Skip to content

ekibuuzo: 15: empagi z'obukkiriiza zitegeeza ki?

الباب / الفصل
قسم العقيدة

السؤال

س15: ما معنى أركان الإيمان؟

ekibuuzo: 15: empagi z'obukkiriiza zitegeeza ki?

الجواب

ج:الإيمان بالله تَعَالَى:

أن تؤمن بأن الله هو الذي خلقك ورزقك، وهو المالك والمدبر وحده للمخلوقات.

وهو المعبود، لا معبود بحقٍّ سواه. الذي له الخلق والأمر، والحكم والتشريع وحده لا شريك له.

وأنه العظيم الكبير الكامل الذي له الحمد كله، وله الأسماء الحسنى والصفات العُلى، ليس له ند، ولا يشبهه شيء سُبْحَانَهُ.

الإيمان بالملائكة:

وهي مخلوقات خلقها الله من نور، لعبادته وللانقياد التام لأمره.

  • قال تعالى:

﴿بَلۡ عِبَاد مُّكۡرَمُونَ *

لَا يَسۡبِقُونَهُۥ بِٱلۡقَوۡلِ وَهُم بِأَمۡرِهِۦ يَعۡمَلُونَ﴾

[الأنبياء: ٢٦-٢٧].

  • وقال عليه الصلاة والسلام:

«خُلِقَتِ الْمَلَائِكَةُ مِنْ نُورٍ»

رواه مسلم.

  • ومنهم جبريل عَلَيْهِ السَّلَامُ الذي ينزل بالوحي على الأنبياء.

قال تعالى:

﴿وَإِنَّهُۥ لَتَنزِيلُ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ *

نَزَلَ بِهِ ٱلرُّوحُ ٱلۡأَمِينُ *

عَلَىٰ قَلۡبِكَ لِتَكُونَ مِنَ ٱلۡمُنذِرِينَ *

بِلِسَانٍ عَرَبِيّٖ مُّبِينٖ﴾

[الشعراء: ١٩٢-١٩٥].

الإيمان بالكتب:

وهي الكتب التي أنزلها الله على رسله.

  • كالقرآن: على محمد صلى الله عليه وسلم.
  • الإنجيل: على عيسى عَلَيْهِ السَّلَامُ.
  • التوراة: على موسى عَلَيْهِ السَّلَامُ.
  • الزبور: على داود عَلَيْهِ السَّلَامُ.
  • صحف إبراهيم وموسى: على إبراهيم وموسى عليهما السلام.

الإيمان بالرسل:

وهم من أرسلهم الله إلى عباده ليعلموهم، ويبشروهم بالخير والجنة، وينذروهم عن الشر والنار.

وأفضلهم: أولو العزم، وهم:

  • نوح عَلَيْهِ السَّلَامُ.
  • إبراهيم عَلَيْهِ السَّلَامُ.
  • موسى عَلَيْهِ السَّلَامُ.
  • عيسى عَلَيْهِ السَّلَامُ.
  • محمد صلى الله عليه وسلم.

الإيمان باليوم الآخر:

وهو ما بعد الموت في القبر، ويوم القيامة، ويوم البعث والحساب، حيث يستقر أهل الجنة في منازلهم وأهل النار في منازلهم.

﴿كُلُّ نَفۡسٖ ذَآئِقَةُ ٱلۡمَوۡتِۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوۡنَ أُجُورَكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۖ فَمَن زُحۡزِحَ عَنِ ٱلنَّارِ وَأُدۡخِلَ ٱلۡجَنَّةَ فَقَدۡ فَازَۗ وَمَا ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَآ إِلَّا مَتَٰعُ ٱلۡغُرُورِ﴾

[آلِ عِمۡرَانَ: ١٨٥].

الإيمان بالقدر خيره وشره:

  • القدر: هو الاعتقاد بأن الله يعلم كل شيء يقع في الكون، وأنه كتب ذلك في اللوح المحفوظ، وشاء وجوده وخلقه.

قال تَعَالَى:

﴿إِنَّا كُلَّ شَيۡءٍ خَلَقۡنَٰهُ بِقَدَرٖ﴾

[القمر: ٤٩].

  • وهو على أربع مراتب:

الأولى: علم الله تَعَالَى، ومن ذلك علمه المسبق لكل شيء، قبل وقوع الأشياء وبعد وقوعها.

دليلها: قوله تَعَالَى:

﴿إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ ٱلۡغَيۡثَ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡأَرۡحَامِۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسٞ مَّاذَا تَكۡسِبُ غَدٗاۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسُۢ بِأَيِّ أَرۡضٖ تَمُوتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرُۢ﴾

[لقمان: 34].

الثانية: أن الله كتب ذلك في اللوح المحفوظ، فكل شيء وقع وسيقع فهو مكتوب عنده في كتاب.

﴿۞ وَعِندَهُۥ مَفَاتِحُ ٱلۡغَيۡبِ لَا يَعۡلَمُهَآ إِلَّا هُوَۚ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِۚ وَمَا تَسۡقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلَّا يَعۡلَمُهَا وَلَا حَبَّةٖ فِي ظُلُمَٰتِ ٱلۡأَرۡضِ وَلَا رَطۡبٖ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِي كِتَٰبٖ مُّبِينٖ﴾

[الأنعام: 59].

الثالثة: وهو أن كل شيء يقع بمشيئة الله ولا يقع شيء منه أو من خلقه إلا بمشيئته تَعَالَى.

والعبد له اختيار وله إرادة وله مشيئة، لكن هذه الإرادة وهذه المشيئة لا تقع إلا بعد مشيئة الله سبحانه وتعالى.

﴿لِمَن شَآءَ مِنكُمۡ أَن يَسۡتَقِيمَ 28

وَمَا تَشَآءُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ 29﴾

[التكوير: 28 - 29].

الرابعة: الإيمان أن جميع الكائنات مخلوقة خلقها الله، وخلق ذواتها وصفاتها وحركاتها، وكل شيء فيها.

﴿وَٱللَّهُ خَلَقَكُمۡ وَمَا تَعۡمَلُونَ﴾

[الصافات: 96].

Okwanukula: Okukkiriza Allah:

kwe kukkiriza nti Allah ye yakutonda, era y'akugabirira, era ye nannyini byonna, era yemuteesiteesi w'ebitonde yekka.

Era y'asinzibwa, teri asinzibwa mu butuufu atali yye, era yenannyini kutonda n'ekiragiro, n'okulamula, n'okussaawo amateeka. byonna bibye tewali kimwegattako.

Era ye mugulumivu, omunene, omujjuvu, oyo alina amatendo gonna, era alina amannya amalungi, n'ebitendo ebyawagguli, talina kimufaanana kyonna yayawukana Allah.

Okukkiriza ba malaika:

Era nabyo bitonde Allah yabitonda mu kitangaala, bimusinza, n'okwewaayo okujjuvu eri ekiragiro kye.

Yagamba [Allah] omugulumivu:

( Wabula bo baddu abagulumizibwa *

Tebamukulembera na kigambo (Kye kyonna), (wabula) nabo bakolera ku kiragiro Kye)

[Al-Ambiya: 26-27].

Era ne Nabbi okusasira n'emirembe bibeere ku yye yagamba nti:

(ba malaika batondebwa mu kitangala)

Esangibwa mu kitabo kya Muslimu .

-Era mu ba malaika mulimu: Jibriilu, oyo akka n'obubaka nabutuusa ku banabbi.

Era mazima Yo (Kuraane) kussa kwa Mukama W'ebitonde byonna *

Yakka nayo Mwoyo Mutukuvu (Malaika Jibriilu) Omwesigwa *

(Nga agissa) ku mutima gwo, olyoke obeere ow'omu batiisa *

(Nga eri) mu lulimi oluwarabu olweyolefu)

Al- shu-araa :192-195.

Okukkiririza mu bitabo:

Era nga by'ebitabo Allah byeyassa ku babaka be.

-Nga Quran: eyassibwa ku Muhammad okusasira n'emirembe bibere ku yye.

-Enjiri: eyassibwa ku Isa emirembe jibeere ku yye.

-Taurat: eyassibwa ku Musa emirembe jibeere ku yye.

-Zabuli: eyassibwa ku Dauda okusasira n'emirembe bibeere ku yye.

-Ekitabo ekyassibwa ku Ibrahim ne Musa emirembe jibeere ku bbo.

Okukkiririza mu babaka:

Be bo Allah beyatuma eri abaddu be babayigirize, era babasanyuse n'ekirungi n'ejjana, era babatiise n'ekibi n'omuliro.

era ab'enkizo mu bbo: banannyini bumalirivu era be bano:

-Nuuhu Emirembe gibeere ku yye.

-Ibrahim emirembe gibeere ku yye.

-Musa emirembe gibeere ku yye.

-Isa emirembe gibeere ku yye.

-Muhammad okusasira n'emirembe bibeere ku yye.

Okukkiririza mu lunaku lw'enkomerero:

Nakwo kwekukkiririza mubulamu bw'omuntaana oluvannyuma lw'okufa, n'olunaku lwokuyimirira, n'olunaku lw'okuzuukira n'okubalwa, abantu b'omujjana lwebanatebenkera mu nju yaabwe, n'abomumuliro nabo babeere mu nju yabwe.

{Buli mwoyo gwa kukomba ku kufa, ddala mazima mugenda kutuukirizibwa okusasulwa empeera zammwe ku Lunaku Lw'okuyimirizibwa (mu maaso ga Allah). N'omuntu yenna oyo alyesambisibwa Omuliro n'ayingizibwa Ejjana, mazima aliba yeesiimye, Tebuli obulamu obw'ensi wabula ekintu eky'eyagaza ekiseera buseera, ekigayaaza)

[Suurat Aal-imraan:185]

okukkiririza mu kugera kwa Allah, okulungi, n'okubi:

Qadar: kwekukkiriza nti Allah amanyi buli kintu ekigwaawo mu nsi ne mu ggulu, era ebyo yabiwandiika ku lubaawo olukuumibwa, era yayagala okubaawo kwabyo n'abitonda.

Mazima Ffe buli kintu twakitonda na kukigerera (ku ngeri ekisaanira).

[Suurat Al- qamar: 49]

-okugera kulimu emitendera ena:

Ogusooka: okumanya kwa Allah, omwo mulimu okumanya kwe okukulembera buli kintu, oluberyeberye nga ebintu tebinnabaawo, n'oluvanyuma nga bimaze okubaawo.

obujulizi kw'ekyo: kya Allah omugulumivu:

Mazima Allah w'ali we wali okumanya (ddi lwe kiribeerawo) Ekiseera Eky'enkomerero, era y'atonnyesa enkuba (w'aba asiimidde) era y'amanya ekyo ekiri mu nnabaana (oba kikazi oba kisajja n'ebirala ebikifaako). N'omwoyo tegumanyi kiki kye gunaafuna enkya, era omwoyo tegumanyi nsi ki mwe gulifiira, mazima Allah Mumanyi nnyo, Amanyi ebyokungulu n'ebyomunda)

[ suurat Luqmaan:34]

Ogw'okubiri: nti ebyo byonna Allah yabiwandiika ku lubaawo olukuumibwa, buli kintu ekyabaawo n'ekiribaawo byonna Allah yabiwandiika mu kitabo.

(Ne gy'ali y'eri ensumuluzo z'eby'ewala ebitalabikako, tewali abimanyi wabula Ye. Era Amanyi ebyo ebiri ku lukalu ne mu nnyanja. Era tekagwa akakoola konna wabula Akamanyi; era tewali mpeke eri mu bizikiza by'ettaka wadde ekibisi oba ekikalu wabula (byonna) biri mu Kitabo ekinnyonnyola)

[suurat Al an-aam: 18]

Ogw'okusatu: buli kintu kibaawo na kwagala kwa Allah, era teri kintu kibaawo okuva mu yye oba mubitonde bye okujjako nga kibaawo na kwagala kwe.

era omuddu alina okusalawo, era alina okwagala, naye okwagala kwe tekusobola kubaawo okujjako oluvannyuma lw'okwagala kwa Allah.

Eri oyo ayagala mu mmwe okulunngama 28

Temuyinza kwagala, wabula nga Katonda Omulezi w’ebitonde ayagadde 29)

[Suurat Al-tak-wiir:28-29].

Ogw'okuna: Okukkiriza nti byonna ebiriwo Allah ye yabitonda, era n'atonda n'ebitendo bya byo, n'entambula zaabyo, na buli kintu kyonna mu byo.

{Nga Allah Ye yabatonda n'ebyo bye mukola?-(n'olwekyo Allah y'ateekwa okusinzibwa }.

[Suurat Al-swaffaat:96]