“ដៃនៅខាងលើ គឺល្អប្រសើរជាងដៃនៅខាងក្រោម។ ដៃនៅខាងលើ គឺដៃអ្នកបរិច្ចាគ
អំពី អាប់ទុលឡោះ ពិន អ៊ូមើរ رضي الله عنهما
ពិតណាស់ រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ លោកបានមានប្រសាសន៍ ខណៈដែលលោកនៅលើមិមពើរ និងបានរំលឹកអំពីការបរិច្ចាគទាន ការរក្សាភាពស្អាតស្អំ និងការមិនសុំអ្នកដទៃថា៖ “ដៃនៅខាងលើ គឺល្អប្រសើរជាងដៃនៅខាងក្រោម។ ដៃនៅខាងលើ គឺដៃអ្នកបរិច្ចាគ។ ចំណែកឯដៃនៅខាងក្រោម គឺដៃអ្នកដែលសុំគេ”។
أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهُوَ عَلَى المِنْبَرِ، وَذَكَرَ الصَّدَقَةَ، وَالتَّعَفُّفَ، وَالمَسْأَلَةَ: «اليَدُ العُلْيَا خَيْرٌ مِنَ اليَدِ السُّفْلَى، فَاليَدُ العُلْيَا: هِيَ المُنْفِقَةُ، وَالسُّفْلَى: هِيَ السَّائِلَةُ».
ខណៈដែលណាពី ﷺ លោកថ្លែងសុន្ទរកថានៅលើមិមពើរ លោកបានរំលឹកអំពីការបរិច្ចាគទាន និងការរក្សាភាពស្អាតស្អំ មិនសុំអ្នកដទៃ។ ក្រោយមក លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ដៃដែលនៅខាងលើ ជាដៃអ្នកដែលបរិច្ចាគ អ្នកដែលផ្តល់ឲ្យ គឺល្អជាង និងជាទីស្រឡាញ់ចំពោះអល់ឡោះជាម្ចាស់ជាងដៃដែលនៅខាងក្រោម ជាដៃអ្នកដែលសុំគេ។
ហាទីស្ហនេះ បញ្ជាក់ពីឧត្តមភាពនៃការលះបង់ និងចំណាយទ្រព្យសម្បត្តិក្នុងផ្លូវសប្បុរស និងរិះគន់ចំពោះការសុំអ្នកដទៃ។
ហាទីស្ហនេះជំរុញមនុស្សឲ្យចៀសវាងការសុំអ្នកដទៃ និងមិនចាំតែរំពឹងលើគេឡើយ។ ខិតខំធ្វើអ្វីដែលផ្តល់ភាពថ្លៃថ្នូរ និងបោះបង់ចោលប្រការដែលនាំឲ្យទាបថោក ព្រោះអល់ឡោះជាម្ចាស់ស្រឡាញ់នូវរាល់កិច្ចការដែលមានភាពថ្លៃថ្នូរ។
ដៃមានបួនប្រភេទ៖ ដៃដែលនៅលើគេ គឺដៃអ្នកដែលបរិច្ចាគ។ រួចមក គឺដៃអ្នកដែលមិនទទួលយករបស់អ្នកដទៃ។ បន្ទាប់មក គឺដៃអ្នកដែលទទួលយករបស់អ្នកដទៃដោយមិនសុំគេ។ បន្ទាប់ទៀត និងជាដៃដែលទាបជាងគេ គឺដៃអ្នកដែលសុំគេ។
សហេស អាល់ពូខរី (2/ 112) (1429).
សហេស មូស្លីម (2/ 717) (1033).
បន្ថែមទៀត (12)
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين.
لسليم الهلالي (1/ 590).
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين.
لمجموعة من الباحثين (1/ 465).
التوضيح لشرح الجامع الصحيح.
لابن الملقن (10/ 315).
شرح رياض الصالحين.
لابن عثيمين (3/ 388).
تحفة الأحوذي بشرح جامع الترمذي.
المباركفوري (3/ 288).
تطريز رياض الصالحين.
لفيصل آل مبارك (ص212).