السؤال
س20: ما آداب الاستئذان؟
پرسش ۲۰: آداب اجازه خواستن کدام است؟
الجواب
ج:1. أستأذن قبل الدخول إلى المكان.
- أستأذن ثلاث مرات ولا أزيد، وبعدها أنصرف.
في الحديث:
«إذا استأذن أحدكم ثلاثا فلم يؤذن له، فليرجع»
متفق عليه.
- أطرق الباب برفق، ولا أقف في مواجهة الباب، بل على يمينه أو يساره. وأقول: السلام عليكم.
لحديث:
«كان رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا أتى باب قوم لم يستقبل الباب من تلقاء وجهه، ولكن من ركنه الأيمن أو الأيسر ويقول: السلام عليكم، السلام عليكم»
رواه أبو داود.
- لا أدخل على أبي وأمي أو أحد الغرف قبل الاستئذان، وخصوصًا قبل الفجر، ووقت القيلولة من الظهر، وبعد صلاة العشاء.
- لقوله تعالى:
﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لِيَسۡتَـٔۡذِنكُمُ ٱلَّذِينَ مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُكُمۡ وَٱلَّذِينَ لَمۡ يَبۡلُغُواْ ٱلۡحُلُمَ مِنكُمۡ ثَلَٰثَ مَرَّٰتٖۚ مِّن قَبۡلِ صَلَوٰةِ ٱلۡفَجۡرِ وَحِينَ تَضَعُونَ ثِيَابَكُم مِّنَ ٱلظَّهِيرَةِ وَمِنۢ بَعۡدِ صَلَوٰةِ ٱلۡعِشَآءِۚ ثَلَٰثُ عَوۡرَٰتٖ لَّكُمۡۚ لَيۡسَ عَلَيۡكُمۡ وَلَا عَلَيۡهِمۡ جُنَاحُۢ بَعۡدَهُنَّۚ طَوَّٰفُونَ عَلَيۡكُم بَعۡضُكُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖۚ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمُ ٱلۡأٓيَٰتِۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٞ﴾
[النور: ٥٨].
- يمكن أن أدخل الأماكن غير المسكونة، مثل: المشفى أو المتجر بدون استئذان.
- قال تعالى:
﴿لَّيۡسَ عَلَيۡكُمۡ جُنَاحٌ أَن تَدۡخُلُواْ بُيُوتًا غَيۡرَ مَسۡكُونَةٖ فِيهَا مَتَٰعٞ لَّكُمۡۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا تُبۡدُونَ وَمَا تَكۡتُمُونَ﴾
[النور: ٢٩].
پاسخ: ۱- پیش از وارد شدن به مکان مورد نظر، اجازه میخواهم.
۲. سه بار اجازهٔ ورود میخواهم نه بیشتر، سپس برمیگردم.
در حدیث آمده است که:
«هرگاه کسی از شما سه بار اجازه خواست و به او اجازه داده نشد، برگردد».
به روایت بخاری و مسلم.
۳. به نرمی در میزنم و روبروی در نمیایستم بلکه سمت راست یا چپ در میایستم و میگویم: السلام علیکم.
به دلیل این حدیث که:
رسول الله صلی الله علیه وسلم هرگاه به در خانهٔ کسانی میرفت روبروی در نمیایستاد بلکه در سمت راست یا چپ میایستاد و می فرمود: «السلام علیکم، السلام علیکم».
به روایت ابوداوود.
۴- پیش از اجازه خواستن، وارد اتاق پدر و مادر یا هر اتاق دیگری نمیشوم، مخصوصا قبل از نماز صبح و هنگام خواب نیمروز و پس از نماز عشاء. به دلیل این سخن حق تعالی که میفرماید:
به دلیل این سخن حق تعالی که:
(ای کسانی که ایمان آوردهاید، بردگانتان و کسانی از [کودکان] شما که به [سن] بلوغ نرسیدهاند، باید در سه وقت از شما اجازه [ورود] بگیرند: پیش از نماز صبح و نیمروز ـ هنگامی که لباسهایتان را بیرون میآورید ـ و پس از نماز عشاء. [این] سه [وقت،] هنگام خلوتِ شماست. جز این [سه وقت،] بر شما و بر آنان هیچ گناهی نیست [که بدون اجازه وارد شوند؛ چرا که] آنان پیرامونتان در رفت و آمدند [و] با یکدیگر [معاشرت میکنید]. الله اینچنین آیات [خود] را برایتان بیان میکند؛ و الله دانای حکیم است).
[نور: ۲۷].
۵- میتوانم بدون اجازه به اماکن غیر مسکونی مانند بیمارستان یا فروشگاه وارد شوم.
الله تعالی میفرماید:
(بر شما گناهی نیست که به خانههای غیرمسکونی [و مکانهای عمومی] که در آنجا [احتیاج یا] بهرهای دارید وارد شوید؛ و الله آنچه آشکار میسازید و آنچه پنهان میدارید [همه را] میداند).