ما وویل: اې د الله رسوله! زه له چا سره ښه چلند وکړم؟ رسول الله ﷺ وفرمایل: «له خپلې مور سره، بیا له خپلې مور سره، بیا له خپلې مور سره، وروسته له خپل پلار سره، بیا له هغو سره چې نږدې وي، په ترتیب سره نږدې کسان».
له بهز بن حکیم څخه روایت دي، هغه له خپل پلار او هغه له خپل نیکه څخه روایتوي وایي چې:
ما وویل: اې د الله رسوله! زه له چا سره ښه چلند وکړم؟ رسول الله ﷺ وفرمایل: «له خپلې مور سره، بیا له خپلې مور سره، بیا له خپلې مور سره، وروسته له خپل پلار سره، بیا له هغو سره چې نږدې وي، په ترتیب سره نږدې کسان».
قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ: مَنْ أَبَرُّ؟ قَالَ: «أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أَبَاكَ، ثُمَّ الْأَقْرَبَ فَالْأَقْرَبَ».
نبي ﷺ څرګنده کړه چې تر ټولو زیات د نېکۍ، احسان، ښه چلند، نرمې رویې، او ښې ملګرتیا مستحقه لومړۍ مور ده، د نورو په پرتله د مور پر حق درې ځلې ټینګار وکړ، تر څو وښيي چې د مور مقام او فضیلت له استثناء پرته له ټولو خلکو لوړ دی. بیا نبي ﷺ څرګنده کړه چې د مور وروسته هغه څوک حقدار دی چې نیکي ورسره وشي، ویې فرمایل: بیا پلار، بیا نږدې خپلوان، بیا هغه څوک چې تر نورو په خپلوئ کې نږدې وي (یعنې هر څومره چې څوک د خپلولۍ له پلوه نږدې وي، هماغومره د اړیکې او نېکۍ زیات مستحق دی).
په حدیث کې مور لومړیتوب لري، وروسته پلار، او بیا نږدې خپلوان، د دوی د خپلولۍ د درجې په اندازه.
دا حدیث د والدینو مقام او په ځانګړې توګه د مور مرتبه څرګندوي.
په دې حدیث کې درې ځلې د مور سره د نېکۍ یادونه تکرار شوې ده، ځکه چې پر اولاد لویه حقداره ده، او د هغو ډېرو زحمتونو او سختۍ له امله چې زغملي یې دي — د حمل (حامله کېدو)، زېږون، او شیدو ورکولو پر مهال — چې دا ټول یوازې مور تېروي او وروسته د روزنې په برخه کې بیا له پلار سره شریکه وي.
نور (11)
سنن ابو داود (7/ 453) (5139).
جامع الترمذي (3/ 463) (1897).
د امام أحمد مسند (33/ 230) (20028).
عون المعبود شرح سنن أبي داود.
للعظيم آبادي (14/ 33).
توضِيحُ الأحكَامِ مِن بُلوُغ المَرَام.
للبسام (6/ 54).
منحة العلام في شرح بلوغ المرام.
لعبد الله الفوزان (8/ 187).
فتح ذي الجلال والاكرام بشرح بلوغ المرام.
لابن عثيمين (5/ 194).