السؤال
س15: ما آداب الطريق؟
ਪ੍ਰ15: ਰਾਸਤੇ ਦੇ ਕੀ ਅਦਾਬ ਹਨ?
الجواب
ج:1. أعتدل وأتواضع في مشيتي.
قال تعالى:
﴿وَلَا تَمۡشِ فِي ٱلۡأَرۡضِ مَرَحًاۖ إِنَّكَ لَن تَخۡرِقَ ٱلۡأَرۡضَ وَلَن تَبۡلُغَ ٱلۡجِبَالَ طُولٗا﴾
[الإسراء: ٣٧].
- ألقي السلام على من ألقاه.
- سأل النبي صلى الله عليه وسلم: أي الإسلام خير؟ قال:
«تطعم الطعام، وتقرأ السلام على من عرفت ومن لم تعرف»
متفق عليه.
- أغض بصري، ولا أؤذي أحدًا.
- آمر بالمعروف، وأنهى عن المنكر.
في الحديث عن النبي صلى الله عليه وسلم، قوله:
«فأعطوا الطريق حقها». قالوا: وما حق الطريق؟ قال: «غض البصر، وكف الأذى، ورد السلام، وأمر بالمعروف، ونهي عن المنكر»
- أميط الأذى عن الطريق.
- في الحديث:
«ويميط الأذى عن الطريق صدقة»
ਉੱਤਰ- 1. ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਚਲਣਾ।
ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਫ਼ਰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ:
"ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਆਕੜ ਕੇ ਨਾ ਤੁਰੋ। ਤੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ (ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਨਾਲ) ਪਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ (ਆਕੜ ਨਾਲ) ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਜ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।"
[ਸੂਰਤ ਅਲ-ਇਸਰਾ/ਬਨੀ ਇਸਰਾਇਲ: 57].
- ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ (ਟਾਕਰਾ) ਹੋਵੇ ਉਸਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਨਾ।
ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕੀ ਹੈ? ਤਾਂ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ:
«ਤੁਸੀਂ ਖਾਣਾ ਖਿਲਾਓ ਅਤੇ ਸਲਾਮ ਕਰੋ ਉਸਨੂੰ ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।»
ਇਮਾਮ ਬੁਖ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਨੇ ਰਿਵਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
- ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨੀਵੀਂ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ।
- ਭਲਾਈ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ।
ਇੱਕ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ ਹੈ:
«ਰਾਸਤੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਹੱਕ ਦਿਓ।» ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਸ ਦਾ ਹੱਕ ਕੀ ਹੈ? ਆਪ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: «ਨਜ਼ਰ ਨੀਵੀਂ ਰੱਖਣਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ, ਸਲਾਮ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ, ਭਲਾਈ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ।»
- ਰਾਸਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ।
ਇੱਕ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ:
«ਰਾਸਤੇ ਤੋਂ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਚੀਜ਼ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਸਦਕਾ ਹੈ।»