دێ چاوا ب تۆره و ئهدهب بین د گهل دایك و بابێن خۆ؟
- الباب / الفصل
- قسم الآداب الإسلامية
السؤال
س3: كيف يكون الأدب مع الوالدين؟
پ3: دێ چاوا ب تۆره و ئهدهب بین د گهل دایك و بابێن خۆ؟
الجواب
ج:1. طاعة الوالدين في غير معصية.
- خدمة الوالدين.
- مساعدة الوالدين.
- قضاء حوائج الوالدين.
- الدعاء للوالدين.
- التأدب معهم في القول؛ فلا يجوز قول: "أف"، وهي أقل الأقوال.
- الابتسام في وجه الوالدين ولا أعبس.
- لا أرفع صوتي فوق صوت الوالدين، وأصغي إليهما، ولا أقاطعهما بالكلام، ولا أناديهما باسمهما، بل أقول: " أبي"، "أمي".
- أستأذن قبل الدخول على أبي وأمي وهما في الغرفة.
- تقبيل يد ورأس الوالدين.
- قال تعالى:
﴿۞ وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّآ إِيَّاهُ وَبِٱلۡوَٰلِدَيۡنِ إِحۡسَٰنًاۚ إِمَّا يَبۡلُغَنَّ عِندَكَ ٱلۡكِبَرَ أَحَدُهُمَآ أَوۡ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُل لَّهُمَآ أُفّٖ وَلَا تَنۡهَرۡهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوۡلٗا كَرِيمٗا٢٣
وَٱخۡفِضۡ لَهُمَا جَنَاحَ ٱلذُّلِّ مِنَ ٱلرَّحۡمَةِ وَقُل رَّبِّ ٱرۡحَمۡهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرٗا﴾
[الإسراء: ٢٣-٢٤].
- وفي الحديث جاء رجل إلى النبي صلى الله عليه وسلم يستأذنه في الجهاد، فقال:
«ألك والدان؟» قال نعم. قال: «ففيهما فجاهد»
رواه الترمذي.
ب: 1- گوهدانا دایك و بابان ژبلی گونههێ.
- خزمهتكرنا دایك و بابان .
- هاریكاریكرنا دایك و بابان.
- بجهئینانا پێدڤیاتییێن دایك و بابان.
- دوعاكرن بۆ دایك و بابان.
- ئاخڤتنهكا ب ئهدهب د گهل وان، ههتا نابیت گۆتنا (ئوف) ژی د گهل وان بهێته بكارئینان كو بچویكترین گۆتنه.
- گڕنژین ل بهرامبهری دایك و بابان و ناڤچاڤێن خۆ نهكهمه گرێ.
- دهنگێ خۆ ل سهر یێ دایك و بابێن خۆ بلند ناكهم، و دێ گوهێ خۆ دهمه وان، ئاخڤتنا وان نابڕم، ب ناڤێ وان گازی ناكهمه وان، بهلكی دێ بێژمێ : "بابێ من"، "دایكا من".
- ئهگهر ئهو د ژوورهكێڤه بن بهری بچمه ژوور دێ ل دهرگههی دهم و دهستویریێ ژێ خوازم.
- ماچیكرنا دهست و سهرێ دایك و بابان.
خودێ كهرهم دكهت:
ئانكو: ((و خودايێ ته - ئهى مرۆڤ - فهرمان دايه كو پهرستنا وى ب تنێ بهێتهكرن و فهرمان ب قهنجییا د گهل باب و دايكێ كرییه، و ب تايبهتى دهمێ ئهو پير دبن، ڤێجا ئهگهر ته تشتهك ژ ئێك ژ وان يان ژ ههردووان گوهـ لێ بوو تو بێهنا خۆ تهنگ نهكه و وان حسێب نهكه بارهكێ گران، گۆتنا نهخۆش نهبێژه وان، خۆ تو نهبێژێ: ئۆف، كو كێمترين پهيڤا نهخۆش ئهوه، كارهكێ كرێت د دهرحهقا واندا بلا ژ ته دهرنهكهڤیت، بهلێ د گهل وان يێ نهرم به و ههردهم ب گۆتنهكا نهرم و جوان دگەل وان باخڤه (23)
ئانكو: ((و تۆ چهنگێ خۆ بۆ دايك و بابێن خۆ بشكێنه و ڕهحمێ ب وان ببه، و ل ساخى و مرنا وان تۆ داخوازێ ژ خودايێ خۆ بكه كو ب دلۆڤانییهكا بهرفرههـ دلۆڤانییێ ب وان ببهت، كانێ چاوا وان صهبر ل سهر پهروهردهكرنا ته كێشايه دهمێ تۆ زارۆكهكێ بێ هێز و شيان)).
[الإسراء: 57].
د فهرموودهیێدا هاتییه كو زهلامهك هاته دهڤ پێغهمبهری و داخواز ژێ كر دهستورییێ بدهته وی بچیته جیهادێ، ئینا گۆته وی:
ئانكو: ((ئهرێ ته دایك و باب ههنه؟)) گۆت: بهلێ. گۆت: ((پا ههره جیهادێ د پێخهمهت ڕازیكرنا واندا بكه)).
تیرمذی ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت.