Skip to content

Soru: İmanın şartlarının anlamı nedir?

الباب / الفصل
قسم العقيدة

السؤال

س15: ما معنى أركان الإيمان؟

  1. Soru: İmanın şartlarının anlamı nedir?

الجواب

ج:الإيمان بالله تَعَالَى:

أن تؤمن بأن الله هو الذي خلقك ورزقك، وهو المالك والمدبر وحده للمخلوقات.

وهو المعبود، لا معبود بحقٍّ سواه. الذي له الخلق والأمر، والحكم والتشريع وحده لا شريك له.

وأنه العظيم الكبير الكامل الذي له الحمد كله، وله الأسماء الحسنى والصفات العُلى، ليس له ند، ولا يشبهه شيء سُبْحَانَهُ.

الإيمان بالملائكة:

وهي مخلوقات خلقها الله من نور، لعبادته وللانقياد التام لأمره.

  • قال تعالى:

﴿بَلۡ عِبَاد مُّكۡرَمُونَ *

لَا يَسۡبِقُونَهُۥ بِٱلۡقَوۡلِ وَهُم بِأَمۡرِهِۦ يَعۡمَلُونَ﴾

[الأنبياء: ٢٦-٢٧].

  • وقال عليه الصلاة والسلام:

«خُلِقَتِ الْمَلَائِكَةُ مِنْ نُورٍ»

رواه مسلم.

  • ومنهم جبريل عَلَيْهِ السَّلَامُ الذي ينزل بالوحي على الأنبياء.

قال تعالى:

﴿وَإِنَّهُۥ لَتَنزِيلُ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ *

نَزَلَ بِهِ ٱلرُّوحُ ٱلۡأَمِينُ *

عَلَىٰ قَلۡبِكَ لِتَكُونَ مِنَ ٱلۡمُنذِرِينَ *

بِلِسَانٍ عَرَبِيّٖ مُّبِينٖ﴾

[الشعراء: ١٩٢-١٩٥].

الإيمان بالكتب:

وهي الكتب التي أنزلها الله على رسله.

  • كالقرآن: على محمد صلى الله عليه وسلم.
  • الإنجيل: على عيسى عَلَيْهِ السَّلَامُ.
  • التوراة: على موسى عَلَيْهِ السَّلَامُ.
  • الزبور: على داود عَلَيْهِ السَّلَامُ.
  • صحف إبراهيم وموسى: على إبراهيم وموسى عليهما السلام.

الإيمان بالرسل:

وهم من أرسلهم الله إلى عباده ليعلموهم، ويبشروهم بالخير والجنة، وينذروهم عن الشر والنار.

وأفضلهم: أولو العزم، وهم:

  • نوح عَلَيْهِ السَّلَامُ.
  • إبراهيم عَلَيْهِ السَّلَامُ.
  • موسى عَلَيْهِ السَّلَامُ.
  • عيسى عَلَيْهِ السَّلَامُ.
  • محمد صلى الله عليه وسلم.

الإيمان باليوم الآخر:

وهو ما بعد الموت في القبر، ويوم القيامة، ويوم البعث والحساب، حيث يستقر أهل الجنة في منازلهم وأهل النار في منازلهم.

﴿كُلُّ نَفۡسٖ ذَآئِقَةُ ٱلۡمَوۡتِۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوۡنَ أُجُورَكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۖ فَمَن زُحۡزِحَ عَنِ ٱلنَّارِ وَأُدۡخِلَ ٱلۡجَنَّةَ فَقَدۡ فَازَۗ وَمَا ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَآ إِلَّا مَتَٰعُ ٱلۡغُرُورِ﴾

[آلِ عِمۡرَانَ: ١٨٥].

الإيمان بالقدر خيره وشره:

  • القدر: هو الاعتقاد بأن الله يعلم كل شيء يقع في الكون، وأنه كتب ذلك في اللوح المحفوظ، وشاء وجوده وخلقه.

قال تَعَالَى:

﴿إِنَّا كُلَّ شَيۡءٍ خَلَقۡنَٰهُ بِقَدَرٖ﴾

[القمر: ٤٩].

  • وهو على أربع مراتب:

الأولى: علم الله تَعَالَى، ومن ذلك علمه المسبق لكل شيء، قبل وقوع الأشياء وبعد وقوعها.

دليلها: قوله تَعَالَى:

﴿إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ ٱلۡغَيۡثَ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡأَرۡحَامِۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسٞ مَّاذَا تَكۡسِبُ غَدٗاۖ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسُۢ بِأَيِّ أَرۡضٖ تَمُوتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرُۢ﴾

[لقمان: 34].

الثانية: أن الله كتب ذلك في اللوح المحفوظ، فكل شيء وقع وسيقع فهو مكتوب عنده في كتاب.

﴿۞ وَعِندَهُۥ مَفَاتِحُ ٱلۡغَيۡبِ لَا يَعۡلَمُهَآ إِلَّا هُوَۚ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِۚ وَمَا تَسۡقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلَّا يَعۡلَمُهَا وَلَا حَبَّةٖ فِي ظُلُمَٰتِ ٱلۡأَرۡضِ وَلَا رَطۡبٖ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِي كِتَٰبٖ مُّبِينٖ﴾

[الأنعام: 59].

الثالثة: وهو أن كل شيء يقع بمشيئة الله ولا يقع شيء منه أو من خلقه إلا بمشيئته تَعَالَى.

والعبد له اختيار وله إرادة وله مشيئة، لكن هذه الإرادة وهذه المشيئة لا تقع إلا بعد مشيئة الله سبحانه وتعالى.

﴿لِمَن شَآءَ مِنكُمۡ أَن يَسۡتَقِيمَ 28

وَمَا تَشَآءُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ 29﴾

[التكوير: 28 - 29].

الرابعة: الإيمان أن جميع الكائنات مخلوقة خلقها الله، وخلق ذواتها وصفاتها وحركاتها، وكل شيء فيها.

﴿وَٱللَّهُ خَلَقَكُمۡ وَمَا تَعۡمَلُونَ﴾

[الصافات: 96].

Cevap: Allah Teâlâ’ya İman:

Allah'ın bir ve tek olarak seni yaratan, sana rızık veren, her şeyin sahibi ve yaratılmışların işlerini çekip çeviren olduğuna iman etmendir.

İbadet edilen O'dur. O'ndan başka hak ilah yoktur. Yaratma, emretme, hüküm ve kanun koyma sadece O'na aittir ve O'nun ortağı yoktur.

Şüphesiz O; yücedir, eksiksizdir, hamdın tamamı O'na mahsustur, en güzel isimler ve en yüce sıfatlar O'na aittir. O'nun ortağı yoktur ve hiçbir eşi, benzeri yoktur.

Meleklere İman:

Onlar, kendisine kulluk etmeleri ve emrine tam olarak teslim olmaları için Allah'ın nurdan yarattığı mahluklardır.

Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

{Bilakis o melekler, Allah'ın seçkin, şerefli kullarıdır.}

{O’nun sözünün önüne geçmezler, sadece O’nun emriyle hareket ederler.}

[Enbiyâ Suresi: 26, 27. Ayetler]

Aleyhissâlâtu vesselâm şöyle buyurmuştur:

«Melekler nurdan yaratıldı.»

Hadisi Müslim rivayet etmiştir.

  • Bunların arasında peygamberlere vahiy getiren Cebrâîl -aleyhisselam- da vardır.

{Şüphesiz bu Kur’an âlemlerin Rabbi tarafından indirilmiştir.}

{Onu, senin kalbine Rûhulemîn indirmiştir.}

{Senin kalbine, uyarıcılardan olasın diye.}

{Açık bir Arapça ile}

[Şuarâ Suresi: 192-195. Ayetler]

Kitaplara İman:

Allah'ın rasullerine indirdiği kitaplardır.

  • Kuran'ı Kerim: Muhammed -sallallahu aleyhi ve sellem-'e.
  • İncil: Îsa -aleyhisselam-'a.
  • Tevrat: Mûsâ -aleyhisselam-'a.

Zebûr: Davûd -aleyhisselam-'a.

  • İbrahim ve Mûsâ'nın Sahifeleri: İbrahim ve Mûsâ'ya aleyhimesselam-'a indirilen sahifelerdir.

Rasullere İman:

Onlar, Yüce Allah'ın kullarına öğretmek, onları hayır ve Cennet'le müjdelemek, şerden ve Cehennem'den sakındırmak için gönderdiği kimselerdir.

Onların en hayırlıları Ulü'l-azm olan peygamberlerdir, onlar:

Nûh -aleyhisselam-.

İbrahim -aleyhisselam-.

Mûsâ -aleyhisselam-.

Îsa -aleyhisselam-.

Muhammed -sallallahu aleyhi ve sellem-'dir.

Ahiret Gününe İman Etmek:

Öldükten sonra kabirde, kıyamet gününde, yeniden diriliş ve hesap gününde olacaklara iman etmektir. Cennetliklerin ve cehennemliklerin gidecekleri yerlerde istikrar edecekleri gündür.

{Herkes ölümü tadacaktır; yaptıklarınızın karşılığı size eksiksiz olarak ancak kıyamet gününde verilecektir. Kim Cehennem'den uzaklaştırılır da Cennet'e konursa artık kurtulmuştur. Dünya hayatı zaten aldatıcı şeylerden ibarettir.}

[Âli İmran Suresi: 185. Ayet]

Hayrıyla ve Şerriyle Kadere İman Etmek:

Kader: Allah'ın evrende olup biten her şeyi bildiğine inanmaktır. Muhakkak ki O, var olmasını ve yaratılmasını istediklerini Levh-i Mahfuz'a yazmıştır.

{Şüphesiz biz her şeyi bir ölçüye göre yarattık. 49}

[Kamer Suresi: 49. Ayet]

  • Kaderin dört mertebesi vardır:

Birincisi: Allah Teâlâ'nın ilmidir. Her şey hakkında önceden ilmi de dahil olmak üzere, olaylar olmadan önce ve sonrasını (ezeli) ilmiyle bilmesidir.

Delili; Allah Teâlâ'nın şu sözüdür:

{Kıyamet saati hakkındaki bilgi yalnız Allah’ın katındadır. O, yağmuru yağdırmakta, rahimlerdekini bilmektedir. Hiç kimse yarın ne elde edeceğini bilemez, hiç kimse nerede öleceğini bilemez. Ama Allah her şeyi bilir, her şeyden haberdardır.}

[Lokman Suresi: 34. Ayet]

İkincisi: Allah bunu Levh-i Mahfuz'da yazmıştır. Olmuş ve olacak her şey O'nun yanında bir kitapta yazılıdır.

{Gaybın anahtarları Allah’ın yanındadır; onları O’ndan başkası bilmez. O, karada ve denizde ne varsa bilir. O’nun bilgisi dışında bir yaprak bile düşmez. O, yerin karanlıklarındaki tek bir taneyi bile bilir. Yaş ve kuru ne varsa hepsi apaçık bir kitaptadır.}

[En'âm Suresi: 18. Ayet]

Üçüncüsü: Her şey Allah'ın dilemesi ile olur. Allah'ın ve yarattığı bir varlığın yaptığı bir şey Allah Subhânehû ve Teâlâ'nın dilemesi dışında meydana gelmez.

Kulun seçme hakkı, iradesi ve dilemesi vardır. Ama bu irade ve dileme ancak Allah Subhânehû ve Teâlâ'nın dilemesinden sonra gerçekleşir.

{Sizden dosdoğru olmayı dileyenler için}

{Âlemlerin Rabbi olan Allah dilemedikçe siz dileyemezsiniz.}

[Tekvir Suresi: 28,29. Ayetler]

Dördüncüsü: Bütün varlıkların Allah'ın yarattığı varlıklar olduğuna, onların nefislerini, sıfatlarını, hareketlerini ve içlerindeki her şeyi Allah'ın yarattığına inanmak.

{Oysa Allah sizi de, yaptığınız şeyleri de yaratmıştır.}

[Sâffât Suresi: 96. Ayet]