الأسئلة المختارة من قاموس الأسئلة الشائعة حول الإسلام

ඉස්ලාම් පිළිබඳ ව නිතර අසන ප්‍රශ්න. ශබ්දකෝෂය තුළින් තෝරාගත් ප්‍රශ්න (මුස්ලිම්වරුන්ගේ අංශය) ප්‍රශ්න අංක: 68 මුස්ලිම්වරු බොහෝ දෙනෙක් අවංකකමෙන් හා බැරෑරුම්කමෙන් ඈත් වී, රැවටීම, අල්ලස් ගැනීම් සහ මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයේ පවා යෙදෙන බැවින් ඉස්ලාම් දහම හොඳම දහමය යන කාරණය සමඟ අප සමනය කරන්නේ කෙසේද? පිළිතුර: වැදගත් කරුණ (1)

භාෂාව: lang_si

සකස් කළේ:

අනුවාදය: 1.0

Download PDF 2.7 MB

This PDF is generated automatically from the book's text; its layout may differ from the printed edition.

පරිවර්තන 3

Spanish English Sinhala

Font size

ඉස්ලාම් සියදිවි නසා ගැනීමට අවසරය නොදේ. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය: "...තවද නුඹලා නුඹලාවම ඝාතනය නොකරනු. නියත වශයෙන්ම අල්ලාහ් නුඹලා කෙරෙහි අසමසම කරුණාන්විත විය." කවරෙකු සතුරුකමින් හා අයුක්ති සහගත ලෙස එය සිදු කරන්නේ ද එවිට අපි ඔහුව නිරයට ඇතුළත් කරන්නෙමු. එය අල්ලාහ්ට පහසු කාර් යයක් විය." (සූරා අන්-නිසා: 29,30) අල්ලාහ්ගේ දූත(සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ. "කවරෙකු යම් දෙයකින් සියදිවි හානි කර ගත්තේ ද, මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයේ ඔහු එයින්ම දඬුවම් කරනු ලැබේ." (බුහාරි (1363), මුස්ලිම් (110) මුස්ලිම්වරයෙකු සතුරන් මරා දැමීමේ අදහසින් මෙය කරන්නේ නම්, පළමුව: එසේ කිරීමට අවසර නැත. හේතුව, ඔහු සියදිවි නසා ගැනීමට පෙළඹෙන නිසාත්, ඔහුගේ ජීවිතය නැති වන බව ඔහු තහවුරු කරන නිසාත් ය. ආයතන, ළමුුන් හෝ කාන්තාවන් වැනි අසරණයින් ඝාතනය කිරීම සඳහා එසේ ඔහු ඔහුවම පුපුරවා හරින විට ඔහුගේ පාපය වැඩි වේ. දෙවනුව: මෙය කරන ඕනෑම අයෙකු විශ්වාස කරන්නේ අප විසින් තහනම් කර ඇති සියදිවි නසා ගැනීම, වේදනාකාරී ඉරණම සමඟ ඉවසීම නොමැතිකම නිසා නොවන බවය. ඉස්ලාමයෙන් වළක්වන හේතුවක් බවට මෙම තත්වය එම පුද්ගලයා විසින් නිර් මාණය නොකළ යුතු ය. මක්නිසාද යත් ඔහුට ඒ සඳහා සාධාරණනීය සාධකයක් නොමැති බැවිනි. සැබැවින්ම මිනිසා තම ක්‍රියාවන්ට වගකිව යුතු අතර, ඔහු කවර ප්‍රතික්ෂේපයක් මත සිටිය ද, එය ස්වයං පුපුරවා හැරීමට වඩා බරපතල සහ පිළිකුල් සහගත ය. සෑම ආගමක්ම, එහි ජනතාව සමඟ බැඳී පැවතුණ ද, එම ආගම ප්‍රතික්ෂේප කරන ක්‍රියාවන් කරන මිනිසුන් නොමැති ආගමක් ඔබට මිහිපිට සොයාගත නොහැක. එම ආගම හෝ එහි සෙසු අය එම ක්‍රියා අනුමත නොකරනු ඇත. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "... තවද නුඹලාගෙන් ඇතැමෙකු ඇතැමෙකුට පරීක්ෂණයක් බවට පත් කළෙමු. නුඹලා ඉවසා දරා ගන්නෙහු ද? තවද නුඹගේ පරමාධිපති සර් ව නිරීක්ෂක විය." (සූරා අල්-ෆුර් කාන්: 20) උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පැවසීය: "...තවද උසුලන්නෙකු වෙනත් කෙනෙකුගේ බර ද උසුලන්නේ නැත..." (සූරා අල්-අන්ආම්: 164) අපගේ නබි මුහම්මද් තුමාණන් වෙත අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය හා සමාදානය ලැබේවා!

සත්‍යය නම්, අල්ලාහ් සියලු මැවීම් නිර් මාණය කර, අහස්, පොළව සහ දේවදූතයන් මැවීම පූර් ණවත් කළ පසු, ඔහු මිහිපිට නියෝජිතයෙකු පත් කරන්නට යන බව දේවදූතයන්ට පවසා සිටි විට, දේවදූතයන් ඔහුගෙන් "තන්හාව හා දූෂණය තම ස්වභාවය තුළ ඇති කෙනෙකු එය මත තබන්නේ කෙසේදැ?"යි විමසා සිටියහ. එවිට අල්ලාහ් මලක්වරුන් දෙස බලා, සැබැවින්ම තමන් සර් වඥානී බවත්, මහා ප්‍රඥාවන්ත බවත්, සැබැවින්ම මෙම නියෝජිත මැවීම, ඔහු මිහිමත තම පරම්පරාව ප්‍රජනනය කරන බවත් එහි ඔහුගේ පරම්පරාව අධික වන බවත් ඔවුන්ගෙන් ඇතැමෙකු ඇතැමෙකුව පාලනය කරන බවත් ඔවුන් අතර දැහැමියන් සිටින බවත් දන්වා සිටියේය. ආදම් හා ඔහුගේ බිරිය හව්වා තුමිය මැවීමට පෙරම මිහිකත පාලනය කිරීම සඳහාත්, නියෝජිත වගකීම එහි ඉටු කිරීම සඳහාත් තමන් ඔවුන් දෙදෙනාව මිහිකතට පහළ කරන බව ලව්හුල් මහ්ෆූල් නම් සුරක්ෂිත ඵලකයේ අල්ලාහ් නියම කර තිබුණි. පසුව ඔහු ඔහුව මැවූ කල්හි ඔහු ගැනත්, මිහිමත හමුවන ‌ඔහුගේ සතුරා වන ෂෙයිතාන් ගැනත් දැනගැනීම සඳහා ස්වර් ගයෙහි ඔහුව වාසය ‌කෙරෙව්වේය. එය සිදු වූයේ ස්වර් ගයේ ඇති ගස්වලින් අනුභව කරන්නට ඔහු අනුමත දෙ ලදී. අනෙක් ඒවාට වෙනසක් නොවූ එක් ගසකින් අනුභව කිරීම තහනම් කළේය. එසේ ඔහු එයින් ඔහුව තහනම් කළේ ඔහුට පරීක්ෂණයක් හා පිරික්සුමක් වශයෙනි. ෂෙයිතාන් ඔහු රවටා එම ගසින් අනුභව කරන ලෙස ඔහුට බොරු පැවසූ කල්හි, සැබැවින්ම ආදම් තමන් වරදක් කර ඇති බවත් තමන්ට අල්ලාහ් කළ අනතුරු ඇඟවීම තමන්ට අමතක වූ බවත් දැන ගත්තේය. එම වරදින් පශ්චාත්තාපය විය යුත්තේ කෙසේදැයි අල්ලාහ් ඔහුට ඉගැන්වීය. පසුව ඔහු පශ්චාත්තාප වී පාපක්ෂමාව ඉල්ලා සිටියේය. කරුණ එතැනින් අවසන් විය.

උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා ඇත: "තව ද නුඹ ගේ පරමාධිපති, මලක් වරුන් (දේව දූතයින්) අමතා "සැබැවින් ම මම මහපොළොවේ නියෝජිතයකු පත් කරන්න ට යමි" යැයි පැවසූ අවස්ථාව සිහිපත් කරනු. 'අපි ඔබ ව ඔබ ගේ ප්‍රශංසාව තුළින් පිවිතුරු කරමින්, ඔබ ව සුවිශුද්ධ කරමින් සිටිය දී ඔබ එහි කලහකම් කරන, තව ද රුධිරය හළන පිරිසක් පත් කරන්නෙහි දැ?'යි ඔවුහු පැවසූහ. 'නුඹලා නොදන්නා දෑ සැබැවින් ම මම දනිමි' යැයි ඔහු පැවසුවේය." "ආදම් ට සියලු නාමයන් ඔහු ඉගැන් වීය. පසු ව ඒවා මලක් වරුන් වෙත ගෙන හැර පා නුඹලා සත්‍යවාදීහු නම් මේවායෙ හි නාමයන් මට දැනුම් දෙනු යි ඔහු පැවසීය." "ඔබ සුපිවිතුරු ය. ඔබ අප ට ඉගැන් වූ දෑ හැර වෙනත් දැනුමක් අප ට නැත. සැබැවින් ම ඔබ සර් ව ඥානී සර් ව ප්රඥාවන්ත' යැයි (මලක්වරුන්) පැවසූහ." "අහෝ ආදම්! ඒවායෙ හි නාමයන් ඔවුන ට දන්වනු" යැයි ඔහු පැවසීය. ඔවුන ට ඔහු ඒවායෙ හි නාමයන් දැන් වූ කල් හි, "අහස් හි හා මහපොළොවේ ගුප්ත ය සැබැවින් ම මම දනිමි. තව ද නුඹලා හෙළිදරව් කරන දෑ ද නුඹලා වසං කරමින් සිටින දෑ ද මම දනිමි යැයි නොකීවෙම් ද?" "පසුව අපි මලක්වරුන්ට 'ආදම් ට සිරස නමනු' යි පැවසූ විට ඉබ්ලීස් (ෂෙයිතාන්) හැර ඔවුන් (සියල්ලෝම) සිරස නැමූහ. ඔහු (එය ට) පිටුපෑවේ ය. උඩඟු විය. තව ද ඔහු දේව ප්‍රතික්ෂේපකයින් අතුරින් කෙනෙකු විය." "තව ද අහෝ ආදම්! නුඹ ද නුඹ ගේ සහකාරිය ද ස්වර් ගයේ වාසය කරනු. නුඹලා දෙදෙනා එහි සිට කැමති දෑ කැමති පරිදි අනුභව කරනු. තව ද නුඹලා දෙදෙනා මෙම ගස ට ළං නොවනු. එවිට නුඹලා දෙදෙනා අපරාධ කරුවන් අතරින් වන්නෙහු යැයි අපි පැවසුවෙමු." "එවිට ෂෙයිතාන් ඔවුන් දෙදෙනා ව එයින් පිටමං කර යැවීමට සැලැස්සුවේය. ඔවුන් දෙදෙනා සිටි තත්වයෙන් ඔහු ඔවුන් දෙදෙනා ව බැහැර කළේය. තව ද 'නුඹලා පහළ ට බසිනු. නුඹලාගෙන් ඇතැමෙකු ඇතැමෙකු ට සතුරු ය. නුඹලා ට කාලයක් දක්වා මහපොළොවේ වාසස්ථානය ද භුක්ති විඳීම ද ඇත' යැයි අපි පැවසුවෙමු." "පසු ව ආදම් තම පරමාධිපති ගෙන් වදන් (කිහිපයක්) ලබා ගත්තේය. පසු ව ඔහු ඔහු ට පාප ක්ෂමා ව දුන්නේය. සැබැවින් ම ඔහු පශ්චාත්තාපය පිළිගන්නා අසීමිත කරුණා වන්තයා ය." "නුඹලා සියල්ලෝ ම එයින් පහළ ට බසිනු. මාගෙන් නුඹලා ට යහ මඟ පැමිණෙනු ඇත. එවිට කවරෙකු මාගේ මඟ පෙන්වීම අනුගමනය කළේ ද ඔවුන් ට බියක් නොමැත. තව ද ඔවුන් දුක ට පත් වන්නේ ද නැත යැයි අපි පැවසුවෙමු." (සූරතුල් බකරා 2:30-38)

මානව ශිෂ්ටාචාරයට ඔවුන් කළ දායකත්වයෙන් ජනාවාස වූ ස්ථානය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඇමරිකානු විශ්ව විද්‍යාලයක හීබෲ භාෂාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයකු වූ ජෝර්ජ් බුෂ් - ඇමරිකානු ජනාධිපතිගේ සීයා මෙසේ පවසයි - "ඉස්ලාමීය කාලිෆාවරුන්ගේ රාජ්‍යය ගැන පවසන තරමට ඔවුන්ගේ ශිෂ්ටාචාරය ඔවුන්ගේ කාලය තුළ මුළු ලෝක ගෝලයම අවශෝෂණය කර ගෙන ඇත්තාහ." “රෝමයට වසර අටසියයකින් කළ හැකි වූවාට වඩා, අසූ වසරක කාලය තුළ, පුළුල් රාජ්‍යයන් සහ රටවල් මත තම අධිකාරිය ව්‍යාප්ත කිරීමට එයට හැකි විය. අපි ඔහුගේ -මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්)- තුමාණන්ගේ දේශපාලන සාර් තකත්වය අත්හැරියහොත් අපගේ විස්මය තව තවත් වැඩි වේ. ඔහුගේ ආගමේ නැගීම, එහි වේගවත් ව්‍යාප්තිය, එහි අඛණ්ඩ පැවැත්ම සහ එහි ස්ථිර සංස්ථාපිතය ගැන කතා කරන්නෙමු. මුහම්මද් තුමා ඉස්ලාම් ආගමේ නිර් මාතෘ සහ මුස්ලිම් අධිරාජ්‍යයේ නිර් මාතෘවරයා ය." ජෝර්ජ් බුෂ් විසින් රචිත ඒම ග්‍රන්ථය, අරාබි බසට පරිවර් තනය කරන ලද්දේ ආචාර්ය අබ්දුල්ලා ආල්-ෂෙයික් තුමා විසිනි. ඉස්ලාම් ආගමේ නිර් මාතෘ මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් බවත්, කිලාෆත් පාලනය අධිරාජ්‍යයක් නොවන බවත් දේවත්වය ප්‍රතික්ෂේප කරන මෙම තැනැත්තා පිළිගන්නේ නැත.

තුන්වන අංගය: මුස්ලිම්වරු විසින් කරන ලද ශිෂ්ටාචාරමය දායකත්වයට සම්පූර් ණ යුක්තිය සහ සෑම නීත්‍යානුකූල පුද්ගලයෙකුගේම අයිතීන් සුරැකෙන ඒකාබද්ධ නීති සම්පාදනය ඇතුළත් විය. වසර 1,340 ක් පුරාවට විවිධ ජාතී මනුෂ්‍ය වර්ගයා ඉස්ලාමීය රටවල ධජය යටතේ ජීවත් වී ඇති අතර, ඔවුහු යුදෙව්, කිතුනු, බෞද්ධ, සොරොස්ට්‍රි සහ හින්දු වැනි බහු ආගම්වලට අයත් වූහ. ඔවුන් කිසිවකුට ඔවුන්ගේ ජාතිය, ආගම හෝ දේශය හේතු කර ගෙන කිසිදු සීමාවක් ඔවුන්ට පැනවූයේ නැත.මක්නිසාද යත් මුස්ලිම්වරු සර් ව බලධාරියාණන්ගේ ප්‍රකාශයෙහි අන්තර් ගතයට අනුගත වන බැවිනි: "අහෝ දේවත්වය විශ්වාස කළවුනි! නුඹලා සාධාරණ ව සාක්ෂි දරන්නන් ලෙස හා අල්ලාහ් වෙනුවෙන් සත්‍ය මත ස්ථාවරව සිටින්නන් ලෙස සිටිනු. යම් පිරිසකගේ ක්‍රෝධය නුඹලා සාධාරණ ලෙස කටයුතු නොකිරීමට නුඹලා ව නොපොළඹවිය යුතුය. තවද නුඹලා සාධාරණ ලෙස කටයුතු කරනු. එය බිය බැතිමත් භාවයට වඩා සමීපය. තවද නුඹලා අල්ලාහ්ට බියබැතිමත් වනු. සැබැවින්ම අල්ලාහ් නුඹලා කරන දෑ පිළිබඳ අභිඥානවන්තය." (සූරා අල්-මාඉදා: 8) එම රාජ්‍යය ඔවුන්ගේ ආගම, දේපළ සහ මුදල් ආරක්ෂා කළ අතර ඔවුන්ගේ සෙසු වගකීම් ද භාර ගත්තේය. කසකස්තානයේ හෝ ඇන්ඩලූසියාවේ (ස්පාඤ්ඤයේ) ක්‍රියාත්මක වූ නීති සම්පාදනය මක්කාවේ හා මදීනාවේ ක්‍රියාත්මක වූ අතර සියලු දෙනාම එකම නීතියකට ඇතුළත් වුහ. මෙම නීතියට සිවිල්, ආගමික, දේශපාලනික, යුදමය සහ සමාජීය අයිතිවාසිකම්, දේපළ උරුමය සහ උරුමයන් බෙදීම ඇතුළත් විය. - මෙම ක්‍රමයට සමීප හෝ සැසඳිය හැකි, අද දක්වා ලෝකයේ උරුමයන් බෙදීම සඳහා ඒකාබද්ධ ක්‍රමයක් නොමැත.- බොහෝ රටවල අද දක්වාම, පුද්ගලයෙකු සතු තම සියලු ධනය තම බල්ලාට ලබා දී, තම දරුවන්ට එය අහිමි කිරීමට ඔහුට හැකි ව තිබේ. මෙම නීතිය සෑම කෙනෙකුම පිළිගත් එකක් විය. ඒ අතරම සෑම රටකටම ඔවුන්ගේම නීතියක් ඇති බව අපට පෙනී යයි. නමුත් ඔවුන් එකම නීතියකට එකඟ නොවෙති. ඔවුන්ගේ නීතිවල කිසිවෙකුට සැඟවිය නොහැකි අසාධාරණය, ජාතිවාදය සහ අපරාධ දක්නට තිබේ. ඒවා කිසිවෙකුට සැඟවී නැත. ද්‍රව්‍යමය ශිෂ්ටාචාරය අප්‍රිකාවෙන් සොරකම් කළ මිලියන ගණනක වහලුන් පදනම් කර ගනිමින් මිස වෙනත් කිසිවක් මත ස්ථාපිත වූයේ ද? ඔවුන්ගේ ආර් ථිකය ඔවුන් විසින් කොල්ලකන ලද දෑ මත පදනම් කරගනිමින් මිස වෙනත් කිසිවක් මත ස්ථාපිත වූයේ ද? දුර් වල රටවල ආර්ථිකයන්ගෙන් දිගින් දිගටම ඔවුන් කොල්ලකෑම, ඔවුන්ගේ සම්පත් ඉවතට ගැනීම සහ ඔවුන්ගේ පතල් සහ ධනය සූරාකෑම දිගින් දිගටම පැවතින. ඒවාට ඉහළින් දුප්පත් රටවල් යැපෙන රටවල් වීම, ඔවුන් ඉලක්ක කළ නිසා ඔවුන්ව පාරිභෝගික ව්‍යාපෘතිවල නියැලීමට පමණක් දිරිමත් කරමින් සංවර් ධන ව්‍යාපෘතිවලින් ඔවුන්ව වළක්වන්න උත්සාහ කළේය. මෙය යුක්ති ධර් මය වන්නේ ද?

හයවන අංගය: මුස්ලිම්වරු විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද ශිෂ්ටාචාරමය දායකත්වයට ඇතුළත් වන තවත් කරුණක් වන්නේ: කාන්තාව පිළිබඳ අවදානය යොමු කර තිබීමය. ඉස්ලාම් ඇයව පිරිමින්ගේ සහෝදරිය ලෙස සලකන අතර, ඇයට පිරිමින්ට සමාන වගකීම් ද පැවරීය. පිරිමියා සතු මෙන්ම අයිතිවාසිකම් ඇයට ද පිරිනැමීය. සෑම වර් ග යකටම ඒ ඒ වර් ගයට ගැලපෙන දෑ අනුව එහි අයිතිවාසිකම් නියම කර ඇති අතර එය ඔවුනොවුන්ගේ ස්වභාවය සහ මැවීම අනුව පිහිටයි. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: "පිරිමියකුගෙන් හෝ වේවා කාන්තාවකගෙන් හෝ වේවා තමන් දේව විශ්වාසකරන්නෙකු ව සිටිය දී කවරෙකු හෝ දැහැමි ක්‍රියාවන් සිදු කරන්නේ ද, එවිට ඔවුහු ස්වර් ගයට පිවිසෙති. ඉඳි ගෙඩියේ සිවියක ප්‍රමාණයකින්වත් ඔවුහු අපරාධ කරනු නො ලබති." (සූරා අන්-නිසා: 124) ඇගේ භාරකරුගෙන්, පියාගෙන් හෝ ස්වාමි පුරුෂයාගෙන් ඇයගේ නඩත්තුව ඇයට සහතික කළ අතර, විවාහක යුවළ දෙදෙනාටම විවාහය පොදු අවශ්‍යතාවක් වුවද, ඇයව විවාහ කර ගන්නා විටදී ඇයට 'මහර්' නම් විවාහ ත්‍යාග මුදලක් පිළිගැන්වීම, ඇයට සුදුසු නිවාස ලබා දීම ස්වාමිපුරුෂයා සතු වගකීමක් බවට පත් කළේය. ඇයට සේවිකාවක් අවශ්‍ය නම්, ඔහු ඇයට සේවය කිරීම සඳහා කෙනෙකු ලබා දිය යුතුව ඇත. ඇය සම්බන්ධයෙන් පිරිමින් හට අල්-කුර් ආනීය පාඨ හා බොහෝ හදීස්වල උපදෙස් දෙනු ලැබ ඇත. ඒ අතර යුදෙව්වන් සහ කිතුනුවන් ආදම්ගේ පාපයට හේතුව කාන්තාවන් බව විශ්වාස කරති. එබැවින් ඔවුන් ඇය සමඟ කටයුතු කරන්නේ මෙම පදනම අනුව ය. කිතුනුවන් මෑතක් වන තුරුම කාන්තාවන්ට ආත්මයක් තිබේද නැද්ද? යන්න පිළිබඳව එකඟ නොවුහ. ඔවුන් නිගමනය කළේ ඇයට ආත්මයක් ඇති නමුත් එය යක්ෂ ආත්මයක් බවය. අද වන විට සුදුසුකම් හා රැකියාව සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් එකඟ වුව ද ඇයගේ තරාතිරම පිරිමියෙකුගේ තරාතිරමට වඩා අඩු බව නිගමනය කරති.

අටවන අංගය: මුස්ලිම්වරු විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද ශිෂ්ටාචාරමය දායකත්වයට ඇතුළත් වන ඊළඟ කරුණ පිරිසිදුකමය. ඉස්ලාමයේ පිරිසිදුකම යනු බහුදේවවාදය, දේව ප්‍රතික්ෂේපය, ඊර්ෂ්‍යාව සහ අනෙකුත් පිළිකුල් සහගත සදාචාරයන්ගෙන් හදවත පිරිසිදු කර ගැනීමෙන් සහ ශරීරයේ පිරිසිදුකමෙන් කෙනෙක් ආරම්භ කරන ඒකාබද්ධ පද්ධතියකි. ජුමුආ සලාතය සඳහා සෑම සතියකම ස්නානය කිරීම මුස්ලිම්වරයකුට අනිවාර්‍යය වේ. එසේ සෑම සතියකම ස්නානය කිරීම අනිවාර්‍යය කරන ලද සමාජයක් ඔබ දැක තිබේ ද? එමෙන්ම ස්වාමිපුරුෂයා හා බිරියට ඔවුන් සංසර් ගයේ නිරත වීමෙන් පසු ස්නානය කිරීම ද අනිවාර්‍යය කර තිබේ. නිවාස, ගෘහ භාණ්ඩ, මිදුල සහ මාර් ග පිරිසිදුව තබා ගන්නා මෙන් ඉස්ලාම් පවසා සිටියි. ඇන්ඩලූසියාවේ නගරවල අපද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීමට, ඇළ මාර් ග තිබූ අතර මෙම ජලය පැරිසියේ වීදි හරහා ගලා ගියේය. රාත්‍රියේ ආලෝකය දල්වන ක්‍රමවේදයක් පැරිසිය දැන නො සිටි අතර පරිසර දූෂණයෙන් පීඩා වින්දේය. ඒ අතර ෆෙස්හි වීදි ආලෝකමත්, පදික වේදිකාවලින් සමන්විත පිරිසිදු තත්ත්වයේ තිබුනි. ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් ඉස්ලාමීය නගරවලට ඇතුළු වූ විට, ඔවුන් එහි වාෂ්ප නාන ස්ථාන දුටු නමුත්, ඔවුන් ඒවා දැන සිටියේ නැත. එය මුස්ලිම්වරුන්ගේ ආගමික ස්ථානයක් යැයි සිතා ඔවුන් එය කඩා දැමුවෝය.

පස්වනුව: ඉස්ලාමයේ පවතින මත භේද වර් ග දෙකකි: 1.අවසර ඇති භේදය. එයට එකඟ නොවන්නා නොමග ගිය හෝ අපගමනය ගිය අයකු ලෙස නොසැලකේ. එය ඇතැම් ෆික්හ් හෙවත් ආගමික නීති සම්බන්ධයෙන් වන මතභේද වැනිය. එනම් පිරිසිදුකම, සලාතය, වෙළඳ ව්‍යාපාරය පිළබඳ තීන්දු දීම වැනි ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාර කම්වල ඇති අතිරේක ක්‍රියාවන්හි ගැටලු මෙනි. මෙම භේදයට හේතුව කරුණු වටහා ගැනීමේ පවතින වෙනස ය. සමහරුන්ගේ බුද්ධිය, වටහා ගැනීමේ හැකියාව ඉතා පුළුල් හා සියුම් වන බැවින් අන් කිසිවකු මග නොපෙන්වනු ලබන දෑ වෙත ඔහු මග ‌ලබනු ඇත. එමෙන්ම ඇතැම් විට එය වෙනත් සාධක සමග සිටිය දී තවත් සාධක සැඟවී තිබීම විය හැකිය. මතභේදයට තුඩු දුන් මෙම ගැටලු වර් ගය වනාහි, එය විද්වතුන්ගේ ගවේෂණ කිරීමේ හැකියාව අතරින් වන්නකි. දෙවන වර් ගය, තහනම් කරනු ලැබූ භේදයයි. එය අනේක අල් කුර් ආන් පාඨ තුළ හෙළා දැක ඇත. ඒ අතරින් උත්තරීතර අල්ලාහ්ගේ ප්‍රකාශ කිහිපයක් මෙසේය: "සැබැවින්ම තම දහම බෙදා, වෙන් කොට කණ්ඩායම් වශයෙන් පත් වූවන් වනාහි, ඔවුන් සමග නුඹට කිසිදු සම්බන්ධයක් නොවන්නෙහිය. සැබැවින්ම ඔවුන්ගේ කරුණ අල්ලාහ් වෙතය. පසුව ඔවුන් කරමින් සිටි දෑ පිළිබඳ ව ඔහු ඔවුනට දන්වනු ඇත." (සූරා අල්-අන්ආම්: 159) උත්තරීතරයාණන් තවදුරටත් මෙසේ ප්‍රකාශ කරයි: "ඔවුහු තම දහම (කැබලිවලට) බෙදා වෙන්කර ගත් අය අතරිනි. තවද ඔවුහු කණ්ඩායම් බවට පත් වූහ. සෑම කණ්ඩායමක්ම ඔවුන් සතුව ඇති දැයින් සතුටු වන්නෝය." "මිනිසුන්ට කුමක් හෝ විපතක් සිදු වූ විට ඔවුන්ගේ පරමාධිපති වෙත යොමුවන්නන් ලෙසින් ඔවුහු ඔහුට කන්නලව් කරති. පසු ව එයින් ආශිර් වාදය රස විඳින්නට සැලැස්වූ විට ඔවුන් අතුරින් පිරිසක් ඔවුන්ගේ පරමාධිපතිට සමානයන් තබති." (සූරා අර්-රූම්: 32,33) දිව්‍ය පණිවිඩ මෙහෙය, දේව විශ්වාසය, ඉරණම, ගුණාංග සහ නබි සහචරයින් වැනි ප්‍රධාන ගැටලුවල ඇති වන භේදයයි. මෙම ප්‍රශ්නවල ඔවුන්ගේ භේදය ඔවුන්ව ඉස්ලාම් කවයෙන් ඉවත් කිරීමක් ලෙස සැලකේ. මන්ද එය පූර් ගාමීන්ගේ සම්මුතියට පටහැනි වන අතර සමහර ඒවා එසේ නොසලකන දෑ ද ඇත. අපගේ නබි මුහම්මද් තුමාණන් වෙත ශාන්තිය හා සමාදානය අත් වේවා!

ආගමික ප්‍රතිපත්තීන් සහ එම ප්‍රතිපත්ති දරන පුද්ගලයින් අතර වෙනස අපි හඳුනාගත යුතුය. එබැවින් අපි මෙසේ කියමු: යුදෙව් ආගම, ක්‍රිස්තියානි ආගම, බුද්ධ ධර්මය, හින්දු ආගම වැනි අනාගතවක්තෘවරුන්ගේ සහ පණිවිඩකරුවන්ගේ ආගමට පටහැනි සෑම ප්‍රතිපත්තියක්ම ඒවා සාවද්‍ය සහ දූෂිත විශ්වාසයන් (ප්‍රතිපත්තීන්) වේ. එහි වැසියන් අල්ලාහ් පමණක් විශ්වාස කරන තෙක් සහ අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියෙකු නොමැති බවටත්, මුහම්මද් තුමාණන් ඔහුගේ දූතයා බවටත් සාක්ෂි දරන තෙක් ඔවුන්ගේ අවංකභාවය හෝ යුක්තිය පිළිගන්නේ නැත. අල්ලාහ් අබියස ඒ සියලු ආගම් නිෂ්පළ දෑ වෙති. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: “කවරෙකු ඉස්ලාමයෙන් තොර ව වෙනත් දහමක් සොයන්නේ ද එවිට ඔහුගෙන් (කිසිදු දහමක්) පිළිගනු නොලබන්නේ ම ය. තවද ඔහු මතු ලොවෙහි අලාභවන්තයින් අතරින් කෙනෙකි.” (සූරා ආලු ඉම්රාන් :85) අල්ලාහ් අබියස සත්‍යයක් බව සලකනු ලබන දහම වනුයේ ඉස්ලාමයයි. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: “නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් අබියස වූ දහම ඉස්ලාමය වේ. දේව ග්‍රන්ථය පිරිනමනු ලැබූ අය ඔවුන් වෙත ඥානය පැමිණි පසු ව ඔවුන් අතර තිබූ ඊර් ෂයාව හේතුවෙන් මිස ඔවුහු භේද නොවූහ. තවද කවරෙකු අල්ලාහ්ගේ වැකි ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ ද එවිට සැබැවින් ම අල්ලාහ් විනිශ්චය කිරීමෙහි ඉතා වේගවත් ය.” (සූරා ආලු ඉම්රාන්: 19)

වර් තමානයේ යුදෙව්වන් හා කිතුනුවන් වෙත තිබෙන සම්පූර් ණ බයිබලය අල්ලාහ්ගේ ග්‍රන්ථයක් නොවේ. ඊට හේතුව ඇතැම් වෙනස් කිරීමි එහි සිදු කර ඇති බැවිනි. එසේ වෙනස් නො කරන ලද දෑ අල් කුර් ආනය සමග එකඟවේ. එම ග්‍රන්ථය සඳහා වන මෙම නීතිය සම්පූර් ණ පොත පදනම් කර ගත් දැක්මකි. එනම් එහි ආරම්භයේ සිට එහි අවසානය දක්වාම එලෙසය. එය සැබැවින්ම තව්රාත් හෙවත් තෝරාවේ හා ඉන්ජීල් හෙවත් ශුභාරංචියේ මූලය සත්‍යය වන බැවිනි. මූසා තුමාට පහළ කරන ලද තව්රාතය හා ඊසා තුමාට පහළ කරන ලද ඉන්ජීලය විශ්වාස කිරීම අනිවාර්යය වේ. නමුත් අනුගමනය කළ යුත්තේ අල් කුර්ආනයයි. ඒ දෙකෙහි විකෘති කිරීම්, අමතර එකතු කිරීම්, අඩු කිරීම් හා වෙනස් කිරීම් සිදු ව ඇත. ඒබව පිළිගත් විටෙක, හේතු දෙකක් මත වර් තමානයේ පවතින තව්රාත් හා ඉන්ජීල් පිටපත් අපහාසයට ගැනීම යුතු නැත. පළමුවැන්න: අපහාසයට ලක් නොවන අයුරින්, එහි ඇති වෙනස් නොකරන ලද ප්‍රමාණය ආරක්ෂා කිරීමක් වශයෙනි. දෙක: ග්‍රන්ථයේ මූලය ගැන සැලකිල්ලට ගනිමිනි. ඒ අනුව එය කියවීමට හෝ එහි ඇති දෑ ක්‍රියාවට නැංවීමට හෝ අවසර ඇතැයි මින් අදහස් කරන්නේ නැත. නමුත් ඉස්ලාමය යුක්ති සහගත සාධාරණ දහමකි. එහි සත්‍යය හා අසත්‍යය මුසු වූ යමක් වී නම් එහි විස්තරාත්මකව විනිශ්චය කරනු ලැබේ. ඉමාම් දහබි තුමා මෙසේ පවසයි: "මෝසස්ට දෙවිඳුන් පහළ කළා වූ තෝරාවට අපි ගරු කරමු. අපි එය විශ්වාස කරමු. නමුත් මුළා වූ ඔවුන්ගේ අත්වල ඇති පිටපත්, ඒවා මුල් ස්වභාවය දැයි අපි නොදනිමු. අපි එතැන නතර වෙමු. එහෙයින් ඒවාට ගෞරවයෙන් හෝ අපහාසයෙන් හෝ අප නොසලකමු. නමුත් "අපි අල්ලාහ් කෙරෙහි ද ඔහුගේ සුර දූතයින්, ඔහුගේ ග්‍රන්ථ, ඔහුගේ ධර්ම දූතවරු කෙරෙහි ද විශ්වාස කළෙමු" යැයි අපි පවසමු. එය සමස්තයක් වශයෙන් විශ්වාස කිරීමෙහි අපට ප්‍රමාණවත්ය. අල්ලාහ්ටම සියලු ප්‍රශංසා හිමිවේවා."

සුවිශුද්ධ අල්ලාහ් වන ඔහුය ලෝවැසියන්ගේ පරමාධිපති. ඔහුය ආරම්භය, අවසානය, බාහිරය, හා අභ්‍යන්තරය. අල්ලාහ්ගේ පැවැත්ම විය. ඔහුට පෙර කිසිවක් නොවීය. සහීහ් හදීස්වල සඳහන් පරිදි ඔහු සමග කිසිවක් නොවීය. ඔහු ඒකීයය, ඔහු පමණය, ඔහු ස්වාධීනය, ඔහු කිසිවකු විසින් ජනිත වූයේ නැත. ඔහු කිසිවකු ජනිත කළේ ද නැත. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: "(නබි මුහම්මද්!) පවසනු. ඔහු, එනම් අල්ලාහ් ඒකීයය. අල්ලාහ් ස්වාධීනය. ඔහු ජනිත නොකළේය. තවද ජනිත කරනු නොලැබුවේය. තවද ඔහුට සමාන කිසිවෙකු නොවීය." (සූරා අල් ඉක්ලාස්: 1-4) ඔහු කිසිවකුගේ පියකු නොවී නම්, මැවීම් අතරින් කිසිවකු ඔහු සතු පුතෙකු විය නොහැක. ඔහු සුවිශුද්ධය උත්තරීතරය. දරුවෙකු රැගත් තැනැත්තාට උපකාර කරන්නන් සහ ආධාරකරුවන් අවශ්‍ය වේ. මිනිසා, ඔහු සමඟ පොහොසත් වීමටත්, ඔහුගේ පැමිණීම ගැන ප්‍රීති වීමටත් ජීවිතයේ දුෂ්කරතා සඳහා ඔහුට උදව් කිරීමටත් දරුවකු සොයයි. නමුත් පරමාධිපතියාණන් වනාහි, අහස්, පොළොව සහ ඒවායේ ඇති සියල්ලේ ආධිපත්‍යය ඔහු සතු ය. එබැවින් ඔහුට දරුවකුගේ අවශ්‍යතාවයක් නැත. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: "අල්ලාහ් වනාහි ඔහු හැර වෙනත් දෙවියෙක් නොමැත. සදා ජීවමාන ය, සදා පැවැත්ම ඇත්තා ය. මද නින්ද හෝ (තද) නින්ද හෝ ඔහුව ග්‍රහණය නො කරයි. අහස්හි ඇති දෑ ද මහපොළොවේ ඇති දෑ ද ඔහු සතු ය..." (සූරා අල්-බකරා 255) ඔහු සදා ජීවමානය. සෑම ජීවියෙකුම තම පැවැත්ම සහ ජීවය ලබා ගන්නේ ඔහුගෙනි. ඔහු සදා පැවැත්ම ඇත්තාය. පැවැත්ම හා ස්වයංපෝෂීභාවය වෙනත් කිසිදු ජීවියකුට නොමැත. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: "අහස්හි ඇති දෑ හා මහපොළොවේ ඇති දෑ සතු වූ අල්ලාහ්ට මය සියලු ප්‍රශංසා. මතු ලොවෙහි සියලු ප්‍රශංසා ද ඔහු සතු ය. තවද ඔහු සියුම් ඥානී ය; අභිඥානවන්ත ය." (සූරා සබඃ: 1) අහස් හා මහපොළොවේ ඇති දෑ ඔහු සතු වූ විටෙක, ඔහු මෙලොව හා මතුලොව ඔහුගේ පරිපූර් ණභාවය හා ස්වාධීනත්වය හේතුවෙන් ප්‍රශංසාවට ලක් වෙයි. එසේ නම් දෙවිඳුන්ට පුතෙකු සිටින්නේ යැයි විශ්වාස කරන්නෙකු එසේ විශ්වාස කළ හැක්කේ කෙසේ ද? ඔවුන් පවසන දැයින් උත්තරීතර අල්ලාහ් උත්තරීතර විය.

සැබැවින්ම මහපොළොවේ හා එහි වැසියන් විනාශ කිරීමට තමන් බලය දරන්නා බව පවසමින් මෙම ප්‍රකාශය බොරුවක් බව අල්ලාහ් සහතික කළේය. මැවීම් අතරින් කිසිවෙක් දෙවියකු වී නම් අල්ලාහ්ගේ නියෝගය ඉටුකර විනශයෙන් ආරක්ෂාවනු ඇත. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: “සැබැවින්ම අල්ලාහ් වනුයේ මර් යම්ගේ පුත් මසීහ්ම යැයි පැවසූ අය දෙවියාව ප්‍රතික්ෂේප කළෝය. 'මර්යම්ගේ පුත් මසීහ් ද ඔහුගේ මව ද මිහිතලයේ සිටින සියල්ලන් ද විනාශ කිරීමට අල්ලාහ් සිතුවේ නම් ඔහුගෙන් කිසිවකින් (ආරක්ෂා කිරීමට) ආධිපත්‍යය දරනුයේ කවරෙකු ද?' යයි පවසනු. අහස්හි හා මිහිතලයේ ද ඒ දෙක අතර ඇති දෑහි ද ආධිපත්‍යය අල්ලාහ් සතුය. ඔහු සිතන දෑ මවන්නේය. තවද සියලු දෑ කෙරෙහි අල්ලාහ් ශක්තිවන්තය.” (සූරා අල්-මාඉදා: 17) ඉබ්නු ජරීර් (රහිමහුල්ලා) තුමා මෙසේ පවසයි: ("මර් යම්ගේ පුත් ඊසා, ඔහුගේ මව හා මිහිතලයේ වෙසෙන සියලු දෙනා විනාශ කිරීමට ඔහු අපේක්ෂා කළේ නම්" යන ප්‍රකාශය වනාහි: "මර්යම්ගේ පුත් ඊසාව මිහිතලයෙන් තුරන් කරමින් ඔහුගේ මව වන මර්ය තුමිය තුරන් කරමින් මිහිතලයේ වෙසන සියලු මැවීම් තුරන් කරමින් විනාශ කිරීමට අල්ලාහ් අභිමත කළේ නම්, අල්ලාහ්ගේ නියෝගයෙන් කිසිවක් වැළැක්වීමට බලය දරන්නා කවුරුන් ද?" යන්නයි. කීර් තිමත් වූ අල්ලාහ්, තම නබි වරයා වන මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට තම ප්‍රශංසාව මෙසේ පවසයි: "අඥානකමේ සිටින මෙම කිතුනුවන්ට ඔබ මෙසේ පවසන්න. 'එසේ නොවුව ද, සැබැවින්ම ජේසු තුමා අල්ලාහ් යැයි - ඔබ විශ්වාස කරන පරිදි එතුමා වූයේ නම්, එතුමාට විනාශය අත් වන විට හා එතුමාගේ මවට විනාශය අත්වනවිට අල්ලාහ්ගේ නියෝගය වළක්වාගන්නට එතුමාට හැකිව තිබුණි.' ඔහුගේ මව විනාශ කරනු ලැබුවාය. එවිට එහිදී එම නියෝගය පහළ වනවිට එය වළක්වන්නට ඔහුට හැකි නොවීය." ඔබ පාඩම් ලබන්නෙහු නම් එහි ඔබට පාඩමක් ඇත. ඔබ බුද්ධිමත්ව සිතන්නෙහු නම් ඔබට එහි සාක්ෂියක් ඇත. එනම් සැබැවින්ම ජේසු තුමා ද ආදම්ගේ සෙසු දරුවන් මෙනි. සැබැවින්ම සර් ව බලධාරී අල්ලාහ් වනාහි, ඔහුව පරාජය කළ නොහැක; ඔහු මත බලය දැරිය නොහැක; ඔහුට විරුද්ධ විය නොහැක. ඔහු ජීවය ලබා දෙන, මරණයට පත් කරන, නිර් මාණය කරන විනාශ කරන, සදා පැවැත්ම ඇති සදා ජීවමානය. ඔහු අමරණීයය. තෆ්සීර් අත්-තබරී = ජාමිඋල් බයාන් (10/147)

මෙම අසාමාන්‍ය ප්‍රාතිහාර් යමය උපත, ඊසා හෙවත් ජේසු තුමා දෙවියකු බවට හෝ දේව පුත්‍රයාණන් බවට හෝ පත් නො කරන බවත්, ඔහු මිනිසුන් අතරින් මිනිසෙකු පමණක් බවත්, සැබැවින්ම ඔහු හා ඔහුගේ මව ආහාර අනුභව කරමින් සිටි බවත් අල්ලාහ් දන්වා සිටියේය. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: "මර් යම්ගේ පුත් මසීහ් රසූල්වරයකු මිස නැත. ඔහුට පෙර ද රසූල්වරු(බොහෝ දෙනෙකු) ඉකුත් ව ගොස් ඇත. ඔහුගේ මව සත්‍යවන්තියකි. දෙදෙනාම ආහාර අනුභව කරන්නන් වූහ. ඔවුනට එම සාධක අපි පැහැදිලි කරනුයේ කෙසේදැ යි අවධානයෙන් බලනු. පසුව ඔවුන් වෙනතකට හැරී යන්නේ කෙසේ දැ? යි ද අවධානයෙන් බලනු." (සූරා අල්-මාඉදා: 75) ඉබ්නු ජරීර් (රහිමහුල්ලා) තුමා මෙසේ පවසයි: (අබූ ජඃෆර් තුමා මෙසේ පැවසීය: මෙය තමන් ගැන සඳහන් කළ උත්තරීතර අල්ලාහ්ගෙන් වූ දැනුම් දීමකි. ජේසු තුමා පිළිබඳ කිතුනුවන්ගේ ප්‍රකාශය තුළ ඔවුනට එරෙහිව තම නබිවරයාට දැනුම් දුන් සාක්ෂියක් වශයෙනි. කිතුනුවන් මෙසේ පවසයි: "යඃකූබිය්යා ට බොරු කරන්නක් ලෙසිනි. (යඃකූබිය්යා යනු පුරාන කිතුනු නිකායකි) ඔවුන්ගේ ප්‍රකාශය තුළ "දෙවියන් ඔහුය" තවත් අයගේ ප්‍රකාශය තුළ "‌දේව පුත්‍රයාණන් ඔහුය" යනුවෙන් ජේසු තුමා සම්බන්ධයෙන් මිථ්‍යාදෘෂ්ටික මොවුන් පවසන පරිදි නියම ප්‍රකාශය නොවීය. එනමුත් එතුමා මර් යම්ගේ පුත්ය. මව්වරුන් තම දරුවන් බිහි කරන සේ ඇය ද එතුමාව බිහි කළාය. මෙය මිනිසාගේ ගුණාංගයක් වන අතර මිනිසා මැවූ මැවුම්කරුගේ ‌ගුණාංගයක් නොවේ. සැබැවින්ම එතුමා ද එතුමාට පෙර පැමිණ ඉකුත්ව ගිය අල්ලාහ්ගේ සෙසු දූතයින් මෙන් වූ ඔහුගේ දූතයකි. තම සත්‍යතාව තහවුරු කිරීම සඳහාත්, අල්ලාහ් තම මැවීම් අතරට එවූ ඔහු අල්ලාහ්ගේ දූතයකු බව තහවුරු කිරීම සඳහාත්, සාක්ෂි වශයෙන් කවර ප්‍රාතිහාර්යයන් හා ආදර්ශයන් ඔහුගේ දෑතින් ක්‍රියාත්මක කිරීමට අභිමත කළේද එවන් දෙයක් ඔහුගේ දෑතින් ක්‍රියාත්මක කරන්නට සැළැස්වූයේය. එමෙන්ම එතුමාට පෙර වූ ධර් ම දූතවරුන්ගේ දෑත්වලටත් එවන් ප්‍රාතිහාර් යයන් හා ආදර් ශයන් ක්‍රියාත්මක කරන්නට සැළැස්වූයේය. එය සැබැවින්ම ඔවුන් අල්ලාහ්ගේ දූතවරුන් බවට ඔවුන්ගේ සත්‍යතාව තහවුරු කිරීම සඳහා ඔවුන්ට සතු වූ සාධකයක් ලෙසිනි. "ඔහුගේ මව සත්‍යවන්තනියකි" උත්තරීතර අල්ලාහ් ඔහු ගැන මෙනෙහි කරමින් ඊසා තුමාගේ මව සත්‍යවන්තනියකැයි ප්‍රකාශ කර සිටියි. "දෙදෙනාම ආහාර අනුභව කරන්නන් වූහ" යන ඔහුගේ ප්‍රකාශ වනාහි, ජේසු තුමා හා එතුමාගේ මව සම්බන්ධයෙන් ‌දැනුම් දෙන ලද අල්ලාහ්ගෙන් වූ ප්‍රකාශයයි. ඔවුන් දෙදෙනා ද ‌ආදම්ගේ සෙසු දරුවන් මෙන් ආහාර ලබා එම ආහාර පානවලින් ශරීරය වඩවා ගැනීමේ අවශ්‍යතාවෙන් පෙළුණහ. කවරෙකු එසේ වන්නේ ද ඔහු දෙවියකු විය නොහැක. හේතුව ආහාර අවශ්‍යතා ඇත්තා තවත් කෙනෙකුගෙන් යැපෙන්නෙකු වේ. වෙනත් කෙනෙකුගෙන් යැපීම හා එසේ පෝෂකයකුගේ අවශ්‍යතාවෙන් පෙළීම ඔහු දෙවියෙකු විය නොහැකි බවට පැහැදිලි සාධකයකි. අපොහොසත් වන තැනැත්තා පෝෂණය කරනු ලබන්නෙකු මිස පරාමාධිපතියකු වන්නේ නැත.) තෆ්සීර් අත්-තබරී = ජාමිඋල් බයාන් (10/485)

අහස් හා මිහිතලයේ ආධිපත්‍යය අල්ලාහ් වන ඔහු සතුය. ඔහු අභිමත කරන හා ඔහු තෝරා ගන්නා දෑ සිදු කරයි. පිවිතුරු දහම ඔහු සතුය. සියලු මැවීම් ඔහුගේ මැවීම්ය. සියලු ආධිපත්‍යයන් ඔහුගේ ආධිපත්‍යයය. සියලු තීන්දු ඔහුගේ තීන්දුය. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: "තවද අහස්හි හා මහපොළොවේ ඇති දෑ ඔහු සතු ය. තවද සදා අවනතභාවය ද ඔහු සතු ය. එහෙයින් නුඹලා අල්ලාහ් නො වන දෑට බිය බැතිමත් වන්නෙහු ද?" (සූරා අන්-නහ්ල්: 52) උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: "අහස්හි හා මහපොළොවෙහි ආධිපත්‍යය අල්ලාහ් සතු ය. තවද අල්ලාහ් සියලු දෑ කෙරෙහි ශක්තිවන්ත ය." (සූරා ආලු ඉම්රාන්: 189) උත්තරීතර අල්ලාහ් තවදුරටත් මෙසේ පවසයි: "විනිශ්චය දිනයේ රජු ය." (සූරා අල්-ෆාතිහා: 4) මෙලොවෙහි හා මතුලොවෙහි පරිපූර් ණ ස්වාමිත්වය අල්ලාහ් වන ඔහු සතුය. දහම ආගමානුගත කර එය ක්‍රියාත්මක කරනුයේ ඔහු ය. ඉස්ලාමය වන එයයි සත්‍යය බවත් සැබැවින්ම ඒ හැර සෙසු ආගම් නිෂ්ඵල හා ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබූවක් බවත් ඔහු තීන්දු කළේය. එසේම සත්‍යය වනුයේ මෙලොව හා මතුලොව ස්වාමිත්වය උත්තරීතර සුවිශුද්ධ වූ අල්ලාහ් සතු බවයි. ඔහු තීරණය කරනු ඇත. තීන්දු කරනු ඇත. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: "තවද ඔහුය අල්ලාහ්. ඔහු හැර වෙනත් දෙවියකු නැත. ආරම්භයේ ද අවසානයේ ද සියලු ප්‍රශංසා ඔහු සතු ය. තීන්දුව ද ඔහු සතු ය. තවද නුඹලා නැවත යොමු කරනු ලබනුයේ ඔහු වෙත ම ය." (සූරා අල්-කසස්: 70) සැබැවින්ම අල්ලාහ් තීන්දු කළේය. ඔහුගේ තීන්දුව සැබෑවකි. සැබැවින්ම කවරෙකු අල්ලාහ්ට දරුවකු නියම කළේ ද ඔහු මිථ්‍යාදෘෂ්ඨික, දේව ප්‍රතික්ෂේපකයකු වේ. ‌ඊසා හෙවත් ජේසු තුමා තම ප්‍රජාවට අල්ලාහ්ට ආදේශ කිරීම ගැන අවවාද කළේය. සැබැවින්ම කවරෙකු අල්ලාහ්ට ආදේශ තැබුවේද අල්ලාහ් ඔහු කෙරෙහි ස්වර් ගය තහනම් කළේය. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසා සිටියේය: " 'අල්ලාහ් වන ඔහුමය මර් යම්ගේ පුත් මසීහ්' යැයි පැවසූ අය සැබැවින්ම ප්‍රතික්ෂේප කළෝය. ඉස්රාඊල් දරුවනි! 'මාගේ පරමාධිපති ද නුඹලාගේ පරමාධිපති ද වන අල්ලාහ්ට නුඹලා ගැතිකම් කරනු' යැයි මසීහ් පැවසුවේය. සැබෑ කරුණ නම්, කවරෙකු අල්ලාහ්ට ආදේශ තබන්නේ ද එවිට අල්ලාහ් ඔහුට ස්වර් ගය තහනම් කළේය. තවද ඔහු ලැඟුම් ගන්නා ස්ථානය නිරය වේ. අපරාධකරුවන්ට උදව් කරන්නන් කිසිවකු නොමැත." (සූරා අල්-මාඉදා: 72)

යුදෙව්වන් හා කිතුනුවන් සම්බන්ධ විශේෂිත කරුණු හදීසයේ සඳහන් වී ඇත. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) ප්‍රකාශ කළ බව අබූ හුරෙයිරා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් වාර් තා කරන ලදී. "මුහම්මද්ගේ ජීවිතය කවුරුන් සන්තකයේ ඇත්තේ ද ඔහු මත දිවුරමින්, යුදෙව් හෝ කිතුනු ප්‍රජාව අතරින් කිසිවෙකු හෝ මා ගැන අසා, නමුත් මා කවර කරුණක් සමග එවනු ලැබුවේ ද ඒ ගැන විශ්වාසය සහතික නොකර (එම තත්වයෙන්ම) මිය ගියේ ද ඔහු අපායේ පුද්ගලයින් අතරින් කෙනෙකු විය." සහීහ් මුස්ලිම් (240) නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසුහ. "අල්ලාහ්ට අවනත වූ ආත්මයක් හැර වෙනත් කිසිදු ආත්මයක් ස්වර් ගයට ප්‍රවේශ නොවනු ඇත." බුහාරි (6528) මුස්ලිම් (221) ඉස්ලාමීය යුගය නොලැබූ නමුත් අල්ලාහ්ව තම දෙවියන් වශයෙන් පිළිගත් ඊසා ‌හෙවත් ජේසු තුමාව දූතයකු ලෙස පිළිගත් ඒකදේවවාදී කිතුනුවන් වනාහි, ඔවුන් දේව විශ්වාස කළවුන් වෙති. ඔවුන්ගේ නවාතැන ස්වර්ගයයි. ඔවුන් සෑම කෙනෙකුට ප්‍රතිඵල දෙකක් ඇත. ඊසා අලයිහිස් සලාම් තුමාව පිළිගෙන තිබීමේ ප්‍රතිඵලය සහ අපගේ නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ව පිළිගෙන තිබීමේ ප්‍රතිඵලයයි.

සුළු ජාතීන් සහ වෙනත් ආගම් අදහන පුද්ගලයන් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඔවුන් මුස්ලිම්වරු සමඟ සටන් නො කරන තාක් කල් ඉස්ලාමයේ ඔවුන්ගේ පාලනය පවතිනු ඇත. එබැවින් ඉස්ලාම් වාසීහු ඔවුන්ව ඉස්ලාමය වෙත කැඳවිය යුතු අතර, ඔවුන්ට සාධාරණ විය යුතුය. මුස්ලිම්වරුන් ඔවුන් සමග කරුණාවෙන් කටයුතු කිරීමටත් ඔවුන් සමග ත්‍යාගශීලීව කටයුතු කිරීමටත් ඔවුන් අතර සිටින අසරණයින්ට පිහිට වීමටත් නියෝග කර ලැබ ඇත. පුද්ගලයකු මුස්ලිම්වරයකු වී තම දෙමාපියන් මුස්ලිම් නොවන අය වන්නේ නම් ඔවුනට ඇප උපස්ථාන කිරීමත්, ඔවුන් සමග යහපත් අයුරින් කටයුතු කිරීමත්, දැහැමි කටයුතුවලදී ඔවුන් සමග බැඳී කටයුතු කිරීමත් අනිවාර්යය වේ. පොදුවේ සියලු දනන් සමග ගුණයහපත් බවින් කටයුතු කිරීම මුස්ලිම්වරයකු සතු වගකීමකි. එබැවින් ඔහු හිංසා නොකළ යුතුයි. අපරාධ නොකළ යුතුයි. ඔවුන්ගේ කිසිදු අයිතිවාසිකමක් උල්ලංඝණය නොකළ යුතුයි. මුස්ලිම්වරු ජීවත් වන රටක මුස්ලිම් නොවන අය වී නම් තමන් අතර ජීවත් වීම පිළිගත යුතුය. පොදු නීතිය පිළිපැදිය යුතුය. ඉස්ලාමීය පිළිවෙත් හා නීතිරීතිවලට පටහැනි නොවන කරුණු වලදී ඔහුගේ දේපළ, ජීවිතය, මාන්‍යය, පරපුර හා නිදහස ඔහු වෙනුවෙන් ඉස්ලාමය ආරක්ෂා කරනු ඇත.

දූත මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ධර්ම දූතවරුන් අතරින් ශ්‍රේෂ්ඨතම දූතයා වේ. අල්ලාහ් එතුමාණන්ව අවදි කරන විට එතුමාණන්ව අනුගමනය කිරීම සම්බන්ධව සියලුම වක්තෘවරුන්ගෙන් ඔහු ප්‍රතිඥාවක් ගෙන ඇත. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: "තවද අල්ලාහ් නබිවරුන්ගෙන් ප්‍රතිඥා ලබා ගත් අවස්ථාව සිහිපත් කරනු. (ඔවුන් අමතා) මා නුඹලාට දේව ග්‍රන්ථය හා ප්‍රඥාව ප්‍රදානය කර ඇත්තෙමි. ඉන් පසුව නුඹලා සමඟ ඇති දහම් කරුණු සත්‍යය කරවන ධර්ම දූතයෙකු පැමිණෙයි. නුඹලා ඔහුව සැබෑ ලෙස විශ්වාස කළ යුතු ය. නුඹලා ඔහුට සැබැවින් ම උදව් කළ යුතු ය. මෙය නුඹලා පිළිගත්තෙහු ද, ඒ සම්බන්ධයෙන් වූ මාගේ බලවත් ප්‍රතිඥාව නුඹලා ගත්තෙහු ද යනුවෙන් ඔහු (අල්ලාහ්) විමසුවේ ය. අපි "පිළිගත්තෙමු" යැයි ඔවුහු පැවසුවෝ ය. 'එසේ නම් නුඹලා එයට සාක්ෂි දරනු. තවද මම ද නුඹලා සමඟ සාක්ෂි දරන්නන් අතුරින් වෙමි' යැයි පැවසුවේ ය." (සූරා ආලු ඉම්රාන්: 81) ඉබ්නු කසීර් (රහිමහුල්ලාහ්) තුමා මෙසේ පවසා සිටියි: උත්තරීතරයාණෝ ආදම් (අලයිහිස් සලාම්) තුමා පටන් ඊසා (අලයිහිස් සලාම්) තුමා දක්වා එවනු ලැබූ සෑම නබිවරයකුගෙන්ම ප්‍රතිඥාවක් ගත් බව දන්වා ඇත. අල්ලාහ් ඔවුන් අතරින් කිසියම් කෙනෙකුට දේව ග්‍රන්ථයක් හා ප්‍රඥාවක් පිරිනමා තිබුණ ද, කිසියම් ස්ථානයකට ඔහු ළඟා වී තිබුණ ද, පසුව ඔහු වෙත ඔහුගෙන් පසු දූතයකු පැමිණියේ නම් ඔහුව ඔවුන් විශ්වාස කළ යුතුය. ඔහුට උපකාර කළ යුතුය. තමන් සතු දැනුම හා වක්තෘත්වය තමන්ට පසු එවනු ලබන තැනැත්තා අනුගමනය කිරීමෙන් හා ඔහුට උදව් කිරීමෙන් නො වැළැක්විය යුතුය. අලී ඉබ්නු අබී තාලිබ් හා එතුමාගේ බාප්පාගේ පුතකු වන අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු අබ්බාස් (රළියල්ලාහු අන්හුමා) විසින් මෙසේ ප්‍රකාශ කරන ලදී. නබිවරුන් අතරින් කිසිදු නබිවරයකු ඔහුගෙන් ප්‍රතිඥාවක් ගැනීමෙන් මිස අල්ලාහ් එව්වේ නැත. ඔහු ජීවත්ව සිටිය දී මුහම්මද් තුමාණන් එවා සිටියේ නම් එතුමාව ඔහු විශ්වාස කළ යුතුය. ඔහුට උපකාර කළ යුතුය. එමෙන්ම ඔහුගේ සමූහයාට ද එම ප්‍රතිඥාව ක්‍රියාත්මක කරන මෙන නියෝග කළේය. ඔවුන් ජීවත්ව සිටිය දී මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ව එවා සිටියේ නම් ඔවුන් ඔහුව විශ්වාස කළ යුතුය. ඔහුට උදව් උපකාර කළ යුතුය.) තෆ්සීර් ඉබ්නු කසීර් (2/67)

තුන්වැන්න: මූසා හෙවත් මෝසස් හා ඊසා හෙවත් ‌ජීසස් යන වක්තෘවරුන්ගේ දිව්‍ය පණිවිඩ සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඒ්වා අපගේ නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට හිමි දිව්‍ය පණිවිඩයට කාලයෙන් ඉතා සමීප දිව්‍ය පණිවිඩ දෙක විය. එම ග්‍රන්ථ දෙකෙහි මෙන්ම ඉස්රාඊල් දරුවන් අතරින් පැවත ආ නබිවරුන් ගේ සෙසු ධර්ම ග්‍රන්ථවල ද එම ප්‍රකාශය අඛණ්ඩව ඵලවී තිබිණ. මෙම ප්‍රකාශ තුළ එතුමාණන්ගේ ගුණාංග, එතුමාණන්ගේ දේශයේ ස්වභාවය, එතුමාණන් හිජ්රත් හෙවත් නික්ම යෑමේ ක්‍රමය, එතුමාණන්ගේ දහමේ සංඛේත, එතුමාණන්ගේ මිතුරන්ගේ ගුණාංග සහ එතුමාට අල්ලාහ් උරුම කර දෙන්නට නියමිත උදව් උපකාර මෙන්ම වෙනත් දෑද ඔවුන්ගේ ග්‍රන්ථවල අන්තර් ගතව තිබුණි. එමෙන්ම එතුමාණන්ගේ පැමිණීම ගැන ශුභාරංචිය, එතුමාණන් පිළිගැනීම සඳහා පැවති සූදානම, එතුමාණන්ව විශ්වාස කිරීමටත් එතුමාණන්ව අනුගමනය කිරීමටත් කෙරෙන නියෝගය යනාදිය ද ඒවායෙහි ඇතුළත් විය. මෙම ප්‍රකාශ ඉස්රාඊල් දරුවන්ගේ විද්වතුන් දැන සිටියහ. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ ගුණාංගය, එතුමාණන්ගේ මිතුරන්ගේ ස්වභාවය, ඉස්රාඊල් දරුවන් අතර සිටි විද්වතුන්ගේ බුද්ධිය පිළිගෙන තිබුණි. එමෙන්ම කිතුනු විද්වතුන් හා ඔවුන්ගේ පියතුමන් අතර ද එම පිළිගැනීම පැවතුණි. මේ සම්බන්ධයෙන් පවතින ප්‍රකාශය බොහෝය. ඒ ගැන සඳහන්ව ඇති ඉතිහාස පොත් පිරී පවතී. උත්තරීතර අල්ලාහ්ගේ ප්‍රකාශය අපට ප්‍රමාණවත් යැයි සිතමු. "දේව ග්‍රන්ථය අප ඔවුනට පිරිනැමූ අය වනාහි, ඔවුන් තම දරුවන් හඳුනනවාක් මෙන් එය මැනවින් හඳුනති. තවද සැබැවින් ම ඔවුන් අතුරින් පිරිසක් තමන් දැන දැන ම සත්‍යය වසන් කරනු ඇත." (සූරා අල්-බකරා: 146) එය කෙතරම් දුරට ද යත් එතුමාණන්ගේ උතුම් දේහයේ තිබූ කායික සලකුණ පවා ඔවුන්ගේ පොත්වල සටහන් වූ අතර එය අද දක්වාම ඔවුන්ගේ එම පොත්පත්වල පවතී. සහීහ් අල්-බුහාරි හා මුස්ලිම්හි ද එතුමාණන්ගේ ලක්ෂණ විස්තර කෙරී ඇත. අස්-සාඉබ් ඉබ්නු යසීද් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා මෙසේ පවසයි: (ඉන්පසු මම ඔහුගේ පිටුපසට වී ඔහුගේ උරහිස් අතර ඇති නබි මුද්‍රාව දෙස බැලුවෙමි. හජ්ලා එනම් පරවියකුගේ බිත්තරයක් මෙන් එය විය.) (සහීහ් අල් බුහාරි: 190) (දුර්රුල් හජ්ලා යනු: පරවි බිත්තරය වේ.) අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු සලාම් -රළියල්ලාහු අන්හු- තුමා විසින් මෙසේ වාර්තා කරන ලදී: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) මදීනාවට පැමිණි කල්හි, මිනිසුන් ඔහු වෙතට දිව ගිය අතර, “දේව දූතයාණෝ පැමිණියහ" යැයි පවසනු ලැබීය. එවිට එතුමාණන්ව දැක බලා ගැනීම සඳහා මම ජනයා අතරට පැමිණියෙමි. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගේ මුහුණ දුටු කල්හි, එතුමාණන්ගේ මුහුණ බොරුකාරයෙකුගේ මුහුණ නොවන බව මම දැන ගත්තෙමි. (තිර්මිදි: 2485, ඉබ්නු මාජා: 1334) ඉබ්‍රාහීම් (අලයිහිස් සලාම්) තුමාගෙන් පසු පැවති නබිවරුන් වූ කල්හි, ඔවුන් සියලු දෙනා ඉස්රාඊල් පරපුරෙන් විය. ඔහු යඃකූබ් (අලයිහිස් සලාම්) තුමා විය. සැබැවින්ම අවසන් දූතයා ඔවුන් අතරින් කෙනෙකු වනු ඇතැයි යුදෙව්වෝ සිතූහ. ඉබ්‍රාහීම් (අලයිහිස් සලාම්) තුමාගේ පුත් ඉස්මාඊල් (අලයිහිස් සලාම්) තුමාගේ පරපුරෙන් අබ්දුල්ලාහ්ගේ පුත් මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ව අල්ලාහ් ධර් ම දූතයකු ලෙස එවූ කල්හි, ඔවුන්ගේ ග්‍රන්ථවල සඳහන් ස්වභාවයන් එතුමාණන්ට අදාළ විය. ඔවුන් එතුමාණන්ට ඊ‌ර්‍ෂයා කළ අතර එතුමාණන්ව ප්‍රතික්ෂේප කළෝය. එතුමාණන් සතු නබිත්වයේ සාක්ෂි බොහෝමයක් ඔවුන් අතර තිබිය දී පවා ඔවුන් අතරින් එතුමාණන්ව විශ්වාස කළේ කිහිප දෙනෙකු පමණි.

හයවැන්න: ඉබ්‍රාහීම්, මූසා, ඊසා සහ සෙසු නබිවරුන්ට හිමි නබිත්වය සර්ව බලධාරී අල්ලාහ්ගෙන් හිමි වූ දිව්‍ය පණිවිඩය තුළින් සහතික වූවාක් මෙන් සැබැවින්ම අපගේ නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ වක්තෘත්වය ද එසේ සහතික විය. නබිවරුන් අතරින් එක් නබිවරයකුගේ නබිත්වය තහවුරු කිරීමේ කවර මාර්ගයක් වීද, ඒ අයුරින්ම අපගේ නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් සතු වක්තෘත්වය ද සහතික විය. පෙර සිටි නබිවරුන්ගේ වක්තෘත්වය සහතික කිරීමේ මාර්ග කිහිපයක්ම විය. දිව්‍ය ග්‍රන්ථය, ප්‍රාතිහාර්යයන්, දේවත්වය විශ්වාස කරන්නන් ඔහුව අනුගමනය කිරීම, දිව්‍ය පණිවිඩය අඛණ්ඩව හුවමාරු වීම යනාදී මේ සියලු මාර්ග අපගේ නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ වක්තෘත්වය ද සහතික කළේය. ඒ අනුව එතුමාණන්ට හිමි වූ ග්‍රන්ථය නබිවරයකුට අල්ලාහ් පිරිනැමූ උදාරතම ග්‍රන්ථය විය. එතුමාට හිමි වූ සාධක අති විශිෂ්ඨ සාධක විය. එතුමාණන්ගේ සහචරයින් සෙසු නබිවරුන්ගේ සහචරයින්ට වඩා ශ්‍රේෂ්ඨ විය. එතුමාණන්ගේ නබිත්වය සම්ප්‍රේෂණය වීම ‌අනෙකුත් නබිවරුන්ගේ නබිත්වයන් සම්ප්‍රේෂණය වීමට වඩා අඛණ්ඩව සිදු විය. එතුමාණන් සමඟ සමුගැනීමේ හජ් වන්දනාවට සහභාගී වූ අය ලක්ෂයකට වඩා අධික කල්‍යාණ මිතුරන් වීම එතුමාණන්ට ප්‍රමාණවත්ය.

පෙර සිටි නබිවරුන් බහුතරයක් දෙනා තම ජනතාවට අවසන් නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ පැමිණීම ගැන ශුභාරංචි දන්වා සිටියහ. ඔවුන් ජීවතුන් අතර සිටියි දී අල්ලාහ් එතුමාණන්ව පහළ කළේ නම් එතුමාණන්ව විශ්වාස කරන මෙන් ද එතුමාණන්ව අනුගමනය කරන මෙන් ද තම ජනතාවගෙන් ප්‍රතිඥා ද ගෙන තිබුණි. මෙම විෂයය සම්බන්ධයෙන් වූ ප්‍රකාශ සීමා කළ නොහැකි තරමට බොහෝය. මූසා හෙවත් මෝසස් හා ඊසා හෙවත් ‌ජීසස් යන වක්තෘවරුන්ගේ දිව්‍ය පණිවිඩ සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, අපගේ නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට හිමි දිව්‍ය පණිවිඩයට කාලයෙන් ඉතා සමීප දිව්‍ය පණිවිඩ දෙක විය. එම ග්‍රන්ථ දෙකෙහි මෙන්ම ඉස්රාඊල් දරුවන් අතරින් පැවත ආ නබිවරුන්ගේ සෙසු ධර්ම ග්‍රන්ථවල ද එම ප්‍රකාශ අඛණ්ඩව ඵලවී තිබිණ. මෙම ප්‍රකාශ තුළ එතුමාණන්ගේ ගුණාංග එතුමාණන්ගේ දේශයේ ස්වභාවය, එතුමාණන් හිජ්රත් හෙවත් නික්ම යෑමේ ක්‍රමය, එතුමාණන්ගේ දහමේ සංඛේත, එතුමාණන්ගේ මිතුරන්ගේ ගුණාංග සහ ඔවුනට අල්ලාහ් උරුම කර දෙන්නට නියමිත උදව් උපකාර මෙන්ම වෙනත් දෑද ඔවුන්ගේ ග්‍රන්ථවල අන්තර්ගතව තිබුණි. එමෙන්ම එතුමාණන්ගේ පැමිණීම ගැන ශුභාරංචිය, එතුමාණන් පිළිගැනීම සඳහා පැවති සූදානම එතුමාණන්ව විශ්වාස කිරීමටත් එතුමාණන්ව අනුගමනය කිරීමටත් කෙරෙන නියෝගය යනාදිය ද ඒවායෙහි ඇතුළත් විය. මෙම ප්‍රකාශ ඉස්රාඊල් දරුවන්ගේ විද්වතුන් දැන සිටියහ. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ ගුණාංගය එතුමාණන්ගේ මිතුරන්ගේ ස්වභාවය ඉස්රාඊල් දරුවන් අතර සිටි විද්වතුන්ගේ බුද්ධිය පිළිගෙන තිබුණි. එමෙන්ම කිතුනු විද්වතුන් හා ඔවුන්ගේ පියතුමන්ලා අතර ද එම පිළිගැනීම පැවතුණි. නමුත් ඔවුන් ඒවා බොහෝමයක් විකෘති කළෝය. යුදෙව් නබරිවරුන්ගේ පොත් ඇතුළත් පරණ ගිවිසුමෙහි වුව ද කිතුනු විද්වතුන් ලියූ දෑහි එකතුව වන නව ගිවිසුමෙහි වුව ද ඒ ගැන වන ප්‍රකාශ බොහෝමයකි. සැබැවින්ම ඔවුන් එය සම්ප්‍රේෂණය කළේ ජේසු තුමාගේ සමකාලිකයින් ගෙන් යැයි අදහස් කරති. එම ප්‍රකාශ මෙසේය.

දෙවැන්න: දාවූද් (අලයිහිස් සලාම්) තුමා ද එතුමාණන් ගැන ශුභාරංචි දන්වා ඇත. ඔහු මෙසේ පැවසීය: (22 ගෙය සාදන්නන් විසින් එපාකළ ගලම කොනේ ප්‍රධාන ගල විය. 23 මේක ස්වාමීන්ගේ ක්‍රියාවය; එය අපේ ඇසට ආශ්චර්යමත්ය.) ගීතාවලිය 118:22 මෙම ශුභාරංචියේ අර්ථය වනාහි, සැබැවින්ම ඉස්රාඊල් දරුවෝ ඉස්මාඊල් දරුවන්ගෙන් (අරාබිවරුන් අතරින්) මෙම දූත පණිවිඩය වීම ගැන ප්‍රතික්ෂේප කළෝය. සැබැවින්ම එය ශ්‍රේෂ්ඨ ධර්ම දූතයා විසින් මිනිස් සමූහයා වෙත වන අවසන් දූත පණිවිඩය වූ බැවිනි. එය වඩාත් ශ්‍රේෂ්ඨ දූත පණිවිඩය විය. උපමාව ගොඩනැගිල්ලකට සමාන කළේය. හේතුව නබිවරුන්ගේ ඇවෑම පූර්ණවත් වන තෙක්ම සෑම නබිවරයකුම තමන්ට පෙර සිටි නබිවරයා ආරම්භ කළ දෑ සම්පූර්ණ කළ බැවිනි. අවසන් නබිවරයා හැර වෙනත් කිසිවකු ඉතිරි නොවීය. ගොඩනැගිල්ල පූර්ණවත් වීමට ළඟා විය. එක් ගඩොලක් හැර වෙනත් කිසිවක් ඉතිරිව තිබුණේ නැත. අල්ලාහ් තම දූතයාණන් වූ තම මිත්‍රයාණන් වූ මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ව එව්වේය. එතුමාණන් මගින් දහම සම්පූර්ණවත් කළේය. එතුමාණන් මගින් ආශිර්වාදයන් සම්පූර්ණවත් කළේය. නබිත්වයේ මෙහෙවර අවසන් විය. ගොඩනැගිල්ල සම්පූර්ණ විය. අල්ලාහ්ගේ දූත මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වක්තෘවරුන් මෙන්ම ධර්ම දූතවරුන් අතරින් අවසාන තැනැත්තා විය. ගල සම්බන්ධ කරමින් එම උපමාව එයට ගෙනහැර පෑවේ එම ශුභාරංචිය තුළ එතුමාණන්ව පෙන්වා දෙමිනි.

ප්‍රාතිහාර්යය යනු අසාමාන්‍යය සිදුවීමකි. අල්ලාහ් එය නබිවරයාගේ දෑතින් හෙළි කරනු ඇත. එය ඔහු තම ජනයාට ආරයුම් කර සිටියදී තමන් වෙනුවෙන් එය සාධකයක් වනු පිණිසය. ඉබ්‍රාහීම් අලයිහිස් සලාම් තුමාව ගින්නට හෙළූ අවස්ථාවේ, එය එතුමාට සිසිල හා ආරක්ෂාවක ගෙන දීම ද එවන් ප්‍රාතිහාර්යයකි. එමෙන්ම මූසා (අලයිහිස් සලාම්) තුමාට හිමි ප්‍රාතිහාර්යයන් ද විය. ඒ අතරින් සැරයටිය, අත, ගංවතුර යනාදිය වේ. එමෙන්ම ඊසා (අලයිහිස් සලාම්) තුමාට හිමි ප්‍රාතිහාර් යයන් ද විය. එතුමා ළාඳුරු රොගීන් හා කුෂ්ඨ රෝගීන් සුව කරන්නෙකු වූ අතර මිය ගිය ඇත්තන් අල්ලාහ්ගේ අනුමැතියෙන් අවදි කරන්නෙකු වූහ. අල්ලාහ් ධර්ම දූතයාණන් යැවූ නමුත් එතුමා සමග වන කිසිදු අසාමාන්‍ය ප්‍රාතිහාර්යයක් නියම කළේ නැත. නබි තුමාණන්ගේ තත්ත්වය හා එතුමාණන්ගේ පැවැත්ම එලෙසම විය. එතුමාණන් ගෙන ආ දිව්‍ය පණිවිඩයම එතුමාණන් අල්ලාහ් අබියසින් වන නබිවරයකු බව පෙන්වාදීමට ප්‍රමාණවත් වන්නේය. එවිට මිනිසාට සත්‍යවාදියා අසත්‍යවාදියාගෙන් ‌පැහැදිලි වනු ඇත. එබැවින් නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මදීනාවට පැමිණි විට අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු සලාම් තුමා මෙසේ පවසා සිටියේය: "මිනිසුන් එතුමාණන් ගැන තිගැස්සී ගියේය. මම ද එසේ තිගැස්සී ගිය අය අතරින් කෙනෙකු වීමි. එතුමාණන්ගේ මුහුණ පැහැදිලිව දුටු කල්හි, සැබැවින්ම එතුමාණන්ගේ මුහුණ බොරුකාරයකුගේ මුහුණක් නොවන බව හඳුනා ගත්තෙමි. එතුමාණන් කළ ප්‍රකාශයට මා සවන් දුන් පළමු කරුණ වනුයේ: “අහෝ ජනයිනි! නුඹලා සලාමය පතුරුවන්න. ලේ ඥාතීන් සමග සම්බන්ධකම් පවත්වන්න. ආහාර සපයන්න. ජනයා නිදමින් සිටියදී රාත්‍රියේ නැගිට සලාතය ඉටු කරන්න. නුඹලා සාමයෙන් ස්වර්ගයට පිවිසෙනු ඇත." (මුස්නද් අහ්මද් (23784), තිර්මිදි (2485), ඉබ්නු මාජා (1334))

සැබැවින්ම අපගේ නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමාණන් බොහෝ ප්‍රාතිහාර්යයන් සමග එවනු ලැබූහ. ඉබ්නු කසීර් (රහිමහුල්ලාහ්) තුමා මෙසේ පවසයි: මේ සම්බන්ධයෙන් ඉමාම්වරු ප්‍රාතිහාර්යයන් දහසකට වඩා එකතු කර ඇති අතර, ඒවා අතර වඩාත්ම විස්මිත හා ශ්‍රේෂ්ඨ වන්නේ බලවත් අල් කුර්ආනයයි. එයට ඉදිරියේ හෝ එයට පිටුපසින් හෝ අසත්‍යය පැමිණෙන්නේ නැත. එය ප්‍රඥාවන්ත, ප්‍රශංසාලාබියා විසින් පහළ කරන ලද්දකි. එමෙන්ම එහි වචන හා අර්ථය අනුව එහි ආශ්චර්යමත් බව විහිදී ඇත. ඔහුගේ වචන සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, එය වාග් ශෛලයේ ඉහළම මට්ටමේ පවතින අතර, මෙම කරුණ පිළිබඳ දැනුම වැඩි කළ සෑම කෙනෙකුම මෙම විෂය සම්බන්ධයෙන් අල්-කුර්ආනය කෙරෙහි ඇති ගෞරවය වැඩි වනු ඇත. ඒ කෙරෙහි දැඩි සතුරුකම සහ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට ඔවුන්ගේ දැඩි උනන්දුව තිබියදීත් එය තම කාලයේ සිටි කථික උගතුන්ට සහ කථිකයින්ට අභියෝග කළේ, එවැනි දෙයක් හෝ එවැනි පරිච්ඡේද දහයක් හෝ එක් පරිච්ඡේදයක් හෝ ඉදිරිපත් කරන ලෙස ය. නමුත් ඔවුන්ට එය නොහැකි වූ අතර, ඔවුන්ට එය කිසිදා කළ නොහැකි බව ද එය ඔවුනට දන්වා සිටියේය. එපමණක් නොව, එවැන්නක් ගෙන එන මෙන් එය සමස්ත ජින්වරුන්ට සහ මනුෂ්‍ය වර්ගයාට අභියෝග කළේය. නමුත් ඔවුන්ට එය නොහැකි විය. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය: “මෙම කුර්ආනය හා සමාන දෙයක් ගෙන ඒමට මිනිස් වර්ගයා හා ජින් වර්ගයා ඒකරාශී වුව ද, ඔවුන්ගෙන් ඇතැමෙකු ඇතැමෙකුට උරට උර සිටිය ද ඒ හා සමාන දෙයක් ඔවුහු ගෙන එන්නේ නැත.” (සූරා අල්-ඉස්රා: 88) ඊට අමතරව එහි ආශ්චර්යමත් බව සනාථ කරන තවත් පැතිකඩ ඇත. එහි අර්ථය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඔහු අන්‍යෝන්‍ය සහයෝගය සහ ප්‍රඥාව, දයාව සහ යහපත, ප්‍රශංසනීය ප්‍රතිඵල සහ එකඟතාව යනාදියෙහි උපරිමය විය. ඉහළම අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීම, දූෂිත දේ නිෂ්ප්‍රභා කිරීම යනාදිය ද ඔහු තුළ විය. ඒ හැර සැකයෙන් හා ආශාවන්ගෙන් තොර හදවතක් සහ මනසක් ඇති අයට පෙනෙන වෙනත් දෑ ද ඔහු තුළ විය. එවන් ආශාවන් හා සැකයෙන් අල්ලාහ් අප ආරක්ෂා කරත්වා; අපි ඔහුගෙන් යහමග පතමු. ඒ අතරින් සැබැවින්ම එතුමාණන්ගේ පරම්පරාව, එතුමාණන්ගේ වැඩීම, එතුමාණන් පිවිසෙන හා පිටවන ස්ථාන ගැන මැනවින් දන්නා පිරිසක් අතර එතුමාණන් අනාථයකු සේ මග පෙන්වන ධර්මිෂ්ඨ, සත්‍යාවදී, විශ්වාසනීය පුත්ගලයකු සේ හැඳී වැඩුණේය. ඔවුන් සියලු දෙනා ඒ ගැන දැන සිටියෝය. මුරණ්ඩු, අහංකාර අයකු මිස වෙනත් කිසිවකු එතුමාණන්ව ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ නැත. එතුමාණන් නිසිලෙස ලිවීමට නොහැකි, සාක්ෂරතාව නො දන්නා කෙනෙකු විය. එය ඔහුට හෝ ඔහුගේ පවුලට හානියක් වූයේ නැත. ඔවුන්ගේ දේශයන්හි විසූ මුතුන් මිත්තන්ගේ දැනුම එතුමාණන් දැන සිටියේ නැත. ඒ ගැන කිසිවක් දැන සිටි කෙනෙකු ද නොවීය. එතුමාණන් හතළිස් වැනි වියේ ඔවුන් ඉදිරියට පැමිණ ඉකුත්ව ගිය දෑ පිළිබඳ සවිස්තරාත්මකව පැහැදිළිව දන්වා සිටියේය. ඒවා පිළිබඳ ගැඹුරු ඥානය ඇති, සත්‍ය තුළින් යහමග ලැබූ, ආගමික පොත්පත් ගැන මනා දැනුමක් ඇති ප්‍රමුඛ විද්වතුන් ද එතුමාණන්ට සාක්ෂි දැරූහ. නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමාණන් අල් කුර්ආනයේ දන්වා සිටි දෑ ද එතුමා දන්වා සිටි පිරිසිදු ආදර්ශමත් ප්‍රකාශයට අනුකූලව, ඉදිරියේ සිදුවන්නට නියමිත, නො දුටු දෑ ගැන එතුමාණන් කළ හෙළිදරව්වන් ද ඒ අතරට ඇතුළත් වේ. මෙම සංස්කණය දිර්ඝ නොකාට ඒ සියල්ල මෙහි සඳහන් න‍ොකර සිටිමු . එමෙන්ම එතුමාණන්ගේ දෑතින් අල්ලාහ් හෙළිදරව් කළ අසාමාන්‍ය ආශ්චර්යමත් දෑ ද ඇතුළත් වේ. සර්ව බලධාරී අල්ලාහ් තම ග්‍රන්ථයේ දන්වා සිටි සඳ දෙකඩ වීමේ පුවත ද ඉන් එකකි. මිථ්‍යදෘෂ්ඨිකයින් එතුමාණන්ගෙන් ප්‍රාතිහාර්යයක් ඉල්ලා සිටීම එයට පාදක ව්ය. එය රාත්‍රියේ විය. එවිට එතුමාණන් චන්ද්‍රයා වෙත සංඥා කළේය. එය කොටස් දෙකක් බවට පත් විය. එවිට ඔවුනට එය මායාවක් නොවනු පිණිස ඔවුහු ඔවුන් අවට ජීවත්ව සිටි ජනයාගෙන් ඒ ගැන විමසා සිටියෝය. ඔවුන් ද ඒ හා සමාන දෙයක් දුටු බව දන්වා සිටියෝය. මෙම සිද්ධිය විද්වතුන් අතර අඛණ්ඩව වාර්තා වී පැමිණි හදීසයක් වන අතර සහාබාවරුන් ‌එක් අයකු නොව අනේක සහාබාවරුන් ‌මේ ගැන වාර්තා කර ඇත. එතුමාණන්ගේ ප්‍රාර්ථනාවේ සෘමෘද්ධිය හේතුවෙන් ‌මතු වූ දෑ ද එහි ඇතුළත් වේ. තණබිමෙහි ඉබ්නු මස්ඌද් සමග වූ එළු දෙනක සම්බන්ධයෙන් එතුමාණන් අල්ලාහ්ගෙන් ප්‍රාර්ථනා කර සිටියේය. අල්ලාහ්ගේ නාමය පවසා උගෙන් කිරි දෙවූහ. පසුව උගෙන් කිරි එරිනි. එතුමාණන් එය පානය කර අබූ බක්ර් තුමා හටත් බීමට දුන්හ. එලෙස ම උම් මඃබද් සතු එළුවකු විශයයෙහි ද එතුමාණෝ කටයුතු කළහ. තවද තුෆෙයිල් ඉබ්නු අම්ර් වෙනුවෙන් ද ප්‍රාර්ථනා කර සිටියහ. එවිට ඔහුගේ සැරයටියේ කොණක ප්‍රතිහාර්ය යක් සිදු විය. එය දුරින් ඇති දෑ දැකිය හැකි තරමට දිදුළන ආලෝකයකි. එසේම උසෙයිද් ඉබ්නු හුළෙයිර් හා අබ්බාද් ඉබ්නු බිෂ්රුල් අන්සාරී යන දෙදෙනාට ද සිදු විය. එය ඔවුන් දෙදෙනා එක් අඳුරු රාත්‍රියක එතුමාණන් වෙතින් පිටව ගිය අවස්ථාවේය. එතුමා‌ණන් සලාත් ඉටු කරමින් සිටිය දී එතුමාණන්ට සමච්චල් කළ හත් දෙනෙකුට එරෙහිව ද එතුමාණෝ අල්ලාහ්ගෙන් ප්‍රාර්ථනා කළහ. ඔවුහු බද්ර් යුද පිටියේ ඝාතනයට ලක්වූහ. අබූ ලහබ්ගේ පුතනුවන්ට එරෙහිව ප්‍රාර්ථනා කළහ. එතුමාණන්ගේ ප්‍රාර්ථනාවට අනුව සිරියාවේ මෘග සතෙකු ඔහුව ග්‍රහණය කරන්නට අල්ලාහ් සැළැස්වීය. එමෙන්ම සුරාකාට එරෙහිව ද ප්‍රාර්ථනා කළහ. එවිට ඔහුගේ අශ්වයාගේ ඉදිරි පාද දෙක පොළොවේ ගිලුනි. පසුව අල්ලාහ්ගෙන් ප්‍රාර්ථනා කළහ එවිට එය ඔහු නිදහස් කළේය. බද්ර් යුද්ධයේ ද කුඩා ගල් කැට අහුරක් කුරෙයිෂ් මිථ්‍යාදෘෂ්ඨයින් වෙත එල්ල කරන ලදී. එවිට ඔවුන් අතරින් ඒ සෑම කෙනෙකුටම ඉන් පහරක් වැදුනු අතර අවසානයේ අල්ලාහ් ඔවුන් පරාජයට පත් කළේය. හුනෙයින් දිනයේදී ද එලෙසම සිදු විය. බද්ර් යුද දිනයේදී එතුමාණන් උක්කාෂා බින් මුහ්සින්ට දර කොටයක් දුන් අතර එය ඔහුගේ අතේ තියුණු කඩුවක් බවට පත් විය. ඔහුගේ මහප්පා කෙනෙකු වූ අබ්බාස් තුමා - සිරකරුවකු ලෙස සිටිය දී - ඔහු හා උම්මුල් ෆළ්ල් තම දොරක යට වළ දැමූ දයෙක් ගැන එතුමාණෝ ඔහුට දන්වා සිටියේය. අවසානයේ ඔහු ඒ ගැන පිළිගත්තේය. බද්ර් යුද්ධ පිටියේ සිරභාරයට පත්වූ සිරකරුවන් සඳහා වන්දි ගෙවා ඔවුන් මුදවා ගැනීමට පැමිණි බව උමයිර් ඉබ්නු වහබ් දන්වා සිටියේය. නමුත් තමාව ඝාතනය කිරීමට ඔහු කළ කුමන්ත්‍රරණය සම්බන්ධයෙන් එතුමාණෝ ඔහුට දන්වා සිටියහ. ඔහු ද ඒ ගැන එතුමාට පාපොච්චාරණය කළ අතර, පසුව ඉස්ලාමය වැළඳ ගත්තේය. දෙවියන් වහන්සේ ඔහු ගැන සතුටු වේවා. උහද් යුද දිනයේ කතාදා ඉබ්නු අන්-නුඃමාන් අල්-ළෆරී තුමාගේ කම්මුල මත එල්ලී තිබුණ ඇසක් යථා තත්ත්වයට පත් කරන ලදී. එතුමාණන්ගේ අතට පත් වූ පසු ඔහුගේ ඇස් දෙක වඩාත් හොඳ තත්ත්වයට පත් විය. ඇස් ද‍ෙකහි කිසිදු වෙනසක් දැක ගන්නට නොහැකි විය. බෂීර් ගේ දියණිය ගෙන හා රට ඉඳි ස්වල්පයකින් එදින එතුමාණෝ පෝෂණය කළ ආකාරයට, අගල් යුද්ධ්දිනයේදී ජාබීර් තුමාගේ නිවසින් ගෙන ආ බාර්ලි 'සා' ප්‍රමාණයකින් දසකට ආසන්න විශාල පිරිසකට පෝෂණය කළේය. එමෙන්ම, තම ගෞරවනීය අතින් නිකුත් කළ ආහාරයෙන් අසූ දෙනෙකුට පමණ ආහාර සැපයූහ. සෙයිනබ් බින්ත් ජහ්ස් විවාහ කරගත් දිනයේ ද එලෙසම සිදු කළහ. තබූක් යුද දිනය ගත් කළ, එය ඉතා බියකරු දිනයක් විය. එතුමාණෝ හමුදාවට ආහාර සැපයූ අතර ඔවුන් කුඩා එළුවෙකුගේ ප්‍රමා‌ණයේ තරමට තම මලු එම ආහාරයෙන් පුරවා ගත්තෝය. අබූ හුරෙයිරා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාටත් සැපයුම් මල්ලක් පිරිනැමූහ. එතුමා ජීවත්ව සිටි කාලය පුරාම එයින් අනුභව කළ අතර, ඉන් වැඩි කොටසක් අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ සූදානම කළේය. උස්මාන් තුමා ඝාතනය කරනු ලැබූ දින තෙක්ම එය එතුමා සමගම විය. තද නියඟ කාලය ඇති වූ කල්හි එතුමාණෝ අල්ලාහ්ගෙන් ප්‍රාර්ථනා කළහ. එවිට මස්ජිදයේ වියනින් නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ රැවුල මතට වැසිජලය බැස යන තෙක්ම එතුමාණන් මින්බර් වේදිකාවෙන් බැස්සේ නැත. ඊට පෙර අහසේ අතේ ප්‍රමාණයට වළාකුළු හෝ ජල බිංදුවක් හෝ දක්නට නොතිබුණි. මදීනා මත වළාකුළු බසින ගල්හි මදීනාව මල් වඩමක් සේ පත් වන තරමට විය. එතුමාණෝ කුරෙයිෂිවරුන්ට විරුද්ධව අල්ලාහ්ගෙන් ප්‍රාර්ථනා කළහ. එවිට විස්තර කළ නොහැකි තරමට ඔවුහු දුෂ්කරතාවන්ට මුහුණ දුන්හ. අවසානයේ ඔවුහු තමන්ට අනුකම්පා කරන මෙන් ඉල්ලා සිටි අතර එතුමාණෝ ඔවුන් කෙරෙහි අනුකම්පා කළහ. ඔවුන්ව ඉන් නිදහස් කළහ. එතුමාණන් වෙත් වුළූ ධෝවනය කිරීම සඳහා ජල බඳුනක් ගෙන එන ලදී. එහි දී කිහිප පිරිසක් එතුමා සමග වුළූ ‌ධෝවනය කිරීමට ප්‍රිය කළෝය. එවිට එතුමාණන් තම අත එම බඳුනට දැමූහ. එවිට එය පුළුල් විය. පසුව අල්ලාහ්ගෙන් ප්‍රාර්ථනා කළහ. එවිට සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ ඇගිලි අතරින් ජලය උනන්නට විය. ‌හුදෙයිබා දිනයේදී ද මෙලෙසම සිදු වූ අතර එහි එක් දහස් හාරසීයක් පමණ භට පිරිසක් විය. ජාබිර් තුමා මෙසේ පැවසීය: "අපි දස දහසක් දෙනකු වුව ද එය අපට ප්‍රමාණවත් වේ." එමෙන්ම එතුමාණන්ගේ එක්තරා ගමනක දිය පොදක් සම්බන්ධයෙන් ද එතුමාණන් මෙලෙස කටයුතු කර ඇත. වාර්තාකරු මෙසේ පවසා සිටියේ ය: දිය මල්ලේ ඇති ජලය භාජනයට කරන මෙන් එතුමාණන් මට නියෝග කළේය. මල්ල වියළී යන බැවින් එය ජලය උරා ගනී යැයි මම බිය වූයෙමි. පසුව එතුමාණන් එතුමාණන්ගේ අත ඒ තුළට දමා අල්ලාහ්ගෙන් ප්‍රාර්ථනා කළහ. එවිට තම සගයින් වුළූ ධෝවනය කර එහි ජලය පානය කරන තරමට එතුමාණන්ගේ ඇගිලි අතරින් ජලය ගලා යන්නට විය. එමෙන්ම එතුමාණන්ගේ හීය හුදෙයිබිය්යාහි උල්පතක් ‌වෙත ගෙන එන ලදී. පසුව මම එය එහි තැබුවෙමි. ඔවුන්ට ප්‍රමාණවත් වන තරමට ජලයෙන් පිරී ගියේය. අපි මෙහි සඳහන් කළ කරුණු අල්ලාහ්ගේ කැමැත්ත පරිදි ප්‍රමාණවත් යැයි සිතමු.

අපගේ නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ දූත පණිවිඩත් සමග දිව්‍ය පණිවිඩ අවසන් වී යනු ඇතැයි ද අල්ලාහ් තම දූතවරුන්ට දන්වා ඇත. එමෙන්ම දිව්‍ය පණිවිඩ එකක් අනික පූර්ණවත් කරන්නක් බවටත්, පසු පැමිණි දෑ පෙර ගොඩ නැගූ දෑ පූර්ණවත් කරන්නක් බවටත් සර්වබලධාරී අල්ලාහ් නියම කළේය. එබැවින් නබි දාවූද් ඒ ගැන මෙසේ පවසා සිටියි. (22 ගෙය සාදන්නන් විසින් එපාකළ ගලම කොනේ ප්‍රධාන ගල විය. 23 මේක ස්වාමීන්ගේ ක්‍රියාවය; එය අපේ ඇසට ආශ්චර්යමත්ය.) ගීතාවලිය 118:22 මෙම ශුභාරංචියේ තේරුම: සැබැවින්ම දිව්‍ය පණිවිඩ ගොඩ නැගිල්ලක ඉඳි කිරීමකට සමාන කර ඇත. සෑම නබිවරයකුම තමන්ට පෙර සිටි නබිවරයා ආරම්භ කළ දෑ පූර්ණවත් කරන්නෙකු විය. එසේ නබිවරුන් එවීම සම්පූර්ණ කරන තෙක්ම පැවතිනි. අවසන් නබිවරයා හැර වෙනත් කිසිවකු ඉතිරි ‌වූයේ නැත. ගොඩනැගිල්ල සම්පූර් ණ වීමට ළඟා විය. එක් ‌ගඩොලක් හැර වෙනත් කිසිදු හිඩසක් නොවීය. අල්ලාහ් ඔහුගේ දූත ඔහුගේ මිතුරු මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ව එවීය. එතුමාණන් හරහා දහම සම්පූර්ණවත් කළේය. ආශිර් වාද සම්පූර් ණ විය. නබිත්වය නිමා විය. ගොඩනැගිල්ලේ ඉදි කිරීම පූර්ණවත් විය. අල්ලාහ්ගේ දූත මුහම්මද් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමාණන් නබිවරුන් හා ධර්ම දූතවරුන්ගේ මුද්‍රාව විය. දාවුද් අලයිහිස් සලාම් තුමා ගල පෙන්වා, උපමා කර ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ මෙතුමාණන් පිළිබඳවය.

දේව දූත මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වනාහි, සැබැවින්ම එතුමාණන් සමස්ත මිනිස් වර්ගයාටම වූ අල්ලාහ්ගේ දූතයකු බව අල්ලාහ් නියම කළේය. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: “තවද (නබිවරය!) සමස්ත ජනයාටම ශුභාරංචි දන්වන්නෙකු හා අවවාද කරන්නෙකු ලෙස මිස අපි ඔබ නො එව්වෙමු. එනමුත් බහතරයක් ජනයා ඒ ගැන වටහා නො ගනු ඇත.” (සූරා සබඃ: 28) උත්තරීතර අල්ලාහ් තවදුරටත් මෙසේ පවසයි: "අහෝ ජනයිනි! සැබැවින් ම මම නුඹලා සියළු දෙනා වෙත වූ අල්ලාහ්ගේ ධර්ම දූතයා වෙමි..." (අල්-අඃරාෆ්: 158) එබැවින් මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ දිව්‍ය පණිවිඩය අවසන් හෝරාව සිදු වන තෙක් ඉතිරිව පවතින්නක් බව අල්ලාහ් නියම කළේය. එමෙන්ම ඔහු එයට විශ්වීය සහ නෛතික ප්‍රතිපාදන සැළසුම් කර එය ආරක්ෂා කරන බවට සහතික කළ අතර විනිශ්චය දිනය දක්වාම ඉතිරිව පවතින්නක් බවට පත් කළේය. ඒවා අතරින්: සැබැවින්ම දේව දූතයාණන්ව එතුමා (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්)ගේ ජීවිත කාලය තුළ විශ්වාස කළ, එතුමාණන්ව මුණ ගැසුණු, එතුමාණන්ගේ දිව්‍ය පණිවිඩය හදාරා, එම පණිවිඩය සම්ප්‍රේෂය කළ අය ලක්ෂයකට වඩා වැඩි පිරිසක් වීම ද එකකි. ඔවුහු ඔවුන්ගෙන් පසු පැමිණෙන උදවිය වෙනුවෙන් එතුමාණන්ගෙන් මෙම පණිවිඩය දරා ඉසිලුවෝය. ඒ අතරම ඊසා (අලයිහිස් සලාම්) තුමාණන් සමග වූ ගෝලයින්ගේ සංඛ්‍යාව හැත්තෑවකට අධික අනුගාමිකයින් පිරිසක් නොවීය. එමෙන්ම මූසා (අලයිහිස් සලාම්) තුමාව විශ්වාස කළේ ද සුළු පිරිසක් පමණි.

මෙය එසේ වී නම්, මෙම දිව්‍ය පණිවිඩය ආරක්ෂිතව පවතින්නක් නම්, සෑම කාලයකට, සෑම යුගයකටම ගැළපෙන්නක් වී නම්, සෑම පරිසරයකටම ගැළපෙන්නක් වී නම්, සෑම ව්‍යාපාරයක් යටතේ ක්‍රියාත්මක කිරීමට හැකි නම්, වර් තමානයේ සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ දහම පිළිපැදීමේ හා එතුමාණන්ගේ පිළිවෙත් ක්‍රියාවට නැංවීමේ අවශ්‍යතාව මිනිසුනට පවතී. එය ඔවුනට ප්‍රමාණවත් වේ. තවත් නබිවරයකු පැමිණියේ නම් ඔහු ද එතුමාණන්ගේ ප්‍රජාවේ කෙනෙකු වන අතරම එතුමාණන්ගේ පිළිවෙතම අනුගමනය කරන්නකු වනු ඇත. "තවද අල්ලාහ් නබිවරුන්ගෙන් ප්‍රතිඥා ලබා ගත් අවස්ථාව සිහිපත් කරනු. (ඔවුන් අමතා) මා නුඹලාට දේව ග්‍රන්ථය හා ප්‍රඥාව ප්‍රදානය කර ඇත්තෙමි. ඉන් පසුව නුඹලා සමඟ ඇති දහම් කරුණු සත්‍යය කරවන ධර්ම දූතයෙකු පැමිණෙයි. නුඹලා ඔහුව සැබෑ ලෙස විශ්වාස කළ යුතු ය. නුඹලා ඔහුට සැබැවින් ම උදව් කළ යුතු ය. මෙය නුඹලා පිළිගත්තෙහු ද? ඒ සම්බන්ධයෙන් වූ මාගේ බලවත් ප්‍රතිඥාව නුඹලා ගත්තෙහු ද? යනුවෙන් ඔහු (අල්ලාහ්) විමසුවේ ය. අපි "පිළිගත්තෙමු" යැයි ඔවුහු පැවසුවෝ ය. 'එසේ නම් නුඹලා එයට සාක්ෂි දරනු. තවද මම ද නුඹලා සමඟ සාක්ෂි දරන්නන් අතුරින් වෙමි' යැයි පැවසුවේ ය." (සූරා ආලු ඉම්රාන්: 81) අපගේ නබි මුහම්මද් තුමාණන් හට අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය අත්වේවා!

එතුමාණෝ තමන්ට ඉතා සමීප තම දියණියටත්, තමන්ගේ සෙසු ඥාතීන්ටත් මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයේ ඔවුන් වෙනුවෙන් තමන්ට කිසිවක් කළ නොහැකි බව පැහැදිළි කර සිටි අතර එතුමාණන් වෙත පහත සඳහන් වැකිය පහළ කළ අවස්ථාවේ එතුමාණෝ මෙසේ පවසා සිටියහ: "තවද, (නබිවරය!) ඔබේ සමීප ඥාතීන්ට අවවාද කරනු." (සූරා අෂ් ෂුඅරාඃ: 214) "අහෝ කුරෙයිෂ් ජනයිනි! ඔබේ ආත්මය ඔබ අල්ලාහ්ගෙන් මිලට ගන්න. අල්ලාහ් ඉදිරියේ ඔබට කිසිදු සෙතක් සැළසීමට මට නො හැක. අහෝ අබ්දුල් මුත්තලිබ්ගේ දරුවනි! අල්ලාහ් ඉදිරියේ ඔබට කිසිදු සෙතක් සැළසීමට මට නො හැක. අබ්දුල් මුත්තලිබ්ගේ පුතු අබ්බාස්! අල්ලාහ් ඉදිරියේ ඔබට කිසිදු සෙතක් සැළසීමට මට නො හැක. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගේ නැන්දනිය සෆිය්යා! අල්ලාහ් ඉදිරියේ ඔබට කිසිදු සෙතක් සැළසීමට මට නො හැක. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගේ දූ ෆාතිමා! ඔබ කැමති දෙයක් මගෙන් ඉල්ලන්න. නමුත් අල්ලාහ් ඉදිරියේ ඔබට කිසිදු සෙතක් සැළසීමට මට නො හැක." ඒකාබද්ධව වාර්තා කළ හදීසයකි. සහීහ් අල්-බුහාරි (2753), සහීහ් මුස්ලිම් (351). දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) හට ඔවුන් නැමදුම් කළ යුතු යැයි එතුමාණන් ඔවුන්ගෙන් අපේක්ෂා කර සිටියේ නම්, තමන් විසින් ඔවුනට කිසිවක් කිරීමට නොහැකි බව එතුමාණන් ඔවුනට පැහැදිලි නො කරන්නට තිබුණි. සැබැවින් අල්ලාහ් ඒ ගැන සැලකරමින් මුස්ලිම්වරු කියවන මහඟු අල් කුර්ආනයේ මෙසේ පහළ කළේය. “(නබිවරය,) ඔබටත් ඔබට පෙර සිටි දේව දුතවරුන්ටත් වහී මඟින් දන්වනු ලැබුවේ ‘ඔබ ෂිර්ක් (අල්ලාහ්ට ආදේශ තැබීමේ) කටයුතුවල නියැලුණේ නම්, ඔබගේ යහක්‍රියා විනාශ වී ගොස්, ඔබ පරාජිතයන්ගෙන් කෙනෙකු බවට පත් වන බව'ය.” (සූරා අස්-සුමර්: 65) මේ සියලු කරුණු කාරණා සමග මුස්ලිම්වරු එතුමාණන් නමදිති යැයි සිතිය හැක්කේ කෙසේ ද? අපගේ නබි මුහම්මද් තුමාණන් හට අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය පහළ වේවා!

ඒ සඳහා වන පිළිතුර සමස්තයක් ලෙස ගත් කල: සැබැවින්ම නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ සමූහයාට නො තිබූ, එතුමාණන්ට පමණක් විශේෂිත වූ විශේෂාංග එතුමාණන්ට හිමි ව තිබුණි. ඒවා අතරින් සිව් දෙනෙකුට වඩා අධික බිරියන් සංඛ්‍යාවක් විවාහ කර ගැනීමට උත්තරීතර අල්ලාහ් එතුමාණන්ට අවසර දී තිබුණි. සුලෙයිමාන් (සොලමන්) තුමා හට බිරියන් සිය දෙනෙකු විය. ඊටත් වඩා වැඩි බව තවත් කියමනක සඳහන් වේ. නමුත් එය ප්‍රචාරක කටයුතුවලින් හෝ අරගලයෙන් හෝ එතුමාණන්ව ‌වෙනතකට යොමු කරන්නක් නොවීය. මක්නිසාද යත් නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට පැවරී ඇති වැදගත් කාර්යයන් මෙන් මුස්ලිම්වරයකුට විශාල කාර්යයන් පැවරී නැත. සැබැවින්ම සෙසු අයට බිරියන් සිව් දෙනෙකු සීමා කර ඇත්තේ ඊට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ඔවුන් විසින් නඩත්තු කිරීමට අපොහොසත් වන බැවිනි. මෙම අපොහොසත්කම අපගේ නබි සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමාගේ අයිතිය තුළ ඉවත් කරන ලද්දකි. පිළිතුර සවිස්තරාත්මක ලෙස ගත් කල, බොහෝ හේතු නිසා නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් භාර්යාවන් කිහිප දෙනෙකු විවාහ කරගෙන ඇති බවය. ඉන් ස්වල්පයක් පහත සඳහන් වේ.

එතුමාණන් විවාහ කර ගත් එක් කාන්තාවක් නම්, ඇයගේ කඩාකප්පල් වූ ජීවිතයට අත දීමක් ලෙස එතුමාණෝ ඇයව විවාහ කර ගෙන ඇත. ඇත්තෙන්ම ඇය ඇබීසීනියාවට හිජ්රත් කළ කාන්තාවකි. ඇගේ සැමියා ආගමින් ඉවත්ව ඇයගෙන් වෙන්ව ගියේය. ඇගේ පියා අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ට එරෙහිවූ මිථ්‍යාදෘෂ්ටික දේව ප්‍රතික්ෂේපකයකු විය. එසේ ආගමින් ඉවත්ව ගිය සැමියකු අතර හා ඇය ඉස්ලාමය වැළඳ ගැනීම හේතුවෙන් අමනාප වූ පියකු අතර එම කාන්තාව අත්හැර දැමිය හැකි ද? එතුමාණන් ඇයව විවාහ කර ගැනීමට අවශ්‍ය වූ ප්‍රඥාව හා අනුකම්පාව වූයේ ඇයට අහිමි වූ දේ වෙනුවට ඇයගේ පුරප්පාඩු පිරවීමක් ලෙසය. දේව දූතයාණෝ ඇගේ පියාට සහ සැමියාට පමණක් නොව මුළු ලෝකයටම පුරප්පාඩු පිරවීමේ ආශිර්වාදය ඇයට පිරිනැමීය. සැබැවින්ම අල්ලාහ් ඇයව නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට විවාහ කර දුන් බවට කාන්තාවන් අතර පුරසාරම් දොඩන දෙයක් විය. ඇය මෙන්ම දරුවන් හැරදමා ගිය සැමියා මිය ගිය වැන්දඹුවන් ද විය. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසලල්ලම්) තුමාණන් ඇය හා ඇයගේ පවුල රැකබලා ගැනීම සඳහා ඇයව විවාහ කර ගත්හ. මීට වඩා විශාල කවර ආශිර්වාදයක් අල්ලාහ් ඇයට පිරිනමා තිබිය හැකි ද?

නබි(සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාගේ භාර්යා වන්ට එතුමාණන්ගේ බහු භාර්යා සේවනයෙන් හානියක් සිදු නොවීය. ඔවුන් සෑම කෙනෙකුම නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් සමග විවාහ වීම ඉතා විශාල අභිමානයක් ලෙස සැලකූ අතර, ඔවුන් ඒ ගැන ආඩම්බර වූහ. එමෙන්ම ඇතැම් සහාබා කාන්තාවන් තමන් විසින්ම අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් වෙත යෝජනා කර ඇති බවට වාර්තා වෙයි. එමෙන්ම එතුමාණන්ගේ බිරියක වන උම්මූ හබීබා තුමිය තම නැගනියව විවාහ කර ගන්නා මෙන් නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාට ‌යෝජනා කර ඇති බවත් වාර්තා වෙයි. අබූ සුෆ්යාන්ගේ දියණියක වන උම්මු හබීබා තුමිය මෙසේ වාර්තා කරයි: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) මා වෙත පැමිණියහ. එවිට මම අබූ සුෆ්යාන්ගේ දියණිය වූ "මාගේ සහෝදරිය සම්බන්ධව ඔබට අදහසක් තිබේ ද?" යැයි මම ඇසුවෙමි. එවිට එතුමාණෝ "මා කුමක් කළ යුතු දැ"යි විමසා සිටියහ. "ඔබ ඇයව විවාහ කර ගන්න" යැයි මම පැවසුවෙමි. "ඔබ එය ප්‍රිය කරන්නෙහි ද?" යැයි එතුමාණෝ විමසූූහ. එවිට "මා ඔබට නිකමට පැවසුවේ නැත. යහපත තුළට මා සමග මාගේ සහෝදරිය ද හවුල් වීම මම ප්‍රිය කරමි" යැයි මම පැවසුවෙමි. "සැබැවින්ම ඇය මට අනුමත වන්නේ නැත." යැයි එතුමාණෝ පැවසූහ. "එසේ නම්, අබූ සලමාගේ දියණිය දුර්රත්ට ඔබ යෝජනා කර ඇතැයි මට දැනගන්නට ලැබිණි" යැයි ඇය පැවසුවාය. "උම්මු සලමාගේ දුව ද?" යැයි එතුමාණෝ විමසූහ. "එසේය" යැයි මම පැවසුවෙමි. "මා සමග ඇය හැඳුණු වැඩුණු නොවුව ද මට ඇය අනුමත වන්නේ නැත. සැබැවින්ම ඇය කිරි බීමෙන් මාගේ සහෝදරයාගේ දියණිය වේ. මටත් ඇයගේ පියාටත් සුවෙයිබා කිරි පොවා ඇත. එහෙයින් ඔබේ දරුවන් හෝ ඔබේ ‌සහෝදරියන් හෝ මට යෝජන නොකරනු." යැයි පැවසූහ. ඒකාබද්ධව වාර්ථා කළ හදීසයකි. සහීහ් අල්-බුහාරි (5101), සහීහ් මුස්ලිම් (1449).

ආදම් අලයිහිස් සලාම් තුමා පටන් අවසන් මිනිසා දක්වා ‌මොලොව කාන්තාවන් අතරින් ලෝවැසියන්ගේ පරමාධිපති විසින් ඔවුනට නියම කළ පරිදි මෙම තේරීම අතිමහත් භාග්‍යයක් වූ කල්හි, ඔවුහු දේව විශ්වාසීන්ගේ මෑණිවරුන් මෙන්ම මෙලොව හා මතුලොව ධර්ම දූතවරුන්ගේ නායකයාණන්ගේ බිරියන් වූහ. එමෙන්ම ඔවුන් අතරින් විරුද්ධ වී පිටු පෑවුනට දඬුවම දෙගුණයක් ශ්‍රේණීගත වනවාක් මෙන්ම අවනත වී යහපත් අයුරින් කටයුතු කළවුනට දෙගුණයක කුසල් ශ්‍රේණිගත වනු ඇත. සර්ව බලධාරී අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය: "අහෝ නබිවරයාගේ බිරින්දෑවරුණි! නුඹලා අතරින් කවරෙකු හෝ ප්‍රකට අශීලාචාර දෙයක් සමඟ පැමිණෙන්නේ ද ඇයට දඬුවම දෙගුණයක් කරනු ලැබෙයි. තවද එය අල්ලාහ් වෙත පහසු කාර්යයක් විය." "නුඹලා අතරින් කවරෙකු අල්ලාහ්ට හා ඔහුගේ දූතයාණන්ට අවනත වී යහකම් සිදු කරන්නේ ද ඇයට අපි ඇයගේ කුලිය දෙවාරයක් පිරිනමමු. තවද අපි ඇය සඳහා ගෞරවනීය පෝෂණ සම්පත් සූදානම් කළෙමු." (සූරා අල්-අහ්සාබ්: 30-31) අල්ලාහ් කවරෙකුගේ හදවතට ඊමාන් හෙවත් දේව විශ්වාසයේ ආලෝකය හෙළා, දැහැමි දැනුම වෙනුවෙන් ඔහු ඔවුනට ආශිර්වාද කළේ ද සැබැවින්ම ‌එක් පැත්තකින් මෙහි පූර්ණ ප්‍රඥාවක් ඇති බවත්, තවත් පැත්තකින් අපගේ නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට උදාර ගතිපැවතුම් හා පූර්ණවත් සත්ගුණයන් තිබූ බවත් ඔහු දැන ගනු ඇත. අපගේ නබි මුහම්මද් තුමාණන් හට අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය පහළ වේවා!

ඉස්ලාමය තුළට පිවිසීම යනු, එහි පිවිසීමට අපේක්ෂා කරන්නකුගෙන් ඔහු ‌දේවස්ථානයක් වෙතට හෝ විද්වතෙකු ‌වෙත යාමට ඉල්ලා සිටින්නේ නැත. එහි පිවිසීමට අපේක්ෂා කරන සෑම කෙනෙකුම "අෂ්හදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහු වඅෂ්හදු අන්න මුහම්මදන් රසූලුල්ලාහ්" යන ප්‍රකාශය එහි තේරුම වටහා ගනිමින් පැවසිය යුතු වේ. එනම් සියලුම නැමදුම් හා අනෙකුත් ආගම්වලින් ඉවත් වීමත් සමග, විශ්වාසයෙන් යුතුව සැබෑ ලෙසින් නැමදුම් ලබන්නට අල්ලාහ් හැර වෙනත් කිසිවකු නැති බව ප්‍රකාශ කිරීමය. උත්තරීතර දෙවිඳුන් අල්ලාහ් කෙරෙහි විශ්වාසය හදවතින්ම විශ්වාස කළ යුතුය. සැබැවින්ම සෑම දෙයකම හිමිකරු හා පරාමාධිපතියාණන් ඔහුය. ඔහු අභිමත කරන පරිදි ඒවා ක්‍රියාත්මක කරවයි. එමෙන්ම මලක්වරුන් හෙවත් දේව දූතවරුන් කෙරෙහි ද විශ්වාස කළ යුතුයි. සැබැවින්ම ඔවුන් උත්තරීතර අල්ලාහ්ට අවනත වන්නෝ වෙති. තවද අල්ලාහ් තම නබිවරුන් වෙත පහළ කළා වූ තෝරාව, ඉන්ජීලය වැනි දිව්‍ය ග්‍රන්ථ පිළිබඳව විශ්වාස කළ යුතුයි. සැබැවින්ම අල් කුර් ආනය ඒවා සියල්ල වෙනස් කළේය. එය මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වෙත පහළ කරනු ලැබූ පුස්තකයයි. තවද සියලුම ධර් ම දූතවරුන් කෙරෙහි ද විශ්වාස කළ යුතුයි. ඊසා හෙවත් ජේසු තුමා ද ඔවුන් අතරින් ‌කෙනෙකි. අල්ලාහ්ගේ ගැත්තෙකු හා ඔහුගේ දූතයෙකි. ඔහුගෙන් වූ වදනින් ඔහු ඔහුව මැව්වේය. එනම් එය "කුන්" (වනු) වදනයි. එවිට ඔහු විය. මෙය විශේෂයෙන්ම කිතුනුවකු වූයේ නම් පමණි. සැබැවින්ම මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් නබිවරුන් හා ධර් ම දූතවරුන්ගේ අවසානයාය. එතුමාණන්ට පසු කිසිදු නබිවරයකු හෝ ධර් ම දූතයකු හෝ නැත. සැබැවින්ම එතුමාණන්ට හිමි වූ පිළිවෙත පෙර පැවති සියළු පිළිවෙත් වෙනස් කරන්නක් විය. එමෙන්ම අවසන් දිනය ද විශ්වාස කළ යුතුයි. ඉන් අදහස් කරනු ලබන්නේ මරණින් පසු පවතින දඬුවම, සුඛස්වාදය, යළි අවදි කරනු ලැබීම යනාදිය හා බැඳුණු ගුප්ත දෑ පිළිබඳය. අවසන් දිනය යනු මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයයි. එය ප්‍රතිඵල හා විනිශ්චය කරනු ලබන දිනයයි. එමෙන්ම පෙර නියමය හා දේව තීන්දුව ගැන ද විශ්වාස කළ යුතුයි. ලොවෙහි සිදුවන සෑම දෙයක්ම සැබැවින්ම අල්ලාහ් එය සිදුවීමට පෙරම විස්තරාත්මකව දන්නේය. සැබැවින්ම එය "ලව්හුල් මහ්ෆූල්" හෙවත් සුරක්ෂිත ඵලකයේ ඔහු ලියා ඇත. ඔහුගේ අනුදැනුමෙන් ‌හා ඔහුගේ අභිමතයෙන් තොරව කිසිවක් සිදු වන්නේ නැත. ඔහුගේ සියලු මැවීම් ඔහු සතු ය. පසුව පිරිසිදුකම, සලාතය, තහනම් කරනු ලැබූ දෑ අත්හැර දැමීම යනාදී ඉස්ලාමයේ සංඛේතයන් පිළිබඳ එකින් එක හැදෑරිය යුතුය.

ඔබේ බිරිය යුදෙව්වෙකු හෝ කිතුනුවෙකු වී නම් විවාහ බන්ධනය දිගටම පවත්වා ගෙන යාමට බාධාවක් නැත. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: "අද දින පිවිතුරු දෑ නුඹලාට අනුමත කරන ලදී. තවද ධර් ම ග්‍රන්ථය දෙනු ලැබූ අයගේ ආහාර නුඹලාට අනුමතය. නුඹලාගේ ආහාර ද ඔවුනට අනුමතය. දේවත්වය විශ්වාස කරන්නියන් අතරින් පතිවත රකින කාන්තාවන් ද නුඹලාට පෙර ධර් ම ග්‍රන්ථය දෙනු ලැබූවන් අතරින්, පතිවත රකින කාන්තාවන් ද නුඹලා ඔවුනට දිය යුතු ඔවුන්ගේ (මහර් හෙවත්) කුලිය පිරිනමා අනියම් බිරියන් ලෙස හෝ ගණිකාවන් ලෙස හෝ නොගෙන, විවාහකයින් ලෙස ගැනීමට අනුමැතිය ඇත. කවරෙකු (දෙවියන් පිළිබඳව වූ) විශ්වාසය ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ ද සැබැවින්ම ඔහුගේ ක්‍රියාවන් නිෂ්ඵල විය. මතු ලොවෙහි ඔහු අලාභවන්තයින් අතරිනි." (සූරා අල්-මාඉදා: 5) නමුත් ඇයව ඉස්ලාමය වෙත ඇරයුම් කිරීමත් ඇය වෙනුවෙන් ප්‍රාර් ථනා කිරීමත් ඔහු කළ යුතුව ඇත. ඇතැම් විට අල්ලාහ් ඇයට ඍජුමග පෙන්වන්වන්නට පුළුවන. ඔහුගේ බිරිය ආගම් ලත් ජනයා අතරින් කෙනෙක් නොවී නම් එවිට ඔහු ඉස්ලාමය වැළඳගත් වහාම ඇය සමග වන විවාහ බන්ධනය අවලංගු වනු ඇත. නමුත් ටික කලක් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටිය හැක. ඇතැම් විට අල්ලාහ් ඇයට ඉස්ලාමය වෙත මග පෙන්වන්නට පුළුවන. නමුත් ඇය ඉස්ලාමය වැළඳ ගන්නා තුරු ලිංගික ඇසුරෙන් ඉවත්ව සිටිය යුතු වේ.

ඒ ගැන නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මෙසේ ප්‍රකාශ කළහ. “(මෙය) අල්ලාහ්ගේ ග්‍රන්ථයයි. එහි ඔබට පෙර සිදු වූ දේ පිළිබඳ තොරතුරු, ඔබට පසුව සිදු වන දේ පිළිබඳ තොරතුරු එහි ඇති අතර, ඔබ අතර සිදුවන කරුණු සම්බන්ධයෙන් තීරණ ද එහි අඩංගු වෙයි. එය වෙන්කර හඳුනා දෙන නිර් ණායකක් මිස පුහුවක් නොවේ. යමෙකු මහන් තත්ත්වයෙන් එය අත්හැර දමන්නේ ද, අල්ලාහ් ඔහුව පොඩිකර දමනු ඇත. යමෙකු මෙය හැර වෙනත් තැනක මග පෙන්වීමක් සොයන්නේ ද අල්ලාහ් ඔහුව නොමඟ යන්නට ඉඩ හරිනු ඇත. එය අල්ලාහ්ගේ ශක්තිමත් කඹ ය, එය ප්‍රඥාවෙන් සපිරුණු මෙනෙහි කිරීම ය; එය සෘජු මාර් ගය; එය ආශාවන්ට නොසැලෙන, දිව අවුල් නොවන, උගතුන්ට ඉන් කුස නොපිරෙන පුනරාවර් තනය සහ එහි ආශ්චර් යයන් අවසන් නොවන ග්‍රන්ථයකි. එය ඇසූ විට ජින්වරුන් "නිවැරදි දේට මඟ පෙන්වන අපූරු පුනරුච්චාරණයක් අපි අසා ඇත්තෙමු. අපි එය විශ්වාස කරමු" (සූරා අල්-ජින්: 2). යැයි පවසන තරමට ඒ ගැන පසුබට නොවන දෙයකි. එය ප්‍රකාශ කරන්නා සත්‍යය කථා කරයි. ඒ අනුව ක්‍රියා කරන්නා ප්‍රතිඵල ලබයි. ඒ අනුව විනිශ්චය කරන්නා යුක්ති සහගත වෙයි. ඒ වෙත ඇරයුම් කරන්නා සෘජු මාර් ගය වෙත මඟ ලබයි. ” (සුනන් අත්-තිර් මිදි (2906) සුනන් අද්-දාරමී (2650)

මනුෂ්‍යත්වය අගය කරන සහ මිනිස් බුද්ධියට ගරු කරන සෑම කෙනෙකුම, මෙම ශ්‍රේෂ්ඨ ග්‍රන්ථය කියවීමට උත්සාහ කළ යුතුය. එය තරම් ශ්‍රේෂ්ඨ වෙනත් මාර් ගයක් මිනිසාට නැත. එසේ නැතහොත් ඔහු අරාබි භාෂාව නො දන්නේ නම් එහි අර් ථකථනයේ පරිවර් තනයක් හෝ කියවීමට උත්සාහ කළ යුතුය. ගැඹුරු ප්‍රඥාවෙන් යුත් ප්‍රඥාවන්තයෙකු විසින් ග්‍රන්ථයක් ලියා ඇති බවත්, ඔහු තම සියලු ප්‍රඥාව එහි තැන්පත් කර ඇති බවත් බුද්ධිමත් කෙනෙකුට සඳහන් කළහොත්, මිනිසෙක් එය කියවීමට උත්සාහ කිරීම වඩා හොඳය, එය හෙළි කළ භාෂාවෙන්ම අදටත් පවතින, අඩු වැඩි කිරීමකින් හෝ විකෘති කිරීමෙන් හෝ වෙනස් කිරීමෙන් තොරව තවමත් ආරක්ෂා වී ඇති, එහි ඉකුත් වී ගිය දෑහි තොරතුරු, ඉකුත්ව ගියවුන් හා ජීවත්ව සිටින්නන් පිළිබඳ නීතිය, සෑම ජීවයක්ම යොමුවන ස්ථානය පිළිබඳ තොරතුරු ඇතුළත්ව ඇති දිව්‍ය ග්‍රන්ථයක් ඔබ අතේ තබා, පසුව ඒ දෙස ඔබ නො බැලිය හැක්කේ කෙසේ ද? යමෙක් අල්-කුර් ආනය වටහා නො ගන්නේ නම් සහ එය නො සලකා හරින්නේ නම්, එය ශුද්ධ වූ අල්-කුර් ආනයට හානියක් නොවන නමුත් එය හානිදායක වනුයේ එය ප්‍රතික්ෂේප කරන තැනැත්තාට ය. හේතුව සැබැවින්ම අල්ලාහ් ඔහුගේ මැවීම්වලින් ස්වාධීන වන බැවිනි. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: "තවද මා අල් කුර් ආනය පාරායනය කිරීමට ද අණ කරනු ලැබුවෙමි. එහෙයින් කවරෙකු යහ මග ලබන්නේ ද එසේ ඔහු යහ මග ලබනුයේ ඔහු වෙනුවෙනි. තවද කවරෙකු නොමග ගියේ ද එවිට නියත වශයෙන් ම මම අවවාද කරන්නන් අතරින් කෙනෙකු වෙමි යැයි (නබිවරය!) නුඹ පවසනු." (සූරා අන්-නම්ල්: 92) උත්තරීතර අල්ලාහ් තවදුරටත් මෙසේ පවසයි: "තවද කවරෙකු (අල්ලාහ්ගේ මාර් ගයෙහි) වෙහෙස වන්නේ ද එසේ ඔහු වෙහෙස වනුයේ ඔහු වෙනුවෙනි. නියත වශයෙන් ම අල්ලාහ් ලෝවැසියන්ගෙන් අවශ්‍යතා නොමැත්තෙකි." (සූරා අල්-අන්කබූත්: 6)

හත්වනුව: සැබැවින්ම මහඟු අල්-කුර් ආනය සියල්ල ආවරණය කරගත් ආගමක ග්‍රන්ථයකි. එය ජීවිත්වීමට අවශ්‍ය ආගමික නීති රාමුවකින් සමන්විතය. ස්වාමිපුරුෂයකු තම බිරිය සමග පවත්වන සම්බන්ධතා අඩංගු පාඨවල මෙන්, අරමුණ ඉටු කරන, සවනට අමිහිර නොවන කරුණු පද ගන්වමින් එහි නියෝග පැමිණ ඇත. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: "අහෝ විශ්වාස කළවුනි! නුඹලා මත්ව සිටිය දී නුඹලා පවසන දෑ නුඹලා වටහා ගන්නා තෙක් සලාතයට ළං නො වනු. තවද කිලිටි තත්ත්වයේ සිටින්නා ද ස්නානය කරන තෙක් (සලාතයට) ළං නො වනු. එහෙත් (එහි) මාර් ගය හරහා ගමන් කරන්නෙකු හැර. එසේ ම නුඹලා රෝගීව හෝ යම් ගමනක හෝ පසුවෙත් නම් හෝ නුඹලා අතුරින් මළපහ කිරීමෙන් පසු කිසිවෙකු පැමිණියේ නම් හෝ බිරියන් සමඟ ලිංගික ස්පර් ශයක යෙදුනෙහු නම් හෝ එවිට (පිරිසිදු වීමට) නුඹලාට ජලය නො ලැබූනේ නම්, නුඹලා පිරිසිදු පස් සොයා ගනු. තවද නුඹලාගේ මුහුණු ද, නුඹලාගේ අත් ද නුඹලා (එයින්) පිරිමදිනු. සැබැවින් ම අල්ලාහ් (සෑම වරදකට ම දඬුවමන් නො කර) නො සලකා හැර පාපක්ෂමාව පිරිනමන්නා ය." (සූරා අන්-නිසා: 43) එම සම්බන්ධතාව එකිනෙකා ස්පර් ශ කිරීම යන 'මලාමිසා' යන පදයෙන් පද ගැන්වී ඇත. වැසිකිලි යාම 'ඝාඉත්' නම් මළපහ කිරීම යන පදයෙන් පද ගැන්වී ඇත. 'ඝාඉත්' යන පදය අරාබි ව්‍යවහාරය තුළ පහත් ස්ථානයකි. එම පදයෙන් පද ගැන්වීමට හේතුව කාන්තාරයේ තම වැසිකිලි අවශ්‍යතාව ඉටු කරන තැනැත්තාගේ සිරිත වූයේ මිනිසුන්ගෙන් ආවරණය වනු පිණිස පහත් බිමක් සෙවීමය.

දෙවනුව: අරාබිවරුන් කථිකත්වයේ ඉහළ රසයක් සහ ශක්තිමත් මතකයක් ඇති ජාතියක් විය. එබැවින් ඔවුන් අඥාන යුගයේ පැවති කවි කිසිවක් අත් නො හැර කටපාඩම් කරන්නට වූහ. නමුත් ඒවා කටපාඩම් කිරීම වන්දනාමානයක් ලෙස ඔවුුහු නොසැළකූහ. මහඟු අල් කුර් ආනය ඔවුන් වෙත පැමිණි කල්හි ඔවුන් එය කට පාඩම් කර ගත් අතර ලෝවැසියන්ගේ පරමාධිපති වන අල්ලාහ්ට කරන නැමදුමක් බවට එය පත් විය. එමෙන්ම එහි යහමඟ, ආලෝකය, සහනය, උපකාරය, මිහිතලයේ අවශ්‍යතා වැනි කරුණු ඔවුන් දුටු අතර එම ආශිර් වාදාත්මක පහළ කිරීම කෙරෙහි ඔවුනට ඇල්මක් ඇති විය. අල්ලාහ්ට පසු එය ඔවුනට උපකාර කළේය. එය ඔවුන් තුළ තිබූ භාෂාමය රසාස්වාදය හා අපූරු මතක ශක්තිය මත පදනම්වය. සැබැවින්ම අල් කුර් ආනයේ පිළිවෙළ ද ආශ්චාර් යයේ අන්තය තුළ විය. එනම්, නියමිත ස්ථානයෙන් වචනය වෙනස් කරනු ලැබූ විට හෝ වචනයක් ඉවත් වූ විට පිළිවෙල විකෘති වනු ඇත. අල් කුර් ආනය කියවන කාරිවරයාට එය අඟවනු ඇත. එබැවින් උත්තරීතර අල්ලාහ්ගේ වදන පාරායනය කරන කාරිවරයකුට අරාබි ජාතිකයකු සවන් දුන් කල්හි. "හොරෙක් හෝ හෙරක් ඔවුන් උපයා ගත් දෑට ප්‍රතිවිපාකයක් වශයෙන් අල්ලාහ්ගෙන් වූ දඬුවමක් ලෙස නුඹලා ඔවුන් දෙපළගේ අත් කපා දමනු. තවද අල්ලාහ් සර් ව බලධාරී ය; සර් ව ප්‍රඥාවන්ත ය." (සූරා අල්-මාඉදා: 38) එවිට ඔහු එය වරද්දා "වහුවල් ගෆූරුර් රහීම්" (ඔහු අති ක්ෂමාශීලීම මහා කාරුණිකය) යනුවෙන් පාරායනය කර සිටිනු ඔහුගේ කනට වැකුණි. එවිට ඔහු: 'අල්ලාහ් සමාව දී කරුණා කළේ නම් ‌කපා නොදමන්නට තිබුණි' යැයි පැවසීය. එනම්, ඔහු අල්කුර් ආනය කට පාඩම් කර නොතිබුණ ද එම කාරිවරයාගේ කියවීම ඔහු හෙළා දුටුවේය. එසේ අරාබි භාෂාවේ ඇති රසාස්වාදය එකතු වූ මෙම නව ඇමණුම ප්‍රතික්ෂේප කෙරුණි.

එසේ ප්‍රශ්න කරන්නාගෙන් මෙසේ විමසිය හැක: තව්රාතයට පෙර ඉබ්‍රාහීම් (අලයිහිස් සලාම්) තුමාගේ ලේඛන තිබිය දී එය අල්ලාහ් පහළ කළේ ඇයි? ශුභාරංචියට පෙර තෝරාව තිබිය දී ශුභාරංචිය අල්ලාහ් පහළ කළේ ඇයි? පිළිතුර එකමය. සැබැවින්ම අල්ලාහ් සෑම යුගයකම අදාළ වැසියන්ට නිවැරදි දෑ ආගමානුගත කරනු ඇත. දේව විශ්වාසයේ මූල ධර් ම වනාහි, ඒවා ගැන එකඟතාවක් දූතවරුන් අතර පැවතුණි. ඔවුන් සියල්ලෝම උත්තරීතර අල්ලාහ්ට පමණක් නැමදුම් කරන මෙන් ද, නපුරු බලවේගයන් ප්‍රතික්ෂේප කරන මෙන් ද ඇරයුම් කළහ. තෝරාව හා ශුභාරංචිය ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම ඉස්රාඊල් දරුවන්ට අල්ලාහ් පැවරීය. නමුත් ඔවුහු එය විකෘති කර වෙනස් කළහ. සැබැවින්ම උත්තරීතර අල්ලාහ් අවසන් සමයේ දූතයකු එවනු ඇති බවත් එතුමා තුළින් දූතවරුන් පහළ වීම අවසන් වන බවත් ඔවුන් දැන සිටියහ. එතුමා‌ණෝ නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වූහ. පෙර පැවති පිළිවෙත් වෙනස් කරන, මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනය දක්වා සෑම යුගයකටම හා සෑම ස්ථානයකටම ගැළපෙන පුස්තකයක් උත්තරීතර අල්ලාහ් එතුමාණන් වෙත පහළ කළේය. ඊසා හෙවත් ජේසු අලයිහිස් සලාම් තුමා අවසන් කාලයේ පහළ වූ විට ඔහු ‌විසින් තීන්දු තීරණ ගන්නේ ද ඒ අනුවය. අනේක සාධක තුළින් එය ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම අල්ලාහ් භාරගෙන ඇත. මෙසේ තිබියදීත් ඇතැම් ජනයා එය විකෘති කිරීමට උත්සාහ කළ ද ඔවුන්ගේ කරුණ ඔවුනට පැහැදිලි වනු ඇත. ඒ මත පිහිටනු ඇත. එහෙයින් ඉස්ලාමයේ පණිවිඩය ලබා එහි නො පිවිසුනු සෑම යුදෙව්වෙකුම හා කිතුනුවෙකුම යහමාර් ගය මත පිහිටා නැත. උත්තරීතරයාණන් මෙසේ පවසයි: "පුස්තක ලත් ජනයින් අතුරින් බොහෝ දෙනා තමන් ට සත්‍යය පැහැදිලි වූවායින් පසුව ද තමන් තුළ ඇති ඊර්ෂ්‍යාව හේතුවෙන්, 'නුඹලා ගේ විශ්වාසයෙන් පසු ව ඔවුහු නුඹලා ව ප්‍රතික්ෂේපකයින් බව ට නැවත පත් කරන්න ට හැකි නම්' යැයි ආශා කරති. එබැවින් අල්ලාහ් තම නියෝගය ගෙන එන තෙක් (ඔවුන ට) සමාව දී අත හැර දමනු. සැබැවින් ම අල්ලාහ් සියලු දෑ කෙරෙහි අති බල සම්පන්න ය." (සූරතුල් බකරා: 109) අල්ලාහ්ගේ දූත(සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ. "මුහම්මද්ගේ ජීවිතය කවුරුන් සන්තකයේ ඇත්තේ ද ඔහු මත දිවුරමින්, යුදෙව් හෝ කිතුනු ප්‍රජාව අතරින් කිසිවෙකු හෝ මා ගැන අසා, නමුත් මා කවර කරුණක් සමග එවනු ලැබුවේ ද ඒ ගැන විශ්වාසය සහතික නොකර (එම තත්වයෙන්ම) මිය ගියේ ද ඔහු අපායේ පුද්ගලයින් අතරින් කෙනෙකු විය." මෙය ඉමාම් මුස්ලිම් විසින් වාර් තා කර ඇත. (153) මෙහි ප්‍රජාව යනුවෙන් අදහස් කරනුයේ මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ ප්‍රජාවේ උදවියයි. එනම් එතුමාණන් කවර පිරිසක් වෙත එවනු ලැබුවේ ද ඔවුහුය. එය "උම්මතුද් දඃවා" ඇරයුමේ ප්‍රජාව යනුවෙන් නම් කෙරුණු අතර ඔවුන් අතරින් කවරෙතු එතුමාණන්ව විශ්වාස කළේද ඔවුන් "උම්මතුල් ඉජාබා" පිළිගැනීමේ ප්‍රජාව යනුවෙන් නම් කෙරුණි. ඒ අනුව කවරෙකු එතුමාණන්ගේ කාලයේ ඉස්ලාමයට පෙර තෝරාව හා ශුභාරංචිය පහළ කරනු ලැබූ අයුරින්ම, කිසිදු වෙනස් කිරීමකින් තොරව එය සහතික කරමින් යුදෙව්වෙකු හා කිතුනුවකු ව සිටියේ ද, ඔහු සිටිනුයේ යහමග මත ය. නමුත් ඉස්ලාමයේ පණිවිඩය ලබා ඉස්ලාමය වැළඳ නොගත් අය වනාහි, ඔහු සිටිනුයේ මුළාව මත ය.

(උත්තරීතර අල්ලාහ්: මෙලොවෙහි තමන්ට කිසිවක් සමාන නැති බවත්, කිසිවක් ඉදිරිපත් නොකරන තම ගැත්තන් කෙරෙහි තම කරුණාව සහ දයාව නොවන්නේ නම්, ඔහු විශ්වාස නොකළ අයට ලෝකය ඉමහත් සේ පුළුල් කර දෙන බවත්, ඔහු (රිදියෙන් වූ වියනින් ද ඒ මත ඔවුන් නැග යන පියගැට පෙළින් ද) එනම් රිදියෙන් වූ පියගැට පෙළින් ද ඔවුන්ගේ නිවෙස් නිමා කර දෙන බවත්, එනම් ඔවුන්ගේ ලෞකික ජීවිතය ඔවුන් වෙනුවෙන් සියලු ආකාරයේ සැරසිලි වලින් ඔහු සරසා දෙනු ඇති බවත් දන්වා සිටියි. එනම් ඔවුන් කැමති දේ ඔහු ඔවුන්ට ලබා දෙයි. නමුත් මෙලොවට ඇති තන්හාව නිසා ඔවුන් දේව ප්‍රතික්ෂේපය වෙත ඉක්මණින්ම යොමු වී බොහෝ පව් කරනු ඇතැයි යන බියෙන්; තම ගැත්තන් කෙරෙහි ඇති දයාව හේතුවෙන් ඔහු එයින් වළක්වන ලදී. සැබැවින්ම ඔහු තම ගැත්තන්ගේ යහපත වෙනුවෙන් මෙලොව ඇතැම් කටයුතු පොදුවේ මෙන්ම පුද්ගලිකව වළක්වන බව පෙන්වා දෙයි. තවද මෙලොව මදුරු තටුවක් තරම්වත් අල්ලාහ්ට බර නොවෙයි. මේ සඳහන් කරනු ලැබූ සියලු කරුණු මෙලොව ජීවිතයේ වින්දනයන් වෙති, ඒවා කැළඹීම් ඇති කරන සුළුය. ගැටළු ඇති කරන සුළුය, විනාශ වී යන දෑය. නියෝග පිළිපැදීමෙන් සහ තහනම් කර ඇති දෑ මඟ හැරීමෙන් අල්ලාහ් කෙරෙහි භක්තිමත් වන අයට උත්තරීතර අල්ලාහ් අබියස පරලොව වඩාත් හොඳ ය. හේතුව එහි පවතින සතුට සෑම අතකින්ම සර් ව සම්පූර් ණ හා පරිපූර් ණ වන බැවිනි. සිත් ආශා කරන හා ඇස් පිනවන දෑ ස්වර් ගයේ ඇත. ඔවුහු එහි සදාකල් වෙසෙති. එසේ නම් නිවහන් දෙක අතර ඇති වෙනස කෙතරම් විශාල ද)

මම නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ පසුපසින් වාහනයක ගමන් කරමින් සිටියෙමි. මා අතර හා එතුමා අතර පසු ආධාරකයක් හැර වෙනත් කිසිවක් නො තිබිණ. එවිට එතුමාණෝ ‘අහෝ මුආද්!’ යැයි ඇමතූහ. මම: ‘අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි!, ඔබට මාගේ ප්‍රතිචාරය, ඔබට මාගේ උපහාරය’ යැයි පැවසුවෙමි. පසුව හෝරාවක් පමණ ගමන් ගත් පසු එතුමා නැවතත් ‘අහෝ මුආද් ඉබ්නු ජබල්!' යැයි ඇමතූහ. මම: ‘අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි, ඔබට මාගේ ප්‍රතිචාරය, ඔබට මාගේ උපහාරය’ යැයි පැවසුවෙමි. නැවතත් හෝරාවක් පමණ ගමන් ගත් පසු ‘අහෝ මුආද් ඉබ්නු ජබල්!’ යැයි ඇමතූහ. ‘අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි, ඔබට මාගේ ප්‍රතිචාරය, ඔබට මාගේ උපහාරය’ යැයි පැවසුවෙමි. පසුව මෙසේ පැවසූහ. "ගැත්තන් ‌මත පැවරෙන අල්ලාහ් සතු අයිතිය කුමක්දැයි ඔබ දන්නෙහි ද? මම, 'අල්ලාහ් හා ඔහුගේ දූතයාණන් මැනවින් දන්නෝ වෙති' යැයි පැවසුවෙමි. එතුමාණෝ: "ගැත්තන් මත පැවරෙන අල්ලාහ්ට හිමි විය යුතු අයිතිය වනුයේ ඔවුහු ඔහුට නැමදුම් කිරීම හා කිසිවක් ඔහුට ආදේශ නොකිරීමය" යැයි පැවසූහ. පසුව හෝරාවක් පමණ නැවතත් ගමන් ගත් පසු එතුමාණෝ, 'අහෝ මුආද් ඉබ්නු ජබල්!' යැයි නැවත ඇමතූහ. එවිට මම, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි, ඔබට මාගේ ප්‍රතිචාරය, ඔබට මාගේ උපහාරය' යැයි පැවසුවෙමි. එතුමාණෝ "ඔවුන් එසේ කටයුතු කළ විට අල්ලාහ් මත පැවරෙන ගැත්තාට හිමි අයිතිය කුමක් දැයි ඔබ දන්නෙහි ද?" යැයි විමසා සිටියහ. මම 'අල්ලාහ් හා ඔහුගේ දූතයාණන් මැනවින් දනිති' යැයි පැවසුවෙමි. එතුමාණෝ: 'ඔහු ඔවුනට දඬුවම් නොකිරීමය" යැයි පවසා සිටියහ.

අබ්දුල් අෂ්හල් ගෝත්‍රයේ යුදෙව් අසල්වැසියෙක් අප සමග සිටියේය. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් දූතයකු ලෙස නියම කරනු ලැබීමට ටික කලකට පෙර ඔහු ඔහුගේ නිවසින් පිටත්ව අප වෙත පැමිණ, අබ්දුල් අෂ්හල් ගෝත්‍රයේ සභාව ඉදිරියේ සිට ගත්තේය. ඒ වන විට මම වයසින් බාල අයකු වූයෙමි. මා සතු සළුවක් පොරවා ගෙන මම වැතිර සිටියෙමි. එවිට යළි අවදි කරනු ලැබීම, අවසන් දිනයේ සිදුවීම, විනිශ්චය, තුලාව, ස්වර්ගය හා නිරය ගැන ඔහු මෙනෙහි කළේය. එසේ හෙතෙම එය පවසා සිටියේ මරණයෙන් පසු නැවත නැගිටීමක් අපේක්ෂා නොකළ, පිළිම වන්දනාවේ නිතර වූ බහුදේවවාදී පිරිසකටය. එවිට ඔවුහු: 'අහෝ පුද්ගලය, ඔබට විනාශයක්ම වේවා! එය සිදු වීම ඔබ දකින්නෙහි ද? සැබැවින්ම මිනිසුන් ඔවුන්ගේ මරණයෙන් පසු ස්වර්ගය හා නිරය සහිත නිවහනක් වෙත අවදි කරනු ලැබ ඔවුන්ගේ ක්‍රියාවන්ට එහි ප්‍රතිඵල දෙන ලබන්නේද?' යැයි කීහ. හෙතෙම: 'එසේය, කවර අයකු මත දිවුරනු ලබන්නේ ද ඔහු මත දිවුරා පවසමි. සැබැවින්ම මෙලොව පවතින ගින්නට වඩා බරපතල ගින්නක් ඔහු සතුව ඇත. ඔවුහු ඔහුගෙන් ආරක්ෂාව පතති. පසුව ඔවුහු එහි පිවිසෙති. පසුව එහි යොමු කරනු ලැබ හෙට දින එම ගින්නෙන් ඔහු ආරක්ෂා කිරීමට අපේක්ෂා කරනු ඇතැ'යි පැවසීය. එවිට ඔවුහු 'ඒ සඳහා වන සාක්ෂිය කුමක් ද?' යැයි ඔහුගෙන් විමසුවෝය. ඔහු: 'මෙම භූමි ප්‍රදේශයෙන් එවනු ලබන නබිවරයාණන්ය' යැයි පවසා හෙතෙම තම අතින් මක්කාව හා යමනය දෙස පෙන්වීය. ඔවුහු: 'ඔබ ඔහුව දකින්නේ කවදා ද?' යැයි විමසුවෝය. ඔහු මා වෙත බැලුවේය. ඒ වන විට මම බාල වියේ පසු වූයෙමි. 'මේ කොලුවා සෙත සලසන වියට පැමිණි විට ඔහුව දකිනු ඇත' යැයි පැවසීය. සලමා තුමා මෙසේ පවසයි. 'අල්ලාහ් මත දිවුරා පවසමි. රාත්‍රි හෝ දහවල් කිහිපයත් ගත වූයේ නැත. උත්තරීතර අල්ලාහ් ඔහුගේ දූතයාණන්ව එවීය. අප අතර ජීවමානව සිටියේය. අපි එතුමාණන්ව විශ්වාස කළෙමු. නමුත් ඔහු ඊර්ෂ්‍යාව හා ක්‍රෝධය හේතුවෙන් එතුමාණන්ව ප්‍රතික්ෂේප කළේය. එවිට අපි මෙසේ පැවසුවෙමු. 'ඔබට විනාශයක්ම වේවා!. ඔබ අපට පවසා සිටි තැනැත්තා ගැන මෙසේ පවසා සිටියේ ඔබ නොවේ ද?' යැයි විමසුවෙමු. ඔහු: 'එසේය, නමුත් මොහු ඔහු නොවේ' යැයි පැවසීය.

'බකී අල්-ගර්කද්' හි අවමංගල්‍ය කටයුත්තකට අපි සහභාගී වී සිටියෙමු. එවිට අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ අප වෙත පැමිණ වාඩි වූහ. අපි ද වාඩි වූයෙමු. එතුමාණන්ගේ අතේ කුඩා පොල්ලක් තිබුණි. එතුමාණන් එම පොල්ලෙන් බිම සූරමින් සිටියේය. පසුව: "ස්වර් ග යෙන් හෝ නිරයෙන් හෝ නියමිත තැනක් අල්ලාහ් නියම කිරීමෙන් හෝ භාග්‍යවන්තයෙකු ද අභාග්‍යවන්තයකු ද යැයි සටහන් කිරීමෙන් මිස ඔබ අතරින් කිසිවෙක් නැත, හුස්ම ගන්නා කිසිදු ආත්මයක් ද නැත." යැයි පැවසූහ. එවිට මිනිසෙක්: "අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි, අපට නියම කළ දෑ මත අප රැඳී සිටිමින් ක්‍රියාව අත්හැර දමන්නදැ?"යි විමසා සිටියේය. එවිට එතුමාණෝ: 'කවරෙකු භාග්‍යවතුන් අතරින් වූයේ ද ඔහු භාග්‍යවතුන් සතු ක්‍රියාවන් වෙත ගමන් කරනු ඇත. කවරෙකු අභාග්‍යවතුන් අතරින් කෙනෙකු වූයේ ද ඔහු අභාග්‍යවතුන්ගේ ක්‍රියාවන් වෙත ගමන් කරනු ඇත.' යැයි පවසමින් තවදුරටත් 'ඔබ ක්‍රියා කරන්න. සෑම දෙයක්ම පසු වන්නේය. භාග්‍යවතුන් වනාහි ඔවුන් භාග්‍යවතුන්ගේ ක්‍රියාවන් සඳහා පහසුවෙන් ගමන් කරනු ඇත. අභාග්‍යවතුන් වනාහි, අභාග්‍යවතුන්ගේ ක්‍රියාවන් සඳහා පහසුවෙන් ගමන් කරනු ඇත.්' යැයි පවසා පහත තේරුම ඇති වැකි කිහිපයක් පාරායනය කළහ. "5. එහෙයින් කවරෙකු පරිත්‍යාග කර බිය බැතිමත් වී, 6. යහපත් දෑ සත්‍ය කළ කෙනෙකු වූ කලී; 7. අපි ඔහුට පහසුව වෙත පහසුකම් සලසන්නෙමු. 8. තවද මසුරු වී, තමන් අවශ්‍යතාවන්ගෙන් තොර යැයි සිතා, 9. යහපත් දේ අසත්‍යය කළ කෙනෙකු වූ කලී; 10. අපි ඔහුට දුෂ්කරතාව වෙත පහසුකම් සලසන්නෙමු."

ජාහිලිය්යා නම් අඥාන යුගයේ අපි පිළිමවලට නැමදුම් කරමින්, මියගිය සතුන් අනුභව කරමින්, දුරාචාරයේ යෙදෙමින්, ඥාතී සම්බන්ධකම් බිඳ දමමින්, අසල්වැසියන්ට නපුරුකම් කරමින් අප අතර සිටින බලවතුන් අසරණයින්ගේ වස්තුව අයුතු ලෙස ගිල දමමින් සිටියෙමු. අප අතරින් දූතයකු අල්ලාහ් අප වෙත එවන තෙක්ම එසේ අපි සිටියෙමු. ඔහුගේ නිලය, ඔහුගේ සත්‍යයය, ඔහුගේ විශ්වාසභාවයය හා ඔහුගේ නිර්මලකම අපි හඳුනන්නෙමු. අල්ලාහ්ව ඒකීයත්වයට පත් කිරීමටත් ඔහුට නැමදුම් කිරීමටත්, අපි හා අපගේ මුතුන්මිත්තන් නමදිමින් සිටි ගල් හා ප්‍රතිමාවලින් ඉවත් වීමටත් ඔහු අල්ලාහ් වෙත අපට ඇරයුම් කළේය. සත්‍යය කතා කරන ලෙසත්, පැවරුනු වගකීම් ඉටු කරන ලෙසත්, ඥාතී සම්බන්ධකම් රකින ලෙසත්, අසල්වැසියන් සමග සුහද ව කටයුතු කරන ලෙසත්, තහනම් දැයින් හා ජීවිත විනාශ කිරීමෙන් වැළකී සිටින ලෙසත්, හෙතෙම අපට නියෝග කළේය. අශීලාචාර දැයින් ද බොරු සාක්ෂි පැවසීමෙන් ද අනාථයින්ගේ වස්තුව ගිල දැමීමෙන් ද නිර් මල උදවියට ලිංගික අවලාද නැගීමෙන් ද වැළැක්වීය. අල්ලාහ්ට පමණක් නමදින ලෙසත්, ඔහුට කිසිවක් ආදේශ නොකරන ලෙසත් අපට නියෝග කළේය. සලාතය, සකාත් හා උපවාසය ඉටු කරන ලෙසත් අපට නියෝග කළේය.

"අත්තහිය්යාත්තු ලිල්ලාහි වස්සලවාතු වත් තයියිබාතු අස්සලාමු අලෙයික අයියුහන් නබියියු වරහ්මතුල්ලාහි වබරකාතුහු අස්සලාමු අලෙයිනා වඅලා ඉබාදිල්ලාහිස් සාලිහීන්. අෂ්හදු අන්ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහු වඅෂ්හදු අන්න මුහම්මදන් අබ්දුහු වරසූලූහු. අල්ලාහුම්ම සල්ලි අලා මුහම්මදින් වඅලා ආලි මුහම්මදින් කමා සල්ලයිත අලා ඉබ්රාහීම වඅලා ආලි ඉබ්රාහීම ඉන්නක හමීදුන් මජීද්. වබාරික් අලා මුහම්මදින් වඅලා අලි මුහම්මදින් කමා බාරක්ත අලා ඉබ්රාහීම වඅලා ආලි ඉබ්රාහීම ඉන්නක හමිදුන් මජීද්. අල්ලාහුම්ම ඉන්නී අඌදුබික මින් අදාබි ජහන්නම වමින් අදාබිල් කබ්රි වමින් ෆිත්නතල් මහ්යා වල්මමාති වමින් ෆිත්නතිල් මසීහද් දජ්ජාල්" තෙරුම: පැතුමන් ආශිර්වාදයන් හා යහපත අල්ලාහ්ටම හිමිය. අහෝ නබිතුමනි, අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය කරුණාව හා අභිවෘද්ධිය ඔබට හිමිවේවා. අපටත් අල්ලාහ්ගේ සැදැහැමි ගැත්තන් සියලු දෙනාටත් අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය අත්වේවා. නමැදුමට සුදුස්සා අල්ලාහ් හැර වෙන දෙවියකු නොමැති බව මම සාක්ෂි දරමි. සත්‍ය වශයෙන්ම මුහම්මද්(සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ඔහුගේ ගැත්තා හා ඔහුගේ දූතයා බව ද මම සාක්ෂි දරමි. යා අල්ලාහ්! ඉබ්රාහීම් තුමා හා එතුමාගේ පවුලේ අයට ශාන්තිය පහළ කළා සේම මුහම්මද් තුමා හා එතුමාගේ පවුලේ අයට ද ශාන්තිය පහළ කරත්වා. යා අල්ලාහ්! ඉබ‍්‍රාහිම් තුමා හා එතුමන්ගේ පවුලේ අයට සමෘධිය ඇති කළා සේම මුහම්මද් තුමාට හා එතුමාගේ පවුලේ අයටද සමෘධිය ඇති කරත්වා. සත්‍ය වශයෙන්ම ඔබ ප‍්‍රශංසා ලැබිය යුත්තාය. කීර් තියේ හිමිය. යා අල්ලාහ් කබ්රයේ වේදනාවෙන් ද අපායේ වේදනාවෙන් ද ජීවිතයේ හා මරණයේදී ඇතිවන කලබලකාරි ස්වභාවයෙන්ද මසීහිද් දජ්ජාල්ගේ අර් බූදවලින් ද නියත වශයෙන්ම මම ඔබෙන් ආරක්ෂාව පතමි.

الأسئلة المختارة من قاموس الأسئلة الشائعة حول الإسلام

(මුස්ලිම්වරුන්ගේ අංශය)

ප්‍රශ්න අංක: 68

ප්‍රශ්න අංක: 71

ඇතැම් මුස්ලිම්වරු බෝම්බ වැනි දෑ මගින් තමන්ව පුපුරවා ගනිමින් සියදිවි හානි කර ගන්නේ ඇයි?

ප්‍රශ්න අංක: 72

මුස්ලිම්වරු මුල් පාපය පිළිබඳ (ක්‍රිස්තියානි) මූල ධර් මය විශ්වාස කරනවාද?

ප්‍රශ්න අංක: 73

මනුෂ්‍යත්වයේ උන්නතිය සඳහා මුස්ලිම්වරුන්ගෙන් යම් දායකත්වයක් තිබේද?

කොටස: ආගම් හා නිකායන්

ප්‍රශ්න අංක: 132

එක පොතක් අනුගමනය කරන විට මුස්ලිම්වරු කණ්ඩායම් හා නිකාය වශයෙන් බෙදී සිටින්නේ ඇයි?

ප්‍රශ්න අංකය: 135

වෙනත් ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ ව ඉස්ලාමය පිළි ගන්නේ ද?

ප්‍රශ්න අංකය: 139

ඉස්ලාමයේ සහ ක්‍රිස්තියානි ආගමේ යම් සමානකම් දකින්නේ ඇයි?

ප්‍රශ්න අංක: 140

ඇත්‌තෙන්ම බයිබලය අල්ලාහ්ගේ ග්‍රන්ථය ද?

ප්‍රශ්න අංක: 141

මුස්ලිම්වරු දේව දූත ඊසා ‌හෙවත් ජේසු තුමාව හෙළා දකින්නෝ ද?

ප්‍රශ්න අංක: 143

ඊසා හෙවත් ජේසු තුමා අල්ලාහ්ගේ පුත්‍රයා ද?

ප්‍රශ්න අංක: 144

ඊසා හෙවත් ජේසු තුමා කුරුසියේ ඇණ ගසනු ලැබුවේද?

ප්‍රශ්න අංක: 145

ඊසා (ජේසු) තුමා ‌කෙරෙහි වන විශ්වාසය ඉස්ලාමය ආමන්ත්‍රණය කළේ කෙසේද?

ප්‍රශ්න අංක: 148

ජේසු තුමා කුරුසයේ මිය ගිය බව පවසන්නන්ගේ දැක්ම ඉස්ලාමය සහතික කළේ ද?

ප්‍රශ්න අංක: 150

කිතුනුවන් ස්වර් ගයට ‌මතු පිවිසෙනු ඇත් ද?

ප්‍රශ්න අංක: 151

මෝමන්වරු ආගම් ලත් ජනයා ලෙස සලකනු ලබන්නෝද?

ප්‍රශ්න අංක: 153

සියලුම ආගම් එකම ප්‍රතිඵලයක් ගෙන දෙන බව මුස්ලිම්වරු විශ්වාස කරනවාද?

ප්‍රශ්න අංක: 154

අනෙකුත් ආගම් සහ සුළු ජාතීන් සම්බන්ධයෙන් ඉස්ලාමයේ ස්ථාවරය කුමක්ද?

(නබිත්වය හා බැඳුණු කොටස)

ප්‍රශ්න අංක: 103

මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමා යනු කවරෙක් ද?

ප්‍රශ්න අංක: 104

මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් දෙවියන් විසින් එවන ලද අනාගතවක්තෘවරයෙකු වූයේ කෙසේද?

ප්‍රශ්න අංක: 105

ප්‍රශ්න අංක: 106

නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ව යවා ඇත්තේ කිසියම් හෝ ප්‍රාතිහාර්යයක් සමග ද?

ප්‍රශ්න අංක: 107

නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ව අවසාන අනාගතවක්තෘවරයා ලෙස හඳුන්වන්නේ ඇයි?

ප්‍රශ්න අංක: 108

ප්‍රශ්න අංක: 109

ඉස්ලාම් ධර්මයේ නිර්මාතෘවරයා නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් බව ඇත්තද?

ප්‍රශ්න අංක: 110

මුස්ලිම්වරුන් නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට නමස්කාර කරන බව ඇත්ත ද?

ප්‍රශ්න අංක: 113

(ඉස්ලාමය තුළට ප්‍රවේශ වීමේ අංශය)

ප්‍රශ්න අංක: 77

කෙනෙකු මුස්ලිම්වරයකු බවට පත්වන්නේ කෙසේ ද?

ප්‍රශ්න අංක: 79

ඉස්ලාමය වැළඳගත් වහාම සලාතය ඉටු කිරීම අනිවාර් යය වන්නේ ද?

ප්‍රශ්න අංක: 80

මගේ වයස අවුරුදු දහ හතරකි. මා ඉස්ලාමය වැළඳ ගැනීම කිසි විටෙක මාගේ පවුල පිළිගනු ඇත්දැ?යි මම නො සිතමි.

ප්‍රශ්න අංක: 82

ඉස්ලාමය වැළඳගත් මුස්ලිම්වරයකු තමන්ට විරුද්ධව සිටින තම බිරිය සමග කටයුතු කළ යුත්තේ කෙසේ ද?

ප්‍රශ්න අංක: 83

තම ස්වාමි පුරුෂයාට පෙර ඇය ඉස්ලාමය වැළඳ ගත්තා නම් ඔවුන් දෙදෙනාගේ විවාහය ඉදිරියට වලංගු වන්නේ ද?

ප්‍රශ්න අංක: 87

ප්‍රශ්න අංක: 90

අල්-කුර් ආනය යනු කුමක්ද?

ප්‍රශ්න අංක: 91

අල් කුර් ආනය ආමන්ත්‍රණය කරන මාතෘකා මොනවාද?

ප්‍රශ්න අංක: 93

අල් කුර් ආනය භාෂාමය ප්‍රාතිහාර් යයක් ලෙස සලකන්නේ ඇයි?

ප්‍රශ්න අංක: 94

නබි මුහම්මද් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ ශ්‍රේෂ්ඨ අල් කුර් ආනය ලිව්වේ ද?

ප්‍රශ්න අංක: 95

ප්‍රශ්න අංක: 96

ඉස්ලාම් ගැන නිතර අසන ප්‍රශ්න: ශබ්දකෝෂයෙන් තෝරාගත් ප්‍රශ්න.

(මැවීම පිළිබඳ කොටස)

ප්‍රශ්න අංක: 16

ප්‍ර- මැවීම් ආරම්භ වූයේ කෙසේ ද?

ඉස්ලාම් ගැන නිතර අසන ප්‍රශ්න ශබ්දකෝෂයෙන් තෝරාගත් ප්‍රශ්න

(කොටස ඉස්ලාම්)