Sura الوَاقِعة

56 : 1

إِذَا وَقَعَتِ ٱلۡوَاقِعَةُ

Қачон Воқеа — Қиёмат воқеъ бўлса,

Explanation & meanings · 1

Яъни, аниқ тушгувчи бўлган Қиёмат соати келганида, ҳаёти дунёда Аллоҳ таоло шаънига ёлғон тўқиб юрган кимсалардан биронтаси ёлғон сўзлай олмай қолади.

56 : 2

لَيۡسَ لِوَقۡعَتِهَا كَاذِبَةٌ

У воқеъ бўлган чоғда бирон ёлғон сўзлагувчи бўлмас.

56 : 3

خَافِضَةٞ رَّافِعَةٌ

(Қиёмат кофирларни дўзахга дучор этиш билан) паст қилгувчи, (мўминларни эса жаннатга киритиш билан) баланд қилгувчидир.

Explanation & meanings · 1

Яъни, бу дунёда нафслари истаган хирсу ҳавасларга муккадан кетиб, мол-давлат ва салтанатлари билан ҳаволаниб юрган динсиз-иймонсиз кимсаларни Қиёматда энг тубан дўзахга ташлаш билан паст қилиб қўяр, аммо бу ҳаёти дунёда мудом рўй бериб турадиган зулму ситам ва ҳақсизлик азобидан эзилиб юрсалар-да, ўз иймон-эътиқодларида устивор бўлган мўмин-мусулмонларни эса жаннатлардаги баланд мақомларга кўтарур.

56 : 4

إِذَا رُجَّتِ ٱلۡأَرۡضُ رَجّٗا

(У кунда) Ер (қаттиқ) ларзага келди;

56 : 5

وَبُسَّتِ ٱلۡجِبَالُ بَسّٗا

Тоғлар титилди;

56 : 6

فَكَانَتۡ هَبَآءٗ مُّنۢبَثّٗا

Ва чанг-тўзонга айланди.

56 : 7

وَكُنتُمۡ أَزۡوَٰجٗا ثَلَٰثَةٗ

Ва сизлар уч синф-тоифа бўлиб қолдингизлар.

56 : 8

فَأَصۡحَٰبُ ٱلۡمَيۡمَنَةِ مَآ أَصۡحَٰبُ ٱلۡمَيۡمَنَةِ

Бас, (у уч тоифадан биринчиси) ўнг томон эгаларидир. Ўнг томон эгалари (бўлмоқ) не (саодат)дир!

Explanation & meanings · 1

Ўнг томон эгалари ҳаёти дунёдан иймон-эътиқод билан ўтганлари сабабли Қиёмат Кунида номаи-аъмоллари ўнг томонларидан берилиб, жаннат неъматларига сазовор бўлган саодатманд кишилардир. Чап томон эгалари эса ҳаёти дунёдан куфру исён билан ўтганлари сабабли Қиёмат Кунида номаи-аъмоллари чап томонларидан берилиб, дўзахга гирифтор бўлган бадбахт кимсалардир.

56 : 9

وَأَصۡحَٰبُ ٱلۡمَشۡـَٔمَةِ مَآ أَصۡحَٰبُ ٱلۡمَشۡـَٔمَةِ

(Иккинчи тоифа) шум-чап томон эгаларидир. Шум-чап томон эгалари (бўлмоқ) не (бахтсизлик)дир!

56 : 10

وَٱلسَّٰبِقُونَ ٱلسَّٰبِقُونَ

(Учинчи тоифа бўлмиш барча яхши амалларга) пешқадам бўлгувчи зотлар (жаннат неъматларига эришишида ҳам) пешқадам бўлгувчи зотлардир!

56 : 11

أُوْلَٰٓئِكَ ٱلۡمُقَرَّبُونَ

Ана ўшалар (Аллоҳ таолога) яқин қилингувчилардир.

56 : 12

فِي جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ

(Улар) ноз-неъмат боғларидадирлар.

56 : 13

ثُلَّةٞ مِّنَ ٱلۡأَوَّلِينَ

(У пешқадамлар) аввалги (уммат)лардан кўпчилик,

56 : 14

وَقَلِيلٞ مِّنَ ٱلۡأٓخِرِينَ

кейингилардан (яъни, Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом умматларидан) эса оздир.

Explanation & meanings · 1

Яъни, Одам алайҳиссаломдан тортиб, то Муҳаммад алайҳис-салоту вас-саломгача, ўтган барча пайғамбарларга иймон келтирган ва уларнинг ёнларида туриб Аллоҳ таоло буюрган динга даъват қилишда ёрдамчи бўлган аввалги умматлар орасидаги пешқадам зотларнинг саноқларига нисбатан Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом умматлари ўртасидаги пешқадам зотларнинг сонлари оздир.

56 : 15

عَلَىٰ سُرُرٖ مَّوۡضُونَةٖ

(Улар олтиндан) тўқилган сўриларда

56 : 16

مُّتَّكِـِٔينَ عَلَيۡهَا مُتَقَٰبِلِينَ

ястанган ҳолларида бир-бирларига рўбарў бўлиб (ўлтирурлар).

56 : 17

يَطُوفُ عَلَيۡهِمۡ وِلۡدَٰنٞ مُّخَلَّدُونَ

Устларида эса мангу ёш (яъни, ҳеч қаримайдиган) болалар (қадаҳларни) айлантириб турурлар.

56 : 18

بِأَكۡوَابٖ وَأَبَارِيقَ وَكَأۡسٖ مِّن مَّعِينٖ

Оқар чашмадан (майли) қадаҳларни, кўзаларни ва косаларни (айлантириб турурлар).

56 : 19

لَّا يُصَدَّعُونَ عَنۡهَا وَلَا يُنزِفُونَ

У (май)лардан уларнинг бошлари ҳам оғримас, маст ҳам бўлмаслар.

56 : 20

وَفَٰكِهَةٖ مِّمَّا يَتَخَيَّرُونَ

Яна ўзлари танлаб оладиган мева-чева;

56 : 21

وَلَحۡمِ طَيۡرٖ مِّمَّا يَشۡتَهُونَ

Ҳамда иштаҳалари тортган қуш гўштлари ҳам (айлантириб турилур).

56 : 22

وَحُورٌ عِينٞ

Яна (улар учун) оҳу кўз ҳурлар бордир.

56 : 23

كَأَمۡثَٰلِ ٱللُّؤۡلُوِٕ ٱلۡمَكۡنُونِ

Худди яшириб қўйилган марварид мисол (оҳу кўз ҳурлар бордир).

56 : 24

جَزَآءَۢ بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ

(Бу) улар (ҳаёти дунёда) қилиб ўтган амалларининг мукофотидир.

56 : 25

لَا يَسۡمَعُونَ فِيهَا لَغۡوٗا وَلَا تَأۡثِيمًا

Улар у жойда бирон беҳуда ва гуноҳ-ёлғон (сўз)ни эшитмаслар,

56 : 26

إِلَّا قِيلٗا سَلَٰمٗا سَلَٰمٗا

фақат «Салом-салом», дейилганинигина (эшитурлар).

56 : 27

وَأَصۡحَٰبُ ٱلۡيَمِينِ مَآ أَصۡحَٰبُ ٱلۡيَمِينِ

Ўнг томон эгалари... Ўнг томон эгалари (бўлмоқ) не (саодат)дир!

56 : 28

فِي سِدۡرٖ مَّخۡضُودٖ

(Улар) тикансиз бутазорларда.

56 : 29

وَطَلۡحٖ مَّنضُودٖ

Тизилган бананзорларда.

56 : 30

وَظِلّٖ مَّمۡدُودٖ

Ёйилган соя (ости)да.

56 : 31

وَمَآءٖ مَّسۡكُوبٖ

Оқизиб қўйилган сув (усти)да.

56 : 32

وَفَٰكِهَةٖ كَثِيرَةٖ

Кўпдан-кўп (турли туман) мева-чева (ости)да.

56 : 33

لَّا مَقۡطُوعَةٖ وَلَا مَمۡنُوعَةٖ

(У мевалар) тугаб қолмайди ва манъ ҳам этилмайди.

56 : 34

وَفُرُشٖ مَّرۡفُوعَةٍ

Баланд кўтарилган кўрпачалар (усти)дадирлар.

56 : 35

إِنَّآ أَنشَأۡنَٰهُنَّ إِنشَآءٗ

Дарвоқеъ, Биз уларни (оху кўз ҳурларни) дафъатан пайдо қилдик (яъни, улар онадан туғилмадилар, балки Аллоҳнинг қудрати билан дафъатан пайдо бўлдилар).

56 : 36

فَجَعَلۡنَٰهُنَّ أَبۡكَارًا

Сўнг (уларни ўнг томон эгалари учун) бокира қизлар қилиб қўйдик.

56 : 37

عُرُبًا أَتۡرَابٗا

(Улар ёшда ҳам, ҳусну жамол ва қадду қоматда ҳам) бири-бирига тенг, эҳтиросли (ҳурлардир).

56 : 38

لِّأَصۡحَٰبِ ٱلۡيَمِينِ

(Уларни) ўнг томон эгалари учун (қилдик).

56 : 39

ثُلَّةٞ مِّنَ ٱلۡأَوَّلِينَ

(Ўнг томон эгалари бўлмиш саодатманд кишилар) аввалги (уммат)лардан ҳам кўпчилик,

56 : 40

وَثُلَّةٞ مِّنَ ٱلۡأٓخِرِينَ

кейингилардан (яъни, Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом умматларидан) ҳам кўпчилиқдир.

56 : 41

وَأَصۡحَٰبُ ٱلشِّمَالِ مَآ أَصۡحَٰبُ ٱلشِّمَالِ

Чап томон эгалари... Чап томон эгалари (бўлмоқ) не (бахтсизлик)дир!

56 : 42

فِي سَمُومٖ وَحَمِيمٖ

(Улар дўзахдан тинимсиз эсиб турадиган, баданларни илма-тешик қилиб юборувчи) Самум (шамоли) ва қайноқ сув ичида;

56 : 43

وَظِلّٖ مِّن يَحۡمُومٖ

Bа қора тутундан иборат «соя» (ости)дадирлар.

56 : 44

لَّا بَارِدٖ وَلَا كَرِيمٍ

(У «соя») на салқин, на фойдалидир.

56 : 45

إِنَّهُمۡ كَانُواْ قَبۡلَ ذَٰلِكَ مُتۡرَفِينَ

Дарвоқеъ, улар бундан илгари (яъни, ҳаёти дунёда хирсу ҳавасга муккадан кетган) боёнлар эдилар.

56 : 46

وَكَانُواْ يُصِرُّونَ عَلَى ٱلۡحِنثِ ٱلۡعَظِيمِ

Улар улуғ гуноҳ (яъни, ширк) устида оёқ тираб турар эдилар.

56 : 47

وَكَانُواْ يَقُولُونَ أَئِذَا مِتۡنَا وَكُنَّا تُرَابٗا وَعِظَٰمًا أَءِنَّا لَمَبۡعُوثُونَ

Ва: «Бизлар ўлиб, тупроқ ва суякларга айлангач, ростдан ҳам қайта тирилгувчимизми,

56 : 48

أَوَءَابَآؤُنَا ٱلۡأَوَّلُونَ

аввалги ота-боболаримиз ҳам-а?!», деб (масхара қилар) эдилар.

56 : 49

قُلۡ إِنَّ ٱلۡأَوَّلِينَ وَٱلۡأٓخِرِينَ

(Эй Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом, сиз уларга) айтинг: «Албатта аввалгилар ҳам, кейингилар ҳам

56 : 50

لَمَجۡمُوعُونَ إِلَىٰ مِيقَٰتِ يَوۡمٖ مَّعۡلُومٖ

Маълум Кундаги белгиланган вақтга шак-шубҳасиз, тўплангувчидирлар.

56 : 51

ثُمَّ إِنَّكُمۡ أَيُّهَا ٱلضَّآلُّونَ ٱلۡمُكَذِّبُونَ

Сўнгра албатта сизлар, эй (қайта тирилишни) ёлғон дегувчи гумроҳлар,

56 : 52

لَأٓكِلُونَ مِن شَجَرٖ مِّن زَقُّومٖ

Шак-шубҳасиз, (жаҳаннамнинг ўртасида ўсадиган) Заққум дарахтидан егувчи

56 : 53

فَمَالِـُٔونَ مِنۡهَا ٱلۡبُطُونَ

— ундан қоринларингизни тўлдиргувчидирсизлар.

56 : 54

فَشَٰرِبُونَ عَلَيۡهِ مِنَ ٱلۡحَمِيمِ

Сўнг унинг устига қайноқ сувдан ичгувчи, (ичганда ҳам)

56 : 55

فَشَٰرِبُونَ شُرۡبَ ٱلۡهِيمِ

— Ташна-тўймас туялар каби ичгувчидирсизлар!

56 : 56

هَٰذَا نُزُلُهُمۡ يَوۡمَ ٱلدِّينِ

Мана шу уларнинг жазо (Қиёмат) Кунидаги «зиёфатларидир»!

56 : 57

نَحۡنُ خَلَقۡنَٰكُمۡ فَلَوۡلَا تُصَدِّقُونَ

(Эй инсонлар), сизларни Биз Ўзимиз яратдик-ку! Энди сизлар (Охиратда яна қайта яратишга қодир эканлигимизни) тасдиқ этмайсизларми?!

Explanation & meanings · 1

Яъни, йўқдан бор қилишга қодир бўлган Зот қайта яратишга ҳам шак-шубҳасиз, қодирдир. Энди қуйидаги оятларда Аллоҳ таоло Ўзининг қайта яратишга қодир эканлигига тўрт нарсани, яъни инсонни яратганини, наботот (экин-ўсимликлар)ни яратганини, сувни яратганини ва ўт-оловни яратганини далил қилиб келтиради.

56 : 58

أَفَرَءَيۡتُم مَّا تُمۡنُونَ

Сизлар (хотинларингизнинг бачадонига) тўкадиган маний-уруғ ҳақида ҳеч ўйлаб кўрдингларми?

56 : 59

ءَأَنتُمۡ تَخۡلُقُونَهُۥٓ أَمۡ نَحۡنُ ٱلۡخَٰلِقُونَ

Уни сизлар (комил инсон қилиб) яратурмисизлар ёки Биз яратгувчимизми?!

Explanation & meanings · 1

Дарҳақиқат, бу инсон кўз ўнгида доимо такрорланиб турганлиги сабабли эътибор берилмайдиган буюк бир мўъжизадир: наҳотки киши баданидан ажралиб чиқиб турадиган тер, кўз ёши каби бўлган бир томчи сувдан — манийдан — озгина муддат ўтгач, ўз-ўзидан эркак ё аёл жинсига мансуб, эшитгувчи, кўргувчи бир инсон пайдо бўлиб қолса. Тасаввур ҳам қилиб бўлмайдиган бу иш қандай содир бўлди? Ахир бу инсон ўзининг суяклари, гўшти ва териси билан томирлари-ю, тук ва тирноқлари билан ҳамда фақат ўзигагина хос бўлган хулқи-табиати билан қаерга яшириниб олган эди?! Қайси бир доно одам бир томчи сув ўз-ўзидан мана шундай инсонга айланган дея олади? Ҳеч ким! Чунки маний она бачадонига тушиши биланоқ эр-хотиннинг иш-амали битган: улар ўша бир томчи сувдан ҳомила пайдо бўладими-йўқми билишга қодир эмаслар, энди бу ёғи ёлғиз Яратганнинг хоҳишига ҳавола. Агар У зот хоҳласа, Ўз қудрати билан бир хил ҳужайрадан иборат бўлган ўша манийдан инсоннинг жамийки аъзоларининг ҳар бири ўзига хос бўлган минг-минглаб ҳужайраларини пайдо қилади ва ҳар бир аъзонинг ҳужайрасига ўз вазифасини пайдо қилади ва унга жон киритади... Дарҳақиқат, бу илоҳий мўъжизада ақл юритгувчи кишилар учун етарли ибрат бордир.

56 : 60

نَحۡنُ قَدَّرۡنَا بَيۡنَكُمُ ٱلۡمَوۡتَ وَمَا نَحۡنُ بِمَسۡبُوقِينَ

Сизларнинг ўртангиздаги ўлимни ҳам Биз белгилаб қўйгандирмиз (яъни, сизларга ҳаётни ҳам, ўлимни ҳам Биз берурмиз) ва Биз ожиз эмасдирмиз.

56 : 61

عَلَىٰٓ أَن نُّبَدِّلَ أَمۡثَٰلَكُمۡ وَنُنشِئَكُمۡ فِي مَا لَا تَعۡلَمُونَ

(Сизларни вафот топдириб, ўрнингларга) сизларга ўхшаганларни алмаштириб қўйишга ҳамда сизларни ўзларингиз билмайдиган ҳолат-суратда қайта пайдо қилишга ҳам (ожиз эмасдирмиз).

56 : 62

وَلَقَدۡ عَلِمۡتُمُ ٱلنَّشۡأَةَ ٱلۡأُولَىٰ فَلَوۡلَا تَذَكَّرُونَ

Дарвоқеъ, сизлар дастлабки пайдо бўлишларингиз (қандай бўлгани)ни билдинглар-ку! Бас, эслатма-ибрат олмайсизларми?!

56 : 63

أَفَرَءَيۡتُم مَّا تَحۡرُثُونَ

Сизлар экаётган зироатларингиз ҳақида ҳеч ўйлаб кўрдингларми?

56 : 64

ءَأَنتُمۡ تَزۡرَعُونَهُۥٓ أَمۡ نَحۡنُ ٱلزَّٰرِعُونَ

Уни сизлар ундириб-ўстирурмисизлар ёки Биз ундиргувчимизми?!

56 : 65

لَوۡ نَشَآءُ لَجَعَلۡنَٰهُ حُطَٰمٗا فَظَلۡتُمۡ تَفَكَّهُونَ

Агар Биз хоҳласак, албатта уни қуруқ чўп қилиб қўйган бўлур эдик, бас, сизлар ажабланган ҳолларингизда:

56 : 66

إِنَّا لَمُغۡرَمُونَ

«Шак-шубҳасиз, бизлар зиён кўргувчилармиз.

56 : 67

بَلۡ نَحۡنُ مَحۡرُومُونَ

Йўқ, бизлар (барча ризқу рўздан) маҳрум бўлгувчилармиз», (деб надомат қилиб қолган бўлур эдингазлар).

56 : 68

أَفَرَءَيۡتُمُ ٱلۡمَآءَ ٱلَّذِي تَشۡرَبُونَ

Сизлар ўзларингиз ичадиган сув ҳақида ҳеч ўйлаб кўрдингларми?

56 : 69

ءَأَنتُمۡ أَنزَلۡتُمُوهُ مِنَ ٱلۡمُزۡنِ أَمۡ نَحۡنُ ٱلۡمُنزِلُونَ

Уни булутлардан сизлар ёғдирдингларми ёки Биз ёғдиргувчимизми?!

56 : 70

لَوۡ نَشَآءُ جَعَلۡنَٰهُ أُجَاجٗا فَلَوۡلَا تَشۡكُرُونَ

Агар Биз хоҳласак, уни шўр қилиб қўйган бўлур эдик. Бас, шукр қилмайсизларми?!

56 : 71

أَفَرَءَيۡتُمُ ٱلنَّارَ ٱلَّتِي تُورُونَ

Сизлар ёқадиган ўт-олов ҳақида ҳеч ўйлаб кўрдингларми?

56 : 72

ءَأَنتُمۡ أَنشَأۡتُمۡ شَجَرَتَهَآ أَمۡ نَحۡنُ ٱلۡمُنشِـُٔونَ

Унинг дарахтини сизлар пайдо қилдингларми ёки Биз пайдо қилгувчимизми?!

56 : 73

نَحۡنُ جَعَلۡنَٰهَا تَذۡكِرَةٗ وَمَتَٰعٗا لِّلۡمُقۡوِينَ

Биз уни (жаҳаннам ўтидан) бир эслатма ва (саҳроларда юрадиган) мусофир-йўловчилар учун фойдаланадиган нарса қилиб қўйдик.

56 : 74

فَسَبِّحۡ بِٱسۡمِ رَبِّكَ ٱلۡعَظِيمِ

Бас, (эй Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом), улуғ Парвардигорингизнинг номини (ҳар қандай айб-нуқсондан) поклаб-тасбеҳ айтинг!

56 : 75

۞ فَلَآ أُقۡسِمُ بِمَوَٰقِعِ ٱلنُّجُومِ

Мен юлдузларнинг ботар жойларига қасам ичурманки,

56 : 76

وَإِنَّهُۥ لَقَسَمٞ لَّوۡ تَعۡلَمُونَ عَظِيمٌ

— Ҳолбуки, бу (қасам) агар билсангизлар, шак-шубҳасиз, улуғ-катта қасамдир,

56 : 77

إِنَّهُۥ لَقُرۡءَانٞ كَرِيمٞ

— албатта у Улуғ Қуръондир!

56 : 78

فِي كِتَٰبٖ مَّكۡنُونٖ

(Қуръон сеҳр ёки уйдирма эмас, балки) асралган Китобдаги (Лавҳул-Маҳфуздаги Улуғ Қуръондир).

56 : 79

لَّا يَمَسُّهُۥٓ إِلَّا ٱلۡمُطَهَّرُونَ

Уни фақат таҳоратли — пок кишиларгина ушларлар.

56 : 80

تَنزِيلٞ مِّن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ

(У) барча оламлар Парвардигори томонидан нозил қилингандир.

56 : 81

أَفَبِهَٰذَا ٱلۡحَدِيثِ أَنتُم مُّدۡهِنُونَ

Бас, (эй кофирлар), сизлар мана шу Сўз — Қуръонга бепарволик қилурмисизлар (яъни, сизлар шундай улуғ Китобни назарларингизга илмасдан инкор қилмоқдасизларми)?!

56 : 82

وَتَجۡعَلُونَ رِزۡقَكُمۡ أَنَّكُمۡ تُكَذِّبُونَ

Ва сизлар (Қуръонни) ёлғон дейиш(дек бадбахтлик)ни ўзларингизнинг ризқ-насибаларингиз қилиб олурсизларми?!

56 : 83

فَلَوۡلَآ إِذَا بَلَغَتِ ٱلۡحُلۡقُومَ

Бас, қачон (вафот қилаётган кишининг жони) халқумига етганида;

56 : 84

وَأَنتُمۡ حِينَئِذٖ تَنظُرُونَ

— Ҳолбуки, ўша вақтда сизлар қараб турурсизлар;

56 : 85

وَنَحۡنُ أَقۡرَبُ إِلَيۡهِ مِنكُمۡ وَلَٰكِن لَّا تُبۡصِرُونَ

Ва Биз унга сизлардан кўра яқинроқ булурмиз, лекин сизлар (буни) курмайсизлар (билмайсизлар).

56 : 86

فَلَوۡلَآ إِن كُنتُمۡ غَيۡرَ مَدِينِينَ

Бас, агар сизлар эгасиз бўлсангизлар;

56 : 87

تَرۡجِعُونَهَآ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ

(Ва ўзларингизнинг: «Ҳеч қандай Эга — Парвардигор ҳам, қайта тирилиш ҳам йуқ», деган сўзларингизда) ростгўй булсангизлар ўша (жонни яна жасадга) қайтара олсангизлар эди! (Йуқ, ҳеч қачон қайтара олмассизлар).

56 : 88

فَأَمَّآ إِن كَانَ مِنَ ٱلۡمُقَرَّبِينَ

Энди агар ўша (вафот қилгувчи киши Аллоҳга) яқин қилинган (пешқадам)лардан булса,

56 : 89

فَرَوۡحٞ وَرَيۡحَانٞ وَجَنَّتُ نَعِيمٖ

у ҳолда (унинг учун) роҳат-фароғат, гўзал ризқ ва ноз-неъматли жаннат бордир!

56 : 90

وَأَمَّآ إِن كَانَ مِنۡ أَصۡحَٰبِ ٱلۡيَمِينِ

Энди агар у ўнг томон эгаларидан бўлса,

56 : 91

فَسَلَٰمٞ لَّكَ مِنۡ أَصۡحَٰبِ ٱلۡيَمِينِ

у ҳолда (эй саодатманд бандам), сенга ўнг томон эгаларидан салом бўлгай!