حكم السحر والكهانة
رسالهای در بیان حکم جادوگری و رمالی علامه شيخ عبدالعزیز بن عبدالله بن باز الله او را رحمت كند بسم الله الرحمن الرحیم حکم جادوگری و رمالی و آنچه به آن مربوط است [۱] [۱] بخشهایی از این مقاله در جلد سوم کتاب مجموع فتاوا و مقالات متنوع با عنوان «حکم سحر و رمالی و آنچه به آن مربوط است» به چاپ رسیده و مقالهٔ کامل آن از سوی ادارهٔ کل امور فتوای عربستان با عنوان «رسالهای در بیان حکم جادوگری و رمالی» در مجلات یمامه و پژوهشهای اسلامی به چاپ رسیده است. شکر و سپاس خداوند بی همتارا، ودرود وسلام بر کسی که هیچ پیامبری بعد از او نیست، وبعد:
These files are generated automatically from the book's text; their layout may differ from the printed edition.
رسالهای در بیان حکم جادوگری و رمالی
علامه شيخ عبدالعزیز بن عبدالله بن باز
الله او را رحمت كند
بسم الله الرحمن الرحیم
حکم جادوگری و رمالی و آنچه به آن مربوط است [۱]
[۱] بخشهایی از این مقاله در جلد سوم کتاب مجموع فتاوا و مقالات متنوع با عنوان «حکم سحر و رمالی و آنچه به آن مربوط است» به چاپ رسیده و مقالهٔ کامل آن از سوی ادارهٔ کل امور فتوای عربستان با عنوان «رسالهای در بیان حکم جادوگری و رمالی» در مجلات یمامه و پژوهشهای اسلامی به چاپ رسیده است.
شکر و سپاس خداوند بی همتارا، ودرود وسلام بر کسی که هیچ پیامبری بعد از او نیست، وبعد:
با توجه به افزایش تعداد جادوگرانی که اخیرا ادعای طبابت و درمان بیماریها نموده، و بهوسیلهٔ سحر و جادو یا رمالی سعی در درمان بیماریها دارند، و گسترش این افراد در برخی کشورها و بهرهبرداری آنها از افراد سادهلوح و ناآگاه، بر خود لازم دانستم که برای خیرخواهی نسبت به دین خداوند و بندگانش خطرات بزرگ این کار را بر اسلام و مسلمانان روشن کنم؛ زیرا این اقدامات موجب وابستگی به غیر خداوند شده، و مخالف دستورات خداوند و پیامبر صلی الله علیه وسلم است.
با استعانت و یاری جستن از خدای تعالی میگویم: درمان بهطور کلی جایز است و مسلمان میتواند به متخصص بیماریهای داخلی، جراحی، عصبی و امثال آن مراجعه کند تا بیماریاش تشخیص داده شود و با داروهای مجاز شرعی درمان شود، زیرا این امر ضمن استفاده از اسباب عادی است و با توکل بر خداوند منافاتی ندارد. خداوند متعال بیماری را نازل نموده و درمان آنرا نیز فرستاده است، برخیها آنرا میدانند و برخی هم نمیدانند، اما خداوند شفای بیماری را در آنچه بر بندگانش حرام نموده قرار نداده است.
بنابراین جایز نیست که بیمار به رمالانی مراجعه کند که ادعای دانستن غیب دارند تا بیماری خود را از آنان جویا شود، همچنین جایز نیست گفتههای آنان را تصدیق کند، زیرا آنها از روی حدس و گمان سخن میگویند، یا اینکه از جن برای خواستههای خود کمک میگیرند. و حکم آنها اگر ادعای غیب بکنند کفر و گمراهی است. در صحیح مسلم از پیامبر صلی الله علیه وسلم نقل شده است که ایشان فرمودند: هر كسى نزد رمال فالگیرى برود و از او چيزى را بپرسد، نماز چهل روز او قبول نمى شود. و از ابوهریره رضی الله عنه از پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت است که فرمودند: «کسی که نزد کاهن بیاید و سخنان او را تصدیق کند، به آنچه بر محمد نازل شده [یعنی قرآن] کفر ورزیده است». روایت ابوداود است، و اصحاب سنن اربعه این حدیث را روایت کرده اند، و حاکم نیز آنرا با لفظ زیر صحیح دانسته است: «کسی که نزد کاهن و رمالی بیاید، و سخنان او را تصدیق کند، به آنچه بر محمد نازل شده [یعنی قرآن] کفر ورزیده است». از عِمران بن حُصَین رضی الله عنه روایت است که گفت: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «كسى كه فال بگيرد يا برايش فالگيرى كنند، يا غيبگويى كند يا برايش غيبگوى كنند، يا جادوگرى كند يا برايش جادوگرى كنند از ما نيست؛ و هر كسى نزد غيبگويى برود و سخن او را تصديق كند؛ همانا به آنچه كه بر محمد صلى الله عليه و سلم نازل شده [یعنی قرآن] كافر شده است» روایت بزار با سند خوب.
این احادیث شریف بر نهی از رفتن پیش فالگیران و رمالان و جادوگران و امثالها، و کمک خواستن از آنان، و تصدیق و باور کردن سخنانشان، و وعید نسبت به آن دلالت دارد. بنابراین، بر مسئولان امور، نهادهای نظارتی و سایر کسانی که قدرت و توان دارند، واجب است که از مراجعه به کاهنان و عرافان و کسانی که چنین کارهایی میکنند جلوگیری کنند. و باید با کسانی که در بازارها و مکانهای عمومی به چنین کارهایی مشغول هستند برخورد کنند، و شدیدترین انکار را نسبت به آنها و کسانی که نزدشان میآیند داشته باشند. نباید فریب راست گفتن آنان در برخی امور، و همچنین زیاد بودن افرادی که نزدشان میآیند را خورد، زیرا این افراد نادان هستند و درست نیست که فریب آنان را خورد؛ زیرا پیامبر صلی الله علیه وسلم از رفتن نزد آنها و کمک خواستن از این افراد و باور کردن سخنانشان منع نموده زیرا این منکر و خطر بزرگی است که عواقب وخیمی دارد و این افراد دروغگو و فاجر هستند. همچنین در این احادیث دلیل روشنی است بر کفر رمالها و جادوگران زیرا آنها ادعای دانستن غیب دارند و این خود، کفر است، زیرا آنها به مقصد و هدف خود نمیرسند مگر با خدمت کردن به جن و عبادت کردن او غیر از خداوند، و این کفر و شرک به خدای سبحان است، و کسی که ادعای غیب دانستن آنان را تصدیق و باور کند همانند آنها است، همچنین هر کسی که از کسانی که چنین کارهایی میکنند چیزی بیاموزد، پیامبر صلی الله علیه وسلم از ایشان بیزار است. مسلمان نباید به آنچه آنها به عنوان درمان مینامند، مثل استفاده از طلسمها یا ریختن سرب و امثال آنچه که به عنوان خرافات مطرح میکنند، اعتماد کند. زیرا این کارها جزو جادوگری و فریب دادن مردم است و کسی که راضی به انجام چنین کارهایی باشد، به باطل آنها کمک نموده و در کفر و فساد آنها مشارکت کرده است. همچنین هیچ مسلمانی نباید برای پرسیدن از آنها درباره اینکه پسر یا نزدیکش را به ازدواج چه کسی در بیاورد یا درباره روابط محبّت، وفاداری، دشمنی یا جدایی بین زوجین و خانوادههایشان و همانند آن به آنها مراجعه کند.
زیرا اینها از امور غیبی هستند که جز خداوند کسی از آن ها آگاه و مطلع نیست.
و سحر و جادو از کارهای حرام کفرآمیز است همانگونه که خداوند در مورد آن دو فرشته در سورهٔ البقره میگوید: {وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّىٰ يَقُولَا إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ ۖ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ ۚ وَمَا هُم بِضَارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ ۚ وَيَتَعَلَّمُونَ مَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنفَعُهُمْ ۚ وَلَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَرَاهُ مَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ ۚ وَلَبِئْسَ مَا شَرَوْا بِهِ أَنفُسَهُمْ ۚ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ }، یعنی: (و[لی آن دو فرشته] به هیچ کس چیزی نمیآموختند مگر اینکه [قبلاً از روی خیرخواهی به او] میگفتند: «ما وسیلۀ آزمایش هستیم؛ پس [با به کار بستن سحر] کافر نشو». [یهودیان] از آن دو [فرشته] چیزهایی میآموختند که [بتوانند] توسط آن میان مرد و همسرش جدایی افکنند؛ هر چند بدون اجازۀ الله نمیتوانستند به وسیلۀ آن به کسی زیان برسانند؛ و چیزی میآموختند که [فقط] به آنان زیان میرساند و [هیچ] سودی به آنان نمیبخشید؛ و قطعاً [یهودیان] میدانستند که هر کس [مشتاق و] خریدارِ آن [جادوها] باشد، در آخرت بهرهای نخواهد داشت. اگر [حقیقت را] میدانستند، [متوجه میشدند که] چه بد و زشت بود آنچه خود را به آن فروختند!) [بقره: ۱۰۲]. [البقرة: ۱۰۲]
این آیات شریفه نشان میدهند که سحر کفر است و جادوگران بین انسانها و همسرانشان جدایی میاندازند. همچنین نشان میدهند که سحر اثر خود را به خودی خود نمیگذارد، نه نفعی دارد و نه ضرری، بلکه تنها با اجازه و تقدیر الهی مؤثر است، زیرا خداوند متعال است که خیر و شر را خلق کرده است. ضرر سحر بسیار بزرگ و وضعیت این افراد که این علوم را از مشرکان به ارث بردهاند و به وسیله آنها ذهنهای ضعیف را فریب میدهند، بسیار وخیم است. پس إنا لله وإنا إليه راجعون، وحسبنا الله ونعم الوكيل. این آیهٔ کریمه همچنین نشان میدهد که کسانی که سحر میآموزند، تنها آنچه که به آنها ضرر میرساند و سودی نمیرساند میآموزند و هیچ بهرهای نزد خداوند نخواهند داشت، (یعنی هیچگونه بهرهای در آخرت نخواهند داشت) و این تهدیدی بزرگ است که نشان میدهد خسارت آنها در دنیا و آخرت بسیار شدید است و آنها خود را با کمترین بها فروختهاند. به همین دلیل خداوند متعال آنها را نکوهش نموده و فرموده است: {وَلَبِئْسَ مَا شَرَوْا بِهِ أَنفُسَهُمْ ۚ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ } (چه بد و زشت بود آنچه خود را به آن فروختند!) [۳]. و شراء در اینجا بهمعنای فروختن است. [۳] البقره: ۱۰۲.
از خداوند عافیت و سلامتی از شر جادوگران، کاهنان و سایر رمالان را میخواهیم، و از او درخواست میکنیم که مسلمانان را از شر آنها محفوظ بدارد و حکام مسلمانان را به احتیاط در برابر آنها و اجرای حکم خدا در حقشان توفیق دهد تا بندگان از ضرر و اعمال ناپاک آنها راحت شوند. او بخشنده و سخاوتمند است.
خداوند متعال از روی لطف خود به بندگان و جهت کامل کردن نعمتهایش برای آنها، آنچه آنها را از شر سحر پیش از وقوع آن حفظ میکند برایشان مقرر کرده نموده و همچنین آنچه را که بعد از وقوع سحر برای درمان بهکارشان میآید معرفی کرده است.
در ادامه، به ذکر چیزهایی که برای پیشگیری از خطر سحر قبل از وقوع آن مفید است، و همچنین روشهای درمانی آن پس از وقوع، که از لحاظ شرعی مباح است میپردازیم.
اما آنچه که برای پیشگیری از خطر سحر قبل از وقوع آن مفید است، مهمترین و مفیدترین آن این است که با ذکرهای شرعی و دعاهای معتبر و تعویذات صحیح از خود محافظت کنیم. از جملهٔ این ذکرها، خواندن آیت الکرسی پس از هر نماز واجب است، و همچنین خواندن آن در هنگام خواب، و آیت الکرسی بزرگترین آیهٔ قران است که این آیه است: {اللَّهُ لا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلا نَوْمٌ لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ وَلا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ} (الله [معبودِ راستین است؛] هیچ معبودی [بهحق] جز او نیست؛ زندۀ پاینده [و قائم به ذات] است؛ نه خوابی سبک او را فرا میگیرد و نه خوابی سنگین؛ آنچه در آسمانها و زمین است، از آنِ اوست. کیست که نزد او جز به فرمانش شفاعت کند؟ گذشته و آیندۀ آنان (بندگان) را میداند و [آنان] به چیزی از علم او احاطه [و آگاهی] نمییابند، مگر آنچه خود بخواهد. کرسیِ او آسمانها و زمین را در بر گرفته است و نگهداشتنِ آنها بر او [سنگین و] دشوار نیست و او بلندمرتبه [و] بزرگ است) [۴]. [۴] البقره: ۲۵۵.
از جملهٔ آن خواندن: سورهٔ «قل هو الله احد» [۵] است. [۵] سوره اخلاص، آیه ۱.
و و سورهٔ «قل اعوذ برب الفلق» [۶]، [۶] سورهٔ الفلق، آیهٔ: ۱.
و و سورهٔ «قل اعوذ برب الناس» [۷]، بعد از هر نماز فرض، و خواندن این سه سوره سه مرتبه در اول روز بعد از نماز صبح، و در اول شب بعد از نماز مغرب، و هنگام خواب، همچنین خواندن دو آیهٔ آخر سورهٔ البقره در اول شب که عبارتند از این فرمودههای خداوند: {ءَامَنَ ٱلرَّسُولُ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِ مِن رَّبِّهِۦ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَۚ كُلٌّ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَمَلَٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ لَا نُفَرِّقُ بَيۡنَ أَحَدٖ مِّن رُّسُلِهِۦۚ وَقَالُواْ سَمِعۡنَا وَأَطَعۡنَاۖ غُفۡرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيۡكَ ٱلۡمَصِيرُ} (رسول [الله] به آنچه از [سوی] پروردگارش بر او نازل شده ایمان آورده است و مؤمنان [نیز] همگی به الله و فرشتگان و کتابها و پیامبرانش ایمان آوردهاند؛ [و رسول و مؤمنان گفتند]: میان هیچیک از پیامبرانش فرق نمیگذاریم [و به همه شان ایمان داریم]. و گفتند: شنیدیم و اطاعت کردیم. پروردگارا، آمرزش تو را [خواهانیم] و بازگشت [تمام امور] به سوی توست) [۸] تا پایان سوره. [۸] سورهٔ البقره، آیهٔ: ۲۸۵. [۷] سورهٔ الناس، آیهٔ: ۱.
و رسول خدا صلی الله علیه وسلم در روایت صحیحی فرمودند: «هر كسى دو آيهٔ آخر سوره بقره را در شب بخواند او را کفایت می کنند». معنای این روایت - والله اعلم - این است که این دو آیه او را از هر شر و آسیبی حفظ میکند. و بسیار پناه بردن به «کلمات کامل خداوند از شر هر آنچه آفریده است» در شب و روز و هنگام ورود به هر مکانی چه در خانه، چه در بیابان، چه در هوا و چه در دریا است، چرا که رسولالله - صلی الله علیه و سلم - فرمودند: هر كسى در مكانى اتراق كرد، و گفت: «أعوذ بكلمات الله التَّامَّات من شرِّ ما خلَق«، (من به كلمات و سخنان كامل الله، از گزند مخلوقاتش پناه میبرم) تا زمانى كه او در اين مكان اتراق دارد، هيچ چيزى به او زيانى نمىرساند. همچنین از دیگر اعمالی که توصیه شده، این است که مسلمان در آغاز روز و آغاز شب سه بار بگوید: «بِسْمِ اللهِ الَّذِي لا يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ في الأرْضِ وَلا في السَّمَاءِ وَهُوَ السَّمِيعُ العَلِيمُ»: (به نام الله که با نام او چیزی در زمین و آسمان ضرر نمیرساند؛ و او شنوایِ داناست). زیرا پیامبر - صلی الله علیه وسلم - طبق روایت صحیح به گفتن آن تشویق نمودهاند، و گفتن آن سبب سلامتی از هر گزندی میشود.
این اذکار و تعویذات از بزرگترین وسایل برای پیشگیری از شر سحر و سایر شرور برای کسی است که با صدق و ایمان و اعتماد به خدا و تکیه بر او و با دل گشاده به آنچه که در آن ذکر شده، آنها را بهطور مداوم رعایت کند. این اذکار همچنین از بزرگترین سلاحها برای برطرف کردن سحر پس از وقوع آن هستند، همراه با افزایش دعا و درخواست از خداوند متعال برای رفع ضرر و برطرف کردن آسیب. از جمله دعاهای به ثبوت رسیده از پیامبر - صلی الله علیه وسلم - برای درمان سحر و غیره، که ایشان بهوسیلهٔ آن یارانش را درمان میکردند، این دعا است: «اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ أذْهِبِ البَاسَ، واشْفِ وأَنْتَ الشَّافِي، لا شِفَاءَ إلَّا شِفَاؤُكَ، شِفَاءً لا يُغَادِرُ سَقَمًا» (خدایا پروردگار مردم، درد را برطرف کن و شفا بده که خودت شفا دهندهای، هیچ شفایی جز شفای تو نیست، شفایی بده که هیچ دردی را باقی نگذارد) سه مرتبه این دعا را میخواند. از جمله دعایی که جبرئیل بر پیامبر - صلی الله علیه وسلم - خواندند: «باسْمِ اللهِ أَرْقِيكَ، مِن كُلِّ شَيءٍ يُؤْذِيكَ، مِن شَرِّ كُلِّ نَفْسٍ، أَوْ عَيْنِ حَاسِدٍ، اللَّهُ يَشْفِيكَ، باسْمِ اللهِ أَرْقِيكَ» (بنام الله ازهرچه اذیتت میکند مداوایت مینمایم، ازشر هر نفس یاچشم حسود، الله تعالی شفایت میدهد، بنام الله مداوایت میکنم) این را سه مرتبه تکرار میکند.
از دیگر روشهای درمان سحر پس از وقوع آن که برای مردی که از جماع با همسرش محروم شده مفید است این است که هفت برگ از سدر سبز را گرفته، با سنگ یا چیزی مشابه آن بهخوبی خرد کند و در ظرفی بریزد، سپس مقداری آب به آن اضافه کند تا برای غسل کافی باشد و در آن آیات زیر را بخواند: آیت الکرسی و {قل يا أيها الكافرون} [۹]، و {قل هو الله أحد} [۱۰]، {قل أعوذ برب الفلق} [۱۱]، و {قل أعوذ برب الناس} [۱۲]، و آیات سحر در سوره اعراف که عبارتند از این فرمودهٔ خداوند: ﴿وَأَوْحَيْنَا إِلَىٰ مُوسَىٰ أَنْ أَلْقِ عَصَاكَ ۖ فَإِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُونَ ﴿١١٧﴾ فَوَقَعَ الْحَقُّ وَبَطَلَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿١١٨﴾ فَغُلِبُوا هُنَالِكَ وَانقَلَبُوا صَاغِرِينَ﴾ (و [ما] به موسی وحی کردیم که: «عصایت را بینداز». ناگهان آن [عصا، به مار بزرگی تبدیل شد و] آنچه را به دروغ ساخته بودند، فرو بلعید.پس حقیقت آشكار گردید و آنچه مىكردند باطل شد.و [فرعون و فرعونیان همگی در] آنجا شکست خوردند و خوار گردیدند) [۱۳]، همچنین آیات سوره یونس، و این فرمودهٔ خداوند: {وَقَالَ فِرۡعَوۡنُ ٱئۡتُونِي بِكُلِّ سَٰحِرٍ عَلِيمٖ. فَلَمَّا جَآءَ ٱلسَّحَرَةُ قَالَ لَهُم مُّوسَىٰٓ أَلۡقُواْ مَآ أَنتُم مُّلۡقُونَ. فَلَمَّآ أَلۡقَوۡاْ قَالَ مُوسَىٰ مَا جِئۡتُم بِهِ ٱلسِّحۡرُۖ إِنَّ ٱللَّهَ سَيُبۡطِلُهُۥٓ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُصۡلِحُ عَمَلَ ٱلۡمُفۡسِدِينَ. وَيُحِقُّ ٱللَّهُ ٱلۡحَقَّ بِكَلِمَٰتِهِۦ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡمُجۡرِمُونَ} (و فرعون گفت: تمام جادوگرانِ [ماهر و] دانا را نزد من بیاورید. وقتی جادوگران آمدند، موسی به آنان گفت: آنچه [از وسایل جادو] میخواهید بیفکنید، [اکنون] بیفکنید. هنگامی که افکندند، موسی گفت: «آنچه آوردهاید، جادوست. یقیناً الله آن را باطل خواهد کرد. بیتردید، الله کارِ مفسدان را اصلاح نمیکند. و الله با سخنان خویش حق را [ثابت و] پایدار میکند؛ هر چند که مجرمان نپسندند) [۱۴]، و آیات سوره طه: (قَالُواْ يَٰمُوسَىٰٓ إِمَّآ أَن تُلۡقِيَ وَإِمَّآ أَن نَّكُونَ أَوَّلَ مَنۡ أَلۡقَىٰ. قَالَ بَلۡ أَلۡقُواْۖ فَإِذَا حِبَالُهُمۡ وَعِصِيُّهُمۡ يُخَيَّلُ إِلَيۡهِ مِن سِحۡرِهِمۡ أَنَّهَا تَسۡعَىٰ. فَأَوۡجَسَ فِي نَفۡسِهِۦ خِيفَةٗ مُّوسَىٰ. قُلۡنَا لَا تَخَفۡ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡأَعۡلَىٰ. وَأَلۡقِ مَا فِي يَمِينِكَ تَلۡقَفۡ مَا صَنَعُوٓاْۖ إِنَّمَا صَنَعُواْ كَيۡدُ سَٰحِرٖۖ وَلَا يُفۡلِحُ ٱلسَّاحِرُ حَيۡثُ أَتَىٰ)[ ([جادوگران] گفتند: اى موسى، آیا تو [آنچه را با خود داری] مىافكنى یا [ما] نخستین كسی باشیم كه مىافکنَد؟ [موسی] گفت: «[نه،] بلکه، شما بیفکنید». ناگاه ریسمانها و چوبدستیهای آنان از جادویشان چنان به نظرش رسید كه گویی به شتاب مىخزند. پس موسى در دلش ترسی احساس كرد. گفتیم: نترس [که] تو قطعاً [پیروز و] برتری. و آنچه را که در دست راست خود داری بیفکن تا [تمام] آنچه را که ساختهاند ببلعد. بیتردید، آنچه آنان ساختهاند، فقط نیرنگِ جادوگر است و جادوگر هر جا که باشد [و هر چه کند]، پیروز نمیگردد) [۱۵]. [۹] سوره کافرون، آیه ۱. [۱۰] سوره اخلاص، آیه ۱. [۱۱] سورهٔ الفلق، آیهٔ: ۱. [۱۲] سورهٔ الناس، آیهٔ: ۱. [۱۳] سوره الاعراف، آیات ۱۱۷-۱۱۹. [۱۴] سوره یونس، آیات ۷۹-۸۲. [۱۵] سوره طه، آیات ۶۵-۶۹.
بعد از خواندن این آیات در آب، باید سه بار از آن بنوشد و بقیه آب را برای غسل استفاده کند و بدین ترتیب، بهخواست خدا بیماری برطرف خواهد شد. اگر نیاز به استفاده از آن دو بار یا بیشتر باشد، مشکلی نیست تا زمانی که بیماری از بین برود.
اما درمان سحر با روشهایی که جادوگران انجام میدهند که همان نزدیک شدن به جنها به وسیلهٔ قربانی کردن یا دیگر اعمال قربانی است، جایز نیست؛ زیرا این کار از اعمال شیطان است و حتی از شرک بزرگ به شمار میآید. بنابراین باید از آن اجتناب کرد، همچنین پرسیدن از درمان آن از کاهنان، رمالان و جادوگران و مراجعه کردن به آنها و عمل کردن به نسخههایی که میگویند جایز نیست، زیرا آنها به خدا ایمان ندارند و دروغگو و فاسق هستند که علم غیب را ادعا میکنند و مردم را فریب میدهند. پیامبر صلی الله علیه وسلم از رجوع به آنها، پرسیدن از آنها و تصدیق گفتههایشان نهی کردهاند، همانطور که در ابتدای این رساله توضیح داده شد. همچنین در روایت صحیح از پیامبر صلیاللهعلیهوسلم نقل شده است که از او درباره «نشرة» (باطل کردن طلسم با طلسم ) پرسیدند و ایشان فرمودند: «این از اعمال شیطان است» روایت امام احمد و ابوداوود با سند صحیح. «نشرة» به معنای باطل کردن طلسم از شخص طلسم شده است، و منظور پیامبر - صلی الله علیه وسلم - از این سخن، «نشرة»ای است که اهل جاهلیت انجام میدادند، یعنی درخواست از جادوگر برای باطل کردن طلسم یا باطل کردن آن با طلسم دیگری از جادوگر دیگر.
اما باطل کردن طلسم با استفاده از رقیه و تعویذات شرعی و داروهای مجاز، اشکالی ندارد، همانطور که پیشتر گفته شد. همانطور که علامه ابن قیم، و شیخ عبد الرحمن بن حسن در کتاب فتح المجید رحمهما الله و دیگر علما به آن تصریح کردهاند.
از خداوند متعال میخواهیم که مسلمانان را از هر بدی محفوظ بدارد، دینشان را حفظ کند، آنها را در درک آن آگاه کند و از هر آنچه که مخالف شرع است، عافیت و سلامتی دهد. وصلى الله وسلم على عبده ورسوله محمد وعلى آله وصحبه.
طلسم شدن مرد توسط همسرش [۱۶]
[۱۶] این پاسخ از سوی دفتر ایشان به تاریخ ۹/ ۱۱/ ۱۳۸۷ هجری قمری منتشر شده است.
نامهٔ شما به تاریخ (نامشخص) به دستم رسید. خداوند شما را به هدایت خود توفیق دهد. در این نامه، شما دربارهٔ موضوعی که برایتان پیش آمده است، به ویژه زمانی که قصد داشتید با همسر جدید خود نزدیکی کنید و از رفتن به نزد شیخی که از او فتوی گرفتهاید، و همچنین کاری که همسر قبلی شما انجام داده که مانع نزدیکی شما با همسر جدیدتان شده است، سوال کردهاید. «هر کسی آیهالکرسی را در شب بخواند، خداوند او را حفظ میکند و شیطان تا صبح به او نزدیک نمیشود». و رسول الله صلی الله علیه وسلم در حدیث صحیحی فرمودند:
جواب: اگر همسر قبلی شما به این کار اعتراف کرده یا با شهادت و گواهی معتبر ثابت شده که این کار را انجام داده، او مرتکب گناه بزرگی بلکه مرتکب کفر و گمراهی شده است؛ زیرا این عمل، سحر و طلسمی است که حرام بوده، و شخص ساحر کافر است، همانگونه که خداوند میفرماید: {وَاتَّبَعُوا مَا تَتْلُو الشَّيَاطِينُ عَلَىٰ مُلْكِ سُلَيْمَانَ ۖ وَمَا كَفَرَ سُلَيْمَانُ وَلَٰكِنَّ الشَّيَاطِينَ كَفَرُوا يُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَمَا أُنزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَمَارُوتَ ۚ وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّىٰ يَقُولَا إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ ۖ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ ۚ وَمَا هُم بِضَارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ ۚ وَيَتَعَلَّمُونَ مَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنفَعُهُمْ ۚ وَلَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَرَاهُ مَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ ۚ وَلَبِئْسَ مَا شَرَوْا بِهِ أَنفُسَهُمْ ۚ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ } (و [یهود] از آنچه شیاطین در [عهدِ] فرمانروایی سلیمان [از علم سحر بر ساحران] میخواندند پیروی کردند [و مدعی شدند که سلیمان پادشاهی خویش را با سحر استوار کرده است]؛ و [حال آنکه] سلیمان [هرگز دست به سحر نیالود] و کافر نشد؛ ولی شیاطین [که] کفر ورزیدند، به مردم سحر میآموختند؛ و [نیز] از آنچه بر دو فرشته «هاروت» و «ماروت» در بابِل نازل شده بود [پیروی کردند]؛ و[لی آن دو فرشته] به هیچ کس چیزی نمیآموختند مگر اینکه [قبلاً از روی خیرخواهی به او] میگفتند: «ما وسیلۀ آزمایش هستیم؛ پس [با به کار بستن سحر] کافر نشو». آنان [= یهود] از آن دو [فرشته] چیزهایی میآموختند که [بتوانند] توسط آن میان مرد و همسرش جدایی افکنند؛ حال آنکه بدون اجازۀ الله نمیتوانستند به وسیلۀ آن به کسی زیانی برسانند؛ و چیزی میآموختند که [فقط] به آنان زیان میرساند و سودی نمیداد؛ و قطعاً میدانستند که هر کس [مشتاق و] خریدارِ آن [جادوها] باشد، در آخرت بهرهای نخواهد داشت. اگر [حقیقت را] میدانستند، [متوجه میشدند که] چه بد و زشت بود آنچه خود را به آن فروختند!) [۱۷]، این آیهٔ شریفه دلالت دارد بر اینکه سحر و جادوگری کفر است و اینکه ساحر کافر است و جادوگران چیزی یاد میگیرند که برای آنها ضرر دارد و سودی ندارد، و یکی از مقاصد آنها ایجاد اختلاف بین زن و شوهر است. همچنین، در آخرت هیچ بهرهای از رحمت خداوند برای آنها نخواهد بود یعنی هیچ سهمی در نجات ندارند و در حدیث صحیح از رسول خدا صلی الله علیه وسلم روایت است که فرمودند: از هفت گناه هلاککننده اجتناب کنید، صحابه پرسیدند: ای پیامبر، آنها کدامند؟ فرمود: «شرک به خدا، سحر، کشتن نفسی که خداوند حرام کرده مگر به حق، خوردن ربا، خوردن مال یتیم، فرار در روز جنگ، و تهمت زدن به زنان پاکدامن ناآگاه و مؤمن». [۱۷] سورهٔ البقره، آیهٔ: ۱۰۲.
اما در مورد شیخی که به شما دارو داده، ظاهراً او هم ساحر است مانند آن زن، زیرا جز جادوگران هیچکس نمیتواند از کارهای سحر و جادو آگاه باشد. او نیز از رمالان و جادوگرانی است که در ادعای دانستن غیب در بسیاری از امور معروف هستند. بر مسلمان واجب است که از آنها بر حذر باشد و ادعای غیب دانستن آنها را باور نکند، بهدلیل فرمودهٔ پیامبر صلی الله علیه وسلم: «هر كسى نزد رمال فالگیرى برود و از او چيزى را بپرسد و او را تصديق كند، نماز چهل روز او قبول نمى شود».
روایت مسلم در صحیح، و پیامبر - صلی الله علیه وسلم - همچنین فرمودهاند: «کسی که نزد پیشگو یا رمالی بیاید و سخنان او را تصدیق کند به آنچه بر محمد نازل شده کفر ورزیده است».
یکی دیگر از روشهای درمان سحر - که از مؤثرترین درمانهاست - تلاش برای یافتن مکانی است که طلسم قرار داده شده در زمین، کوه یا هر جای دیگری است، که اگر مکان آن پیدا شد و طلسم از بین برده شود، سحر باطل میشود. بنابراین، بر شما واجب است که از این عمل توبه کرده و از آنچه که انجام دادهاید پشیمان شوید و مسئولین قضائی و هیئتهای دینی را از این شیخ و همسر اولتان مطلع سازید تا اقدامات لازم را علیه آنها انجام دهند. اگر در آینده با چنین مشکلی مواجه شدید، از علمای دین کمک بگیرید تا شما را به روش صحیح و مشروع درمان راهنمایی کنند. خداوند به ما و شما آگاهی در دین و پایداری بر آن و سلامتی از هر چه مخالف آن است عنایت کند، او بخشنده و سخاوتمند است.
اینها برخی از روشهای پیشگیری و درمان سحر بود که بیان شد و خداوند صاحب توفیق است. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته.
حکم افراد جادوگر و حقهباز [۱۸]
[۱۸] این پرسشها در برنامهٔ «نور علی الدرب» مطرح شده است.
سؤال: برادر ، ص. ع. ب. از ریاض در سوالی میگوید: در برخی مناطق یمن افرادی به نام «الساده» وجود دارند که کارهایی مخالف دین مانند حقهبازی و جادوگری انجام میدهند. آنها ادعا میکنند که میتوانند بیماریهای صعبالعلاج را شفا دهند و برای اثبات ادعای خود، بدنشان را با خنجر میزنند یا زبانشان را قطع میکنند و سپس آن را بدون هیچ آسیبی باز میگردانند. برخی از این افراد نماز میخوانند و برخی نمیخوانند. و ازدواج با طوایف دیگر را برای خود حلال دانسته و به کسی خارج از طایفهٔ خودشان اجازه نمیدهند با دخترانشان ازدواج کنند، و هنگام دعا برای بیماران میگویند: «یا الله یا فلان» که منظور یکی از اجدادشان است.
در گذشته، مردم آنها را بزرگ میداشتند و به عنوان افرادی فوقالعاده و نزدیک به خدا میپنداشتند و حتی آنها را «مردان خدا» مینامیدند. اما اکنون مردم در مورد آنها دو گروه شدهاند: گروهی از جوانان و برخی از تحصیل کردگان مخالف آنها هستند و گروهی دیگر که شامل افراد مسن و بیسواد هستند، هنوز به آنها اعتقاد دارند. خواهشمندیم نظر خود را در این باره بیان فرمایید.
پاسخ: این افراد و امثال آنها از جمله صوفیانی هستند که کارهای ناشایستی دارند و رفتارهای باطلی انجام میدهند. آنها همچنین از دستهٔ پیشگویانی هستند که پیامبر صلی الله علیه وسلم دربارهٔ آنها فرمود: «هر كسى نزد فالگیرى برود و از او چيزى را بپرسد، نماز چهل روز او قبول نمى شود». اینها به ادعای علم غیب، خدمت به جن، عبادت آنها، و فریب دادن مردم از طریق انواع سحر مشغولند که خداوند در داستان موسی و هارون آنرا بیان کرده است. {قَالَ أَلْقُوا فَلَمَّا أَلْقَوْا سَحَرُوا أَعْيُنَ النَّاسِ وَاسْتَرْهَبُوهُمْ وَجَاءُوا بِسِحْرٍ عَظِيمٍ} ([موسی] گفت: «شما بیفکنید». هنگامی که [ابزارشان را] افکندند، چشمان مردم را افسون کردند و آنان را سخت ترساندند و جادویی بزرگ [پدید] آوردند) [۱۹]، لذا بر اساس این حدیث شریف رفتن پیش آنها و کمک خواستن از آنها جایز نیست، همچنین بهدلیل این فرمودهٔ پیامبر صلی الله علیه وسلم: «کسی که نزد کاهن بیاید و سخنان او را تصدیق کند به آنچه بر محمد نازل شده کفر ورزیده است». و در لفظ دیگر: «کسی که نزد پیشگو یا رمالی بیاید و سخنان او را تصدیق کند به آنچه بر محمد نازل شده کفر ورزیده است». [۱۹] سورهٔ الاعراف، آیهٔ: ۱۱۶.
از عبدالعزیز بن عبدالله بن باز به برادر محترم... السلام علیکم و رحمة الله و برکاته، اما بعد: اما در مورد حاجت خواهی و به فریاد خواهی غیر خداوند، یا ادعای این که پدربزرگان و گذشتگان آنها در جهان دخل و تصرف دارند، یا بیماران را شفا میدهند یا حتی پس از مرگ یا غیبتشان دعاهای مردم را پاسخ میدهند، همهٔ اینها از کفر و شرک بزرگ است. باید رفتار آنها را رد کرد و نزد آنها نرفت و از آنها چیزی نخواست و سخنانشان را باور نکرد، زیرا آنها با این کردارشان رفتار جادوگران و رمالان و رفتار مشرکان که غیر خدا را میپرستند همانند جنها و مردگان و کسانی که به آنها منسوب بوده و گمان میکنند آنها که پدران و گذشتکانشان هستند و بر آنها ولایت دارند و دارای کرامت هستند، جمع کردهاند. همهٔ این کارها از دغلکاری و حقهبازی و رفتارهای ناپسند جادوگران و رمالان است که در شریعت رد شده است.
در مورد اعمالی چون زدن خنجر به خود یا قطع زبان، اینها همه برای فریب مردم و جزو انواع سحر حرامی است که از نظر قرآن و سنت منع شده است. نباید عقل سالم فریب این اعمال را بخورد، و این از جنس چیزی است که خداوند در مورد ساحران فرعون میگوید: {يُخَيَّلُ إِلَيْهِ مِن سِحْرِهِمْ أَنَّهَا تَسْعَىٰ } (از جادویشان چنان به نظرش رسید كه گویی به شتاب مىخزند) [۲۰]، این افراد بین جادوگری، حقهبازی، رمالی و پیشگویی و بین شرک بزرگ و یاری جستن از خداوند و به فریاد خواهی غیر خداوند و بین ادعای علم غیب و دخل و تصرف در هستی را جمع کردهاند، و اینها از انواع شرک بزرگ و کفر آشکار و حقهبازیای است که خداوند آنرا حرام نموده و از ادعای علم غیبی است که جز خداوند از آن آگاه نیست، همانطور که خداوند میفرماید: (قُل لَّا يَعْلَمُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ الْغَيْبَ إِلَّا اللَّهُ) (بگو: کسانی که در آسمانها و زمین هستند از غیب آگاه نیستند، مگر الله) [۲۱]، بر همهٔ مسلمانانی که از حال این افراد آگاه هستند لازم است که این اقدامات را مردود دانسته و زشتی رفتارشان را بیان کنند و به مردم بگویند که این اقدامات مردود است، و اگر در کشورهای اسلامی هستند گزارش آنها را به مسئولان امر بدهند تا آنها را طبق شریعت مجازات نموده و با کم کردن شرشان مسلمانان را از رفتار باطل و حیلهگرانهٔ آنها نجات دهند. [۲۱] سورهٔ النمل، آیهٔ: ۶۵. [۲۰] سورهٔ طه، آیه: ۶۶.
والله ولی التوفیق.
درمان نزد پزشکی که جن را بهکار میگیرد [۴۰]
[۴۰] «مجموعه فتاوا و مقالات متنوع» ابن باز (۵/ ۴۱۸-۴۲۰)
سؤال: گروهی از مردم هستند که به گفتهٔ خودشان خود را با طب سنتی درمان میکنند، وقتی نزد یکی از آنها رفتم به من گفت: اسم خود و اسم مادرت را برایم بنویس و فردا نزد ما مراجعه کن، و وقتی شخصی نزد آنها برود میگویند: تو این بیماری و آن بیماری داری، و درمان تو این و آن است... یکی از آنها میگوید: از قرآن برای درمان استفاده میکند، نظر شما در مورد این افراد چیست؟ و حکم رفتن نزد آنها چیست؟ س.ع.غ. از حائل.
پاسخ: کسی که در درمان چنین میکند روشن است که از جن کمک میگیرد و ادعای علم غیب دارد، و رفتن نزد او برای درمان و علاج خواستن از وی درست نیست بهدلیل این فرمودهٔ پیامبر صلی الله علیه وسلم در مورد این افراد: «هر كسى نزد فالگیرى برود و از او چيزى را بپرسد، نماز چهل روز او قبول نمى شود». به روایت مسلم در صحیح.
و از پیامبر صلی الله علیه وسلم احادیث متعددی در مورد نهی از رفتن نزد رمالان و پیشگویان و جادوگران و کمکخواستن از آنها و تصدیق و باور کردن سخنانشان وارد شده است، ایشان میفرمایند: «کسی که نزد کاهن بیاید و سخنان او را تصدیق کند به آنچه بر محمد نازل شده کفر ورزیده است». هر کسی که ادعای علم غیب کند، با استفاده از سنگریزه، استخوان، کشیدن خطوط در زمین، یا پرسیدن نام بیمار و نام مادرش یا نام بستگانش، همه اینها نشان میدهد که او از پیشگویان و رمالانی است که پیامبر صلی الله علیه وسلم از کمکخواستن از آنها و تصدیق سخنانشان نهی کردهاند.
لذا باید از آنان و کمک خواستن از آنها و درمان نزدشان برحذر بود حتی اگر بپندارند که با قرآن درمان میکنند، زیرا عادت اهل باطل فریب دادن و حقهبازی است، بنابراین جایز نیست که سخنان آنان را باور کرد و کسی که در مورد آنان اطلاعاتی یافت باید به مسئولان امر و قاضیان و حکام و مراکز مبارزه با این افراد در هر شهری که هست گزارش دهد تا حکم خداوند را در مورد آنان جاری نموده تا اینکه مسلمانان از شر و فساد و چپاول شدن اموالشان در امان بمانند.
والله المستعان ولا حول ولا قوة إلا الله.
درمان شرعی سحر و جادو [۲۲]
[۲۲] از برنامهٔ نور علی الدرب، نوار: .۵۳
سؤال: از یکی از علما شنیدم که میگفت اگر کسی فکر میکند جادو شده باید هفت برگ سدر بگیرد و آنرا در ظرف آب قرار دهد و سورههای: معوذات (اخلاص و فلق و ناس) و آیت الکرسی و سورهٔ: {قل يا أيها الكافرون} و این سخن الله تعالی که: {وَمَا أُنزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَمَارُوتَ} [۲۳]، و سورهٔ فاتحه را بخواند، این تا چه اندازه صحت دارد؟ و کسی که فکر میکند جادو شده باید چهکار کند؟ لطفا ما را راهنمایی بفرمایید. [۲۳] سورهٔ البقره، آیهٔ:۱۰۲.
جواب: شکی نیست که سحر وجود دارد، البته برخی از آن خیالپردازی و شعبده بازی است، و سحر واقع میشود و به اذن و ارادهٔ خداوند تأثیر میگذارد همانطور که خداوند در مورد جادوگران میگوید: {وَاتَّبَعُوا مَا تَتْلُو الشَّيَاطِينُ عَلَىٰ مُلْكِ سُلَيْمَانَ ۖ وَمَا كَفَرَ سُلَيْمَانُ وَلَٰكِنَّ الشَّيَاطِينَ كَفَرُوا يُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَمَا أُنزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَمَارُوتَ ۚ وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ} (و [یهود] از آنچه شیاطین در [عهدِ] فرمانروایی سلیمان [از علم سحر بر مردم] میخواندند پیروی کردند [و مدعی شدند که سلیمان پادشاهی خویش را با سحر استوار کرده است]؛ و [حال آنکه] سلیمان [هرگز دست به سحر نیالود و] کافر نشد؛ ولی شیاطین [که] کفر ورزیدند، به مردم سحر میآموختند؛ و [نیز] از آنچه بر دو فرشته «هاروت» و «ماروت» در بابِل نازل شده بود [پیروی کردند]؛ و[لی آن دو فرشته] به هیچ کس چیزی نمیآموختند...) یعنی: آن دو فرشته. {حَتَّىٰ يَقُولَا إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ ۖ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ ۚ وَمَا هُم بِضَارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ ۚ} (مگر اینکه [قبلاً از روی خیرخواهی به او] میگفتند: «ما وسیلۀ آزمایش هستیم؛ پس [با به کار بستن سحر] کافر نشو». [یهودیان] از آن دو [فرشته] چیزهایی میآموختند که [بتوانند] توسط آن میان مرد و همسرش جدایی افکنند؛ هر چند بدون اجازۀ الله نمیتوانستند به وسیلۀ آن به کسی زیان برسانند) [۲۴]. سحر اثر دارد اما با اذن و ارادهٔ کَونی و قدری خداوند، زیرا هیچ چیزی در این جهان وجود ندارد مگر با قضا و قدر الهی، اما این سحر علاج و درمان دارد، و بر پیامبر صلی الله علیه وسلم هم واقع شد اما خداوند او را رهانیده و وی را از شر آن نجات داد. آنچه جادوگر و ساحر مخفی کرده بود را پیدا نموده و آنرا از بین بردند و خداوند بهاین وسیله پیامبرش را از آن شفا داد. بنابراین، اگر آثار سحر به شکل گرهزدن نخها یا به هم پیچیدن میخها و مانند آن دیده شود، باید اینها از بین بروند. چون سحرگران معمولاً با نفسزنی بر روی مواد یا ضربه زدن بر آنها اهداف پلید خود را دنبال میکنند. این کار جادوگران ممکن است با اذن و ارادهٔ خداوند اثر بگذارد و یا اینکه باطل شود، و خداوند سبحان بر هر کاری قادر و توانا است. و گاهی اوقات سحر و جادو را با قرائت قرآن درمان میکنند، چه خواندن خود شخص جادو شده باشد در صورتی که عقل سالمی داشته باشد، و چه خواندن کسی دیگر بر او دمیدن بر سینه یا هر عضوی از بدن او، و این آیات را میخواند: سورهٔ فاتحه، آیت الکرسی، قل هو الله احد، معوذین (سورهای الناس و الفلق)، آیات معروف سحر که در سورههای اعراف، یونس و طه آمده است، اما در سورهٔ اعراف این فرمودهٔ خداوند است: {وَأَوْحَيْنَا إِلَىٰ مُوسَىٰ أَنْ أَلْقِ عَصَاكَ ۖ فَإِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُونَ ﴿١١٧﴾ فَوَقَعَ الْحَقُّ وَبَطَلَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿١١٨﴾ فَغُلِبُوا هُنَالِكَ وَانقَلَبُوا صَاغِرِينَ} (و [ما] به موسی وحی کردیم که: «عصایت را بینداز». ناگهان آن [عصا، به مار بزرگی تبدیل شد و] آنچه را به دروغ ساخته بودند، فرو بلعید.پس حقیقت آشكار گردید و آنچه مىكردند باطل شد.و [فرعون و فرعونیان همگی در] آنجا شکست خوردند و خوار گردیدند) [۲۵]، و از سورهٔ یونس این فرمودهٔ خداوند: {وَقَالَ فِرۡعَوۡنُ ٱئۡتُونِي بِكُلِّ سَٰحِرٍ عَلِيمٖ. فَلَمَّا جَآءَ ٱلسَّحَرَةُ قَالَ لَهُم مُّوسَىٰٓ أَلۡقُواْ مَآ أَنتُم مُّلۡقُونَ. فَلَمَّآ أَلۡقَوۡاْ قَالَ مُوسَىٰ مَا جِئۡتُم بِهِ ٱلسِّحۡرُۖ إِنَّ ٱللَّهَ سَيُبۡطِلُهُۥٓ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُصۡلِحُ عَمَلَ ٱلۡمُفۡسِدِينَ. وَيُحِقُّ ٱللَّهُ ٱلۡحَقَّ بِكَلِمَٰتِهِۦ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡمُجۡرِمُونَ} (و فرعون گفت: تمام جادوگرانِ [ماهر و] دانا را نزد من بیاورید. وقتی جادوگران آمدند، موسی به آنان گفت: آنچه [از وسایل جادو] میخواهید بیفکنید، [اکنون] بیفکنید. هنگامی که افکندند، موسی گفت: «آنچه آوردهاید، جادوست. یقیناً الله آن را باطل خواهد کرد. بیتردید، الله کارِ مفسدان را اصلاح نمیکند. و الله با سخنان خویش حق را [ثابت و] پایدار میکند؛ هر چند که مجرمان نپسندند) [۲۶]، و از سورهٔ طه این فرمودهٔ خداوند: {قَالُواْ يَٰمُوسَىٰٓ إِمَّآ أَن تُلۡقِيَ وَإِمَّآ أَن نَّكُونَ أَوَّلَ مَنۡ أَلۡقَىٰ. قَالَ بَلۡ أَلۡقُواْۖ فَإِذَا حِبَالُهُمۡ وَعِصِيُّهُمۡ يُخَيَّلُ إِلَيۡهِ مِن سِحۡرِهِمۡ أَنَّهَا تَسۡعَىٰ. فَأَوۡجَسَ فِي نَفۡسِهِۦ خِيفَةٗ مُّوسَىٰ. قُلۡنَا لَا تَخَفۡ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡأَعۡلَىٰ. وَأَلۡقِ مَا فِي يَمِينِكَ تَلۡقَفۡ مَا صَنَعُوٓاْۖ إِنَّمَا صَنَعُواْ كَيۡدُ سَٰحِرٖۖ وَلَا يُفۡلِحُ ٱلسَّاحِرُ حَيۡثُ أَتَىٰ} ([جادوگران] گفتند: اى موسى، آیا تو [آنچه را با خود داری] مىافكنى یا [ما] نخستین كسی باشیم كه مىافکنَد؟ [موسی] گفت: «[نه،] بلکه، شما بیفکنید». ناگاه ریسمانها و چوبدستیهای آنان از جادویشان چنان به نظرش رسید كه گویی به شتاب مىخزند. پس موسى در دلش ترسی احساس كرد. گفتیم: «نترس [که] تو قطعاً [پیروز و] برتری. و آنچه را که در دست راست خود داری بیفکن تا [تمام] آنچه را که ساختهاند ببلعد. بیتردید، آنچه آنان ساختهاند، فقط نیرنگِ جادوگر است و جادوگر هر جا که باشد [و هر چه کند]، پیروز نمیگردد) [۲۷]. و این سورهها را میخواند: {قل يا أيها الكافرون} تا پایان آن، و سورهٔ: {قل هو الله أحد} و {قل أعوذ برب الفلق}، و {قل أعوذ برب الناس}، بهتر است که سورهٔ {قل هو الله احد} و معوذتین (سورههای الفلق والناس) را سهمرتبه تکرار نموده، سپس دعای شفا کند: «اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ أذْهِبِ البَاسَ، واشْفِ وأَنْتَ الشَّافِي، لا شِفَاءَ إلَّا شِفَاؤُكَ، شِفَاءً لا يُغَادِرُ سَقَمًا» (خدایا پروردگار مردم، درد را برطرف کن و شفا بده که خودت شفا دهندهای، هیچ شفایی جز شفای تو نیست، شفایی [بده] که هیچ دردی را باقی نگذارد) و اين ذکر را سه مرتبه تکرار میکند. همچنین او را با این ذکر رقیه میکند: «باسْمِ اللهِ أَرْقِيكَ، مِن كُلِّ شَيءٍ يُؤْذِيكَ، مِن شَرِّ كُلِّ نَفْسٍ، أَوْ عَيْنِ حَاسِدٍ، اللَّهُ يَشْفِيكَ، باسْمِ اللهِ أَرْقِيكَ» (بنام الله ازهرچه اذیتت میکند مداوایت مینمایم، از شر هر نفس یا چشم حسود، الله تعالی شفایت میدهد، بنام الله مداوایت میکنم) این ذکر را سهمرتبه تکرار نموده و برای وی دعای شفا و عافیت و سلامتی میکند. اگر در رقیهٔ شرعی یا همان خواندن خود بگوید: «أعيذُك بكَلِمَاتِ اللهِ التَّامَّاتِ مِن شَرِّ ما خَلَقَ» یعنی: (تو را پناه میدهم به کلمات کامل خداوند از شر هر آنچه آفریده است) و سه مرتبه آنرا تکرار کند خوب است. [۲۷] سورهٔ طه، آیات ۶۵-۶۹. [۲۶] سورهٔ یونس، آیات ۷۹-۸۲. [۲۵] سورهٔ الاعراف، آیات ۱۱۷-۱۱۹. [۲۴] سورهٔ البقره، آیهٔ:۱۰۲.
همهٔ اینها از درمانهای مفید است، و اگر این رقیه و دعاها را بر آب بخوانند تا شخص جادو شده از آن بنوشد و از باقیماندهٔ آن غسل بزند، بهاذن و ارادهٔ الهی از اسباب شفا و سلامتی است و اگر هفت برگ سدر سبز را پس از کوبیدن و پودر کردن در آب بریزد نیز از اسباب شفا و بهبودی است. که تجربههای زیادی در این زمینه وجود دارد، و ما آنرا برای بسیاری از مردم انجام دادیم و خداوند آنرا برایشان مفید گرداند، این درمان برای جادو شدهها مفید است، همچنین برای کسی که بر اثر جادو قدرت همخوابی با همسرش از او گرفته شده، زیرا برخی از انسانها به وسیلهٔ سحر و جادو قدرت همخوابی با همسرشان را از دست داده و نمیتوانند آمیزش جنسی کنند، اگر از این درمان استفاده کند به اذن و ارادهٔ الهی برایش مفید خواهد بود، چه خود بر خود بخواند یا اینکه دیگری آنرا بر آب بخواند و شخص از آن نوشیده و با باقیماندهٔ آن غسل کند، همهٔ اینها برای انسانی که جادو شده و توان همخوابی با همسرش را ندارد مفید است. اینها سبب هستند و خداوند سبحان به تنهایی شفا دهنده است و او بر هر کاری قادر است، و درد و درمان به دست اوست و هر چیزی به قضا و قدر او اتفاق میافتد. و رسول خدا صلی الله علیه وسلم در روایت صحیحی فرمودند: «الله دردی نازل نکرده مگر آنکه برایش شفایی نازل کرده است، هرآنکه دانست، دانست و هر آنکه ندانست، ندانست» .
این فضل خداوند سبحان است و او توفیق دهنده و هدایت کننده به راه راست است.
روشن ساختن حق در رابطه با ورود جن به بدن انسان و پاسخ به کسی که آنرا انکار کند [۲۸]
این پاسخ در تاریخ ۳/ ۱۱/ ۱۴۰۸ هجری قمری برای شیخ علی طنطاوی فرستاده شده است.
الحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله وعلى آله وأصحابه ومن اهتدى بهداه.
اما بعد... برخی از روزنامههای محلی و غیره در ماه شعبان سال کنونی یعنی سال ۱۴۰۷ هـ، گزارشهایی کوتاه و مفصل در مورد مسلمان شدن برخی از جنها - که وارد جسم تعدادی از خواهران مسلمان شده بودند - نزد من خبر دادند پس از اینکه نزد برادرمان عبدالله بن مشرف العمری که در ریاض اقامت دارد اسلام خود را اعلام کردند، درست پس از اینکه برادرمان که نامش را بردیم آیات قرآن را بر خواهری که جن زده بود خواند و خدا را به یاد آن جن آورد و وی را نصیحت کرد و به او گفت که ستم حرام و گناه کبیره است، و وقتی آن جن گفت که کافر و بودایی است او را به اسلام دعوت داد و از وی خواست که از جسم آن خواهر خارج شود، و آن جن هم دعوت اسلام را پذیرفت و نزد عبدالله مسلمان شد. سپس عبدالله و خانوادهٔ آن زن خواستند که زن را نزد من بیاورند تا داستان مسلمان شدن آن جن را بشنوم، آنها نزد من آمده و از جن در مورد اسباب وارد شدن به جسم آن زن پرسیدم، و اسبابی را ذکر کرد و از زبان آن زن سخن میگفت در حالیکه تُن صدا، صدای مرد بود نه زن، او در صندلی کنار من نشسته بود و برادرش و خواهرش و عبدالله بن مشرف و برخی از مشایخ نیز آنجا حضور داشتند و صدای جن را میشنیدند. آن جن در آنجا اسلام خود را اعلام کرد و گفت که هندی و بودایی است، او را نصیحت نموده و به رعایت تقوای الهی سفارش کردم و از او خواستم که از جسم این زن خارج شود و از ستم کردن در حق او دوری کند، و اینگونه پاسخ مرا داد: من برای پذیرش دین اسلام قانع شدهام، و از او خواستم که قوم خود را به اسلام دعوت کند پس از اینکه خداوند او را هدایت کرد، وعدههای خوبی داد و سپس از جسم آن زن خارج شد و آخرین سخنی که گفت این بود: السلام علیکم. سپس آن زن با زبان معمولی خودش سخن گفت و پس از آن وضعیت دشوار، احساس سلامتی و راحتی کرد. سپس بعد از یک ماه یا بیشتر همراه با دو برادرش و داییاش نزد من آمده و گفتند که حالش خوب است و دیگر جن سراغش نیامده الحمدلله. از او در مورد احساساتش در زمانی که جن زده شده بود پرسیدم، و گفت که افکار بسیار بد مخالف شریعت به ذهنم خطور میکرده و احساس میکردم که به دیانت بودایی و مطالعهٔ کتابهایی در مورد این دین علاقهدارم. سپس بعد از اینکه خداوند او حفظ کرد این افکار از ذهن او رخت بربست، و به حالت اول خود برگشت بهدور از این اندیشههای منحرف.
پس از این واقعه، به من اطلاع داده شد که شیخ علی طنطاوی این موضوع را انکار کرده و آن را نوعی فریب و دروغ دانسته است. او گفته است که ممکن است این سخنان ضبط شده همراه زن بوده باشد و آن زن این سخنان را نگفته باشد. من نواری که سخنان شیخ علی در این مورد ضبط شده بود را خواستم و متوجه شدم که این سخنان را گفته است، و بسیار تعجب کردم از اینکه این سخنان را گفته باشد و بپندارد که آن زن همراه خود نوار ضبط داشته است با اینکه من از آن جن سؤالات متعددی پرسیدم و او هم به آن پاسخ میداد، این از زشتترین اشتباهات و نوعی پذیرش باطل است، ایشان همچنین در سخنان خود گفته بود اسلام آوردن جن توسط انسان با این فرمودهٔ خداوند در داستان سلیمان مخالف است: {وَهَبْ لِي مُلْكًا لَّا يَنبَغِي لِأَحَدٍ مِّن بَعْدِي} (و ملکی به من ارزانى دار كه پس از من برای کسی نباشد) [۲۹]، شکی نیست که این اشتباهی از سوی اوست - خداوند وی را هدایت کند - و فهم باطلی است؛ اسلام جن توسط انسان هیچ مخالفتی با آنچه سلیمان دعا نموده ندارد. تعداد زیادی از جنها توسط پیامبر صلی الله علیه وسلم مسلمان شدند. [۲۹] سورهٔ ص، آیهٔ: ۳۵.
خداوند این موضوع را در سورههای الاحقاف و الجن مطرح نموده و در صحیحین از ابوهریره رضی الله عنه ثابت است که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «شیطان بر من وارد شد، و خواست که من نمازم را قطع کنم، اما خداوند مرا بر او چیره ساخت و گلویش را گرفتم، و تصمیم گرفتم او را به ستون مسجد ببندم تا صبح فرا رسد و شما او را ببینید اما بهیاد فرمودهٔ برادرم سلیمان علیه السلام افتادم که فرمود: {رب اغفر لي وهب لي ملكاً لا ينبغي لأحد من بعدي} (خدایا مرا بیامرز و به من ملک و پادشاهیای عنایت که بعد از من برای کسی سزاوار نباشد)، و خداوند او را خوار و شکست خورده بازگرداند». این لفظ بخاری است، و در لفظ مسلم آمده است: «دیشب یکی از شیاطین جن به من حمله کرد تا نماز من را قطع کند، خداوند متعال مرا بر او چیره ساخت و گلویش را به شدت فشردم، خواستم او را به ستونی ببندم تا صبح شما او را ببینید؛ ولی سخن برادرم سلیمان علیه السلام به خاطرم آمد که گفته بود: الهی به من حکومتی عطا کن که بعد از من سزاوار هیچ کس نباشد [۳۱]، پس الله متعال او را نا امید باز گرداند». و نسائی به شرط بخاری از عایشه رضی الله عنها روایت کرده است که پیامبر صلی الله علیه وسلم نماز میخواند که شیطان به سراغ ایشان آمد، پیامبر صلی الله علیه وسلم او را گرفت و به زمین زد و گلویش را بهشدت فشرد، پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «تا جایی که سردی زبانش را بر روی دستانم حس کردم، و اگر دعای سلیمان نبود او را میبستم تا همهٔ مردم او را تماشا کنند». روایت احمد و ابوداود از حدیث ابوسعید و در آن آمده است: «دست خود را بهسوی او دراز کردم و گلویش را چنان فشار دادم که سردی آب دهان او را بین این دو انگشتم یعنی ابهام و انگشت کنار آن حس کردم». و امام بخاری در صحیح خود بهصورت معلق با صیغهٔ جزم از ابوهریره رضی الله عنه آورده است که: پیامبر صلی الله علیه وسلم مسئولیت حفاظت از زکات رمضان را به من واگذار کرد، یک نفر آمد و مقداری از غذا را بر داشت، او را گرفتم و گفتم، بهخدا قسم تو را نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم خواهم برد. گفت: من نیازمند و عیالوار هستم و بسیار محتاج هستم، ابوهریره میگوید: او را رها کردم، صبح نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم آمدم، ایشان فرمودند: «ای ابوهریره، اسیر تو دیشب چه کرد؟» گفتم: ای رسول خدا از نیازمندی و عیالواری شکایت کرد و دلم به رحم آمد و رهایش کردم، پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «دروغ گفته و باز میگردد»، پس دانستم که او باز میگردد بخاطر سخنی که پیامبر صلی الله علیه وسلم گفته بود، در کمینش نشستم، دیدم آمد و مقداری غذا برداشت، او را گرفتم و گفتم : تو را نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم میبرم، گفت: رهایم کن، من نیازمند و عیالوار هستم، و این کار را تکرار نخواهم کرد. دلم به رحم آمد و رهایش کردم، صبح که شد پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «اسیرت دیشب چه کرد؟» گفتم: ای رسول خدا از نیاز شدید و عیالواری شکایت کرد دلم به رحم آمد و رهایش کردم، ایشان فرمودند: «تو را فریب داده، باز میگردد»، بار سوم به کمینش نشستم دیدم که آمد و مقداری غذا برداشت، او را گرفتم و گفتم تو را نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم میبرم، و این سومین بار است که میگویی باز نمیگردی اما باز میگردی. گفت: بگذار سخنانی به تو بیاموزم که خداوند به وسیلهٔ آن به تو سود میرساند، گفتم: چیست؟ گفت: «هر وقت به رختخوابت رفتی آیت الکرسی را بخوان {الله لا إله إلا هو الحي القيوم} [۳۲] تا پایان آیه، و از سوی خداوند تو را تا صبح حفظ میکند». او را رها کردم و صبح نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم رفتم، ایشان پرسیدند: «اسیرت دیشب چه کرد؟» گفتم: ای رسول خدا او گمان کرد که سخنانی به من میآموزد که خداوند بهوسیلهٔ آن به من سود میرساند، پس رهایش کردم. پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «چیست؟» گفتم: او به من گفت: هر وقت بهرختخوابت رفتی آیت الکرسی را بخوان تا پایان آن {الله لا إله إلا هو الحي القيوم} و گفت وقتی این را بخوانی خداوند از تو محافظت میکند و تا صبح شیطان نمیتواند به تو نزدیک شود، و آنها [یاران پیامبر] حریصترین انسانها بر کار نیک بودند، پس پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «او به تو راست گفت در حالی که دروغگو است، ای ابوهریره آیا میدانی سه شب با چه کسی سخن میگویی؟» گفتم: خیر، فرمودند: «او شیطان است». [۳۱] سورهٔ ص، آیهٔ: ۳۵. [۳۲] سورهٔ البقره، آیهٔ:۲۵۵. [۳۰] سورهٔ ص، آیهٔ: ۳۵.
پیامبر صلی الله علیه وسلم در حدیث صحیحی که بخاری و مسلم از صفیه رضی الله عنها روایت کرده است فرموده است: «شیطان همچون خون در بدن آدمیزاد جریان مییابد».
و امام احمد در مسند (جلد ۴ ص ۲۱۶) با سند صحیح از عثمان بن ابی العاص رضی الله عنه عرض کرد: «ای رسول الله، شیطان میان من و نمازم و قرائت قرآن فاصله انداخت» پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «آن همان شیطانی است که به او خنزب میگویند، هر وقتی احساس کرده سراغت آمده از او به خداوند پناه ببر و سهمرتبه در سمت چپ خود تف کن» عثمان بن ابی العاص میگوید: «وقتی این کار را کردم خداوند آنرا از من دور کرد». کما اینکه در احادیث صحیح آمده است که هر انسانی یک همنشین از فرشتگان و یک همنشین و همراه از شیاطین دارد، حتی پیامبر صلی الله علیه وسلم اما خداوند پیامبر را بر او مسلط نموده و وی مسلمان شده و جز به خوبی دستور نمیدهد. کتاب خدا و سنت پیامبر صلی الله علیه وسلم و اجماع امت بر امکان ورود جن به بدن انسان و بیهوش کردن وی دلالت میکند، چطور امکان دارد کسی که منسوب به علم و دانش است بدون هیچ علم و دانش و هدایتی آنرا از روی تقلید از اهل بدعت که مخالف اهل سنت و جماعت هستند انکار کند؟ فالله المستعان ولا حول ولا قوة إلا بالله. و خوانندهٔ گرامی تا جایی که امکان دارد سخنان اهل علم در این باره را برایت بیان خواهم کرد ان شاء الله.
بیان سخن مفسران در رابطه با این فرمودهٔ خداوند: {الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبَا لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ} (کسانی که ربا میخورند [روز قیامت از قبر] برنمیخیزند؛ مگر مانند برخاستن کسی که بر اثر تماس شیطان، دیوانه شده است [و نمیتواند تعادل خود را حفظ کند]) [۳۳]. [۳۳] سورهٔ البقره، آیهٔ:۲۷۵.
امام طبری رحمه الله در تفسیر این فرمودهٔ خداوند: {الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبَا لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ} (کسانی که ربا میخورند [روز قیامت از قبر] برنمیخیزند؛ مگر مانند برخاستن کسی که بر اثر تماس شیطان، دیوانه شده است [و نمیتواند تعادل خود را حفظ کند]) [۳۴] میگوید: مقصود از این آیه این است که شیطان در دنیا عقل او را خراب میکند، او را میفشارد و به زمین میزند از مس. و عبارت «من المس/ از مس» یعنی از جنون و دیوانگی. [۳۴] سورهٔ البقره، آیهٔ:۲۷۵.
و بغوی در تفسیر این آیه میگوید: {لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ} (برنمیخیزند؛ مگر مانند برخاستن کسی که بر اثر تماس شیطان، دیوانه شده است [و نمیتواند تعادل خود را حفظ کند]) [۳۵]، یعنی: دیوانگی، گفته میشود به مرد مس رخ داده و ممسوس شده هر گاه دیوانه شود. [۳۵] سورهٔ البقره، آیهٔ: ۲۷۵.
و ابن کثیر رحمه الله در تفسیر این آیه میگوید: {الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبَا لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ} (کسانی که ربا میخورند [روز قیامت از قبر] برنمیخیزند؛ مگر مانند برخاستن کسی که بر اثر تماس شیطان، دیوانه شده است [و نمیتواند تعادل خود را حفظ کند]) [۳۶]، یعنی: روز قیامت از قبرهایشان برانگیخته نمیشوند مگر همانگونه که انسان دیوانه هنگام دیوانگی و تماس شیطان با او بر میخیزد، زیرا این شخص به شکلی برمیخیزد که بسیار منکر و غریب است. و ابن عباس رضی الله عنهما میگوید: «انسان رباخوار در روز قیامت دیوانه و درحال خفگی برانگیخته میشود»، روایت ابن ابی حاتم. [۳۶] سورهٔ البقره، آیهٔ: ۲۷۵.
و از عوف بن مالک، سعید بن جبیر، سدی، ربیع بن انس، قتاده، مقاتل بن حیان و دیگران هم چنین سخنی نقل شده است. مقصد سخنان ایشان به پایان رسید.
قرطبی رحمه الله در تفسیر این فرمودهٔ خداوند: {الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبَا لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ} (کسانی که ربا میخورند [روز قیامت از قبر] برنمیخیزند؛ مگر مانند برخاستن کسی که بر اثر تماس شیطان، دیوانه شده است [و نمیتواند تعادل خود را حفظ کند]) [۳۷]، میگوید: «در این آیه دلیل روشنی است بر فساد سخن کسانی که جنزدگی را منکر شده و تصور می کنند که این حرکتها از روی طبیعت افراد است و شیطان موجب این حرکت ها در بدن نشده و با بدن انسان تماس نمیگیرد». و سخنان مفسران در این رابطه بسیار است، کسی که جویای آن باشد آنرا خواهد یافت. [۳۷] سورهٔ البقره، آیهٔ: ۲۷۵.
شیخ الاسلام ابن تیمیه رحمهالله در کتاب خود «إيضاح الدلالة في عموم الرسالة للثقلين» که در مجموع فتاوی ج ۱۹ صفحات ۹ تا ۶۵ آمده است، پس از بیان مطالبی در این خصوص گفته است: (برای همین برخی از معتزله همچون جبایی و ابو بکر رازی و دیگران، دخول جن به بدن شخصی که دچار صرع شده است را انکار کردند، اما آنها وجود جن را انکار نکردند؛ زیرا روشنی قضیهٔ جنزدگی در روایات منقول از پیامبر صلی الله علیه وسلم به روشنی خود موضوع وجود جن نیست، گرچه آنها در این باور خود اشتباه کردند. لذا ما میبینیم که ابوالحسن اشعری در مقالات اهل سنت و جماعت میگوید که آنها بر این باور هستند که جن وارد بدن انسانی که دچار صرع شده میشود، همانگونه که خداوند میفرماید: {الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبَا لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ} (کسانی که ربا میخورند [روز قیامت از قبر] برنمیخیزند؛ مگر مانند برخاستن کسی که بر اثر تماس شیطان، دیوانه شده است [و نمیتواند تعادل خود را حفظ کند]) [۳۸]، عبدالله بن احمد بن حنبل میگوید: به پدرم گفتم گروهی هستند که معتقدند جن وارد بدن انسان نمیشود. وی گفت: پسرم، دروغ میگویند، «این همان خودش است که بهوسیلهٔ زبان آنها سخن میگوید» و این موضوع در جای خود بهطور مفصل و مبسوط آمده است. و همچنین ایشان رحمه الله در جلد ۲۴ مجموع الفتاوی ص ۲۷۶-۲۷۷ میگوید: وجود جن بر اساس کتابخدا و سنت پیامبرش و اتفاق سلف امت و ائمهٔ آنها ثابت است، همچنین ورود جن به بدن انسان نیز به اتفاق ائمهٔ اهل سنت و جماعت ثابت است. الله تعالی میفرماید: {الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبَا لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ} (کسانی که ربا میخورند [روز قیامت از قبر] برنمیخیزند؛ مگر مانند برخاستن کسی که بر اثر تماس شیطان، دیوانه شده است [و نمیتواند تعادل خود را حفظ کند]) [۳۹]، و در حدیث صحیح از پیامبر صلی الله علیه وسلم ثابت است که ایشان فرمودند: «شیطان همچون خون در بدن آدمیزاد جریان مییابد». [۳۹] سورهٔ البقره، آیهٔ: ۲۷۵. [۳۸] سورهٔ البقره، آیهٔ: ۲۷۵.
عبدالله بن امام احمد بن حنبل میگوید: بهپدرم گفتم گروهی هستند که میگویند جن وارد بدن انسانی که در حال صرع است نمیشود، ایشان گفتند: فرزندم دروغ میگویند، اوست که بر زبانشان سخن میگوید. و این سخن بسیار مشهور است، پیش میآید که انسان در حال صرع به زبانی سخن میگوید که معنای آنرا نمیداند، و چنان آسیبی به بدن خود میزند که اگر به شتر زده میشد تأثیر زیادی میگذاشت اما این انسان هیچ احساسی از ضربه به او دست نمیدهد و نمیداند چه میگوید، و پیش میآید که انسانی که دچار صرع شده کسی که دچار صرع نیست را با خود میکشاند.
و در میان ائمهٔ مسلمانان کسی نیست که امکان ورود جن به بدن انسان در حال صرع را نفی کند، و کسی که چنین کاری میکند و مدعی است که شرع دروغ میگوید در واقع بر شریعت دروغ بسته و در ادلهٔ شرعی چیزی نیست که وجود آنرا نفی کند. ا. هـ
و امام ابن قیم رحمه الله در کتاب خود «زاد المعاد فی هدی خیر العباد» (ج ۴ ص ۶۶-۶۹) میگوید: صرع دو نوع است: یکی صرع ناشی از ارواح خبیثهٔ زمینی و دیگری صرع ناشی از اختلاط مواد بد جسم. نوع دوم، همان چیزی است که پزشکان در مورد آن بحث میکنند و علت و درمان آن را مورد بررسی قرار میدهند.
اما صرع ناشی از ارواح، علما و عقلای آنها به آن اعتراف دارند و آن را رد نمیکنند. بلکه اقرار میکنند که راه درمان آن مقابله ارواح شریف و خوب و آسمانی با ارواح شرور و پلید است تا آثار و تأثیرات ارواح خبیثه را دفع و با اعمال آن مبارزه نموده و آنرا باطل کنند. حتی بقراط در یکی از کتابهای خود در مورد درمان صرع چنین گفته است:
این درمان تنها برای صرع ناشی از اختلاط مواد و مزاجها مفید است، اما صرع ناشی از ارواح درمان دیگری میخواهد.
اما پزشکان نادان و نابخرد و بیکفایت و کسانی که زندقه را فضیلت بر میشمرند صرع ارواح را انکار نموده و باور ندارند که آن در بدن شخص مبتلا شده به صرع تأثیر دارد، آنها چیزی جز نادانی بههمراه ندارند، زیرا در علم پزشکی هم چنین چیزی منتفی نیست، و حس و وجود هم گواه بر آن است، و آنها میخواهند که این موضوع را به دلیل غلبهٔ برخی مواد بدنی توضیح دهند، ولی این تنها در برخی از موارد صادق است نه در همهٔ موارد، تا جایی که میگوید: و عدهای از پزشکان زندیق آمدند و جز صرع ناشی از اخلاط مواد جسم را ثابت ندانستند، و کسی که عقل داشته باشد و شناختی از این ارواح و تأثیرات آن داشته باشد از نادانی این افراد و ضعف عقل و خردشان به خنده میافتد.
و درمان این صرع بهدو صورت است: از جهت کسی که دچار صرع شده و از طرف کسی که آنرا درمان میکند، اما از طرف خود شخص با قدرت و توان خود و صداقتی است که به سوی ذاتی روی میآورد که این ارواح را آفریده است، و پناه بردن صحیح که قلب و لسان در آن هماهنگ باشند. زیرا این نوعی نبرد است، و انسان جنگجو نمیتواند حق خود را از دشمنش بهوسیلهٔ سلاح بگیرد مگر با دو چیز: اینکه سلاح در ذات خود خوب باشد، و اینکه بازوان قوی باشند، و هر گاه یکی از این دو عنصر ناقص باشد سلاح بیتأثیر خواهد بود، تا چه برسد که هر دو عنصر ناقص باشد، و قلب از توحید، توکل، تقوی، و روی آوردن به خدا ویرانه باشد، و هیچ سلاحی نداشته باشد.
و دوم: از طرف کسی که درمان میکند که باید در وی این دو عنصر وجود داشته باشد، حتی برخی از درمانگران وجود دارند که به گفتن: «از بدنش خارج شو» یا «بسم الله»، یا «لا حول ولا قوة إلا بالله» اکتفا میکنند، حال آنکه پیامبر صلی الله علیه وسلم میفرمود: «ای دشمن خدا خارج شو، من پیامبر خدا هستم».
و شیخ و استادمان را مشاهده کردم که کسی را به سوی انسان دچار صرع شده میفرستاد تا روحی که در جسم او رفته را اینگونه خطاب قرار دهد: «شیخ گفته است که خارج شو، زیرا این جسم بر تو حلال نیست» و آن شخص به هوش میآمد و چه بسا خودش با او سخن میگفت، و چه بسا آن جن عصیانگر باشد و با زدن از جسم خارج شود، و شخصی که دچار صرع شده بههوش میآید درحالی که اصلا ضربه را احساس نکرده است. و ما و دیگران این قضیه را بارها مشاهده کردهایم. تا جایی که میگوید: و در کل وجود این نوع از صرع و درمان آنرا جز افرادی که اندک بهرهای از علم و خرد و شناخت دارند نفی نمیکنند. و بیشترین تسلط ارواح پلید بر انسان به خاطر ضعف دینداری و ویرانی دلهایشان و زبانهایشان از حقایق ذکر و تعویذات و پناهگاههای نبوی و ایمانی است، بهطوری که روح پلید، این انسان را خلع سلاح شده و چه بسا عریان مییابد و در وی اثر میگذارد. پایان سخن ایشان رحمه الله.
طبق آنچه ذکر کردیم از ادلهٔ شرعی و اجماع علمای اهل سنت و جماعت در رابطه با امکان ورود جن به جسم انسان برای خواننده بطلان قول آنهایی که چنین چیزی را منتفی میدانند و همچنین اشتباه جناب شیخ علی طنطاوی در منتفی دانستن آن روشن میشود.
و ایشان در سخنان خود قول دادهاند که در صورت رسیدن به حق آنرا بپذیرند، و امید است که وی بعد از خواندن مطالبی که بیان شد به قول درست بازگردد، از خداوند برای خودمان و ایشان هدایت و توفیق میطلبیم. با توجه به آنچه بیان شد میدانیم که آنچه روزنامهٔ الندوة در تاریخ ۱۴۰۷/۱۰/۱۴ هجری قمری ص ۸ از دکتر محمد عرفان نقل نموده در رابطه با اینکه جنون و دیوانگی از قاموس پزشکی برداشته شده، و ورود جن به بدن انسان و سخن گفتن بر زبان او صد در صد یک مفهوم علمی نادرست و اشتباه است، باطل بوده و ناشی از آگاهی اندک ایشان به امور شرعی و سخنان علمای اهل سنت و جماعت است. اینکه این موضوع بر بسیاری از پزشکان پنهان مانده دلیلی بر نبودن آن نیست، بله دلیلی بر نادانی بزرگ آنان به چیزی است که علمای شناخته شده به صداقت و امانت و بصیرت در امر دین از آن آگاهی داشتهاند، و بلکه اجماع اهل سنت و جماعت بر آن است. و شیخ الاسلام ابن تیمیه این را از همهٔ علما نقل کرده، همچنین از ابوالحسن اشعری نقل نموده که ایشان چنین قولی را از اهل سنت نقل کردهاند، همچنین علامه ابوعبدالله محمد بن عبدالله شبلی حنفی درگذشتهٔ سال ۷۹۹ هجری قمری در باب پنجاه و یکم کتاب خود (آكام المرجان في غرائب الأخبار وأحكام الجان) این قول را از ابوالحسن اشعری نقل کرده است.
پیشتر در سخنان ابن قیم رحمه الله بیان شد که پزشکان بزرگ و عقلای آنها به آن اعتراف داشته و این امکان را منتفی نمیدانند، و تنها پزشکان نادان و فرومایه و زندیق چنین چیزی را منتفی میدانند، پس ای خوانندهٔ گرامی این را بدان و به حقی که بیان کردیم تمسک بجوی، و فریب سخن آن دسته از پزشکان که نادان هستند و دیگران که از روی ناآگاهی و بدون بصیرت و تنها از روی تقلید از آن دسته پزشکانی که نادان هستند و برخی اهل بدعت امثال معتزله و دیگران پیروی کردهاند را مخور. والله المستعان.
توجه:
و فرشی که بر روی آن نشسته را میکشاند و وسایل را جابجا میکند و خود از مکانی به مکان دیگری میرود و کارهایی را انجام میدهد که اگر انسان آنرا مشاهده کند بهطور قطع و ضروری می داند که کسی که بر زبان این انسان سخن میگوید و این وسایل را جابجا میکند جنسی غیر از انسان است.
احادیث صحیحی که از پیامبر صلی الله علیه وسلم نقل کردیم همچنین سخنان اهل علم در مورد سخن گفتن با جن و پند دادن آن و یادآوری [به امر آخرت] و دعوت آن به اسلام، و پذیرفتن این دعوت توسط جن مخالفتی با آنچه سخن خداوند در سورهٔ (ص) در مورد سلیمان میگوید یعنی: {رَبِّ اغْفِرْ لِي وَهَبْ لِي مُلْكًا لَّا يَنبَغِي لِأَحَدٍ مِّن بَعْدِي ۖ إِنَّكَ أَنتَ الْوَهَّابُ} (گفت: پروردگارا، مرا بیامرز و حكومتى به من ارزانى دار كه پس از من بىنظیر باشد [كه] بیتردید، تو بسیار بخشایندهای)، همچنین امر به معروف و نهی از منکر کردن جن و زدن آن در صورت قبول نکردن خروج از جسم، همهٔ اینها هیچ مخالفتی با آيهای که ذکر شد ندارند، بله از باب دفع و بیرون راندن متجاوز و یاری دادن به مظلوم و ستمدیده و امر به معروف و نهی از منکر واجب است همانگونه که با انسان میشود. و قبلا حدیث صحیحی بیان شد که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «گلوی شیطان را فشار دادم تا جایی که آب دهانش سرازیر شد». این آب بر دستان شریف ایشان نشست، و فرمودند: «اگر دعای برادرم سلیمان نبود او را میبستم تا مردم وی را ببینند». و در روایت مسلم از حدیث ابودرداء آمده است که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «دشمن خدا ابلیش شعلهای از آتش با خود آورده بود تا آنرا بهصورت من بزند، من سه مرتبه گفتم: از تو به خدا پناه میبرم، سپس گفتم تو را نفرین میکنم، نفرینهای کامل خداوند - اما به عقب نرفت - سه مرتبه این را گفتم، سپس خواستم او را بگیرم، و به خدا سوگند اگر دعای برادرمان سلیمان نبود او را میبستم تا کودکان مدینه با وی بازی کنند». و احادیث و همچنین سخنان علما در این رابطه بسیار است.
امیدوارم آنچه ذکر کردیم برای جویندگان حقیقت کافی باشد. از خداوند متعال میخواهم که ما و تمامی مسلمانان را به فهم دین و ثبات بر آن راهنمایی کند، و گفتار و کردار حق را به ما ارزانی داشته و ما و همهٔ مسلمانان را از سخن گفتن از روی بیدانشی و رد کردن چیزی که به آن علم و دانش نداریم حفظ کند، او ولی و قادر بر آن است.
وصلى الله وسلم على عبده ورسوله نبينا محمد وعلى آله وأصحابه وأتباعه بإحسان إلى يوم الدين.
سورهٔ ص، آیهٔ: ۳۵
Related books
All books
رساله ای در حکم تارک نماز6 زبانرساله ای در حکم تارک نماز
نوشتهٔ شیخ علامه محمد بن صالح العُثیمین غفر الله له ولوالدیه وللمسلمین
رساله ای دراوقات نماز6 زبانرساله ای دراوقات نماز
سلسلهٔ تالیفات شیخ ابن عثیمین (۴۱) نوشتهٔ شیخ علامه محمد بن صالح العُثیمین غفر الله له ولوالدیه وللمسلمین از انتشارات موسسهٔ خیریهٔ شیخ محمد بن صالح العثیمین
المعايشون للمصطفى صلى الله عليه وسلم2 زبانصلىوسلمالمعايشون للمصطفى صلى الله عليه وسلم
همزیستان مصطفی ﷺ تأليف پروفسور دکتر عبدالعزیز بن ابراهیم عمری استاد سابق تحصیلات تکمیلی در دانشگاه اسلامی امام محمد بن سعود در ریاض E-mail: [email protected] نشر دوبارهٔ این کتاب یا نقل آن به هر شکل یا هر واسطهای - دیجیتالی یا فیزیکی - از جمله در قالب تصویربرداری (فتوکپی)، یا ضبط صوتی محتوا یا ذخیره و بازیابی آن منوط به اجازهٔ خطی از مؤلف است.
راهکارهای سودمند برای شاد زیستن85 زبانراهکارهای سودمند برای شاد زیستن
کتاب «راهکارهای سودمند برای شاد زیستن» اثر شیخ علامه عبدالرحمن بن ناصر السعدی رحمهالله، به اسباب سعادت حقیقی از منظر ایمانیِ ژرف میپردازد؛ و خواننده را از رهگذر ایمان و عمل صالح، و ذکرِ الله، و قناعت، و تفکر در نعمتها، و احسان، و توکل، و صبر، و سنجیدنِ امور، به آرامشِ دل راهنمایی میکند؛ و با بیانی زیبا، نقشهٔ راهی برای زندگیای آرام، متوازن و سعادتمندانه ـ با وجود دگرگونیها و تقلبات زندگی ـ پیشِ روی او مینهد.