المناهج التعليمية - الصف الثاني
- عنوان: درسي نصاب، توحید، سویه (دویمه). لنډه کتنه: دا علمي مضمون په سعودي عربستان کې د زده کوونکو لپاره لنډیز شوی تعلیمي نصاب دی چې په بېلابېلو سویو ویشل کیږي، سربیره پر دې دا یو مضمون دی چې د توحید د زده کړې تدریس ته ځانګړی شوی او په دولسو مرحلو (سویو) ویشل کیږي. په لومړۍ سویه کې یې له خورا اړینو موضوعاتو څخه هغه درې ګوني اصول دي چې په هر انسان یې پېژندل واجب دي لکه: بنده لره د خپل رب پېژندل او دا چې له هر چا پرته یوازې د هغه عبادت فرض دی. بنده لره د خپل دین پېژندل او دا چې دین درې مرتبې لري چې عبارت دي له: اسلام، ایمان او احسان څخه، او د هرې مرتبې د معنا او دلایلو تشریح. بنده لره د خپل…
These files are generated automatically from the book's text; their layout may differ from the printed edition.
- عنوان: درسي نصاب، توحید، سویه (دویمه).
لنډه کتنه: دا علمي مضمون په سعودي عربستان کې د زده کوونکو لپاره لنډیز شوی تعلیمي نصاب دی چې په بېلابېلو سویو ویشل کیږي، سربیره پر دې دا یو مضمون دی چې د توحید د زده کړې تدریس ته ځانګړی شوی او په دولسو مرحلو (سویو) ویشل کیږي. په لومړۍ سویه کې یې له خورا اړینو موضوعاتو څخه هغه درې ګوني اصول دي چې په هر انسان یې پېژندل واجب دي لکه:
بنده لره د خپل رب پېژندل او دا چې له هر چا پرته یوازې د هغه عبادت فرض دی.
بنده لره د خپل دین پېژندل او دا چې دین درې مرتبې لري چې عبارت دي له: اسلام، ایمان او احسان څخه، او د هرې مرتبې د معنا او دلایلو تشریح.
بنده لره د خپل پېغمبر محمد صلی الله علیه وسلم پېژندل، د هغه پیروي او ورسره د محبت کولو د حکم بیانول.
دویمه سویه
سریزه
الحمدُ لله الذي عَلَّم بِالقَلَم، علَّم الإنسانَ ما لم يَعْلَم، والصَّلاةُ والسَّلام على النَّبِيِّ الأُمِّيِّ الكَريمِ الذي بَعَثَه اللهُ لِيُخرِجَ النّاسَ مِن الظُّلمات إلى النُّور، أمّا بعد:
د الله جل جلاله توحيد هغه واجب دی چې د نورو واجباتو په پرتله پرې زیات ټینګار شوی او پرې پوهېدل تر ټولو عزتمند او غوره علم دی، دا هغه بنسټ دی چې د عملونو صحت او قبلیدل پرې بنا دي او بندګان ورته تر هر څه زیاته اړتیا لري؛ ځکه چې د زړونو لپاره هیڅ ژوند، خوشحالي او سکون نشته، پرته له دې چې خپل رب، معبود او پيدا کوونکی ذات د هغه په نومونو، صفتونو او افعالو سره وپیژني.
او لکه څرنګه چې په دین کې پوهه او د عبادتونو د ادا کولو په څرنګوالي پوهېدل لکه: طهارت، لمونځ او لدې دواړو پرته نور د نیکبختۍ او د دې خبرې نښه ده چې الله تعالی خپل دې بنده ته د خېر اراده کړې ده، رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي:
له دې امله د ټولنو د پوهاوي مرکز د توحید مضمون په تدریس ټینګار کوي، تر څو زده کوونکي په سمه عقیده وروزل شي، فقهي احکام زده کړي، په مشروع ډول عبادتونه ادا کړي، په ديني چارو کې روښنایي او بصیرت ولري.
د توحید مضمون په دې لوستونو کې په ساده توګه د دین له مرتبو او هغو درې ګوني اصولو یادونه شوې چې په هر انسان یې پېژندل واجب دي.
ښوونکې ته سپارښتنې:
۱ - الله تعالی ته اخلاص د عمل د قبلیدو شرط دی، نو عمل دې خاص د پاک الله لپاره وکرځوه چې په دنیا او اخرت کې سودمن شې. بخاري په (۷) شمیره راوړی دی.
۲- امانت ساتل د خلاصون وسیله ده - ښوونکي وروره - ته د اسلام له سنګرونو څخه په یو سنګر کې یې، او د مسلمانانو د اولادونو په عقلونو او فطرت امانتدار یې، نو د امانت ساتنه وکړه چې په دنیا او اخرت کې بریمن شې.
۳- د توحيد زده کړه ستر عمل دی، ځکه د بندګانو لپاره له د توحید له پېژندلو او پرې له عمل کولو پرته نه سمونتیا شته او نه د دنیا له خوارۍ او د آخرت له عذابه خلاصېدل، نو د توحید په عقیدې د زده کوونکو په روزنه کې زیار وباسه، ریښتینی ترجمان او د هغه څه لپاره په غوره خویونو او لوړو اخلاقو کې ژوندۍ بیلګه شه چې ته بلنه ورکوې.
۴- د الله تعالی د یووالي او د هغه د قدرت بیانولو لپاره له حالاتو ګټه پورته کړه، - د بیلګې په توګه - د اسمان پر مخ د وریځو خپرېدل، بریښناګانې، د آسمان غراری، بارانونه او داسې نورې پېښې په مسلمانانو کې د ایماني خوځښت لپاره غنیمت وګڼه.
۵- د بیلګو په بیانولو سره د موضوع اسانه کول او لوست ته له واقعیت سره تړاو ورکول له مضمون سره د زده کوونکو د مینې په پیدا کولو کې ستر رول لوبوي، چې بیا یې زده کوي او عمل پرې کوي. او په پای کې د رسول الله صلی الله علیه وسلم په دې وینا سره زیری درکوو چې فرمايي:
«د مؤمن هغه عمل او نیکي چې له مرګ نه وروسته یې ورته ګټه رسیږي؛ هغه علم دی چې زده کړی یې دی او نورو ته یې رسولی» ([3]).
د توحید نصاب:
موضوع
مخ
لومړی لوست: ابن ماجه په ۲۴۲ شمیره روایت کړی.
هغو لوستونو ته بیا کتنه چې په لومړي ټولګي کې لوستل شوي دي.
دویم لوست:
دري ګوني اصول
دریم لوست:
لومړی اصل: بنده لره د خپل رب پېژندل.
څلورم لوست:
د پيریانو او انسانانو له پېداېښت څخه حکمت
پنځم لوست:
یوازې د یو الله جل جلاله د عبادت فرضیت
شپږم لوست:
له الله جل جلاله پرته د بل څه عبادت کول شرک دی
اووم لوست:
دویم اصل: بنده لره د خپل دین پېژندل
اتم لوست:
د دین مرتبې (لومړۍ مرتبه: اسلام)
نهم لوست:
د شهادتینو معنا
لسم لوست:
دویمه مرتبه (ایمان)
یوولسم لوست:
په بیا راژوندي کېدو ایمان
دولسم لوست:
دریمه مرتبه (احسان)
دیارلسم لوست:
دریم اصل: بنده لره د خپل پېغمبر محمد صلی الله علیه وسلم پېژندل
لومړی لوست
هغو موضوعاتو ته بیا کتنه چې په لومړۍ سویه کې لوستل شوي دي.
۱ - رب دې څوک دی؟
۲ - الله جل جلاله چیرته دی؟
۳ - چا پیدا کړی یې او څوک روزي درکوي؟
۴ - الله تعالی فرمایلي:
{ اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ } (الله تعالی د ټولو شيانو پیدا کوونکی دی).
زمر سورت ۶۲ آیت.
د الله تعالی له مخلوقاتو څخه یې درې ډوله وښیه.
1-............... 2-............... 3-...............
۵ - باران څوک وروي؟
۶ - پېغمبر محمد صلی الله علیه وسلم چاته لیږل شوی دی؟
۷ - تش ځایونه په لاندې مناسبو کلمو سره ډک کړئ:
(محمد صلی الله علیه وسلم - اسلام - اور - الله جل جلاله - جنت - قرآن کریم )
أ - ............هغه ذات دی چې کله ناروغ شم شفا راکوي.
ب- دین مې .................... دی.
پېغمبر مې ................................................دی.
د - ...........................هغه کتاب دی چې الله جل جلاله په خپل پېغمبر محمد صلی الله علیه وسم نازل کړی دی.
هـ- چا چې د رسول اطاعت وکړ هغه به .................... ته او چا یې چې نافرماني وکړه هغه به ......................... داخلیږي.
دویم لوست (۴)
درې ګوني اصول (۵)
هغه درې ګوني اصول چې پر انسان یې پېژندل واجب دي عبارت دي له:
۱ - بنده لره د خپل رب پېژندل. ۲- بنده لره د خپل دین پېژندل. ۳- بنده لره د خپل پېغمبر صلی الله علیه وسلم پېژندل.
رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمايلي:
«هغه چا د ایمان خوند څکلی چې په الله درب، په اسلام د دین او په محمد صلی الله علیه وسلم د پېغمبر په توګه راضي دی». د لوست موخې: زده کوونکی - د اسلام دري ګوني اصول وشمیري. - د اسلام د درې ګونو اصولو لپاره دلیل ووایي. - د اسلام په دین وویاړي.
مسلم په (۳۴ شمیره روایت کړی.)
پوښتنې: ښوونکې ته! - د شیخ محمد بن عبدالوهاب - رحمه الله - معرفي کول - او په دې هېواد او نورو ځایونو کې د توحید په خپرولو کې د هغه د هڅو داسې ستاینه کول چې د زده کونکو له ذهني سویې سره مناسب وي. د لا زیاتو معلومات لپاره وګورئ: ( عنوان المجد في تاريخ نجد) د ابن بشر. او (تاریخ نجد) د ابن غنّام. د "اصل" د کلمې تشریح - اصل: د یو شي هغه بنسټ ته وایي چې هغه پرې ولاړ وي. - نو دا درې ګوني اصول هغه څه دي چې له انسان څخه یې په قبر کې پوښتنه کیږي چې (ستا رب څوک دی؟ ستا دین څه دی؟ او ستا پېغمبر څوک دی؟) نو چا چې ځواب ورکړ، الله تعالی به یې په جنتونو ونازوي او چا چې ځواب ورنکړ دردناک عذاب به ورکړي، لکه څرنګه چې د براء بن عازب رضي الله عنه په حدیث کې راغلي دي، کوم چې ابو داود په (۴۷۵۳) شمیره روایت کړی دی.
س۱: لاندې تش ځایونه ډک کړئ:
هغه درې ګوني اصول چې په هر انسان یې پېژندل واجب دي عبارت دې له:
۱ - بنده لره د خپل .............پېژندل. ۲- بنده لره د خپل .............پېژندل. ۳ - بنده لره د خپل ..........................................پېژندل.
س۲: د هغو درې ګونو اصولو دلیل څه شی دی چې په هر انسان یې پېژندل واجب دي:
س۳: له بنده څخه په قبر کې درې پوښتنې کیږي:
رب دې څوک دی؟ دین دې څه شی دی؟ او نبي دې څوک دی؟
دریم لوست (۶)
لومړی اصل: بنده لره خپل رب پېژندل (۷)
درې ګوني اصول:
۱ - بنده لره د خپل رب پېژندل. ۲ - بنده لره د خپل دین پېژندل. ۳ - بنده لره د خپل پېغمبر صلی الله علیه وسلم پېژندل.
رب مې الله دی: هغه ذات چې؛ پيدا کوونکی، روزي ورکوونکی او كارساز دی، هغه ذات چې له هر چا پرته یوازې د عبادت وړ دی.
* زه خپل رب د هغه په نښانو او مخلوقاتو پیژنم لکه شپه او ورځ، لمر او سپوږمۍ او اسمانونه او ځمکه.
الله تعالی فرمایلي:
(او د هغه له نښانو څخه شپه، ورځ، لمر او سپوږمۍ ده، مه لمر ته سجده كوئ او مه سپوږمۍ ته، او (یوازې) هغه الله ته سجده وكړئ چې هغه (ټول) يې پيدا كړي دي، كه چېرې تاسو يوازې د هغه عبادت کوئ). د لوست موخې: - چې زده کوونکی د دري ګونو اصولو څخه لومړی اصل یاد کړي. - د رب معنا تشریح کړي. - د الله تعالی ځینې مخلوقاتو وشمیرې.
زه مسلمان یم، باور لرم چې الله جل جلاله مخلوقات پيدا کړي او روزي ورکوي، هغه د دې کایناتو چار سمبالی او یوازې د عبادت مستحق دی. ښوونکې ته: - دا به غوره وي چې لوست د ټولګي څخه د باندې تشریح شي، ترڅو په زده کونکو کې د الله تعالی د مخلوقاتو په اړه د فکر کولو انګیزه پيدا شي، سربیره پر دې باید پر آیتونو او احادیثو استدلال وشي. - الله جل جلاله فرمايلي: (يَا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ (21) الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِرَاشًا وَالسَّمَاءَ بِنَاءً وَأَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ رِزْقًا لَّكُمْ ۖ فَلَا تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَندَادًا وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ). [البقرة: 21-22]. (اى خلکو! د خپل رب عبادت كوئ، هغه چې تاسو يې پيدا كړي يئ او هغه كسان چې له تاسو نه مخكې وو، د دې لپاره چې تاسو پرهېزګاره شئ . هغه (رب) چې ستاسو لپاره يې ځمكه فرش او آسمان چت جوړ كړى او له پاسه يې اوبه نازلې كړي دي، بيا يې په دغو سره له مېوو نه ستاسو لپاره رزق راوېستلى دى، نو له الله سره هېڅ قسمه شريكان مه جوړوئ، حال دا چې تاسو پوهېږئ). ابن کثير رحمه الله فرمايي: (د دغو شيانو پيدا کوونکی، همدې د عبادت وړ دی). - دا تشریح کول چې د الله تعالی په مخلوقاتو کې فکر کول عبادت دی. - زده کوونکو ته لارښوونه چې په سوکالۍ کې د الله تعالی څخه (د ګټور علم او حلال رزق) سوال وکړي او په سختۍ کې هم لکه (له ناروغۍ څخه رغیدل او له کړاو څخه د خلاصون) دعا وکړي. - خلک هڅول چې د الله تعالی په لویو نعمتونو شکر وباسي لکه: لمر او سپوږمۍ چې انسانانو، حیواناتو او بوټو ته بې شمیره ګټې لري.
پوښتنې:
س۱: رب څه معنا؟
س۲: لاندې تش ځایونه ډک کړئ:
- زه خپل رب د هغه په ..............................، او .......................پېژنم.
هغه ذات چې شپه او ورځ یې پیدا کړي همغه د .....................وړ دی.
س۳: د الله تعالی درې ډوله مخلوقات وښیه.
1- ............... .
۲- ............... .
۳ - ............... .
۴ - په آیت کې د الله تعالی د (قدرت) د نښانو لاندې کرښه وکاږئ
الله تعالی فرمایلي:
[لقمان سورت: 12] آیت.
س ۵: لمر او سپوږمۍ د الله تعالی له سترو مخلوقاتو څخه دي چې الله موږ ته راکړي دي. د هر یو یوه ګټه وښیئ:
څلورم لوست (۸)
د پيریانو او انسانانو له پېداېښت څخه حکمت (۹)
الله جل جلاله پيریان او انسانان یوازې د خپل عبادت لپاره پيدا کړي دي.
دلیل یې د الله تعالی دا وینا ده:
عبادت: د هغو ښکاره او پټو ویناوو او کړنو لپاره یو جامع نوم دی چې الله جل جلاله یې خوښوي او پرې راضی کیږی.
د عبادت له بیلګو څخه: د الله تعالی سره محبت کول، له هغه نه ویریدل، دعا، لمونځ، روژه او د مور او پلار سره نیکي.
او عبادت د سیني د پراخیدو او د زړه د سکون لامل دی.
پوښتنې: د لوست موخې: چې زده کوونکی: - د پیریانو او انسانانو له پيدا کیدو څخه حکمت بیان کړی شي. - د عبادت معنا تشریح کړي.
س ۱: ته الله تعالی د یو لوی حکمت لپاره پيدا کړی یې، له دلیل سره یې وښیه.
س۲: لاندې تش ځایونه ډک کړئ: ښوونکې ته! موضوع په داسې یوې پیلیزې پيلول چې هر څه چې الله پيدا کړي او یا یې پرې امر کړی نو د هغې تر شا حکمت شتون لري لکه: د انسان پیدا کول؛ چې هغه بې ځایه نه دی پیدا شوی، بلکې د یو لوی هدف لپاره پیدا شوی چې یوازې د الله عبادت دی، هغه ذات چې یو دی او شریک نه لري، الله تعالی فرمایلي: ( أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاكُمْ عَبَثًا وَأَنَّكُمْ إِلَيْنَا لَا تُرْجَعُونَ) [المؤمنون: 115]، (آیا نو تاسو ګومان كوئ چې بېشكه مونږ تاسو عبث پیدا كړي یئ او دا چې بېشكه تاسو به مونږ ته نه راوستل كېږئ). د ظاهري عبادتونو لپاره نور مثالونه وړاندې کول ( هغه عبادتونه چې په اندامونو کیږي) لکه: زکات، حج، حلاله. او نور مثالونه د باطنې عبادتونو لپاره (د زړه اعمال) لکه: محبت، ویره، هیله مندي او داسې نور. - د دې خبرې وضاحت چې په عبادت سره سینه پراخیږي، الله تعالی فرمایلي: (مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً ۖ وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ) [النحل: 97].(چا چې نېك عمل وكړ، سړى وي، يا ښځه، په داسې حال كې چې مومن وي، نو خامخا به مونږ هغه ته ژوند وركړو، ډېر پاكېزه ژوند او خامخا به مونږ هغوى ته د هغوى د اجر جزا وركړو د هغو تر ټولو ښو عملونو په بدل كې چې دوى به كول).
عبادت: د هغو ښکاره او .............................. او .................... یو جامع نوم دی چې الله جل جلاله یې خوښوي او پرې راضی کیږی.
- د عبادت له ډولونو څخه: لمونځ .............، ................، او ................دي.
س۳: الله تعالی فرمایلي:
(چا چې نېک عمل وكړ، سړى وي، يا ښځه، په داسې حال كې چې مومن وي، نو خامخا به مونږ هغه ته ژوند وركړو، ډېر پاكېزه ژوند).
[النحل سورت: 97] آیت.
- ښه ژوند څنګه تر لاسه کېدای شي؟
پنځم لوست (۱۰)
یوازې د یو الله جل جلاله د عبادت فرضیت (۱۱)
* ترټولو لوی څیز چې الله تعالی پرې امر کړی توحید دی، او هغه یوازې د یو الله عبادت دی.
* تر ټولو لوی شی چې الله تعالی حرام کړی شرک دی، چې له الله پرته د هغه سره د بل چا عبادت دی.
دلیل یې د الله تعالی دا وینا ده:
(ته (دوى ته) ووایه: یقینًا زه خو يواځې د خپل رب عبادت کوم او زه به له ده سره هیڅوك شریك نه كړم).
الرعد سورت: ۳۶ آیت.
پوښتنې:
س۱: له الله پرته د بل چا عبادت ته څه وايي؟
س۲: لاندې تش ځایونه ډک کړئ:
تر ټولو ستر څیز چې الله پرې امر کړی ............................... دی.
تر ټولو ستر څیز چې الله ترې منع کړې ................................ دی. د لوست موخې: - چې زده کوونکی له شرک نه ځان وساتي کوم چې د توحید ضد دی. - په عبادت سره د الله تعالی په یووالي دلیل ووایي. - د توحید عظمت بیان کړي.
تو حید په ............................. او اخرت کې د نیکمرغۍ لار ده.
شرک په دنیا کې د لویې بدبختۍ او په .................... کې د عذاب لامل دی. ښوونکې ته! د دې خبرې وضاحت چې د ټولو پېغمبرانو پېغام یو دی چې هغه توحید ته بلنه او له شرک څخه منع کول دي او د ځینو پېغمبرانو کیسې پرې دلالت کوي، لکه څنګه چې په الأعراف او نورو سورتونو کې راغلي دي. - د توحید اهمیت بیانول او دا چې له دې پرته په دنیا او اخرت کې نېکبختي نشته. - د شرک د خطر په اړه وضاحت او دا چې دا په دنیا کې د بدبختۍ او په آخرت کې د عذاب لوی لامل دی، له دې امله ابراهیم علیه السلام له خپل رب څخه دعا وغوښتنه لکه چې فرمایي:(وَاجْنُبْنِي وَبَنِيَّ أَن نَّعْبُدَ الْأَصْنَامَ) [إبراهيم: 35]. (او ما او زما اولادونه له دې وساته چې د بوتانو عبادت وکړو). - د شرک د ځينو ډولونو بيانول لکه: له الله تعالی پرته بل چاته ذبح کول، په غیر الله قسم خوړل، د مصیبت د لرې کولو او دفع کولو لپاره د تعویذونو، بندونو او مریو ځړول.
س۳: د دې دلیل ووایه چې یوازې د یو الله عبادت واجب دی.
شپږم لوست (۱۲)
د غیر الله عبادت شرک دی (۱۳)
څوک چې له الله پرته د بل څه عبادت کوي هغه مشرک دی.
لکه:
- څوک چې له الله پرته بل څوک راوبلي. - او څوک چې له الله پرته بل چاته حلاله وکړي.
الله تعالی فرمایلي:
شرک: په دنیا او اخرت کې د بدبختۍ لامل ګرځي.
پوښتنې:
س۱: څوک چې له الله پرته د بل چا عبادت وکړي هغه مشرک دی.
أ- پر (دې خبره ) دلیل ووایه.
د دې مثال ووایه.
س۲: لاندې تش ځایونه ډک کړئ: د لوست موخې: - چې زده کوونکی له شرک څخه ډډه وکړي. - د شرک ځیني ډولونه وښیي. - د هغه چا حکم ووایي چې له الله پرته بل چاته یو ډول عبادت وکړي. - پر دې دلیل ووایي چې له الله پرته د بل چا عبادت شرک دی.
۱ - د مشرک سزا دا ده چې د تل لپاره به په ................................. وي
۲- څوک چې له الله پرته د بل څه عبادت وکړي لکه دعا او ................ نو هغه مشرک دی. ښوونکې ته! - د دې خبرې وضاحت چې چا یو ډول عبادت له الله پرته بل چاته وکړ لکه: دعاء، حلاله، سجده او داسې نور؛ نو هغه مشرک کافر دی، که څه هم لمونځ وکړي، روژه ونیسي، حج او عمره وکړي او دعوه کوي چې دی مسلمان دی. - د دې خبرې وضاحت چې د رسول الله صلی الله علیه وسلم په زمانه کې مشرکانو ځینې عبادتونه کول خو له شرک سره یې هغوی ته هیڅ ګټه ونه رسوله. - د دې خبرې وضاحت چې د شرک سزا په جهنم کې تلپاتې والی دی، الله تعالی فرمایلي: (إِنَّهُ مَن يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ ۖ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنصَار) [المائدة: 72]. (ېشكه خبره دا ده چې څوک له الله سره شریک نیسي، نو یقینًا په هغه باندې الله جنت حرام كړى دى او د هغه استوګنه اور دى او د ظالمانو لپاره هیڅوک مدد كوونكی نشته). - د انسان سره د شیطان دښمني او پر دې یې ټینګار چې په شرک او ګمراهۍ کې یې اخته کړي، تر څو ورسره په دوزخ کې یو ځای شي.
س ۳: شیطان ولې غواړي چې خلک په شرک اخته کړي؟
اووم لوست (۱۴)
دویم اصل: بنده لره خپل دین پېژندل (۱۵) د لوست موخې: - چې زده کوونکی د دین مرتبې وښیي. - د اسلام معنا وښیي. - د اسلام پر دین وویاړي.
درې ګوني اصول:
۱ - بنده لره د خپل رب پېژندل. ۲- بنده لره د خپل دین پېژندل. ۳- بنده لره خپل نبي صلی الله علیه وسلم پېژندل. ښوونکي ته! - د اسلام سره مینه کول او پرې ویاړلو ته د زده کوونکو په زړونو کې ځای ورکول. - د دې خبرې وضاحت چې اسلام خوشالي، سکون او آرامۍ راولي او دا شرک او ګمراهي د زړونو د تنګوالي لوی لامل دی. الله تعالی فرمايلي: (فَمَنِ اتَّبَعَ هُدَايَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشْقَىٰ (123) وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكًا) [طه: 123-124]. (نو چا چې زما د هدایت پیروي وكړه، نو دى به نه ګمراه كېږي او نه به بدبخته كېږي (123) او هغه څوك چې زما له ذكر (قرآن) نه مخ وګرځوي، نو بېشكه د ده لپاره ډېر تنګ ګذران (او ژوند) دى او دى به مونږ د قیامت په ورځ ړوند راپورته كوو). - د ځینو هغو کسانو کیسې کول چې اسلام یې قبول کړی او د اسلام په غیږ کې یې راحت او ډاډ ترلاسه کړی.
دین درې مرتبې لري:
لومړۍ مرتبه: اسلام.
دویمه مرتبه: ایمان.
دریمه مرتبه: احسان.
.................(هذا العنوان یحذف)
لومړۍ مرتبه: اسلام.
اسلام: الله تعالی په یووالي سره منل، د اطاعت له لارې هغه ته غاړه ایښودل او له شرک او مشرکانو څخه بې زاري ده.
* زه مسلمان یم، له خپل دین اسلام سره مینه لرم او پرې ویاړم.
پوښتنې:
س۱: د دین هره مرتبه د بلې مناسبې مرتبې سره ونښلوه.
احسان دویمه مرتبه.
ایمان لومړۍ مرتبه.
اسلام دریمه مرتبه.
س۱: لاندې تعریف بشپړ کړئ:
اسلام: الله تعالی په ...................سره منل، د ....................له لارې هغه ته غاړه ایښودل او له شرک او مشرکانو څخه بې زاري ده.
اتم لوست (۱۶)
د اسلام بناوې (۱۷)
اسلام پنځه ارکان لري:
لومړۍ بنا: پدې خبره ګواهي ورکول چې له الله پرته بل حق معبود نشته او پدې چې محمد د الله رسول دی. د لوست موخې: - چې زده کوونکی د اسلام بناوې وښیي. - د دې پنځو بناوو د ادا کولو حکم وښیي. - د لمانځه اهمیت او ورته پاملرنه تشریح کړي.
دویم رکن: د لمانځه ادا کول.
دریم رکن: زکات ورکول. ښوونکي ته: - د یوې کوټې د دیوالونو د مثال په وړاندې کولو سره د رکن معنا بیانول او دا چې اسلام له دې پنځو ارکانو پرته ولاړ او ثابت نه پاتې کیږي. - دا خبره منل چې دا ارکان د الله جل جلاله له خوا فرض دي لکه څنګه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي چې: « بُنِيّ الإسلامُ على خَمْسٍ...) یعنې اسلام په پنځو څیزونو ولاړ دی، دا حدیث مسلم په ۱۶ شمیره روایت کړی دی. - په خپل وخت لمانځه ادا كولو ته هڅول او دا چې د قیامت په ورځ به یې په اړه له بنده سره لومړی حساب کیږي، لکه څنګه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي: « إنَّ أوَّلَ ما يُحاسَب بِه العَبْدُ يومَ القِيامَة مِن عَمَلِه صَلاتُه، فإن صَلحَت فقد أفلَحَ وأنجَحَ، وإن فسدت خابَ وخَسِر» ترمذي په (413) شمیره روایت کړی دی. یعنې هغه څه چې د بنده د عملونو څخه یې د قیامت په ورځ له هغه سره حسابي کیږي؛ هغه لمونځ دی، نو که لمونځ یې سم و، یقینا چې کامیاب دی او که ناسم و ناهیلی او تاواني دی.» ترمذي په (۴۱۳) شمیره روایت کړی دی. - د لمانځه د پرېښودلو په اړه خبردارى، او دا چې پریښودونکی یې کافر دی، لکه څنګه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي :«العَهْدُ الذي بيننا وبينَهُم الصَّلاة فَمَن تَركَها فقد كفر» یعنې زموږ او د دوى ترمنځ تړون لمونځ دى، نو چا چې لمونځ پرېښود هغه کافر دی. ترمذي په (۲۶۲۱) شمیره روایت کړی دی.
څلورم رکن: د رمضان (دمیاشتې) روژه نيول.
پنځم رکن: د بیت الله الحرام حج د هغه چا لپاره چې توان یې ولري.
* د اسلام پنځه ارکان یو له بل سره تړلي دي، نو انسان یې باید پوره کړي تر څو جنت وګټي.
پوښتنې:
س۱: د اسلام ارکان کوم دي؟
س۲: د اسلام د ارکانو لاندې کرښه کش کړئ:
(د رمضان روژه، له مور او پلار سره نیکي، د بیت الله حج د هغه چا لپاره چې وس یې ولري، د قرآن کریم تلاوت، لمونځ کول، پر دې ګواهي ورکول چې له الله پرته بل برحق معبود نشته او پر دې چې محمد صلی الله علیه وسلم د الله رسول دی او زکات ورکول).
س۳: لاندې تش ځایونه ډک کړه:
لومړی عمل چې د قیامت په ورځ یې له بنده سره حساب کیږي هغه ................
نهم لوست (۱۸)
د شهادتینو معنا (۱۹)
په : (لا إلَهَ إلّا الله) د ګواهۍ ورکولو معنا دا ده چې له الله پرته بل په حقه معبود نشته.
په دې د ګواهۍ ورکولو معنا چې محمد صلی الله علیه وسلم د الله رسول دی.
په هغه څه کې یې پیروي چې امر یې پرې کړی او په هغه څه کې پرې باور کول چې خبر یې ترې ورکړی دی.
- له هغه څه نه ډډه کول چې منع یې ترې کړې او تر سره کوونکی یې رټلی. - دا چې د الله عبادت ونه شي مګر په هغه طریقه چې هغه روا کړې ده. د لوست موخې: - چې زده کوونکی د : لا اله الا الله معنا تشریح کړی شي. - په محمد رسول الله د ګواهۍ ورکول تشریح کړي. - د رسول الله صلی الله علیه وسلم سره مینه ولري او پیروي یې وکړي. - له هغه څه نه ډډه وکړي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم ترې منع فرمایلې ده.
* انسان په دووه ګواهیو (شهادتینو) ورکولو سره د اسلام مبارک دین ته داخلیږي.
پوښتنې: ښوونکي ته! - د دواړو ګواهیو (شهادتینو) د اهمیت بیان، ځکه چې په وسیله یې انسان اسلام ته داخلیږي. - دې خبرې ته اشاره چې ځینې داسې معبودان هم شته چې د الله تعالی سره یې په باطله عبادت کیږي لكه ځینې خلک چې د دعا او حلالې پر مهال د پېغمبرانو او نیکانو قبرونو ته مخ کوي او همدا هغه لوی شرک دی چې الله تعالی او رسول صلی الله علیه وسلم ترې منع فرمایلې ده. - د دې خبرې وضاحت چې په (لا اله الا الله) سره ګواهي ورکول یې ویونکي ته ګټه نه رسوي تر دې چې په معنا یې پوه شي، په غوښتنه یې عمل وکړي او له هغه څه نه ځان وساتي چې د دې کلمې ضد دی. - د دې خبرې وضاحت چې تر ټولو غوره ذکر(لا اله الا الله) دی او دا چې په دنیا کې د چا وروستۍ وینا (لا اله الا الله) وي جنت ته به داخلیږي. - د محمد صلی الله علیه وسلم په پېغمبرۍ د ګواهۍ ورکولو معنا: په هغه څه کې د هغه اطاعت کول دي چې امر یې پرې کړی وي. - د اسلام ارکان او فرایض پر ځای کول لکه: لمونځ او داسې نور. - په هغه څه کې یې تصدیقول چې خبر یې ترې ورکړی لکه د قیامت راتلل، جنت، دوزخ او داسې نور. - له هغه څه نه ډډه کول چې منع یې ترې کړې او تر سره کوونکی یې په عذاب سره ګواښلی دی لکه: کبیره او صغیره ګناهونه او دا چې تر ټولو لویه کبیره ګناه شرک دی. - دا چې عبادت یې ونه شي مګر په هغه طریقه چې هغه روا کړي وي له اطاعتونو څخه، او له بدعتونو ځان وساتي لکه په نبوي مولود مراسم تر سره کول. - د دې خبرې وضاحت چې ګواښ له منعه کولو څخه ډیر اغیزمن دی.
س۱: لاندې تش ځایونه ډک کړئ:
أ- زه مسلمان یم ګواهي ورکوم چې له ................................................... او پدې چې محمد صلی الله علیه وسلم د ....................................... دی.
ب - د ( لا اله الا الله معنا: .................................................................
ج - تر ټولو غوره ذکر .........................................................دی.
س۲: (شهادة أن محمدا رسول الله) څه معنا؟
س۳: داسې درې کړنې ولیکئ چې رسول الله صلی الله علیه وسلم پرې موږ ته امر کړی وي:
۱- لمونځ کول. ۲ - .....................................
۳- ............................................۴- ..............................................
لسم لوست (۲۰)
دویمه مرتبه: ایمان (۲۱)
ایمان شپږ رکنونه لري:
۱ - چې په الله ایمان ولرې.
د هغه پر ملایکو.
د هغه پر کتابونو.
د هغه په پېغمبرانو.
د اخرت په ورځ. د لوست موخې: زده کوونکی وکولای شي: - پدې ارکانو د ایمان راوړلو حکم وښیي. - د ایمان رکنونه وشمیري. - دا تشریح کړي چې ایمان له وینا، عمل او باور څخه عبارت دی.
۶- او په (تقدیر) خیر او شر ایمان درلودل.
* په شپږو رکنونو ایمان راوړل د دنیا او آخرت خوشحالي لري. ښوونکي ته! - د ايمان د مفهوم روښانه کول او دا چې ايمان په زړه باور، په ژبه وینا او په غړو سره عمل دی. - د جبرائیل علیه السلام د مشهور حدیث تشریح چې پکې راغلي: (نو د ایمان په اړه خبر راکړه، هغه وویل: دا چې ته په الله، د هغه پر ملائکو، د هغه په کتابونو، د هغه په رسولانو، د آخرت په ورځ او د خېر او شر په تقدیر ایمان ولرې). مسلم په (۸) شمیره روایت کړی. - په شپږو ارکانو ایمان راوړل د دنیا او آخرت د خوشحالۍ سبب ګرځي. - د دې خبرې وضاحت چې د ایمان له نښو څخه یوه د الله سره مینه او د هغه اطاعت کول دي. - په پټه او ښکاره الله تعالی لیدونکی ګڼل. - د قرآن کریم حفظول، په هغه کې فکر کول او عمل پرې کول. - د اخرت ورځې ته د نیکو اعمالو په کولو سره تیاری نیول، او په قضا او قدر راضي کیدل. - د ځینو پېغمبرانو، ملاېکو، او هغو کتابونو یادونه چې الله جل جلاله نازل کړي دي. - زده کوونکو ته ځینې داسې جملې ورښودل چې په قضا او تقدیر د باور څرګندونه کوي، لکه: (الله حکم کړی او څه چې وغواړي هغه کوي). - په دې شپږو ارکانو د ايمان د ضرورت په بيانولو سره او دا چې چا له دې څخه انکار وکړ هغه کافر شو.
پوښتنې:
س۱: د ایمان ارکان څو دي؟
س۲: په قوسونو کې د هر رکن لپاره مناسبه شمیره ولیکئ:
په الله جل جلاله ایمان ( ). د اخرت په ورځ ايمان ( )
د خېر او شر په اندازه ایمان ( ). په ملایکو ایمان ( ).
په پېغمبرانو ایمان ( ). په اسماني کتابونو ایمان ( ).
س ۳: الله تعالی فرمایلي:
او الله تعالی فرماېلي:
محمد د الله رسول دی
س۴: په آیت کې د ذکر شوو پیغمبرانو نومونه راوباسئ:
1- ............... 2- ...............
3- ............... 4- ...............
5- ...............
یوولسم لوست (۲۲)
په بیا راژوندي کېدو ایمان (۲۳)
د اخرت په ورځ له ایمان درلودلو څخه په بیا راژوندي کېدو ایمان راوړل هم دي.
د بعث معنا دا ده چې: الله جل جلاله له مرګ نه وروسته خلک بیا راژوندي کوي او له قبرونو څخه یې د حساب او جزا لپاره راوباسي.
په بیا راژوندي کېدو ایمان واجب دی، الله تعالی فرمایلي:
(له هم دې (ځمكې) نه مونږ تاسو پیدا كړي یاست او په هم دې كې به مونږ تاسو ننه باسو، او بل كرت به مونږ تاسو راوباسو).
څوک چې له بیا راژوندي کېدو څخه انکار کوي هغه په الله تعالی کافر دی.
* چاته چې خپله عملنامه په ښی لاس ورکړل شي هغه به د قیامت په ورځ له ګټونکو څخه وي، او آسانه حساب به ورسره وشي او چا ته چې د هغه عملنامه په چپ لاس ورکړل شي هغه به له تاوانیانو څخه وي او حساب به یې سخت وي.
پوښتنې: د لوست موخې: - زده کوونکی د بعث معنا تشریح کړي. - په بعث د ایمان راوړلو حکم وښیي. - د هغه چا حکم بیان کړي چې له بعث څخه منکر وي.
س۱: څوک له مرګ نه وروسته خلک بیا راژوندي کوي؟
س۲: لاندې تش ځایونه ډک کړئ: ښوونکي ته: - د دې خبرې ثبوت چې په آخرت، بیا راژوندي کېدو، حساب او جزا ایمان راوړل واجب دي، او د قیامت د ورځې د ځينو سختیو يادونه او دا چې الله تعالی د خپلو بندګانو ساتنه کوي، پدې ټولو د لوستل شوو سورتونو له آیتونو څخه دلیل وړاندې کول لکه: (فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ (7) فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا) [الانشقاق: 7-8]. (نو هر چې هغه څوك دى چې هغه ته خپل كتاب (عمل نامه) په ښي لاس كې وركړى شي، نو ژر ده چې له ده سره به حساب وكړى شي، ډېر اسان حساب). د زده کوونکو په زړونو کې له مرګ وروسته ژوند لپاره چمتوالی رامېنځته کول. له مرګ وروسته د قبرونو څخه د راژوندي کېدلو حقیقیت او په دې کې د الله د قدرت لویي څرګندول.
له مرګ نه وروسته په بیا راژوندي کېدو ایمان ............................. دی او ترې انکار کوونکی................. دی.
س۳: د الله تعالی دا قول بشپړ کړئ:﴿ مِنْهَا خَلَقْنَاكُمْ ...........﴾.
س۴: د الله تعالی له قدرتونو څخه دا هم ده چې هغه خلک د دوی له مرګ نه وروسته د یوې لویې چارې لپاره راژوندي کوي، چې هغه..............دی
دولسم لوست (۲۴)
دريمه مرتبه : احسان ( [25] )
احسان: (دې ته وایې چې) ته د الله تعالی داسې عبادت وکړې لکه ته یې چې ګورې، نو که چیرته یې ته نه ګورې؛ هغه خو تا ګوري.
دلیل یې د الله تعالی دا قول دی:
النحل سورت: ۱۲۸ آیت.
* زه تل الله تعالی پر ځان څارونکی ګڼم، نو نه په پټه او نه په ښکاره ګناه کوم.
*عبادتونه د الله تعالی د رضا لپاره کوم.
پوښتنې:
س۱: لاندې تش ځایونه ډک کړئ:
احسان: (دې ته وایې چې) ته ....................................................... لکه ته یې چې ګورې، که چیرته یې ته ................................
هغه خو تا ګوري. د لوست موخې: - زده کوونکی د احسان معنا تشریح کړي. - په احسان دلیل وړاندي کړي. - په اخلاص سره د عبادت ادا کولو ته لیوالتیا ولري.
د دین له مرتبو څخه دویمه مرتبه ..................... او هغه تر ټولو لوړه ده.
س۲: په احسان دلیل وړاندې کړه. ښوونکي ته! - د دې خبرې وضاحت چې احسان د دین تر ټولو لویه مرتبه ده. - دا واضحول چې په بشپړه توګه عبادت کول له احسان څخه دي. - پدې ټینګار چې دا حس کړي چې الله تعالی پر بندګانو نګهبان دی، الله تعالی فرمایلي: (إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا) (بېشكه الله پر تاسو ښه ساتونكى (نګهبان) دى) النساء سورت ۱. - د ځینو هغو نېکانو کیسې چې د الله څار یې تل پر زړه و، لکه د عمر بن الخطاب رضي الله عنه کیسه د هغې پېلغې سره چې د الله تعالی له ویرې یې په شېدو کې له اوبو ګډولو انکار وکړ.
س۳: د پوره ایمان خاوند که څه هم څوک یې نه ویني غلا نه کوي، ولې؟
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
دیارلسم لوست (۲۶)
دریم اصل: بنده لره خپل نبي محمد صلی الله علیه وسلم پېژندل (۲۷)
درې ګوني اصول:
۱- بنده لره خپل رب پېژندل. ۲ - بنده لره خپل دین پېژندل. ۳ - بنده لره خپل نبي صلی الله علیه وسلم پېژندل.
* زما نبي محمد بن عبد الله بن عبد المطلب بن هاشم دی، هاشم له قریشو څخه و او قریش له عربو څخه دي.
* زما نبي محمد دی او هغه د پېغمبرانو وروستی پېغمبر دی.
دلیل یې د الله تعالی دا قول دی:
د هغه صلی الله علیه وسلم سره د محبت او اطاعت حکم دا دی چې: پر هر مسلمان واجب دی.
زه د رسول الله صلی الله علیه وسلم سره مینه لرم او د هغه پيروي کوم.
پوښتنې:
س۱: لاندې تش ځایونه ډک کړئ:
أ - زما پیغمبر محمد بن. . . . . . . . . . بن عبدالمطلب بن. . . . . . . . . . . د لوست موخې: - چې زده کوونکی د رسول الله صلی الله علیه وسلم نسب وښیي. - د رسول الله صلی الله علیه وسلم سره مینه ولري او پیروي یې وکړي. - پر دې دلیل وړاندې کړي چې محمد صلی الله علیه وسلم وروستی پیغمبر دی. - د الله تعالی لخوا پر بنده درود په پورته مخلوقاتو کې د بنده ستاینه ده.
ب- د رسول الله صلی الله علیه وسلم سره مینه او د هغه پیروي کول ........................................ دي.
ج- وروستی پېغمبر ...................................................... دی. ِِِښوونکي ته! - په لنډه توګه د لومړي او دویم اصل بیا کتنه او د دریم اصل سره تړاو ورکول. - د لوست پېل د هغو ناپوهیو او ګمراهیو په بیانولو سره چې د رسول الله صلی الله علیه وسلم له بعثت څخه وړاندې په خلکو کې وې. - د رسول الله صلی الله علیه وسلم د نسب عظمت او قدر احترام تشریح کول. - د دې وضاحت چې خاتم الأنبیاء تر ټولو وروستي پېغمبر ته وایي او دا چې له هغه وروسته بل نبي نه راځي. - د رسول الله صلی الله علیه وسلم سره محبت کول واجب دي پرته له دې چې له حد نه پکې تېر شي، لکه دعا ترې غوښتل او د ستونزې پر مهال یې رابلل. - د دې خبرې وضاحت چې د رسول الله صلی الله علیه وسلم سره مینه یې پیروي لازموي او دا چې په وینا او عمل کې یې ورپسې اقتدا وشي. - په رسول الله صلی الله علیه وسلم درود ویلو ته د زده کوونکوو هڅول، او دا چې لوی اجر لري، په ځانګړې توګه کله یې چې نوم واخستل شي.
د - زه د رسول الله صلی الله علیه وسلم سره مینه لرم او .................. یې کوم او د هغه په وینا او ...................... کې ورپسې اقتدا کوم.
س۲: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي:
"د جمعې په ورځ او شپه کې پر ما ډېر درود وایئ، ځکه څوک چې پر ما یو ځل درود ووايي، الله تعالی به پر هغه لس ځلي درود ووایي".
بیهقي په خپل سنن کې روایت کړی دی (3/249).
حدیث ولوله او لاندې پوښتنې ځواب کړه:
په کومه ورځ باید په رسول الله صلی الله علیه وسلم زیات درود او سلام وویل شي؟
ب- د ښوونکي سره د داسې کيسو په ويلو کې همکاري وکړئ چې د رسول الله صلی الله علیه وسلم سره د صحابه کرامو رضي الله عنهم د مينې څرګندونه کوي.
عنوان: درسي نصاب، فقه، سویه (دویمه)
لنډه کتنه: دا علمي مضمون په سعودي عربستان کې د زده کوونکو لپاره د تعلیمي نصاب اصلاح شوی غورچاڼ دی چې په بېلابېلو سویو ویشل کیږي، په دې مضامینو کې یو فقهې ته ځانګړی شوی چې دولس (۱۲)سویې لري. هغه اړین موضوعات او مسائل چې په لومړۍ سویه کې راوړل شوي په لاندې ډول دي:
د حاجت د رفع کولو د آدابو په اړه وینا، د استنجا او استجمار معنی او هغو حالاتو ته اشاره چې اودس پکې وچیږي، او هغه څیزونه په ګوته کول چې استجمار یعنې اودس پرې نه وچیږي.
د اوداسه طریقه او هغه څه چې اودس باطلوي.
په شپه او ورځ کې د فرض لمونځونو او هر لمانځه د رکعتونو شمېر.
دویمه سویه
لومړی لوست (۲)
استنجا او استجمار (۳)
تشې او ډکې متیازې ناپاکه دي او بدن ناپاکه کوي، نو د حاجت له رفع کولو وروسته ترې باید ځان پاک کړی شي.
استنجا دې ته وایي چې:
د ناپاکۍ د لرې کولو په موخه د تشو او ډکو متیازو ځای په پاکو اوبو سره ووینځل شي. ښوونکې ته: - د حاجت د رفع کولو پسې سملاسي د تشو او ډکو متیازو د ځایونو پر پاکولو ټینګار. - هغو حالاتو ته پاملرنه چې یوازې اودس وچول پکې روا دي. - دې ته پاملرنه چې په اودس وچولو او استنجا دواړو کې باید کیڼ لاس وکارول شي او ورپسې دواړه لاسونه ښه ووینځل شي. - هغه شیان ښودل چې اودس وچول پرې روا نه دي.
استجمار (اودس وچول):
په کاڼو او یا کاغذي دستمالونو سره د تشو او ډکو متیازو ځایونه پاکول چې ناپاکي لرې شي. د لوست موخې: - زده کوونکی هغه څه وښیي چې د حاجت له رفع کولو نه وروسته یې کول واجب دي. - استنجا او استجمار تعریف کړي. - درې داسې څیزونه وښیي چې اودس وچول پرې جایز دي.
پوښتنې:
س۱: د حاجت له رفع کولو نه وروسته پر تا څه کول واجب دي.
س۲: لاندې جملې بشپړې کړئ:
أ- استنجاء دې ته وایي چې: .........................................................
ب- استجمار: دېته وایي چې : ........................................................
س۳: سم ځواب غوره کړه:
أ- اودس وچول (استجمار) جایز دی په:
کاڼو، اوبو، (کاغذي)دستمالونو.
ب- له ناپاکو شیانو څخه:
متیازې، خولې، لیاړې.
ج- له جامو څخه نجاست لرې کوم په:
کاڼو. اوبو. خاورو.
س۴ : تش ځایونه په مناسبو کلمو ډک کړئ:
د تشو او ډکو متیازو د راوتلو له ځای څخه نجاست لرې کوم په:
اوبو او ................................او............................
س۵: لاندې جملې ولیکئ:
د حاجت له رفع کولو وروسته د تشو او ډکو متیازو ځای پاکوم او بیا په اودس پیل کوم.
- ........................................................................
- ........................................................................
- د حاجت له رفع کولو وروسته لاسونه ښه وینځم.
- ........................................................................
- ........................................................................
د حاجت د رفع کولو پر مهال خبرې نه کوم.
- ........................................................................
- ........................................................................
* دا دوه دعاګانې تل وایه:
۱ - تشناب د ننوتلو پر مهال وایم:
«بسم الله، اللهم إني أعوذ بك من الخبث والخبائث) ([4]). "د الله په نوم، ای الله، زه پر تا له نارینه او ښځینه وو شیطانانو پناه نیسم ".
۲ - له تشناب څخه د راوتلو پر مهال : ( غُفْرانَك) وایم ([5]). یعنې: ای الله! بخښنه وکړې.
دویم لوست(۶)
د اودس طریقه ([۷])
په زړه کې د اودس نیت کوم او بیا لاندې کړنې تر سره کوم:
۱ - (بسم الله) وایم.
۲ - دواړه لاسونه (ورغوي) درې ځلې وینځم. بخاري په (۱۴۲) شمیره روایت کړی او د (بسم الله) د زیادت لپاره وګورئ: فتح الباري (۱/۲۴۴).
۳ - درې ځلې خولې او پوزې ته اوبه اچوم او بیرته پوزه سوڼ کوم.
۴ - مخ مې درې ځلې وینځم. ترمذی په (۷) شمیره روایت کړی دی.
۵ - لاسونه مې درې ځلې د ګوتو له څوکو څخه تر څنګلو پورې وینځم.
۶ - ټول سر مې له دواړو غوږونو سره یو ځل مسح کوم. ښوونکې ته ! - دا بیانول چې الله جل جلاله پاکیزه خلک خوښوي. - د زده کوونکو پام را اړول چې د اوبو په لګښت کې اسراف ونه کړي؛ ځکه اوبه یو نعمت دی او باید ساتنه یې وشي. - دا تشریح کول چې هر غړی درې ځلې وینځل سنت دي، او سر له غوږونو سره یو ځل مسح کیږي. - د مضمضې، استنشاق او استنثار تشریح کول. المضمضه: په خولې کې اوبه اړول راړول. الاستنشاق: د تنفس له لارې پوزې ته اوبه پورته کش کول، تر څو د پوزې دننه هر څه راووځي. الاستنثار: پوزې ته له اوبو کش کولو وروسته بیرته پوزه سوڼ کول. - په ټولو زده کوونکو عملي اودس کول، تر څو ډاډ تر لاسه شي چې سم یې زده کړی دی. پدې ټولو کې ښوونکي ته د لوی اجر او ثواب زیری دی، ځکه چې زده کوونکو ته د اودس او لمانځه طریقه ورزده کوي، نو چا چې یو څه زده کړل هغه ته پرې د عمل کوونکي په څېر اجر ورکول کیږي.
۷ - ښۍ پښه مې تر ښنګرو پورې درې ځلې وینځم، ورپسې چپه هم همداسې.
* آیا ماته روا دي چې د لاسونو څخه مخکې پښې ووینځم؟ د لوست موخې: - زده کوونکی د نیت ځای وښودلی شي. - زده کوونکی د اودس طریقه په عملي توګه اجرا کړی شي. - زده کوونکی د لاسونو او څنګلو تر منځ توپير وکړی شي.
روا نه دي؛ ځکه باید هغه ترتیب مراعت شي چې د اودس په طریقه کې مې ښودلی دی.
* کله چې مخ او لاسونه ووینځم، بیا لاړ شم او تلفون ته ځواب ورکړم او ځنډ وکړم، بیا راشم خپل سر له غوږونو سره مسح کړم، نو آیا زما اودس سم دی؟
دا اودس جایز نه دی؛ ځکه د غړو په وینځلو کې باید پرله پسې والی مراعت شي.
پوښتنې:
س ۱: د نیت ځای کوم دی؟
س۲: لاندې جملې بشپړې کړئ:
- خپل لاسونه وینځم بیا خولې ته اوبه اچوم او....................................................................او ..........................................
- خپله ښۍ پښه مې تر ...............................................پورې وینځم بیا........................................................................................
س۳: د (أ) ستون مناسبه کلمه د (ب) ستون له مناسبې کلمې سره ونښلوئ:
د (أ) ستون
د (ب) ستون
وینځم
خپل سر
وینځم
خپل مخ
مسح کوم
خپلې دواړه پښې
س۴: هغه کار وښیه چې په اودس کې یې تر ټولو وروسته کوې:
دواړه لاسونه وینځل - دواړه پښې وینځل - سر مسح کول - مخ وینځل.
س۵: د شمېرو په ورکولو سره د اوداسه غړي ترتیب کړئ:
داوړه پښې - دواړه لاسونه - سر - مخ - دواړه ورغوي.
س۱: د (√) علامه له سم او (×) علامه له غلط ځواب سره وکاروئ:
- د ښي لاس نه مخکې مې ښۍ پښه وینځم.
- له پښې وینځلو نه وروسته مې سر مسح کوم.
مخ وینځم بیا مې لاسونه وینځم
س۷: لاندې جملې ولیکئ:
په اودس کې هیڅ غړی وچ نه پریږدم .
- ........................................................................
- ........................................................................
په اودس کې له ځنډ پرته ټول غړي یو له بل پسې وینځم.
- ........................................................................
- ........................................................................
په اودس کې غړي په ترتیب سره وینځم.
- ........................................................................
- ........................................................................
دریم لوست ([۸])
د اودس ماتوونکي ([۹])
* اودس په ځینو څیزونو ماتیږي لکه:
۱ - له مخکې یا شاته لارې څخه د ( متیازو، بادو، او ډکو متیازو) وتل.
۲ - خوب.
۳ - د اوښ غوښه خوړل.
* که له دې شیانو څخه مو په یو سره اودس فاسد شي، باید بیرته اودس وکړئ.
پوښتنې:
س۱: د اودس ماتوونکو لاندې خط کش کړئ:
(خندا – خوب – خبرې – هغه څه چې له دوو لارو وځي – د اوښ غوښه خوړل).
س۲: اودس مې وکړ، بیا مې د پسه غوښه وخوړله؟ نو آیا اودس مې مات شوی؟ او ولې؟ ښوونکې ته: - د اودس ماتوونکو معنا تشریح کول. - د هغه چا د حکم بیانول چې د اوښ غوښه یې خوړلې وي او د لمانځه نه وروسته پوه شي، نو آیا لمونځ به راګرځوي؟
س۳: لمانځه ته پاڅېدې او اودس دې مات شو، نو پر تا څه کول لازم دي؟
د نښې په اېښودلو سره مناسب ځواب غوره کړئ. د لوست موخې: - زده کوونکی اودس ماتوونکي وښیي. - زده کوونکی تشریح کړی شي چې د اودس له ماتېدو وروسته باید څه وکړي.
لمونځ او اودس دواړه راګرځوې. اودس راګرځوې.
س۴: غوښه دې وخوړه خو نه پوهېدې چې د اوښ غوښه ده، خو کله دې چې لمونځ وکړ بیا پوه شوې.
نو څه به کوې؟ ځواب ولیکه: ......................................................
س۵: لاندې جمله ولیکه:
- بیا اودس کوم، کله چې داسې یو څه پیښ شي چې باطل یې کړي.
- ........................................................................
- ........................................................................
څلورم لوست ([۱۰])
د استفتاح دعاء ([۱۱])
* په لمانځه کې له مشروعه دعاګانو څخه یوه د پرانیستې (استفتاح) دعا لوستل دي چې دا ده:
(اې الله! پاکي او ستاینې یوازې تالره دي او نوم دي مبارک دی، شان دې لوړ دی او له تا پرته بل معبود نشته).
* دا دعا له تحریمه تکبیر نه وروسته ویل کیږي.
پوښتنې:
س۱: تش ځایونه په مناسبو کلمو ډک کړئ:
( غيرك - اسمك - جَدّك - وبحمدِك ).
سُبحانَك اللَّهمَّ .......................................... وتَبارَك .......................................... ، وتعالى .......................................... ،ولا إله ..........................................
س۲: د استفتاح د دعا ځای وښیه.
س۳: سم ځواب غوره کړه:
د استفتاح دعا وایم:
د فاتحې لوستلو پسې، له تحریمه تکبیره څخه ورسته. ښوونکې ته: - د استفتاح د دعا ځای ښودل، او دا چې په لمانځه کې یوازې د لومړي رکعت په سر کې ویل کیږی. - د استفتاح دعا معناګانې تشریح کول : (سُبحانَك اللَّهمَّ وبحمدِك): ای الله د هر هغه څه څخه ستا پاکې بیانوم چې ستا له شان سره نه ښایي؛ له نېمګړتیاوو او عیبونو څخه. (وبحمدِك): یعنې ستا پاکي بیانوم. (تَبارَك اسمك): یعنې برکتونه دې زیات دي. (وتعالى جَدّك): یعنې لوړ او لوی دی شان ستا. (ولا إله غيرُك): ستا پرته هیڅ معبود وړتیا نه لري چې عبادت یې وشي.
س۴: مناسبه کلمه غوره کړئ او په مناسب ځای کې یې وکاروئ:
(دریمه، څلورمه، لومړۍ). د لوست موخې: - زده کوونکی وکولای شي د استفتاح دعا ووایي. - د استفتاح د دعا ځای وټاکي.
تحریمه تکبیر په لمانځه کې ...........................................تکبیر دی.
س۵: د استفتاح دعا وښیه.
س۱: د (√) علامه له سم او (×) علامه له غلط ځواب سره وکاروئ:
- په هر رکعت کې د استفتاح دعا وایم.
- د استفتاح دعا په لومړي رکعت کې ویل کیږي.
س۷: لاندې جمله ولیکئ:
- د استفتاح دعا له تحریمه تکبیر نه وروسته وایم.
- ..........................................
- ..........................................
پنځم لوست ([۱۲])
فرضي لمونځونه ([۱۳]) ښوونکي ته! - د لمانځه موضوع ته د اسلام له پنځو ارکانو سره تړاو ورکول. - په زده کوونکو ټینګار کول چې پنځه وخته لمونځونه په خپل وخت ادا کړي، ځکه چې لمونځ د اسلام ستن ده او چا چې پرېښوده هغه کافر شو، لکه څنګه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي :« العَهْدُ الذي بَيْنَنا وبَيْنَهم الصَّلاةِ، فَمَن تَرَكَها فَقَد كَفَر » "زموږ او د دوى تر منځ تړون لمونځ دى، نو چا چې پرېښوده هغه كافر شو". ترمذی په (۲۶۲۱) شمیره روایت کړی.
*د شهادتینو پسې لمونځ د اسلام له ارکانو څخه دویم رکن دی.
* لمانځه ته پاملرنه جنت ته د داخلیدو سبب دی. د لوست موخې - زده کوونکی په اسلام کې د لمانځه مرتبه بیان کړي. - په شپه او ورځ کې فرض لمونځونه وښیي. - د هر فرض لمانځه رکعتونه وښیي.
* او پرېښودل يې دوزخ ته د ننوتلو يو سبب دی.
* په شپه او ورځ کې پنځه لمونځونه فرض دي چې په لاندې ډول دي:
۱ - سهار
۲ - ماسپښین
۳ - مازدیګر
۴ - ماښام
۵ - ماخوستن.
(دوه رکعته)
(څلور رکعته)
(څلور رکعته)
(درې رکعته)
(څلور رکعته)
پوښتنې:
س۱: نېمګړې برخه بشپړه کړئ:
- اسلام پنځه رکنونه لري چې دا دي:
۱ - شهادتین. ۲ - ...............................................۳ - زکات ورکول. ۴ - د رمضان د میاشتې روژه نیول. ۵ - حج.
- په لمانځه پابندي.............................................ته د داخلیدو سبب دی، او پرېښودل یې ........................................ته د داخلیدو له اسبابو څخه یو دی.
س۲: په شپه او ورځ کې فرض لمونځونه وښیه.
س۳: د (أ) په ستون کې هر لمونځ د (ب) په ستون کې د رکعتونو د مناسب شمېر سره ونښلوه.
د (أ) ستون
د (ب) ستون
د سهار لمونځ
څلور رکعته
د ماسپښین لمونځ
دوه رکعته
د ماښام لمونځ
درې رکعته
یو رکعت
س۴: لاندې کلمې ترتیب کړئ چې یوه ګټوره جمله ترې جوړه شي:
(پاملرنه کوي، زید، په خپل وخت، لمانځه ادا کولو ته)
.......................................... .......................................... ..........................................
(لمونځ، د اسلام، دویم رکن، له ارکانو څخه، دی)
.................................................................................................................................................
س۵: له هغو لمونځونو څخه کرښه تاوه کړئ چې د رکعتونو شمېر یې څلور وي:
(سهار - ماسپښین - مازدیګر - ماښام - ماخوستن)
شپږم لوست (۱۴)
تشهد (۱۵)
(التحيات لله والصلوات والطيبات، السلام عليك أيها النبي ورحمة الله وبركاته، السلام علينا وعلى عباد الله الصالحين، أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن محمدًا عبده ورسوله)، (ټول تعريفونه ، عبادتونه او ټولې پاکيزه خبرې الله لره دي، سلام دې وي پر تا ای نبي او پر تا دې د الله رحمت او برکتونه وي، او سلامتیا دې وي پر مونږ او د الله پر نيکو او صالحو بندګانو، زه شاهدي ورکوم چې له الله پرته بل څوک د عبادت وړ نشته او شاهدي ورکوم چې محمد صلی الله علیه وسلم د الله بنده او رسول دی).
د تشهد ځای: ښوونکې ته: - د تشهد معنا په داسې ډول تشریح کول چې زده کوونکو ته اسانه وي: (التَّحيّات للهِ): هغه کلمات چي پر سولې، حاکمیت، بقا او د الله سبحانه وتعالی پر عظمت دلالت کوي. (والصَّلَوات): یعنې فرضي او نفلي لمونځونه ټول الله تعالی لره دي. (والطَّيِّبات): نیک عملونه د الله لپاره دي، ځکه چې الله پاک دی او یوازې پاک څېزونه قبلوي. - د رسول الله صلی الله علیه وسلم سره په مینه ټینګار، او د الله تعالی د نیکو بندګانو قدر او ورسره مینه کول.
- په درې رکعتي او څلور رکعتي لمونځونو کې له دویم رکعت څخه وروسته ويل کيږي او: (لومړی تشهد) ورته ویل کیږي.
په هر لمانځه کې له وروستي رکعت څخه وروسته ویل کیږي او (وروستی تشهد) ورته وایي. د لوست موخې: - زده کوونکی تشهد له یادو زده کړي. - په لمانځه کې د تشهد ځای په نښه کړي.
پوښتنې:
س۱: تشهد ووایه.
س۲: لاندې تش ځایونه ډک کړه:
- تشهد په درې رکعتي او څلور رکعتي لمونځونو کې له دویم رکعت څخه وروسته ويل کيږي او: (........................................) ورته وایي.
په هر لمانځه کې د وروستي رکعت څخه وروسته ویل کیږي او ..................................................ورته وایي.
س۳: په تشهد کې د اسلام له ارکانو څخه یو رکن دی؛ هغه ترې راوباسه.
س۴: سم ځواب غوره کړه:
أ- لومړی تشهد وروسته له:
لومړي رکعت. دویم رکعت څخه وي.
ب- وروستی تشهد ویل کیږي:
په پېغمبر محمد صلی الله علیه وسلم له درود ویلو څخه وروسته.
په پېغمبر محمد صلی الله علیه وسلم له درود ویلو څخه مخکې.
س۵: هغه لمونځونه چې دوه تشهدونه پکې دي په یو ګروپ او هغه چې یوازې یو تشهد پکې دی په بل ګروپ کې راغونډ کړئ.
(د ماخوستن لمونځ - د مازدیګر لمونځ - د ماښام لمونځ - د سهار لمونځ - د ماسپښین لمونځ)
د (أ) ستون
د (ب) ستون
1- ..........................................
1- ..........................................
2- ..........................................
2-..........................................
3-..........................................
3- ..........................................
4- ..........................................
4- ..........................................
اووم لوست(۱۶)
پر پېغمبر محمد صلى الله عليه وسلم درود ویل ( [۱۷] )
یاالله! پر محمد صلی الله علیه وسلم او د هغه پر کورنۍ رحمت نازل کړه، لکه پر ابراهیم علیه السلام او د هغه پرکورنۍ دې چې نازل کړی و، بېشکه ته ستایل شوی او لوی یې. یا الله ! پر محمد صلی الله علیه وسلم او د هغه پر کورنۍ برکتونه نازل کړه، لکه پر ابراهیم - علیه السلام - او د هغه پرکورنۍ دې چې نازل کړی و، بېشکه ته ستایل شوی او لوی یې.
په رسول الله صلی الله علیه وسلم د درود ویلو ځای له وروستي تشهد څخه وروسته او د سلام اړولو نه مخکې دی.
پوښتنې:
س۱: په رسول الله صلی الله علیه وسلم د درود ویلو الفاظ ووایه. ښوونکي ته: - په رسول الله صلی الله علیه وسلم زیات درود ویلو ته د زده کوونکو هڅول، په ځانګړې توګه کله یې چې نوم اخیستل کیږي. - د دې وضاحت چې د الله تعالی له طرفه درود: په پورتنیو مخلوقاتو کې د بنده ستاینه ده. - د دې وضاحت چې برکت: د ټولو ښېګڼو دوام او کثرت دی، او د الله پاک له لورینو څخه بل هیڅ شی لوړ او پایښت لرونکی نه دی.
س۲: لاندې تش ځایونه له متن څخه ډک کړئ.
أ- د الله تعالی له نومونو څخه ..................................................دی. د لوست موخې: - زده کوونکی په رسول الله صلی الله علیه وسلم درود ووایي. - زده کوونکی په لمانځه کې په رسول الله صلی الله علیه وسلم د درود ویلو ځای په نښه کړي.
ب- د پېغمبرانو له نومونو څخه ..................................................
س۳: له صحیح ځواب څخه کړۍ تاوه کړئ:
په رسول الله صلی الله علیه وسلم درود ویل کیږي په:
( رکوع - سجده - له وروستي تشهد څخه وروسته).
اتم لوست ([۱۸])
هغه شیان چې د تشهد په ناسته کې په رسول الله صلی الله علیه وسلم له درود ویلو وروسته ترې پناه غوښتل کیږي ([19])
مسلمان د تشهد په ناسته کې په رسول الله صلی الله علیه وسلم له درود ویلو وروسته له څلورو شیانو پناه غواړي او وایې:
۱- ای الله! زه په تا له جنهم څخه پناه غواړم.
2- او د قبر له عذاب څخه.
3- او د ژوند او مرګ له فتنې څخه.
4- او د مسیح دجال له فتنې څخه.
پوښتنې: ښوونکي ته: - په زده کوونکو ټینګار کول چې له دې شیانو څخه هر وخت پناه وغواړي، په ځانګړې توګه په لمانځه کې؛ ځکه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم ترې په پناه غوښتلو امر کړی دی. - په لوست کې د ذکر شوې استعاذې د لغتونو تشریح: (أعوذ): پناه غواړم .(فِتْنَة المحيا): د ژوند له فتنې؛ دا هغه څه دي چې یو سړی د خپل ژوند په اوږدو کې ورسره مخ کیږي لکه په دنیا او شهوتونو یې دوکه کېدل. (فِتْنَة الممات) د مرګ له فتنې څخه؛ ویل کېږي دا هغه فتنه ده چې انسان ورسره په ځنکدن کې مخ کیږي، او یا ترې مراد د قبر ازموینه او عذاب دی، چې له هغې څخه د دوو ملاېکو پوښتنې هم دي. (فِتْنَة المسِيح الدَّجّال): د مسیح دجال له فتنې څخه. مسیح دجال؛ هغه دروغجن او کافر سړی دی چې په وروستۍ زمانه کې به راوځي او د ربوبیت (خدایۍ) دعوه به کوي، د هغه په لاس به الله تعالی ډیرې معجزې تر سره کړي، لکه په هغه چا باران ورول چې ریښتینی یې ګڼي او پر هغه چا قحطي راوستل چې دروغجن یې ګڼي، نو ډیری خلک به پرې دوکه شي او پیروي به یې وکړي. دی به له مکې او مدینې پرته په ټولو ښارونو کې وګرځیږي، بیا به یې عیسی علیه السلام ووژني. د هغه له فتنې څخه د خلاصون له لارو څخه: پياوړی ایمان، په الله تعالی یې له فتنې څخه پناه غوښتل او د الکهف سورت لومړني لس آیتونه حفظول دي، رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي: " مَن حَفِظَ عَشر آياتٍ مِن أوَّلِ سُورَةِ الكَهْفِ عُصِمَ مِن الدَّجّال "چا چې د کهف سورت لس لومړني آیتونه له یادو زده کړل د دجال له فتنې څخه وژغول شو ". دا حدیث مسلم په ۸۰۹ شمیره روایت کړی دی.
س۱: هغه څلور څیزونه وښیه چې د تشهد په ناسته کې پر پېغمبر صلی الله علیه وسلم له درود ویلو وروسته ترې پناه غوښتل کیږي.
.............................................................................................................................. د لوست موخې: - زده کوونکی هغه څه وښیي چې مسلمان ترې په خپل لمانځه کې پناه غواړي. - زده کوونکی په لمانځه کې له دې څلورو شیانو څخه د پناه غوښتلو ځای په ګوته کړي.
....................................................................................................
س۲: لاندې (جملې) بشپړې کړئ:
د مسیح دجال له فتنې څخه د خلاصون له لارو څخه:
- په الله تعالی پناه نیول د ...............................................................
- د ......................................... لس لومړي آیتونه حفظول.
نهم لوست ([۲۰])
د لمانځه طریقه ([۲۱])
۱- قبلې ته مخ کوم او په داسې حال کې تحریمه تکبیر وایم چې د سجدې ځای ته ګورم، بیا د استفتاح ( سبحانک اللهم ...) دعا وایم.
۲ - (أعوذ بالله مِن الشَّيطانِ الرَّجِيم، بسم الله الرَّحمن الرَّحيم ) وایم، یعنې: په الله له رټلی شوي شیطان څخه پناه نیسم، او د هغه الله په نوم پیل کوم چې بښونکی او مهربان دی، بیا فاتحه لولم او ورپسې له قرآن کریم څخه یو څه لولم چې حفظ کړي مې دي.
۳ - لاسونه پورته کوم او :( اللهُ أَكْبَر ) وایم، یعنې الله لوی دی، بیا رکوع کوم او (په رکوع کې) درې ځلې: ( سُبْحانَ ربي العَظِيم ) وایم، یعنې: زما هغه رب لره پاکې ده چې لوی دی.
۴ - له رکوع څخه پورته کیږم او : ( سَمِعَ اللهُ لِمَن حَمِدَه، رَبَّنا ولك الحمْد حَمْداً كَثِيراً طَيِّباً مُباركاً فيه) وایم، یعنې الله د هغه چا وینا واوریده چې هغه یې ستاینه وکړه، ای زمونږه ربه! تالره ستاینه ده، زیاته، پاکیزه او برکت کړی شوې ستاینه).
۵ - تکبیر وایم او په اوو اندامونو سجده کوم او په سجده کې : (سُبْحانَ ربي الأَعْلى) درې ځلې وایم، یعنې پاک دی زما رب چې پورته دی.
۶ - له سجدې څخه برابر راپورته کیږم او :(اللهُ أَكْبَر) وایم، او د دوو سجدو تر منځ (رَبِّ اغْفِرْ لي) . وایم، یعنې ای ربه! ماته بښنه وکړې.
۷ - دویمه سجده کوم او (الله أکبر) وایم او په سجده کې ( سبحان ربی الأعلی) درې ځلې وایم.
د (الله اکبر) په ویلو سره دویم رکعت ته پاڅیږم او په دې رکعت کې هم هغه څه کوم چې په لومړي رکعت کې مې کړې و. ښوونکي ته! - ښوونکی د زده کوونکو په وړاندې په عملي بڼه لمونځ کوي. - هر زده کوونکي ته دنده ورسپارل چې د نورو ملګرو په وړاندې عملي لمونځ وکړي او غلطیانې یې اصلاح کړي. - که چېرته زده کوونکی په لمانځه کې غلطي کوي، لمونځ بیا تکراروي. - د زده کوونکو پام راګرځول چې لږ تر لږه (سُبْحانَ ربي العَظِيم)، او(سُبْحان رَبي الأعلى) یو یو ځل ویل کیږي. - د رسول الله صلی الله علیه وسلم د لمونځ کولو طریقه بیانول، لکه څنګه چې عامر بن سعد رضي الله عنه د خپل پلار څخه روایت کوي وایې چې: ما به رسول الله صلی الله علیه وسلم لیده چې ښي او چپ لور ته به یې سلام ګرځاوه، تر دې چې ما به یې د مخ سپینوالی لیده" مسلم په (582) شمیره روایت کړی دی. - د دې خبرې وضاحت چې ښځه په لمانځه کې خپل ټول بدن پټوي پرته له مخ او لاسونو څخه کله چې نامحرم سړي نه وي.
۹- له دویم رکعت نه وروسته د لومړي تشهد لپاره کېنم.
۱۰ - په پاتې لمانځه کې هغه څه کوم چې په مخکنیو دوو رکعتونو کې مې کړي دي. د لوست موخې: - زده کوونکی د لمانځه طریقه تشریح کړي. - زده کوونکی په سمه طریقه عملي لمونځ وکړي.
۱۱- د لمانځه په پای کې د وروستي تشهد، په رسول الله صلی الله علیه وسلم درود او دعا لپاره کینم او بیا په (السَّلامُ عليكُم ورَحْمَة اللهِ) ویلو سره دواړو خواوو ته سلام ګرځوم.
پوښتنې:
س۱: د لمانځه طریقه بیان کړه.
س۲: لاندې هره کلمه په یو مناسب ځای کې وکاروئ:
(فاتحه، الله اکبر، قبله، هغه څه یې چې له قرآن کریم څخه یاد وي).
مسلمان د لمانځه پر مهال .........................ته مخ کوي، د لمانځه په پیل کې ........................وایي، بیا .......................سورت لولي او ورپسې هغه .........................................................................
س۳: شاعر وایي:
زویه اودس وکړه او پاڅېږه لمانځه ته.
**
خپل رب ته لمونځ وکړه چې خوښي یې تر لاسه کړې
زویه، په پاکو اوبو اودس وکړه
**
د اوداسه اوبه دې د مخ لپاره روښنایي ده.
کله چې الله تعالی له مسلمان څخه راضي شي.
**
نو د ټول عمر نیمکرغي یې نصیب شي.
مخکنی نظم ووایه او لاندې پوښتنې ځواب کړه.
أ- مسلمان په څه شي اودس کوي؟ ب- د لمانځه له ګټو څخه یوه ووایه؟
س۴: د لاندې ځوابونو څخه سم ځواب غوره کړه:
أ- په لمانځه کې له لاندې ځایونو څخه یو ته ګورم.
چت. دیوال. د سجدې ځای ته.
ب- په رکوع کې دواړه لاسونه ږدم په:
دواړو زنګنونو. دواړو پنډیو.
ج- په سجده کې وایم:
سُبحانَ ربي الأعْلى. سُبْحان ربي العَظِيم.
س۲: د (أ) د ستون جملې د (ب) د ستون له مناسبو جملو سره ونښلوه:
د (أ) ستون
د (ب) ستون
په سجده کې مې وایم
سُبْحان رَبي العَظِيم
په رکوع کې مې وایم
سُبْحان ربي الأَعْلى
د دواړه سجدو په مینځ کې وایم
سَمِعَ اللهُ لِمَن حَمِدَه
له رکوع څخه د پورته کېدو پر مهال وایم
ربِّ اغفِرْ لي
اللهُ أكبَر
لسم لوست ([۲۲])
د لمانځه باطلوونکي ([۲۳])
لمونځ له لاندې کارونو څخه په یو سره باطلیږي:
۱- خوراک. ۲- څښاک. ۳- خبرې کول.
۴- خندا کول. ۵- تش اودس ماتی، ډک اودس ماتی او یا باد وتل. ۶- زیات حرکت کول.
* کله چې له دغو باطلوونکو شیانو څخه د لمانځه پر مهال یو شی وشي لمونځ باطلیږي او بیا راګرځول کیږي.
* په لمانځه کې عاجزۍ کولو ته ډیره پاملرنه وکړه.
پوښتنې:
س۱: د لمانځه باطلوونکي وښیه.
س۲: کله چې د لمونځ کوونکي لمونځ باطل شي باید څه وکړي؟
س۳: په لاندې هر یو حالت کې د لمانځه باطلوونکي وښیه:
أ- یو زده کوونکي په لمانځه کې خپل ورور انس ولیده چې د هغه قلمداني یې اخېسته نو ورته یې وویل: (زما قلمداني کیږده)؟ ښوونکي ته: - د زده کوونکو سره د لمانځه باطلوونکي تکرارول. - په لمانځه کې په عاجزۍ ټینګار کول. - یو څو زده کوونکو ته دنده ورکول چې د نورو ملګرو په مخکې عملي لمونځ وکړي او له نورو غواړو چې غلطیانې یې اصلاح کړي. - د دې وضاحت چې اودس؛ د اوداسه له باطلوونکو څخه په یو سره ماتیږي لکه: (له شاته لارې څخه) غږ او یا باد وتل. - دا تشریح کول چې په لمانځه کې قصدا خبرې کول، لمونځ باطلوي.
ب- زده کوونکي په داسې حال کې د کور د باندنۍ دروازې زنګ واوریده چې لمونځ یې کاوه، نو ولاړ چې دروازه خلاصه کړي، بیا د لمانځه د پوره کولو لپاره بیرته راغی.
ج- زده کوونکي په لمانځه خپل کوچنی ورور ولیده چې هڅه یې کوله روان شي، نو راولویده او ده وخندل. -1016635-102298500 د لوست موخې: - زده کوونکی د لمانځه باطلوونکي بیان کړي. - زده کوونکی پدې پوه شي چې کله د چا لمونځ باطل شي نو باید څه وکړي.
Related books
All books
المناهج التعليمية - الصف الأول
المناهج التعليمية - الصف الثالث
المناهج التعليمية - الصف الرابع
المناهج التعليمية - الصف الخامس