Encyclopedia of Prophetic Hadiths

Maa doon nàndal nit ñi ci kër Abuu Talhata, seen sàngara si bis booba nekkoon lu ñu jaxase, Yonente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc digal ab wootekat muy woote naan: yégleen ne sàngara araamal nañu ko, nee na: Abuu Talhata ne ma: génnal nga tuur ko, ma génn tuur ko, mu taa ci mbeddi Madiina yi, am ñenn ñu wax ne: am na ñu faatu te fekk sàngara moo ngi ca seen biir ya, Yàlla wàcce: {Du nekk bàkkaar ca ña gëm tey sellal seen i jëf, la ñu masoon a ñam} [Al-Maa-ida: 93] ba aaya bi jeex.

Ci li Yàlla wax ne: {ku fa namm ag ndëngte ci ag tooñ dananu ko mosal mbugal mu metti} [Al-Hajj: 25] nee na: "bu doon benn waay dafaa namma def ag ndëngte fekk moo nga ca Hadan ci soriwaay kon Yàlla dana ko mosal mbugal mu metti".

Nekkoon naa ci Minbaru Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc, jenn waay ne: faalewuma ma ñàkk a def jenn jëf ginnaaw lislaam lu dul may nàndal kiy aj, keneen ne: faalewuma ma ñàkk a def jenn jëf ginnaaw lislaam lu dul ma dundal jàkkay Màkka, keneen ne: jihaad ci yoonu Yàlla moo gën yi ngeen wax, Umar gëdd leen, ne leen: buleeen yëkkëti seen kàddu fekk yéen a ngi ci Minbaru Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc te bisu àjjuma la, waaye bu ngeen jullee àjjuma ma dugg laaj ko li ngeen di wuute, Yàlla mu màgg mi wàcce: {ndax dangeen a def nàndal kiy aj ak aar jàkka ja ñu wormaal mu yemoo ak ki gëm Yàlla ak bis bu mujj ba} [At-Tawba: 19] aaya bi ba mu jeex.

Yàlla mu kawe mi dafa wàcce: {ku àttewoowul ci li Yàlla wàcce ñooñu ñooy yéefar yi} [Al-Maa-ida: 44] ak {ku àttewoowul ci li Yàlla wàcce ñooñu ñooy tooñkat yi} [Al-Maa-ida: 45], ak {ku àttewoowul ci li Yàlla wàcce ñooñu ñooy kàccoor yi} [Al-Maa-ida: 47], nee na: ibn Abbaas nee na: yàlla da ko a wàcce ci ñaari kuréel vi Yahuud yi, genn ha dafa notoon geneen gi ca ceddo ga, ba mujj ñi gërëmloo daal yéwénoo ci ne kepp ku ñu ray te ku tedd ray ko ab diyaam mooy juróom-fukki Wasq, kepp ku ñu ray ci ñi tedd ñi te ku xeebu ray ko ab Diyaam mooy téeméeri Wasq, ñu nekk ci loolu ba Yonnente bi ñëw Madiina, ñaari kuréel yépp faf xeebu ngir ñëwug Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc, te Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc jamono yooyu fésagul, te notagu leen ci loolu, ndax dafa nekkoon ci yéwénoo, ñu xeebu ña ray kenn ci ñu tedd ña, ñu tedd ña yónnee ca ñu xeebu ña ne leen: yónneeleen ni téeméeri Wasq, ñu xeebu ña ne leen: ndax lii mas naa am ci ñaari koñ yoo xam ne seen diine been la, seen askan benn la, seen réew di benn, Diyag ñenn ñi di xaaju Diyag ñeneen ñi? Nun danu leen a joxoon loolu ci kaw tooñ gu ngeen nu tooñ, ak ragal gi ni leen ragal, ginnaaw nag Muhammat ñëw na dunu leen jox loolu, xeex bi nara jolli seen diggante, ñu gërëm a def Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc mu àtte seen diggante, ñi tedd ñi wax ne: giñ nañu ne Muhammat du leen jox jële ci ñoom, lu ëpp li mu leen di jox ñoom jële ci yéen, te wax nañu dëgg, joxuñu ni woon loolu lu dul ag tooñ gu ñu leen tooñ, ak not gu ñu leen not, yabal leen fa Muhammat ku leen di gëstut gis-gisam: bu leen joxee la ngeen bëggoon ngeen àtteloo ko, bu leen ko joxul ngeen moytu bañ ko a àtteloo, ñu yabal fa Yonnente Yàlla ba ay nit yu bokk ci naaféq yi ngir ñu xam gis-gisam, ba Yonnente Yàlla bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc ñëwee Yàlla xamal Yonnenteem bi seen mbir yépp ak li ñu namm, Yàlla mu màgg mi daal di wàcce: {Yaw Yonnente bi, bu mu la jàqal mukk ñiy gaawantu ci ag kéefar te bokk ci ñiy wax naan gëm nanu} [Al-Maa-ida: 41] ba ci waxam ji: {ku àttewoowul ci li Yàlla wàcce ñooñu ñooy kàccoor yi} [Al-Maa-ida: 47] topp mu wax ci ñoom ñaar ne: giñ naa ci Yàlla ne wàcc na te ñoom ñaar la ci Yàlla mu màgg mi jublu.