السؤال
س3: كيف يكون الأدب مع الوالدين؟
پرسش ۳: رعایت ادب با والدین چگونه است؟
الجواب
ج:1. طاعة الوالدين في غير معصية.
- خدمة الوالدين.
- مساعدة الوالدين.
- قضاء حوائج الوالدين.
- الدعاء للوالدين.
- التأدب معهم في القول؛ فلا يجوز قول: "أف"، وهي أقل الأقوال.
- الابتسام في وجه الوالدين ولا أعبس.
- لا أرفع صوتي فوق صوت الوالدين، وأصغي إليهما، ولا أقاطعهما بالكلام، ولا أناديهما باسمهما، بل أقول: " أبي"، "أمي".
- أستأذن قبل الدخول على أبي وأمي وهما في الغرفة.
- تقبيل يد ورأس الوالدين.
- قال تعالى:
﴿۞ وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّآ إِيَّاهُ وَبِٱلۡوَٰلِدَيۡنِ إِحۡسَٰنًاۚ إِمَّا يَبۡلُغَنَّ عِندَكَ ٱلۡكِبَرَ أَحَدُهُمَآ أَوۡ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُل لَّهُمَآ أُفّٖ وَلَا تَنۡهَرۡهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوۡلٗا كَرِيمٗا٢٣
وَٱخۡفِضۡ لَهُمَا جَنَاحَ ٱلذُّلِّ مِنَ ٱلرَّحۡمَةِ وَقُل رَّبِّ ٱرۡحَمۡهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرٗا﴾
[الإسراء: ٢٣-٢٤].
- وفي الحديث جاء رجل إلى النبي صلى الله عليه وسلم يستأذنه في الجهاد، فقال:
«ألك والدان؟» قال نعم. قال: «ففيهما فجاهد»
رواه الترمذي.
پاسخ: ۱- اطاعت از والدین در غیر گناه.
۲- خدمت گزاردن به والدین.
۳- کمک به والدین.
۴- برآورده ساختن نیازهای والدین.
۵- دعا برای والدین.
۶- رعایت ادب در سخن گفتن با آنان و جایز نیست به آنان حتی «اُف» بگوییم، یعنی کمترین سخن ناشایست.
۷- در چهرهٔ پدر و مادر لبخند زدن و به آنها ترشرویی و اخم نمی کنم.
۸- صدایم را از صدای پدر و مادرم بالاتر نمیبرم و به حرف آنها گوش میدهم و حرفشان را قطع نمیکنم و آنها را به اسم صدا نمیزنم، بلکه میگویم: «پدرم»، «مادرم». (یا مثلا: بابا و مامان و…).
۹- پیش از وارد شدن به اتاقی که پدر و مادرم در آن هستند اجازه میخواهم. (در میزنم).
۱۰- بوسیدن دست و سر والدین.
الله تعالی میفرماید:
(و پروردگارت چنین فرمان داده است که جز او را عبادت نکنید و به پدر و مادر نیکی کنید. هرگاه یکی از آن دو یا هر دوی آنها در کنار تو به سن پیری رسیدند حتی کمترین اهانتی به ایشان نکن و بر سرشان فریاد نزن و به نیکی [و مهربانی] با آنان سخن بگو *
و از روی مهربانی در برابرشان فروتن باش و بگو: پروردگارا همانگونه که [بر من رحمت آوردند و] مرا در کودکی پرورش دادند [تو نیز] به آنان رحمت آور).
[سورهٔ اسراء: ۵۷].
و در حدیثی آمده که مردی نزد پیامبر صلی الله علیه وسلم آمد و از ایشان برای شرکت در جهاد اجازه خواست. ایشان فرمودند:
«آیا پدر و مادرت (زنده) هستند؟» گفت: آری. فرمود: «جهاد تو، خدمت به ايشان است».
به روایت ترمذی.