الله به ظالم مهلت می‌دهد تا آنکه وقتی او را گرفت دیگر رهایش نکند
از ابوموسی اشعری ـ رضی الله عنه ـ روایت است که گفت: رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمودند:
«إِنَّ اللهَ لَيُمْلِي لِلظَّالِمِ، حَتَّى إِذَا أَخَذَهُ لَمْ يُفْلِتْهُ»: «الله به ظالم مهلت می‌دهد تا آنکه وقتی او را گرفت دیگر رهایش نکند» سپس این آیه را قرائت کرد: {وَكَذلِكَ أَخذُ رَبِّكَ إِذا أَخَذَ القُرى وَهِيَ ظالِمَةٌ إِنَّ أَخذَهُ أَليمٌ شَديدٌ} [هود: ۱۰۲] (و چنین است بازخواستِ پروردگارت که اهالی شهرهایی را که ستمکار [و مشرک] بودند فرومی‌گرفت. بی‌گمان، بازخواستِ او دردناک و سخت است).
«إِنَّ اللهَ لَيُمْلِي لِلظَّالِمِ، حَتَّى إِذَا أَخَذَهُ لَمْ يُفْلِتْهُ» قَالَ: ثُمَّ قَرَأَ: «{وَكَذَلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذَا أَخَذَ الْقُرَى وَهِيَ ظَالِمَةٌ إِنَّ أَخْذَهُ أَلِيمٌ شَدِيدٌ}[هود: 102]»
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ نسبت به استمرار ستمگری با گناهان و نافرمانی‌ها و شرک و ظلم در حق مردم هشدار داده است، زیرا الله تعالی به ظالم مهلت می‌دهد و بازخواست او را به تاخیر می‌اندازد و عمرش را طولانی کرده و مال افزون به او می‌دهد و در عقوبتش عجله نمی‌کند، پس اگر توبه نکرد، او را به مجازات می‌گیرد و به دلیل ظلم بسیاری که کرده رهایش نمی‌کند. سپس ایشان ـ صلی الله علیه وسلم ـ این آیه را خواندند: {وَكَذلِكَ أَخذُ رَبِّكَ إِذا أَخَذَ القُرى وَهِيَ ظالِمَةٌ إِنَّ أَخذَهُ أَليمٌ شَديدٌ} [هود: ۱۰۲] (و چنین است بازخواستِ پروردگارت که اهالی شهرهایی را که ستمکار [و مشرک] بودند فرومی‌گرفت. بی‌گمان، بازخواستِ او دردناک و سخت است).
...:
عاقل باید هرچه زودتر توبه کند و اگر به ظلمش ادامه می‌دهد خود را از مکر الهی در امان نداند.
مهلت دادن الله عزوجل به ستمگران و عدم تعجیل در مجازات آنان از روی استدراج آنان و چند برابر شدن عذاب‌شان است، در صورتی که توبه نکنند.
ظلم و ستم از اسباب مجازات امت‌ها توسط الله است.
اگر الله شهری را هلاک سازد، شاید در میان آنان صالحانی نیز باشند که آنان در روز قیامت بر اساس صلاح و نیکوکاری‌شان مبعوث می‌شوند و اینکه در دنیا شامل آن مجازات شدند، زیانی به آخرت‌شان وارد نمی‌سازد.
بیشتر (12)
صحیح بخاری (6/ 74) (4686).
صحیح مسلم (4/ 1997) (2583).
شرح رياض الصالحين.
لابن عثيمين (2/ 496).
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين.
لسليم الهلالي (1/ 303).
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين.
لمصطفى الخِن وغيره (1/ 231).
تطريز رياض الصالحين.
لفيصل آل مبارك (ص165).
مرقاة المفاتيح.
علي القاري (8/ 3200).