ฉันได้กล่าวว่า: “โอ้ ท่านรอซูลของอัลลอฮ์! ผู้ใดที่ฉันควรให้ความดีและปฏิบัติด้วยความกตัญญูมากที่สุด?” ท่านกล่าวว่า: “แม่ของเจ้า แล้วก็แม่ของเจ้า แล้วก็แม่ของเจ้า แล้วต่อด้วยพ่อของเจ้า แล้วจึงลำดับต่อไปยังผู้ที่ใกล้ชิดที่สุดตามลำดับ
จากบะฮ์ซิ บิน ฮะกีม จากบิดาของเขา จากปู่ของเขา กล่าวว่า:
ฉันได้กล่าวว่า: “โอ้ ท่านรอซูลของอัลลอฮ์! ผู้ใดที่ฉันควรให้ความดีและปฏิบัติด้วยความกตัญญูมากที่สุด?” ท่านกล่าวว่า: “แม่ของเจ้า แล้วก็แม่ของเจ้า แล้วก็แม่ของเจ้า แล้วต่อด้วยพ่อของเจ้า แล้วจึงลำดับต่อไปยังผู้ที่ใกล้ชิดที่สุดตามลำดับ"
قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ: مَنْ أَبَرُّ؟ قَالَ: «أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أَبَاكَ، ثُمَّ الْأَقْرَبَ فَالْأَقْرَبَ».
ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ได้กล่าวไว้อย่างชัดเจนว่า มนุษย์ที่ควรแก่การทำดีต่อเขา เมตตาต่อเขา ปฏิบัติต่อเขาด้วยความกรุณา อยู่กับเขาด้วยดี และเป็นเพื่อนที่สนิทสำหรับเขา คือมารดา และท่านเน้นย้ำถึงสิทธิของมารดาเหนือผู้อื่นโดยกล่าวซ้ำสามครั้ง เพื่อแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของนางเหนือกว่าคนอื่นทั้งหมดโดยไม่มีข้อยกเว้น หลังจากนั้นท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ได้กล่าวเพิ่มเติมเพื่ออธิบายถึงบุคคลถัดไปที่ควรได้รับความดีและความกตัญญูว่า: “ต่อจากแม่ก็คือพ่อ จากนั้นคือญาติที่ใกล้ชิดที่สุดตามลำดับ และยิ่งญาติคนนั้นใกล้ชิดมากเท่าไร เขาก็ยิ่งสมควรได้รับการเชื่อมสัมพันธ์และการดูแลมากกว่าผู้ที่ไกลออกไป”
หะดีษนี้ให้ความสำคัญกับมารดา จากนั้นบิดา จากนั้นญาติที่ใกล้ที่สุด และญาติที่ใกล้ที่สุด ตามระดับความใกล้ชิดของพวกเขา
อธิบายถึงสถานะของบิดามารดา และมารดาโดยเฉพาะ
หะดีษนี้ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม กล่าวย้ำการทำดีต่อมารดาสามครั้ง เพราะมารดามีความโปรดปรานอันใหญ่หลวงต่อลูกๆ ของนาง และเพราะความยากลำบาก ความเหนื่อยล้า และความอดทนมากมายที่นางต้องเผชิญระหว่างตั้งครรภ์ จากนั้นการคลอดบุตร การให้นม ซึ่งเป็นภาระเฉพาะของมารดา แล้วเธอก็ร่วมกันกับบิดาในการอบรมเลี้ยงดู
สุนัน อบูดาวูด (7/ 453) (5139).
สุนัน อัตติรมีซีย์ (3/ 463) (1897).
มุสนัดอิหม่ามอะห์มัด (33/ 230) (20028).
เพิ่มเติม (8)
عون المعبود شرح سنن أبي داود.
للعظيم آبادي (14/ 33).
توضِيحُ الأحكَامِ مِن بُلوُغ المَرَام.
للبسام (6/ 54).
منحة العلام في شرح بلوغ المرام.
لعبد الله الفوزان (8/ 187).
فتح ذي الجلال والاكرام بشرح بلوغ المرام.
لابن عثيمين (5/ 194).