwa tayamamu moja, nambari 323, na Ahmad 5/146 katika hadithi ya Abuu Dharri, na tamko lililotajwa mwanzo ni la Al-Bazzaar 9/387, kwa nambari 3973.
(b)- Kuhusu swala za faradhi
Msafiri ataswali swala zenye rakaa nne nne nne; ambazo ni: Adhuhuri, Laasiri, Ishaa ya mwisho - rakaa mbili mbili pekee, kuanzia pale anapotoka katika mji wake mpaka atakaporejea hapo, sawa sawa urefuke muda wa safari yake au upungue. Imekuja katika Sahihi Bukhari kutoka kwa Anasi bin Maliki, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, kwamba alisema: "Tuliondoka pamoja na Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, kutoka Madina kwenda Makka - yaani: Anakusudia katika Hija ya kuaga) - akawa anaswali rakaa mbili mbili, mpaka tuliporejea Madina. Nikasema: Mlikaa Makka siku kadhaa? Akasema: Tulikaa huko siku kumi."[2] [2] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Kupunguza swala, mlango wa Yaliyokuja katika kupunguza swala, kwa nambari 1081, na Muslim katika kitabu cha Swala ya wasafiri na kupunguza kwake, kwa nambari 693.
Na imekuja kuhusiana na hili kutoka kwa Aisha, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, kwamba alisema: "Alifaradhisha Mwenyezi Mungu swala wakati alipofaradhisha, rakaa mbili mbili, nyumbani na safarini, zikabakishwa hivyo katika safari, na zikaongezwa nyumbani."[3] [3] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Swala, mlango wa Namna gani ilifaradhishwa swala wakati wa Israa, kwa nambari 350, na Muslim katika kitabu cha Swala ya wasafiri na kuipunguza kwake, kwa nambari 685.
Na katika mapokezi yake pia: "Ilifaradhishwa swala rakaa mbili, kisha akahama Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, ikafaradhishwa rakaa nne, na ikaachwa swala ya safarini katika utaratibu wake wa mwanzo." [4] [4] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Manaqib, mlango wa Ni kuanzia wapi waliitunga historia, kwa nambari 3935.
Na katika upokezi wa Muslim: "Ikabakishwa swala ya safarini katika faradhi yake ya mwanzo."[5] [5] Ameipokea Muslim katika kitabu cha Swala ya wasafiri, kwa nambari 2/685.
Na haikuwahi kuhifadhiwa kutoka kwa Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, ya kwamba aliwahi kuswali swala kamili katika safari yake hata mara moja, na kwa sababu hii, wamesema wanachuoni wengi kuwa ni wajibu kwa msafiri kupunguza swala zenye rakaa nne kuwa rakaa mbili. Na imesimuliwa katika Sahihi Bukhari kutoka kwa Abdul-rahman bin Yazidi, ya kwamba alisema:
"Alituswalisha Othman bin Affan, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, rakaa nne tukiwa Mina. Kwa hivyo, akaambiwa hilo Abdallah bin Masudi, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, naye akastaajabu kwa kusema; Hakika sisi sote ni wa Mwenyezi Mungu na hakika kwake tutarejea, kisha akasema: 'Niliswali pamoja na Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, rakaa mbili tukiwa Mina, na niliswali pamoja na Abubakari, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, rakaa mbili huko Mina, na niliswali pamoja na Omari bin Khattwab, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, rakaa mbili tukiwa Mina. Basi ninatamani niwe na bahati ya rakaa mbili zenye kukubalika katika hizo rakaa nne."[6] Abdallah bin Masudi, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, akachukulia kukamilisha rakaa kwa Othman bin Affan, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, kuwa ni katika majanga; kiasi kwamba alisema neno la kurejea kwa Mwenyezi Mungu, na akabainisha kuwa sunna ya Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, na Maswahaba zake ni kinyume na hivyo. [6] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Kupunguza swala, mlango wa Swala huko Mina, kwa nambari 1084, na Muslim katika Swala ya wasafiri, mlango wa Kupunguza swala huko Mina, kwa nambari 695.
Na alikuwa Othman, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, akipunguza swala huko Mina kwa muda wa miaka sita au nane ya uongozi wake, kisha akawa anazikamilisha, kama ilivyokuja katika Sahihi Muslim miongoni mwa hadithi za Abdallah bin Omari, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao, ya kwamba yeye alisema: "Aliswali Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, huko Mina swala ya msafiri, na Abubakari, na Omari, na Othman kwa miaka nane - au alisema: Miaka sita."[7] Na ilikuwa kukamilisha kwake rakaa ni kwa kigezo alichokiona, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, na nukuu na kauli za wanachuoni zimetofautiana kuhusu kigezo hicho. [7] Ameipokea Muslim katika kitabu cha Swala ya wasafiri, mlango wa Kupunguza swala huko Mina, kwa nambari 18/694.
Ama ikiwa msafiri atakuwa nyuma ya imamu anayekamilisha basi ni wajibu kwake akamilishe pia. Imepokelewa katika Sahihi Muslim kutoka kwa Musa bin Salama Al-Hudhalii kwamba alisema: "Nilimuuliza bin Abbasi, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao: Nitaswali vipi nitakapokuwa Makka, ikiwa sitoswali pamoja na imamu? Akasema: Rakaa mbili, ndiyo sunna ya Abul-Qassim, rehema na amani ziwe juu yake."[8] [8] Ameipokea Muslim katika kitabu cha Swala ya wasafiri, mlango wa Swala ya wasafiri na kupunguzwa kwake, kwa nambari 688.
Na imekuja pia kutoka kwa Nafii, kwamba alisema: "Alikuwa bin Omari, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao, anaposwali pamoja na imamu anaswali rakaa nne, na akiiswali peke yake anaswali rakaa mbili."[9] [9] Ameipokea Muslim katika kitabu cha Swala ya wasafiri, mlango wa Kupunguza swala huko Mina, kwa nambari 17/694.
Na sawa sawa awe aliingia pamoja na imamu mwanzo wa swala au wakati wa swala; kwa ujumla wa kauli ya Mtume, rehema na amani ziwe juu yake: "Zile mtakazozikuta basi swalini, na zile zitakazokupiteni basi zikamilisheni."[10] [10] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Adhana, mlango wa Mtu hatakiwi kuikimbilia swala, kwa nambari 635, na katika mlango wa Kauli ya mtu: Swala imetupita, kwa nambari 635, na Muslim katika kitabu cha Misikiti, mlango wa Sunna ya kuiendea swala kwa unyenyekevu na utulivu, kwa nambari 602, 603 miongoni mwa hadithi za Abuu Huraira na Abuu Katada.
Na ama kukusanya kwa msafiri baina ya Adhuhuri na Alaasiri au baina ya Magharibi na Ishaa hilo no sunna pale anapokuwa juu ya kipando akiendelea na safari; kwa kile kilichokuja katika Sahihi Bukhari kutoka kwa bin Abbasi, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao, kwamba alisema: "Alikuwa Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, akikusanya kati ya swala ya Adhuhuri na Lasiri anapokuwa juu ya kipando (yaani anapokuwa anaendelea na safari), na anakusanya baina ya Magharibi na Ishaa."[11] [11] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Kupunguza swala, mlango wa Kukusanya swala safarini baina ya Magharibi na Ishaa, kwa nambari 1107 ikiwa Mu'allaq (yaani bila kuifikisha kwa Mtume, rehema na amani ziwe juu yake).
Ama ikiwa atashuka basi sunna ni kwamba asikusanye swala; kwa sababu Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, hakukusanya alipokuwa Mina; kwa sababu alikuwa kashuka. Lakini ikiwa atakusanya, pia hakuna ubaya, hasa hasa akihitaji kufanya hivyo; kwa sababu ya shughuli anayotaka kukamilisha au ikiwa anataka kulala usingizi kwa ajili ya kupumzika. Imepokelewa katika Sahihi mbili katika hadithi ya Abuu Juhaifa, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake:
Ya kwamba Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, alitoka ndani ya hema lake lililokuwa Abtwah huko Makaa. Amesema Abuu Juhaifa: Alitoka mchana - yaani wakati wa joto kali - kuelekea Bat-haa, akatawadha, kisha akaswali Adhuhuri rakaa mbili, na Lasiri rakaa mbili." mpaka mwisho wa hadithi.[12] [12] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Manaaqib, mlango wa Sifa ya Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, nambari 3553, na Muslim katika kitabu cha Swala, mlango wa Sitara ya mwenye kuswali, nambari 503.
Na katika Sahihi Muslim kutoka kwa Saidi bin Jubairi kutoka kwa bin Abbas, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao, alisema: Alikusanya swala Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, katika safari aliyosafiri katika vita vya Tabuki, akakusanya baina ya Adhuhuri na Alaasiri, na Magharibi na Ishaa. Amesema Saidi: Nikasema kumwambia bin Abbasi: Alikusudia nini kufanya hivyo? Akasema: "Alikusudia kutoutia uzito umma wake."[13] Na amepokea pia kutoka kwa Muadhi bin Jabal, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, hadithi kama hii ilivyo kwa ukamilifu wake.[14] [13] Ameipokea Muslim katika kitabu cha Swala ya wasafiri, mlango wa Kukusanya baina ya swala mbili mtu anapokuwa hayuko safarini, kwa nambari 51/705. [14] Ameipokea Muslim katika kitabu cha Swala ya wasafiri, mlango wa Kukusanya baina ya swala mbili mtu anapokuwa hayuko safarini, nambari 706.
Na maana ya "Kutowatia uzito umma wake" ni kuwatia katika ugumu na dhiki.
(c) Kuhusu swala za sunna:
Msafiri anaruhusiwa kisheria kujitolea kuswali swala za sunna kama anavyojitolea mkazi. Ataswali swala za usiku, witiri, swala ya Dhuha, swala ya kuusalimu msikiti na swala ya kupatwa kwa jua. Imepokelewa katika Sahihi Bukhari kutoka kwa Abdallah bin Omari, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao, kwamba alisema:
"Nilimuona Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, anapokuwa na haraka katika safari yake, anachelewesha Magharibi kisha anaiswali rakaa tatu, kisha anatoa salamu. Kisha hakai muda mrefu, anakimu swala kwa ajili ya Ishaa, anaiswali rakaa mbili, kisha anatoa salamu, wala haleti tasbihi baada ya Ishaa mpaka anaposimama usiku wa manane."[15] [15] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Kupunguza swala, mlango wa Je, ataadhini au atakimu atakapokusanya baina ya Magharibi na Ishaa? nambari 1109, na ameipokea Muslim kwa muhtsari katika kitabu cha Swala ya wasafiri, mlango wa Kuruhusika kukusanya baina ya swala mbili safirini, nambari 703.
Na imepokelewa katika Sahihi mbili kutoka kwa Saidi bin Yasari, kwamba alisema: Nilikuwa nikitembea pamoja na Abdillah bin Omari katika njia za Makka, akasema Saidi: Nilipohofia Alfajiri, nilishuka nikaswali witiri, kisha nikamfuata. Akasema Abdullah bin Omari: Ulikuwa wapi? Nikasema: Nilihofia Alfajiri basi nikashuka na nikasali witiri. Abdallah akasema: Kwani huna kiigizo chema kwa Mtume, rehema na amani ziwe juu yake? Nikasema: Ndivyo ninaapa kwa Mwenyezi Mungu. Akasema: Basi Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, alikuwa akiswali witiri juu ya mnyama.[16] [16] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Witiri, mlango wa Kuswali witiri juu ya mnyama, nambari 999, na Muslim katika kitabu cha Swala ya wasafri, mlango wa Kuruhusika kuswali sunna juu ya mnyama katika safari, nambari 36/700.
Na kuhusiana na suala hili imekuja pia kutoka kwa Abdulrahman bin Abii Laila, kwamba alisema: "Hakuwahi kunieleza yeyote kuwa alimuona Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, akiswali Dhuha isipokuwa Mama Hani, kwani yeye alisimulia kuwa Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, aliingia katika nyumba yake siku ya ufunguzi wa Makka akaswali rakaa nane."[17] [17] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Kupunguza swala, mlango wa Atakayejitolea kuswali sunna safirini wakati ambao si baada ya swala, nambari 1103, na Muslim katika kitabu cha Swala ya wasafiri, mlango wa Sunna ya kuswali swala ya Dhuha, nambari 80/336.
Na kuhusiana na suala hili pia kuna hadithi kutoka kwa Abuu Katada, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, ya kwamba Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, alisema: "Atakapoingia mmoja wenu msikitini, basi asikae mpaka aswali rakaa mbili."[18] [18] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Tahajudi, mlango wa Yaliyokuja kwamba swala za sunna ni rakaa mbili mbili, nambari 1163, na Muslim katika kitabu cha Swala, mlango wa Sunna ya salamu ya msikiti, nambari 714.
Na katika suala hili pia kuna hadithi ya Aisha, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, katika kisa cha swala ya kupatwa kwa jua, ya kwamba Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, alisema: "Hakika Jua na Mwezi ni alama mbili miongoni mwa alama za Mwenyezi Mungu, havipatwi kwa sababu ya kifo cha yeyote au uhai wake. Kwa hivyo, mtakapoviona - yaani vimepatana - basi nendeni haraka katika swala."[19] [19] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Kupatwa kwa Jua, mlango wa Hotuba ya imamu katika swala ya kupatwa kwa Jua, kwa nambari 1046, na Muslim katika kitabu cha Kupatwa kwa Jua, mlango wa Swala ya kupatwa kwa Jua, kwa nambari 901.
Na hadithi hizi mbili ni za ujumla. Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, hakuhusisha ndani yake wakati bila wakati mwingine, wala ukazi tu bila safari.
Na katika Sahihi Bukhari kutoka kwa Jabiri bin Abdillaah, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao, alisema: "Alikuwa Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, akiswali sunna akiwa amepanda na akielekea kusikokuwa kibla."[20] [20] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Kupunguza swala, mlango wa Swala ya sunna juu kipando, nambari 1094.
Na herufi (Alif na Lam) katika neno (Al-tatwaw'wu) zinaweza kuwa na maana ya jinsi, na zinaweza kuwa na maana ya kujumuisha kila aina. Na kinachotia nguvu maana ya pili ni kuwa asili ni kubaki swala za kujitolea katika sunna katika sheria yake mpaka uje ushahidi wa kuziacha, na haukuja ushahidi wa kuziacha kwa jinsi tujuavyo. Isipokuwa sunna ya swala ya Adhuhuri na Magharibi na Ishaa, imekuja katika Sahihi Muslim kutoka kwa Hafsu bin Aaswim bin Omari bin Khattwab, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, kwamba alisema: Niliambatana na bin Omari njiani kuelekea Makka. Akasema: Basi akatuswalisha Adhuhuri rakaa mbili, kisha akaendelea kwenda, nasi pia tukaendelea kwenda pamoja naye mpaka kikaja kipando chake, akakaa nasi pia tukakaa pamoja naye. Kisha ikatokea kwamba aligeuka kuelekea upande alioswalia na akawaona watu wamesimama. Akasema: Wanafanya nini hao? Nikasema: Wanamsabihi Mwenyezi Mungu - yaani wanasali sunna. Akasema: Lau ningeamua kumsabihi Mwenyezi Mungu, basi ningekamilisha swala yangu. Ewe mtoto wa kaka yangu, hakika mimi niliambatana na Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, katika safari na hakuzidisha juu ya rakaa mbili mpaka alipofishwa na Mwenyezi Mungu. Na niliambatana na Abubakari na hakuzidisha juu ya rakaa mbili mpaka alipofishwa na Mwenyezi Mungu. Na niliambatana na Omari na hakuzidisha juu ya rakaa mbili mpaka alipofishwa na Mwenyezi Mungu. Kisha nikaambatana na Othman na hakuzidisha juu ya rakaa mbili mpaka alipofishwa na Mwenyezi Mungu. Na alisema Mwenyezi Mungu: "Na hakika imekuwa kwenu nyinyi kwa Mjumbe wa Mwenyezi Mungu ni kiigizo chema." [21] [Al-Ahzaab: 21] [21] Ameipokea Muslim katika kitabu cha Swala ya wasafiri, mlango wa Swala ya wasafiri na kupunguzwa kwake, kwa nambari 689, kama alivyoitoa Bukhari kwa muhtsari katika kitabu cha Kupunguza swala, mlango wa Ambaye hakuswali sunna safarini baada ya swala ya faradhi, nambari 1101-1102.
Na imetangulia katika hadithi yake ya kukusanya baina ya Magharibi na Ishaa yanayoonyesha kuwa Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, alikuwa haswali sunna kwa ajili ya swala hizi.[22] [22] Imetangulia kutajwa katika ukurasa wa 7.
Na makusudio ya bin Omari, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao, katika kauli yake: "Ningelileta tasbihi basi ningetimiza" Yaani: Lau ningejitolea kwa kitu kinachokamilisha faradhi yangu katika sunna, basi ningeitimiza; kwa ushahidi ya kuwa imepokelewa kwa njia sahihi kutoka kwake radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, ya kwamba yeye alikuwa akijitolea kuswali sunna juu ya kipando chake, na akiswali witiri juu yake, na anaeleza kuwa Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, alikuwa akifanya hivyo.
Na katika milango ya Bukhari, Mwenyezi Mungu amrehemu, katika Sahihi yake ni "Mlango wa ambaye hakuswali sunna katika safari baada ya swala na kabla yake", na "Mlango wa atakayeswali sunna katika safari wakati ambao si baada ya swala na kabla yake."
Ama sunna ya kabla ya Alfajiri, hiyo ataiswali akiwa nyumbani na safarini; kwa sababu Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, hakuwa katika kitu akikitilia maanani sana katika sunna kuliko namna alivyokuwa akishikamana na rakaa mbili za kabla ya Alfajiri, na hakua akiziacha milele, kama ilivyo katika Sahihi Bukhari kutoka kwa Aisha, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, 1/42 kutoka katika Al-Fat-hu.[23] [23] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Tahajudi, mlango wa Kushikamana na rakaa mbili za kabla ya Alfajiri, nambari 1169, na Muslim katika kitabu cha Swala ya wasafiri, mlango wa Kupendeza kuswali rakaa mbili za sunna kabla ya swala ya Alfajiri, nambari 94/724.
Na katika Sahihi Muslim kutoka kwa Abuu Katada, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, Ya kwamba yeye alikuwa pamoja na Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, akaeleza kisa cha kulala kwao wakapitwa na swala ya Alfajiri mpaka jua likachomoza, na kwamba Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, aliwaamrisha, wakaondoka eneo lao hilo, kisha akashuka, akatawadha, kisha Bilal akaadhini kwa ajili ya swala. Basi Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, akaswali swala ya Alfajiri rakaa mbili, na akafanya kama anavyofanya kila siku.[24] [24] Ameipokea Muslim katika kitabu cha Misikiti, mlango wa Kulipa Swala iliyopita, nambari 681.
Na ana hadithi mfano wa hiyo katika hadithi ya Abuu Huraira.[25] Ameipokea Muslim katika kitabu cha Misikiti, mlango wa Kulipa swala iliyopita, nambari 680.
Na tumerefusha mazungumzo katika suala la msafiri kuswali sunna; kwa sababu baadhi ya watu wanaona kuwa msafiri hafai kuswali sunna kabisa. Lakini imebainika katika hayo tuliyoyataja kuwa kilichoonyeshwa na ushahidi ni kuwa hataswali swala maalumu za sunna alizoweka Mtume kwa swala ya Adhuhuri, Magharibi na Ishaa. Ama swala nyinginezo za sunna tofauti na hizo, zinabakia zinaruhusika kisheria, na Mwenyezi Mungu ndiye Mwenye kuwezesha.
Na msafiri anaruhusiwa kuswali sunna katika safari huku akiwa juu ya mgongo wa kipando chake, mahala popote utakapoelekea uso wake, hata kama hautaelekea upande wa kibla. Imekuja katika Sahihi Bukhari kutoka kwa Jabiri bin Abdillah, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao, ya kwamba Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, alikuwa akiswali akiwa juu ya kipando chake huku ameelekea upande wa mashariki. Akitaka kuswali faradhi, alikuwa anateremka na anaelekea kibla.[26] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Kupunguza swala, mlango wa Mtu ashuke kwa ajili ya swala za faradhi, nambari 1099.
Na miongoni mwa hukumu za safari ni kuwa inatakiwa msafiri awe na jamaa; kwa ajili ya kujiliwaza na kutatua haja. Kwa hivyo, mtu hafai kusafiri peke yake isipokuwa kukiwa na dharura au masilahi ya kidini, kama kupigana katika njia ya Mwenyezi Mungu na mfano wake. Imekuja katika Sahihi Bukhari kutoka kwa Abdillahi bin Omari, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao, ya kwamba Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, alisema: "Lau wangejua watu yaliyomo katika upweke ninavyojua mimi, asingesafiri msafiri wakati wa usiku akiwa peke yake."[27] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Jihadi, mlango wa Mtu kutembea peke yake, nambari 2998.
Na anatakiwa awe na kitambulisho kinachothibitisha jina lake na anwani ya makazi yake, ili asishindwe kutambulika ikiwa ataharibika kutokana na kupata ajali au kinginecho.
Na miongoni mwa hukumu za safari ni kuwa haitakiwi kwa mwanamke kusafiri pasina maharimu (ndugu asiyeweza kumuoa), sawa sawa safari iwe ya mbali au karibu, na sawa sawa iwe ni kwa ajili ya Hija au kinginecho, na sawa sawa awe ni binti mrembo au ajuza, na sawa sawa awe pamoja na wanawake jamaa wa karibu na rafiki zake au la, na sawa sawa kuwe na uhakika wa usalama wake au la, na sawa sawa iwe ni kwa ndege au kinginecho. Imekuja katika Sahihi mbili katika hadithi ya bin Abbasi, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao, kwamba alisema: Nilimsikia Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, akihutubia akisema: "Kamwe asikae faragha mwanaume na mwanamke isipokuwa (mwanamke) awe pamoja na maharimu wake. Na asisafiri mwanamke isipokuwa awe pamoja na maharimu." Akasimama bwana mmoja na akasema: 'Ewe mjumbe wa Mwenyezi Mungu, hakika mke wangu ametoka kwa ajili ya Hija, na mimi nimeandikwa kwenda katika vita kadhaa wa kadhaa.' Akasema Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, "Ondoka, nenda uhiji pamoja na mke wako."[28] Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, alizungumza kwa ujumla katazo la mwanamke kusafiri pasina maharimu, na hakulifanya kuwa mahususi kwa safari fulani bila safari fulani, wala kwa mwanamke fulani pasina mwanamke mwingine, wala kwa hali pasina hali nyingine, na vile vile Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, hakumuuliza kwa kina bwana yule kuhusu hali ya mke wake. Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Jihadi, mlango wa Atakayeandikwa katika jeshi, kisha akatoka mke wake kwa ajili ya Hija, nambari 3006, na Muslim katika kitabu cha Hija, mlango wa Safari ya mwanamke pamoja na maharamu, nambari 1341.
Na maharimu: Ni mume wa mwanamke, na kila aliye haramu kwake kumuoa, kwa uharamu wa milele, kwa udugu au kunyonya au ukwe.
Maharimu kwa sababu ya udugu au kunyonya wako saba: Baba na walio juu yake, wana wa kiume na walio chini yake, na kaka na mwanaye wa kiume na walio chini yake, na mwana wa kiume wa dada na walio chini yake, na baba mdogo walio juu yake, na mjomba na walio juu yake.
Na maharimu kwa sababu ya ukwe wako wanne: Baba wa mume wa mwanamke na walio juu yake, na watoto kiume wa mume wa mwanamke na walio chini yake, na mume wa binti wa mwanamke na walio chini yake, na wa nne ni mume wa mama wa mwanamke na walio juu ya mama huyo, kwa sharti kwamba awe mume huyo alikwishamuingilia mwanamke huyo.
Na ni sharti maharimu awe amebalehe na awe na akili timamu. Kwani mtoto mdogo au mwendawazimu hawatoshi kufaa kusafiri pamoja nao kama maharimu.
Na kwa ajili hii, mwanamke asipopata maharimu haitokuwa wajibu kwake kuhiji; kwa sababu hakuweza kupata namna ya kuiendea.
Lini ilifaradhishwa Hija?
Ilifaradhishwa Hija katika mwaka wa tisa au wa kumi wa Hijiria kwa mujibu wa kauli sahihi zaidi miongoni mwa kauli za wanachuoni; kwa sababu kufaradhishwa kwake kulikuwa kwa kauli yake Mtukufu: "Na kwa ajili ya Mwenyezi Mungu imewawajibikia watu wahiji kwenye Nyumba hiyo, kwa yule awezaye njia ya kuiendea. Na atakayekufuru, basi hakika Mwenyezi Mungu si muhitaji kwa walimwengu." [Al-Imran: 97]. Na aya hiyo mwanzoni mwa suratu Al-Imrani iliteremka mwaka wa misafara iliyokuwa ikija kwa Mtume mwaka wa tisa tangu Mtume kuhamia Madina.
Na hekima ya kuchelewa kufaradhishwa kwake - na Mwenyezi Mungu ndiye ajuaye zaidi - ni kwamba Makka - Mwenyezi Mungu aizidishie utukufu - kabla ya mwaka huo ilikuwa chini ya mamlaka ya washirikina wa Kikuraishi, na haikuwezekana kwa Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, na Maswahaba zake kuhiji kwa namna kamilifu. Na hata tukio la Umra ya Hudaibia najua mnalikumbuka. Kwani washirikina walimzuia Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, na Maswahaba zake katika mwaka wa sita wa Hijiria kutimiza Umra yao.
Na Hija ni wajibu kwa kila Muislamu aliyebalehe mwenye kuweza kuhiji kwa mali yake na mwili wake.
Ama ambaye hajabalehe si wajibu kwake kuhiji, lakini inakubalika akihiji, na atapata malipo ya Hija ya sunna, na akibalehe atahiji Hija ya wajibu, kwa sababu Hija ya kabla ya kubalehe ni hija kabla ya kufikiwa na muda wa amri yake, inakuwa ni kama mtu aliyetekeleza swala ya faradhi kabla ya wakati wake.
Na asiyeweza kuhiji kwa mali yake - kama vile masikini na mtumwa, basi Hija si wajibu juu yake; kwa mujibu wa kauli yake Mtukufu: "Kwa yule awezaye njia ya kuiendea." Na huyu hawezi, hivyo, si wajibu kwake.
Na ama asiyeweza kwa mwili wake pekee, ikiwa kutoweza kwake hakutarajiwi kuondoka kama vile uzee na maradhi endelevu - basi atamuwakilisha mtu wa kumhijia. Na ikiwa kushindwa kwake kunatarajiwa kuondoka - kama vile maradhi yanayojitokeza kwa muda - basi atasubiri mpaka apone, kisha atahiji. Na ikiwa atafariki kabla ya hilo, basi atahijiwa kutoka katika mali aliyoiacha.
Na muda wowote itakapowajibika Hija kwa Muislamu, basi ni wajibu kwake kufanya haraka kuitekeleza; kwa sababu amri za Mwenyezi Mungu na Mtume wake zisipoambatanishwa na wakati, na kukawa hakuna kiashiria cha kucheleweshwa, basi zinatakiwa kutekelezwa haraka. Hili ni kwa mujibu wa hadithi ya bin Abbasi, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao, ya kwamba Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, alisema: "Harakisheni kwenda kufanya Hija - akimaanisha Hija ya lazima - kwani mmoja wenu hajui ni nini kinaweza kumpata."[29] Kaipokea Ahmad, na katika msururu wa wasimulizi wake kuna udhaifu. Lakini kauli ya uharaka ina ushahidi wa kiujumla unaotia nguvu hadithi hii. Ameipokea imamu Ahmad katika Musnad 1/314.
Ni wapi atatia nia mwenye kutaka kuingia katika Hija au Umra?
Atatia nia mwenye kutaka kuhiji au kufanya Umra katika vituo alivyoviweka Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, navyo ni vitano:
Cha kwanza: Dhul-Hulaifa - na huitwa "Abyaru Ally" - cha watu wa Madina, na yeyote atakayepita hapo asiyekuwa miongoni mwao.
Cha pili: Al-Juhfa - nacho ni kijiji cha zamani kilicho haribika, watu wakabadilisha na kuwa Raabigh - badala yake, cha watu wa Sham, na atakayepita hapo asiyekuwa miongoni mwao ikiwa hawatopita Dhul-Hulaifa kabla yake.
Cha tatu: Yalamlam - nacho ni Mlima au sehemu iliyoko Tuhama, na huitwa "Al-Sa'diya" - cha watu wa Yemeni, na yeyote atakayepita hapo asiyekuwa miongoni mwao.
Cha nne: Qarnul-Manaazil - na huitwa "Al-Saiyl" - cha watu wa Najdi, na atakayepita hapo asiyekuwa miongoni mwao.
Cha tano: Dhaatu Irqi - na huitwa "Al-Dhariiba" - cha watu wa Iraq, na atakayepita hapo asiyekuwa miongoni wao.
Atakayepita katika vituo hivi, akiwa anakusudia kufanya Hija au Umra, basi ni wajibu kwake ahirimie (Atie nia hapo).
Na atakayekuwa usawa navyo kwa njia ya anga au bahari, basi ni wajibu kwake atie nia (ahirimie) wakati anapokuwa sawa navyo, na hafai kuchelewesha kuhirimia mpaka ndege itue uwanjani au meli itie nanga bandarini; kwa sababu kitendo hiki ni kuvuka mipaka ya Mwenyezi Mungu, "Na atakayevuka mipaka ya Mwenyezi Mungu, basi hao ndio madhalimu." [Al-Baqara: 229]
Na atakayekuwa ndani ya vituo hivi kama vile walio Makka, basi atahirimia hapo hapo alipo, hata walioko Makka watahirimia hapo Makka isipokuwa ikiwa ni kwa ajili ya Umra, hapo watahirimia nje ya Haram, yaani: nje ya eneo takatifu kwa maili kadhaa. Haya ni kwa kauli ya Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, alipomwambia Abdulrahman bin Abiibakari: "Toka na dada yako - yaani Aisha - nje ya eneo takatifu, ili akatie nia ya Umra."[30] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Hija, mlango wa Kauli ya Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Hija ni miezi maalumu", nambari 1560, na Muslim katika kitabu cha Hija, mlango wa Kubainisha namna za kuhirimia, nambari 123/1211 katika hadithi ya Aisha, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake.
Na atakayepita katika vituo hivi akiwa hana haja ya Hija au Umra - kama vile mfanya biashara, au ziara ya ndugu wa karibu, au kwa ajili ya kutafuta elimu, na mfano wake - basi si wajibu kwake kuhirimia; kwa sababu Hija na Umra si wajibu katika maisha ya mtu zaidi ya mara moja, na hakuna kuhirimia isipokuwa katika Hija au Umra.
Aina za Hija na iliyo bora kati yake
Aina za Hija ni tatu: Tamattui (Kujistarehesha), na Qiraan (kuunganisha ibada mbili) na Ifraadi (kufanya ibada moja peke yake).
Tamattui: Ni mtu kuhirimia Umra katika miezi ya Hija - yaani baada ya kuingia mwezi wa Shawwal - na akaimaliza, kisha akahirimia Hija ndani ya mwaka wake huo huo.
Na Qiraan: Ni mtu kuunganisha baina ya Hija na Umra kwa kuzihirimia zote kwa pamoja, au kuhirimia Umra peke yake kisha akaiingizia Hija kabla hajaanza kutufu kwa ajili ya Umra.
Na Ifraad: Ni mtu kuhirimia Hija peke yake.
Na wengi wa wanachuoni wanasema kuwa mtu ana uhuru wa kuchagua kati ya ibada hizi, na wakatofautiana ni ipi kati yake ndiyo bora kuliko zote. Na kauli sahihi ni kuwa iliyo bora zaidi ni Tamattui; kwa sababu Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, aliwaamrisha kwayo Maswahaba zake, na akawahimiza juu yake, na kwa kuwa ndiyo yenye matendo mengi, na kwa kuwa katika hiyo mtu hufanya matendo yote ya Umra kwa ukamilifu, na vile vile matendo yote ya Hija kwa ukamilifu. Na kwa sababu ndiyo nyepesi zaidi kuliko aina zinginezo, kwa atakayeingia Makka mapema; kiasi kwamba ataweza kujistarehesha kwa kujiondoa katika ibada kati ya Umra na Hija.
Na ni wajibu kwa mwenye kufanya Tamattui kuchinja mnyama kwa ajili ya shukurani, na si yule anayechinjwa kwa sababu ya kukiuka kitu katika Hija au Umra. Atachinja mnyama anayefaa kwa ajili ya udhuhia, kama vile mbuzi au moja ya saba ya ngamia au moja ya saba ya ng'ombe. Atamchinja siku ya Idi au katika siku tatu za baada yake, na ataigawanya nyama yake huko Mina au Makka, na vile vile atakula kiasi katika nyama hiyo. Lakini ikiwa hatopata cha kuchinja, basi atafunga siku tatu akiwa katika Hija, zisivuke zile siku tatu za baada ya Idi, kisha atafunga siku saba atakaporudi kwake.
Na mwenye kuunganisha (Qaarin) ni sawa na mwenye kujistarehesha (Mutamatti') katika uwajibu wa kutoa dhabihu au kibadala chake.
Namna ya kufanya tamattui kuanzia kuhirimia kwa Umra mpaka kumalizika kwa Hija kwa muhtasari.
(a) Umra
1- Atakapotaka kuhirimia kwa ajili ya Umra, ataoga kama anavyooga kwa ajili ya janaba, na atajipuliza manukato mazuri zaidi anayoweza kuyapata kichwani kwake na katika ndevu zake, kisha atavaa kikoi au shuka nyeupe. Naye mwanamke atavaa nguo anayotaka, isipokuwa tu hafai kuvaa nguo zenye kuonyesha mapambo.
2- Kisha ataswali faradhi ikiwa ni wakati wa faradhi; ili ahirimie baada yake. Na kama hautokuwa ni wakati wa faradhi, basi ataswali rakaa mbili kwa nia ya sunna ya udhu, na si kwa nia ya ihramu; kwa sababu hilo halikuthibiti kutoka kwa Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, kuwa kuhirimia Umra au Hija kuna swala ya sunna.
3- Kisha atakapomaliza kuswali atatia nia ya kuingia katika Umra, atasema: "Labbaika llaahumma labbaika. Labbaika laa shariika laka labbaika. Innalhamda wanni'imata laka walmulk laa shariika laka. Labbika llaahuma Umratan." Yaani: "Nimekuitikia ewe Mwenyezi Mungu nimekuitikia! Nimekuitikia huna mshirika nimekuitikia. Hakika sifa njema na neema na ufalme ni vyako, nimekuitikia huna mshirika! Nimekuitikia kwa ajili ya Umra." Mwanamume atanyanyua sauti yake kwa hilo, naye mwanamke ataishusha.
Na ni sunna kukithirisha kuleta talbiya (mwitikio) mpaka atakapoanza kutufu, hapo atakatisha.
4- Atakapofika Makka, ataanza na kutufu pindi tu anapofika. Atalielekea Jiwe Jeusi, na kulipokea - yaani atalifuta - kwa mkono wake wa kulia na atalibusu ikiwa itakuwa rahisi kufanya hivyo pasina kuleta msongamano. Lakini ikishindikana, ataliashiria, na atatoa takbira.
Kisha atapinduka na kuiweka Nyumba upande wake wa kushoto. Kila akifika katika nguzo ya upande wa Yemen - nayo ndiyo nguzo ya mwisho kutokea kwenye nguzo ya Jiwe Jeusi - ataifuta kwa mkono wake wa kulia ikiwa hilo litakuwa jepesi lakini hataibusu.
Na atatufu raundi saba, na mwanaume ataongeza mwendo katika raundi tatu za mwanzo, na atavaa lubega katika twawafu nzima.
Kuongeza mwendo: Ni kwenda kasi katika kutembea pamoja na kuziweka karibu hatua.
Na kuvaa lubega: Ni mtu aweke kati kati ya shuka lake chini ya kwapa lake la kulia, na ncha zake juu ya bega lake la kushoto.
Na atamtaja Mwenyezi Mungu, na atamsabihi katika tawafu yake, na ataomba akipendacho akiwa na utulivu na unyenyekevu wa moyo. Na kila atakapolifikia Jiwe Jeusi, atatoa takbira, na atasema baina ya nguzo ya Yemen na Jiwe Jeusi: "Rabbanaa aatinaa fid-dun-yaa hasana, wafil-aakhirati hasana, waqinaa ‘adhaaban-naar (Mola wetu Mlezi, tupe Duniani mema, na akhera mema, na utulinde kutokana na adhabu ya Moto)!" [Al-Baqara: 201] Na ama kushikamana na dua maalumu kwa kila raundi, hili halina msingi katika sunna, bali ni uzushi uliozushwa.
5- Akimaliza tawafu, ataswali rakaa mbili nyuma ya mahali panapoitwa (Maqam Ibrahim), hata kama atasimama mbali na mahali hapo, na atasoma baada ya Faatiha katika rakaa ya kwanza: "Qul-yaa ayyuhal-kaafiruun (Sema: Enyi makafiri)." [Suratul-Kaafiruun 1] Na katika rakaa ya pili baada ya Faatiha: "Qul-huwallaahu Ahad (Sema: Yeye Mwenyezi Mungu ni wa pekee)." [Surat Al-Ikhlaas: 1].
6- Kisha atatufu Swafaa na Marwa, yaani, atatembea kati yake mizunguko saba. Ataanza na Swafa na kumalizia Marwa.
Na sunna ni kwamba apande juu yake na asimame kwa kuelekea kibla, akiwa kanyanyua mikono yake, na atamtaja Mwenyezi Mungu na kumuomba.
Na sunna kwa wanaume ni akimbie baina ya alama mbili za kijani mwendo mkali.
7- Akikamilisha kukimbia, atapunguza nywele za kichwa chake, atapunguza kichwa kizima. Naye mwanamke atapunguza kiasi cha ncha ya kidole.
Na kwa hilo Umra inakuwa imetimia, na atakuwa ameshatoka katika ihiramu yake, na hapo atastarehe kwa kila alichomhalalishia Mwenyezi Mungu kwake kabla ya kuhirimia, kama vile kuvaa nguo za kawaid, marashi, ndoa na mengineyo.
(b) Hija
1- Itakapofika siku ya Tarwiya - nayo ni siku ya tarehe nane ya Dhul-Hija - atahirimia kwa ajili ya Hija kutokea mahali pake aliposhuka, na atafanya katika kuhirimia kwake kama alivyofanya wakati wa kuhirimia Umra kuanzia kuoga, marashi na kuvaa nguo za ihiramu.
2- Akimaliza kufanya hivyo atanuia kuingia katika Hija, na atasema: "Labbaika llaahumma labbaika. Labbaika laa shariika laka labbaika. Innalhamda wanni'imata laka walmulk laa shariika laka, labbaika llaahumma Hajjan." Yaani: "Nimekuitika ewe Mwenyezi Mungu nimekuitikia! Nimekuitikia hauna mshirika nimekuitikia. Hakika sifa njema na neema na ufalme ni vyako nimekuitikia hauna mshirika. Nimekuitikia ewe Mwenyezi Mungu kwa ajili ya Hija."
Na ni sunna kukithirisha talbiya (mwitikio) mpaka atakapotupa vijiwe kwenye Jamratul-Aqaba siku ya Idi, hapo ataikatisha.
3- Kisha atatoka kwenda Mina, ataswali huko Adhuhuri na Lasiri na Magharibi na Ishaa na Alfajiri, kwa kuzipunguza swala za rakaa nne kuwa mbili, na wala hatakusanya swala.
4- Likichomoza jua siku ya tisa, ataondoka kwenda Arafa na atashuka Namira - ikiwa ataweza - mpaka kupinduka kwa jua mchana. Asipoweza, basi atashuka Arafa, na jua likipinduka, ataswali Adhuhuri na Lasiri kwa kuzipunguza na kuzikusanya. Kisha atajitenga kwa ajili ya kumtaja Mwenyezi Mungu na kumuomba, na ataelekea kibla katika hilo - hata kama Mlima utakuwa nyuma yake - mpaka jua lizame.
5- Likizama jua, ataondoka kwenda Muzdalifa, na ataswali hapo Magharibi rakaa tatu, na Ishaa rakaa mbili, na atalala hapo. Akishaswali Alfajiri, atajishughulisha na kumtaja Mwenyezi Mungu na kumuomba mpaka anga iwe ya njano sana.
6- Anga ikiwa njano sana, ataondoka kwenda Mina, na akifika hapo, ataanza kutupa vijiwe kwenye Jamaratul Aqaba, na ndiyo Jamarati iliyo karibu zaidi na Makka. Ataitupia vijiwe saba mfululizo, kila kijiwe kiwe na ukubwa wa zaidi ya dengu kidogo, na atatoa takbira kwa kila kijiwe kwa unyenyekevu na kwa kumtukuza Mwenyezi Mungu Mtukufu.
Akimaliza kuirushia vijiwe, atachinja dhabihu yake ikiwa ataweza, kisha atanyoa kichwa chake chote au atapunguza, na kunyoa ndiyo bora. Ama mwanamke, yeye atapunguza katika kichwa chake kwa kiasi cha ncha ya kidole.
Na kwa kurusha vijiwe na kunyoa au kupunguza nywele, atakuwa kajivua katika ihiramu yake kujivua kwa kwanza. Atavaa nguo zake za kawaida, atatia manukato na atafanya yote aliyoyahalalisha Mwenyezi Mungu kwake kabla ya kuhirimia isipokuwa kujamiiana na wanawake. Kwani si halali kwake lolote linalohusiana nao mpaka ajivue (tahallul) kujivua kwa pili.
Kisha atashuka Makka, na atatufu tawafu ya Hija, na atatembea baina ya Swafa na Marwa kwa namna iliyotangulia katika tawafu ya Umra na kukimbia kwake kati ya Swafa na Marwa, isipokuwa hatoenda mbio katika tawafu, na wala hatovaa lubega. Kwa sababu, mambo hayo mawili - namaanisha kwenda kwa kasi na kuvaa lubega - hayako katika sheria isipokuwa katika tawafu ya kwanza mara anapofika.
Na kwa kukamilisha tawafu na kutembea kati ya Swafa na Marwa vilivyotanguliwa na kurusha vijiwe na kunyoa au kupunguza nywele, anakuwa ameshajivua katika ihiramu yake kujivua kwa pili, na kinakuwa halali kwake kila alichokihalalisha Mwenyezi Mungu kwake kabla ya kuhirimia, mpaka kujamiiana na wanawake.
Na muhtasari wa yanayofanywa siku ya Idi miongoni mwa ibada ni kama ifuatavyo:
Kutupa vijiwe kwenye Jamratul-Aqaba.
Kuchinja dhabihu.
Kunyoa au kupunguza nywele.
Kutufu na kufanya saayi (kutembea baina ya Swafa na Marwa).
Na sunna ni kwamba azipangilie ibada hizi kama hivi, na isipowezekana, akatanguliza baadhi yake kwa baadhi, pia hakuna ubaya.
7- Na atalala Mina usiku wa tarehe kumi na moja, na kumi na mbili.
8- Na atazirushia vijiwe zile Jamarati tatu ndani ya siku hizi mbili baada kupinduka kwa jua mchana, na ataanza na Jamarati ya kwanza, nayo ni ile Jamarati ya mbali zaidi kutokea Makka. Ataitupia vijiwe saba mfululizo, na atatoa takbira kwa kila kijiwe. Akimaliza, atasogea mbele kidogo mbali na msongamano, na atasimama akiwa kaelekea kibla, huku akiwa kanyanyua mikono yake, akimuomba Mwenyezi Mungu Mtukufu kwa yale ayapendayo kwa muda mrefu. Kisha ataitupia Jamarati ya pili, na atasimama baada yake kwa ajili ya kuomba dua kama alivyofanya mara ya kwanza sawa sawa. Kisha atairushia Jamarati ya tatu - nayo ni Jamaratul-Aqaba aliyoitupia siku ya Idi - kama alivyozirushia Jamarat zile mbili kabla yake, na wala hatosimama hapo baada yake kwa ajili ya kuomba dua.
9- Akikamilisha kutupa vijiwe kwenye Jamarati tatu katika siku ya kumi na mbili, akitaka anaweza kuchelewa Mina katika siku ya kumi na tatu, na atazitupia vijiwe Jamarati siku hiyo baada ya kupinduka jua mchana, na hilo ndilo bora; kwa sababu ndicho kitendo cha Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, na kuna ziada ya matendo mema pia. Na akitaka, atafanya haraka katika siku mbili, atatoka Mina katika siku ya kumi na mbili kabla ya jua kuzama.
Na inatakiwa azidishe takbira na kuleta adhkaar katika mchana na usiku wa siku hizo; kwa kauli yake Mtukufu: "Na mtajeni Mwenyezi Mungu katika siku chache zenye kuhesabika." [Suratul-Baqara: 129] Na kauli ya Mtume, rehema na amani ziwe juu yake: "Siku za Tashriiq (kubanika nyama) ni siku za kula, na kunywa, na kumtaja Mwenyezi Mungu."[31] Ameipokea Muslim katika kitabu cha Swaumu, mlango wa Kuharamisha kufunga siku za Tashriiq (kubanika nyama), nambari 1141 katika hadithi ya Nubaisha Al-Hudhali.
Na kwa kufikia hapa, yanakuwa yamekamilika matendo ya Hija.
Tawafu ya kuaga
Atakapomaliza hujaji matendo yote ya Hija, na akataka kurejea katika mji wake, basi hatakiwi kutoka Makka mpaka atufu katika nyumba tawafu ya kuaga. Ataifanya hiyo kuwa ndilo jambo lake la mwisho wakati wa kuondoka kwake.
Na mwenye hedhi na nifasi hawalazimiki kutufu tawafu ya kuaga; kwa kauli ya bin Abbasi, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao: "Watu waliamrishwa kwamba jambo lao ylla mwisho Makka liwe ni kuzunguka Nyumba tukufu, isipokuwa wanawake wenye hedhi walirahisishiwa katika hilo."[32] Ameipokea Bukhari katika kitabu cha Hija, mlango wa Tawafu ya kuaga, nambari 1755, na Muslim katika kitabu cha Hija, mlango wa Tawafu ya kuaga, nambari 380/1328.
Makatazo ya Ihramu
Makatazo ya Ihramu: Ni mambo yaliyoharamishwa katika ihiramu kwa sababu ya kuhirimia.
Na kwa ufupi yako katika haya yafuatayo:
1- Kuondoa nywele kichwani kwa kunyoa au kwa namna nyingine. Wengi wa wanachuoni walijumuisha nywele za mwili mzima katika hili.
2- Kuondoa kucha mikononi au miguuni. Wengi wa wanachuoni waliunganisha hili na nywele katika hukumu; kwa sababu vyote hufanywa kwa lengo la kujistarehesha.
3- Kutumia marashi baada ya kuhirimia katika mwili au katika nguo au chakula au kinywaji.
4- Kuvaa glovu, nazo ni soksi za mikono.
5- Kumgusa mwanamke kwa matamanio.
Na fidia ya makatazo haya matano ataifanya kwa kuchagua atakacho, kama alivyotaja Mwenyezi Mungu Mtukufu katika Qur'ani katika kunyoa kichwa, na yakafananishwa na hayo yaliyobakia. Anapewa hiari baina ya kufunga siku tatu, au kulisha masikini sita, kwa kila masikini nusu kibaba, ima hapo Makka, au katika eneo alilofanyia kosa.
6- Kufanya tendo la ndoa katika tupu. Ikiwa hili litatokea katika Hija kabla ya kujivua katika Ihramu kwa kwanza, basi itaambatana nalo na mambo manne:
Ibada ya Hija iliyojitokeza ndani yake tendo la ndoa itaharibika.
Uwajibu wa kuendelea na Hija hiyo.
Ulazima wa kuilipa mwaka ujao.
Fidia ya kuchinja ngamia, na ataigawanya kwa masikini wa Makka au mahali alipofanyia tendo la ndoa.
7- Kufunga ndoa. Hili halina fidia, lakini ndoa hiyo inltaharibika, sawa sawa aliyehirimia awe ni mume au mke au walii (msimamizi wa mwanamke) au wakili wake katika ndoa hiyo.
8- Kuuwa kiwindwa cha nchi kavu cha msituni. Malipo yake yatakuwa juu yake, nayo ni kuchinja mnyama mfano wake, na amgawanye kwa masikini wa Msikiti mtukufu, au kumkadiria windo huyo kwa chakula atakachokigawanya kwa masikini wa Msikiti mtukufu, au afunge siku moja kwa kila masikini ambaye angemlisha.
Na haya makatazo manane ni haramu kwa kila aliyehirimia, sawa sawa awe ni mwanamume au mwanamke. Na yafuatayo ni makatazo yanayomhusu mwanamume peke yake:
1- Kufunika kichwa kwa chochote kinachoambatana na mwili. Ama kisichoambatana na mwili kama vile hema, na paa ya gari, na mwavuli, hayo hakuna ubaya kuvitumia.
2- Kuvaa nguo ya kawaida iliyoshonwa, ambayo ni kila nguo iliyoshonwa ili ivaliwe kwenye mwili wote, au sehemu ya mwili au kiungo katika viungo vyake, kama vile shati, kanzu, suruali, na khufu mbili (soksi za ngozi laini). Ama kuvaa kikoi na shuka zenye viraka, hilo halina tatizo. Vile vile, hakuna ubaya kuvaa pete, saa, miwani ya macho, visikizi, vyombo vya kuhifadhi vitu na mfano wake.
Na mwanamke yanamuhusu peke yake makatazo yafuatayo:
Kufunika uso kwa namna yoyote ile itakayokuwa, na wamesema baadhi ya wanachuoni: Kilichokatazwa ni nikabu pekee. Nayo ni mwanamke kufunika uso wake kwa kitambaa chenye kuonyesha macho yake pekee. Na kilicho bora ni asifunike uso wake kabisa, isipokuwa kama watamuona wanaume wasiokuwa maharimu wake, hapa itakuwa wajibu kwake kujisitiri katika hali ya ihiramu na hali nyinginezo.
Na fidia ya makatazo haya maalumu ni kwamba mtu ana hiari ya kuchagua fidia anayoweza, kama ilivyo fidia ya mambo matano yaliyotangulia.
Hukumu ya mwenye kufanya makatazo haya
Mwenye kufanya makatazo haya yaliyotangulia ana hali tatu:
Ya kwanza: Afanye makatazo pasina haja wala udhuru. Huyu anapata dhambi, na anatakiwa kutoa fidia.
Ya pili: Ayafanye kwa sababu ya haja. Hapa hapati dhambi, na atatakiwa kutoa fidia. Amesema Mwenyezi Mungu Mtukufu: "Na atakayekuwa mgonjwa miongoni mwenu au ana vya kumuudhi kichwani kwake, basi atoe fidia kwa kufunga saumu au kwa kutoa sadaka au kuchinja wanyama." [Baqara: 196] Akihitaji kufunika kichwa chake kwa sababu ya baridi au kwa kuogopea joto kali, itaruhusika kukifunika, na atatakiwa kutoa fidia, kwa kuchagua namna ya utoaji atakaotaka kati ya hizo zilizotangulia.
Ya tatu: Ayafanye kwa udhuru wa kutojua au kwa kusahau au kwa kulazimishwa au kwa kulala usingizi. Hapa hana dhambi, wala hakuna fidia, kwa kauli yake Mtukufu: "Mola wetu Mlezi usituchukulie ubaya ikiwa tutasahau au kukusea." [Baqara: 286] Na imekuja katika hadithi kutoka kwa Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, ya kwamba alisema: "Hakika Mwenyezi Mungu ameuondolea umma wangu (madhambi ya) kukosea, kusahau na yale waliyolazimishwa."[33] Ameipokea bin Maja katika kitabu cha Talaka, mlango wa Talaka ya aliyelazimishwa na mwenye kusahau, kwa nambari 2043, 2045 kutoka kwa Abuu Dharri na bin Abbasi.
Lakini wakati wowote udhuru ukiondoka, akajua katazo, au akalikumbuka, au kukaondoka kulazimishwa, au akaamka kutoka usingizini, ni wajibu kwake kuachana na katazo hilo haraka iwezekanavyo.
Kuutembelea Msikiti wa Mtume
Msikiti wa Mtume ni miongoni mwa Misikiti mitatu ambayo hufungwa safari kwa ajili yake, nayo ni: Msikiti Mtukufu wa Makka, na Msikiti wa Mtume ulioko Madina, na Msikiti wa Aqswa ulioko Palestina. Na swala moja katika Msikiti wa Mtume ni bora kuliko swala elfu moja katika misikiti mingineyo isipokuwa Msikiti Mtukufu wa Makka, na kwa sababu hii ni katika sheria kuutembelea Msikiti kila wakati kwa ajili ya kuswali ndani yake, na kuutembelea si mahususi tu wakati wa Hija. Kwani, Hija inakamilika hata bila kuutembelea, wala haipungui kwa kuacha kuuzuru. Lakini watu wengi wamelifanya jambo hili kuwa pamoja na Hija, ili safari kwa ajili ya Misikiti hiyo miwili iwe moja, hasa hasa kwa mtu inayemuwia vigumu kutenga safari kwa kila kimoja, kama watu wanaoishi nchi za mbali.
Akiingia msikitini, ataswali ndani yake kiasi awezacho, kisha ataenda katika kaburi la Mtume, rehema na amani ziwe juu yake. Atasimama mbele yake, na atasema: "Assalaam alaika ayyuhan nabiyyu warahmatullahi wabarakaatuh. Allaahumma swalli 'alaa Muhammadi wa 'alaa aali Muhammad; kamaa swallaita 'alaa Ibrahima wa 'alaa aali Ibrahima; innaka hamiidun Majiid. Wabaariki 'alaa Muhammad wa'alaa aali Muhammad; kamaa baarakta 'alaa Ibrahima wa 'alaa aali Ibrahima; Innaka hamiidun Majiid" Yaani: "Amani iwe juu yako ewe Nabii, na rehema ya Mwenyezi Mungu na baraka zake. Ewe Mwenyezi Mungu, mpe rehema Muhammadi na watu wa Muhammad, kama ulivyompa rehema Ibrahim na watu wa Ibrahim, hakika wewe ni Msifiwa Mtukufu. Na umbariki Muhammadi na watu wa Muhammadi kama ulivyombariki Ibrahim na watu wa Ibrahim, hakika wewe ni Msifiwa Mtukufu."
Kisha atapiga hatua kuliani kwake kidogo; ili amsalimie Abubakari, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake. Atasema: "Assalaam alaika yaa Abaa Bakri, yaa Khaliifata Rasuulillaah swalla llaahu 'alaihi wasallam, radhwiyallaahu anka, wajazaaka an Ummati Muhammadin khairaan." Yaani: "Amani iwe juu yako ewe Abubakari, Halifa wa Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, Mwenyezi Mungu akuridhie, na akulipe kwa niaba ya Umma wa Muhammadi kheri nyingi."
Kisha atapiga hatua tena kuliani kwake; ili amsalimie Omari, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake. Atasema: "Assalaam alaika yaa Amiiral-Mu'miniin Omar, radhwiyallaahu anka, wajazaaka an Ummati Muhammadin khairaan." Yaani: "Amani iwe juu yako ewe kiongozi wa Waumini Omari, Mwenyezi Mungu akuridhie, na akulipe kwa niaba ya Umma wa Muhammadi kheri nyingi."
Na atatoka kuelekea Msikiti wa Qubaa akiwa na twahara, na ataswali ndani yake.
Na atatembelea makaburi ya Bakii huko Madina, ili amsalimie Othman, radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake. Atasimama kwenye kaburi lake na atasema: "Assalaam alaika yaa Amiiral-Mu'miniin Othman, radhwiyallaahu anka, wajazaaka an Ummati Muhammadin khairaan" Yaani: "Amani iwe juu yako ewe kiongozi wa Waumini Othman, Mwenyezi Mungu akuridhie, na akulipe kwa niaba ya Umma wa Muhammadi kheri nyingi." Na atawasalimia watu wa Bakii wote, na atawaombea msamaha na rehema.
Na atatoka kwenda Uhudi, na atatembelea kaburi la Hamza, ami yake Mtume, rehema na amani ziwe juu yake na wote walioko huko miongoni mwa Maswahaba waliouwa kwa ajili ya dini (mashahidi), na atawaombea radhi, na kuwaombea msamaha na rehema.
Na mwanamke haruhusiwi kuzuru makaburi, si kaburi la Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, wala makaburi ya watu wengine.
Na Madina na kwingineko hakuna misikiti yoyote ambayo ni katika sheria kuitembelea isipokuwa hiyo tuliyoitaja.
Na Mwenyezi Mungu ndiye Muwezeshaji, na rehema na amani ziwe juu ya Nabii wetu Muhammadi na Maswahaba wake wote.
Imeandikwa na Muhitaji kwa Mwenyezi Mungu
Muhammadi Swaleh Al-Uthaimin
Related books
All books
MUHTASARI WA NAMNA YA KUFANYA UMRAH NA HUKUMU ZAKE65 lughaMUHTASARI WA NAMNA YA KUFANYA UMRAH NA HUKUMU ZAKE
Sifa zote njema ni za Mwenyezi Mungu, Mola Mlezi wa walimwengu wote, na rehema na amani ziwe juu ya Mtume wetu Muhammad, na watu wake na Maswahaba zake wote. Ama baada ya hayo: Hii ni makala fupi juu ya namna ya kufanya Umra, hukumu zake na adabu zake. Tumejitahidi kubainisha ndani yake mengi katika yale anayohitaji mtu anayefanya ‘Umra. Tunamuomba Mwenyezi Mungu aifanye iwe kwa ajili ya uso wake mtukufu, na kwamba anufaishe kwayo Waislamu wote.
NAMNA YA KUFANYA UMRAH28 lughaNAMNA YA KUFANYA UMRAH
Kijitabu "Namna ya kufanya Umrah" cha Sheikh, Abdulaziz bin Baaz, Mwenyezi Mungu amrehemu, kinaeleza ibada za Umrah kwa mtindo ulio wazi na unaoeleweka kwa urahisi; ili kitumike kama mwongozo wa kivitendo katika kusaidia Waislamu kutekeleza ibada zao za Hija au Umra kwa unyenyekevu na urahisi, kikiambatana na dua na nyiradi zilizopokelewa kutoka kwa Mtume, rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, katika kila hatua.
Muhtasari wa namna ya kufanya Hija49 lughaMuhtasari wa namna ya kufanya Hija
Sifa njema zote ni za Mwenyezi Mungu, Mola Mlezi wa walimwengu wote, na rehema na amani ziwe juu ya Mtume wetu Muhammad, na aali zake na Maswahaba zake wote. Ama baada ya hayo: Hii ni Makala fupi katika namna ya kufanya Hija, tumefanya hima kubwa katika kubainisha mambo mengi ya msingi anayoyahitaji Mwenye kuhiji. Na Mwenyezi Mungu pekee ndiye ninayemuomba aifanya kazi hii iwe ni kwa ajili ya uso wake mtukufu, na awanufaishe kwayo Waislmu wote. Utangulizi
Namna ya Kutawadha (Maelezo kwa vitendo na kwa ufupi)79 lughaNamna ya Kutawadha (Maelezo kwa vitendo na kwa ufupi)
Namna ya Kutawadha (Kipande cha video kilichorahisishwa kuelewa) Mafunzo kwa vitendo yanayobainisha namna ya Udhu hatua kwa hatua ni muhimu sana, kwa sababu Udhu ni sharti la Swala kuwa sahihi. Tazama kipande cha video na jifunze namna sahihi ya Udhu. Namna ya Kutawadha.