ئادابێن دهستویری خواستنێ چنه؟
- الباب / الفصل
- قسم الآداب الإسلامية
السؤال
س20: ما آداب الاستئذان؟
پ20: ئادابێن دهستویری خواستنێ چنه؟
الجواب
ج:1. أستأذن قبل الدخول إلى المكان.
- أستأذن ثلاث مرات ولا أزيد، وبعدها أنصرف.
في الحديث:
«إذا استأذن أحدكم ثلاثا فلم يؤذن له، فليرجع»
متفق عليه.
- أطرق الباب برفق، ولا أقف في مواجهة الباب، بل على يمينه أو يساره. وأقول: السلام عليكم.
لحديث:
«كان رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا أتى باب قوم لم يستقبل الباب من تلقاء وجهه، ولكن من ركنه الأيمن أو الأيسر ويقول: السلام عليكم، السلام عليكم»
رواه أبو داود.
- لا أدخل على أبي وأمي أو أحد الغرف قبل الاستئذان، وخصوصًا قبل الفجر، ووقت القيلولة من الظهر، وبعد صلاة العشاء.
- لقوله تعالى:
﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لِيَسۡتَـٔۡذِنكُمُ ٱلَّذِينَ مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُكُمۡ وَٱلَّذِينَ لَمۡ يَبۡلُغُواْ ٱلۡحُلُمَ مِنكُمۡ ثَلَٰثَ مَرَّٰتٖۚ مِّن قَبۡلِ صَلَوٰةِ ٱلۡفَجۡرِ وَحِينَ تَضَعُونَ ثِيَابَكُم مِّنَ ٱلظَّهِيرَةِ وَمِنۢ بَعۡدِ صَلَوٰةِ ٱلۡعِشَآءِۚ ثَلَٰثُ عَوۡرَٰتٖ لَّكُمۡۚ لَيۡسَ عَلَيۡكُمۡ وَلَا عَلَيۡهِمۡ جُنَاحُۢ بَعۡدَهُنَّۚ طَوَّٰفُونَ عَلَيۡكُم بَعۡضُكُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖۚ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمُ ٱلۡأٓيَٰتِۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٞ﴾
[النور: ٥٨].
- يمكن أن أدخل الأماكن غير المسكونة، مثل: المشفى أو المتجر بدون استئذان.
- قال تعالى:
﴿لَّيۡسَ عَلَيۡكُمۡ جُنَاحٌ أَن تَدۡخُلُواْ بُيُوتًا غَيۡرَ مَسۡكُونَةٖ فِيهَا مَتَٰعٞ لَّكُمۡۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا تُبۡدُونَ وَمَا تَكۡتُمُونَ﴾
[النور: ٢٩].
ب: 1- بەری ئهز بچمە د وی جهیڤە، دێ دەستویرییێ خوازم.
- دێ سێ جاران دهستویرییێ خوازم و نهزێدهتر ، ئەگەر پشتی سێ جاران دهرگههـ بۆ من ڤهنهكر؛ دێ ژ وێرێ چم.
د فهرموودهیێدا هاتییه:
ئانكو: ((ئهگهر ئێك ژ ههوه سێ جاران دهستویری وهرگرت و دهستویری ب وی نههاته دان؛ بلا بزڤڕیت)).
بۆخاری و موسلم ڤهدگوهێزن.
- دێ ب جوانی دهرگههی قوتم و ل بهرامبهری دهرگههی ڕاناوهستم، بهلكی دێ ل ڕهخێ ڕاستێ یان یێ چهپێ ڕاوهستم و دێ بێژم : السلام عليكم .
ژ بهر ڤێ فهرموودهيێ :
ئانکو: ((ئەگەر پێغەمبەرێ خودێ هاتبا دەڤ دەرگەهێ هندەکان، نەدچوو بهرامبەری دەرگەهی کو ڕویبڕوی دەرگەهی ڕاوەستیت، بەلکی دا چیتە لایێ ڕاستێ یان لایێ چەپێ ڕاوەستیت و دا بێژیت: السلام عليكم، السلام عليكم)).
ئهبو داوود ڤێ فهرموودهیێ ڤهدگوهێزیت.
- ناچمه د ژوورا بابێ خۆ یان دایكا خۆ یان ههر ئهندامهكێ خێزانێ بهری دهستویرییێ بخوازم، ب تایبهتی ژی بهری سپێدێ و دهمێ بێهنڤهدانا نیڤرۆ، و پشتی نڤێژا عهیشا ل دهمێ نڤستنێ.
ژ بهر گۆتنا خودێ:
ئانكو: ((ئهى ئهوێن باوهرى ب خودێ ئيناى و دويكهڤتنا پێغهمبهرێ وى كرى هوين فهرمانێ ل عهبد و جارییێن خۆ بكهن، و ل زارۆكێن خۆ ژى ئهوێن بالغ نهبووين كو ل دهمێ هاتنێ ل سێ وهختان بلا ئهو دهستويرییێ ژ ههوه بخوازن: بهرى نڤێژا سپێدێ؛ چونكى ل وى دهمى هوين جلكێن خۆ يێن نڤستنێ ددانن و جلكێن ڕۆژێ دكهنه بهر خۆ، و ل دهمێ هوين جلكێن خۆ ل نيڤرۆ بۆ بێنڤهدانێ ددانن و پشتى نڤێژا عهيشا؛ چونكى ئهو دهمێ نڤستنێیه، ئهڤ ههر سێ دهمه بۆ ههوه دهمێن خۆڤهشارتن و ستارهكرنێنه، و ل دهمێن دى چ نينه ئهگهر ئهو بێ دهستويرى بهێنه ژۆر؛ چونكى ئهو د ههوجهنه بێنه نیك ههوه، و بۆ خزمهتكرنێ ئهو ب سهر ههوهدا دهێن، و وهكى خودێ حوكمێ خواستنا دهستويرییێ بۆ ههوه ئاشكهراكرى وهسا ئهو ئايهت و ئهحكام و دهليلێن دينێ خۆ بۆ ههوه ئاشكهرا دكهت. خودێ ب وى تشتى يێ پڕزانايه يێ چاكییا خهلكى تێدا بیت و يێ كاربنهجهه د ڕێڤهبرنا كارێ واندا)).
[النور: ٢٧].
- دروسته بێی دهستویری بچمە د جهێن گشتیڤه، وهكی: نهخوشخانێ یان ماركێتێ...
خودێ كهرهم دكهت:
ئانكو: ((بهلێ چ گونههـ ل سهر ههوه نينه كو هوين بێ دهستويرى بچنه وان مالێن بۆ هندهك كهسێن تايبهت نههاتبنه تهرخانكرن، بهلكى بۆ ههر كهسهكێ پێدڤى هاتبنه دورستكرن وهكى وان مالان يێن بۆ وهقفێ ل سهر ڕێكا هاتينه چێكرن، و مفا بۆ ههر كهسهكێ پێدڤى د واندا ههيه، و د دهستويرى خواستنێدا ل ڤان جهان زهحمهت ههيه. خودێ كارێن ههوه يێن ئاشكهرا و ڤــهشــارتـــى دزانـیت)).