limaniya losin kôrô bé mou yé?
- الموضوعات
- الإيمانالإيمان بالله تعالىالإيمانالإيمان بالملائكةالإيمانالإيمان بالكتب السماويةالإيمانالإيمان بالرسل عليهم السلام
- التصنيف الشرعي
- العقيدةالإيمان بالله عز وجلالعقيدةالإيمان بالملائكةالعقيدةالإيمان بالكتبالعقيدةالإيمان بالرسل
- الباب / الفصل
- قسم العقيدة
السؤال
س15: ما معنى أركان الإيمان؟
Gninigali 15: limaniya losin kôrô bé mou yé?
الجواب
ج:الإيمان بالله تَعَالَى:
أن تؤمن بأن الله هو الذي خلقك ورزقك، وهو المالك والمدبر وحده للمخلوقات.
وهو المعبود، لا معبود بحقٍّ سواه. الذي له الخلق والأمر، والحكم والتشريع وحده لا شريك له.
وأنه العظيم الكبير الكامل الذي له الحمد كله، وله الأسماء الحسنى والصفات العُلى، ليس له ند، ولا يشبهه شيء سُبْحَانَهُ.
الإيمان بالملائكة:
وهي مخلوقات خلقها الله من نور، لعبادته وللانقياد التام لأمره.
- قال تعالى:
﴿بَلۡ عِبَاد مُّكۡرَمُونَ *
لَا يَسۡبِقُونَهُۥ بِٱلۡقَوۡلِ وَهُم بِأَمۡرِهِۦ يَعۡمَلُونَ﴾
[الأنبياء: ٢٦-٢٧].
- وقال عليه الصلاة والسلام:
«خُلِقَتِ الْمَلَائِكَةُ مِنْ نُورٍ»
رواه مسلم.
- ومنهم جبريل عَلَيْهِ السَّلَامُ الذي ينزل بالوحي على الأنبياء.
قال تعالى:
﴿وَإِنَّهُۥ لَتَنزِيلُ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ *
نَزَلَ بِهِ ٱلرُّوحُ ٱلۡأَمِينُ *
عَلَىٰ قَلۡبِكَ لِتَكُونَ مِنَ ٱلۡمُنذِرِينَ *
بِلِسَانٍ عَرَبِيّٖ مُّبِينٖ﴾
[الشعراء: ١٩٢-١٩٥].
الإيمان بالكتب:
وهي الكتب التي أنزلها الله على رسله.
- كالقرآن: على محمد صلى الله عليه وسلم.
- الإنجيل: على عيسى عَلَيْهِ السَّلَامُ.
- التوراة: على موسى عَلَيْهِ السَّلَامُ.
- الزبور: على داود عَلَيْهِ السَّلَامُ.
- صحف إبراهيم وموسى: على إبراهيم وموسى عليهما السلام.
الإيمان بالرسل:
وهم من أرسلهم الله إلى عباده ليعلموهم، ويبشروهم بالخير والجنة، وينذروهم عن الشر والنار.
وأفضلهم: أولو العزم، وهم:
- نوح عَلَيْهِ السَّلَامُ.
- إبراهيم عَلَيْهِ السَّلَامُ.
- موسى عَلَيْهِ السَّلَامُ.
- عيسى عَلَيْهِ السَّلَامُ.
- محمد صلى الله عليه وسلم.
الإيمان باليوم الآخر:
وهو ما بعد الموت في القبر، ويوم القيامة، ويوم البعث والحساب، حيث يستقر أهل الجنة في منازلهم وأهل النار في منازلهم.
﴿كُلُّ نَفۡسٖ ذَآئِقَةُ ٱلۡمَوۡتِۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوۡنَ أُجُورَكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۖ فَمَن زُحۡزِحَ عَنِ ٱلنَّارِ وَأُدۡخِلَ ٱلۡجَنَّةَ فَقَدۡ فَازَۗ وَمَا ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَآ إِلَّا مَتَٰعُ ٱلۡغُرُورِ﴾
[آلِ عِمۡرَانَ: ١٨٥].
الإيمان بالقدر خيره وشره:
- القدر: هو الاعتقاد بأن الله يعلم كل شيء يقع في الكون، وأنه كتب ذلك في اللوح المحفوظ، وشاء وجوده وخلقه.
قال تَعَالَى:
﴿إِنَّا كُلَّ شَيۡءٍ خَلَقۡنَٰهُ بِقَدَرٖ﴾
[القمر: ٤٩].
- وهو على أربع مراتب:
الأولى: علم الله تَعَالَى، ومن ذلك علمه المسبق لكل شيء، قبل وقوع الأشياء وبعد وقوعها.
دليلها: قوله تَعَالَى:
﴿إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ ٱلۡغَيۡثَ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡأَرۡحَامِۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسٞ مَّاذَا تَكۡسِبُ غَدٗاۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسُۢ بِأَيِّ أَرۡضٖ تَمُوتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرُۢ﴾
[لقمان: 34].
الثانية: أن الله كتب ذلك في اللوح المحفوظ، فكل شيء وقع وسيقع فهو مكتوب عنده في كتاب.
﴿۞ وَعِندَهُۥ مَفَاتِحُ ٱلۡغَيۡبِ لَا يَعۡلَمُهَآ إِلَّا هُوَۚ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِۚ وَمَا تَسۡقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلَّا يَعۡلَمُهَا وَلَا حَبَّةٖ فِي ظُلُمَٰتِ ٱلۡأَرۡضِ وَلَا رَطۡبٖ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِي كِتَٰبٖ مُّبِينٖ﴾
[الأنعام: 59].
الثالثة: وهو أن كل شيء يقع بمشيئة الله ولا يقع شيء منه أو من خلقه إلا بمشيئته تَعَالَى.
والعبد له اختيار وله إرادة وله مشيئة، لكن هذه الإرادة وهذه المشيئة لا تقع إلا بعد مشيئة الله سبحانه وتعالى.
﴿لِمَن شَآءَ مِنكُمۡ أَن يَسۡتَقِيمَ 28
وَمَا تَشَآءُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ 29﴾
[التكوير: 28 - 29].
الرابعة: الإيمان أن جميع الكائنات مخلوقة خلقها الله، وخلق ذواتها وصفاتها وحركاتها، وكل شيء فيها.
﴿وَٱللَّهُ خَلَقَكُمۡ وَمَا تَعۡمَلُونَ﴾
[الصافات: 96].
Djabili: limaniya Allah Kôrôtani man:
Ka limaniya ko Allah leyé i dan ani ki garizigué, a lé leyé massa yé ani alé lé bé kow latigué akelen pé danifinw yé.
Alélé ni bato kakan , fin chi té bato tchana Allah kô, kiti tigui ani chariya tigui, djêgnongon té a la.
Ani alélé yé sétigui bah yé, a lé lé ka bon, a dafani lé, tanouli bêyé alélé tayé, Tôgô sanimaw Ani mangoutou kôrôtani bê bé alélé yé, djêgnongon té ala, ani foyi ma bô Allah fê, sanouya masa .
Limaniya mêlêkêw man:
O yé dani finw yé, Allah yé minw dan ka bô nôrô la, ka abato ani ka o kolo koloyali defani la a ka gnamaro ya yé.
Alla kɔrɔtani ko:
{olow yé, djon baw yé
Ôté kouman bila Allah ka kouman gnén, Ani o bé bara kê ni aka gnamaroya lé yé.} .
[Kiraw ka souratou 26-27]
Tchila kô nêma ani kisi bé a yé:
(Melékew dan na kabo nôrô la)
mouslimou yé olakali.
Ô dow yé djibrila yé, Allah ka kisi bé a ma, min be tchila lasé tchiladénw ma.
tchanna o yé douniya tigui ka tchila kan yé.
Lannaté (Djibrila) lé djiguila ni a yé
i dousoukoun la moukoson i (Mouhamadou) ka ké labaga-bagali kêlaw tchema.
A djigui la araboukan gbêni la.}
[kouman dônso ka sourat 192-195].
Ka limaniya gafew (kitabouw) ma:
O yé kitabou yé Allah yé minnou djigui a ka tchidénw kan.
Inafô Couranan djiguili Mouhamadou kan nêma Ani kisi bé a yé.
indjilou djiguili: isa kan, Allah ka kisi bé a ma.
Tawrata djiguili: Mousa kan, Allah ka kisi bé a ma.
Al-Zabour djiguili: Dawouda kan, Allah ka kisi bé a ma.
Ibrahima ani Mousa ka gafé : oyé kitabou mi djigui la Ibrahima ani Mousa kan, Allah ka kisi bé ofila ma.
Limaniya tchidénw ma:
O loule yé mogôw yé Allah yé minw tchi a ka djonw ma ka ow karan, ka o nisondja hêrê la ani alidjinê la, ka ow baga-baga kabô ko djougou ma ani djahanama ma .
tchilaw bê la fisamaté: tchésiri bagaw , ow lou yé:
Nouhou, Allah ka kisi bé a ma.
⮳ Ibrahima, Allah ka kisi bé a ma.
⮳ Mousa, Allah ka kisi bé a ma.
⮳ Isa, Allah ka kisi bé a ma.
⮳ Mouhamadou Allah ka nêma ani kisi bé a ma.
Limaniya lon laban ma:
O yé ka limaniya saya kôfê ko ma kabourou kônon, ani lakounounni lon ma, ani kiyama lon ma, ani djatébô lon ma, Alidjina denw béna sabati ow ka sow kônon ani djahannama denw béna sabati ow ka sow kônon .
Ni kelén kelén bê béna saya nênê, ani aw sara dafani béna di aw ma, ni môgô mi porokoto la kabo tasouma ma, kadon aldjinah kônô, tigui-tigui la, o tigui lé kisi la. dounya dagamou te foyiyé fo marasali dagamou .
[Imran ka mogôw ka sourat : 185].
ka limaniya latigué ma , djougouma ani agnouma man:
Latiguê : O yé ka dinguêninya ko Allah yé fin béw lon miw bé kê. A yé o sebé aka gafé latangani kônô, A yêrê diênan n mi kêli yé, ani a yêrê yé mi dan fanan.
{Tchéna, anw yé fin bé dan ni latigué yé}
[ kalo kofô Sourat49].
O bé dakoun nani kan:
A fôlô : O yé Allah taala lônni , kabô ola, aka lônni mi konnan fin bé gnin, ka bin finw ka kéli gnin ani a kéli kô.
o dalouya yé : Allah ka kouma:
Kiyama lon Lônni bé Allah yôrô , A bé sandji ladjigui, A bé alon fin mi bé densow kônon, ni chi té alon a béna mi kê sini, ni chi té alon a béna sa mini, Allah yé lônni masa yé, Allah yé dougoulén masa yé.
Luqman ka sourat: 34] .
A filanan: Allah yé o sêbê gafé latagani kônon, fin-fin kêla, ani mi béna kê o sêbêla afêy gafé kônon.
ko dogoni dayêrê fin bé a lélé bolo, môgô chi té alon fo alé kelén, a yé kênê kan fiw lon ani badji kônô fiw, ani filabrou minw bé bin kabô yiribrouw kan a bé ow bé lon, kisê miw bé bin dougoukoro dibi la a bé lon, ani fin kênê tey ani fin djani tey fo a sêbêla latiguê gafé kônon.
[Soura Al-An’am: 18]
A sabanan: O yé ko fin bê bé kê ni Allah sago yé , a ka danfinw fana té foy kê fo ni a ka djin yé , A kôrô tala.
Sugandili sago ani nege be jon fɛ, nga o sago ni nege te kɛ fɔ ni Alla kɔrɔtani sago me kɔfɛ.
Ni a diala môgô mi yé aw tchéma a ka télén.
aw té fin kê fo Allah yé djin ; dounya bê tigui.
[Télé - nôrô tani Sourat : 28, 29].
Naninan: limaniya min bé ayira ko fin bê danan , Allah lé yé ow bê dan, ani a yé ow yéré kounw dan, ani ow mangoutouw, ani ow ka lamaga-maga li, ani finw fin bé dounya kônon.
{Wa Alla ka a dan ani aw be fɛn min bara la 96}
[Surat As-Saffat: 96].