Encyclopedia of Prophetic Hadiths

((ئيسلام ل سه‌ر پێنج ستوینان هاتییه‌ ئاڤاكرن: شاهده‌دان كو ژ ئه‌لڵاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن و موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌رێ خودێیه‌، كرنا نڤێژێ، دانا زه‌كاتێ، چوونا حه‌جێ و گرتنا ڕۆژییێن هه‌یڤا ڕه‌مه‌زانێ)).

((كریار شه‌ش (جۆرن)، خه‌لك ژی چار (جۆرن)، (كریار ب ڤی ڕه‌نگینه‌) دوو د فه‌ركه‌رن و كریار یا هه‌ی ئێك ب ئێكێیه‌ و خێر یا هه‌ی ب ده‌ھ خێرێن وه‌كی خۆیه‌، خێر یا هه‌ی ب حه‌فسه‌د خێرێن وه‌كی خۆیه‌، ڤێجا هندیكه‌ هه‌ردوو فه‌ركه‌رن (ئه‌و ئه‌ڤه‌نه‌): هه‌ر كه‌سێ بمریت و چ شریك و هه‌ڤالان بۆ خودێ دروست نه‌كه‌ت؛ دێ چیته‌ به‌حه‌شتێ و هه‌ر كه‌سێ بمریت و شریك و هه‌ڤاله‌كی بۆ خودێ دروست بكه‌ت؛ دێ چیته‌ جه‌هنه‌مێ. هندیكه‌ ئه‌و كریاره‌ یا ئێك ب ئێكێیه‌: ئه‌ڤه‌ ئه‌وه‌ ده‌مێ كه‌سه‌ك ئنیه‌تا كرنا خێره‌كێ دئینیت، هه‌تا دلێ وی هه‌ست پێ دكه‌ت و خودێ وێ چه‌ندێ ژ وی دزانیت (كو ئنیه‌تا وی یا دروسته‌ و ژ دل دڤێت وێ خێرێ بكه‌ت)، هنگی دێ خێره‌ك بۆ هێته‌ نڤیسین و هه‌ر كه‌سێ گونه‌هه‌كێ بكه‌ت؛ دێ گونه‌هه‌ك ل سه‌ر هێته‌ نڤیسین و هه‌ر كه‌سێ خێره‌كێ بكه‌ت؛ دێ بۆ وی ب ده‌ھ خێرێن وه‌كی وێ هێته‌ نڤیسین، هه‌ر كه‌سێ تشته‌كی د ڕێكا خودێدا بكه‌ته‌ خێر و بمه‌زێخیت؛ هنگی خێره‌ك بۆ وی ب حه‌فسه‌د خێرایه‌. هندیكه‌ خه‌لكه‌؛ هنده‌ك ژ وان ل دونیایێ به‌رده‌ستێ وان یێ هاتییه‌ به‌رفره‌هكرن و ل ئاخره‌تێ به‌رده‌ستێ وان دێ هێته‌ به‌رته‌نگكرن، هنده‌كێن دی ل دونیایێ به‌رده‌ستێ وان یێ هاتییه‌ به‌رته‌نگكرن و ل ئاخره‌تێ دێ هێته‌ به‌رفره‌هكرن، هنده‌كێن دی ل دونیا و ئاخره‌تێ به‌رده‌ستێ وان یێ هاتییه‌ به‌رته‌نگكرن و هنده‌كێن دی ل دونیا و ئاخره‌تێ به‌رده‌ستێ وان یێ هاتییه‌ به‌رفره‌هكرن)).

((خودێ گۆت: ئه‌ی كوڕێ ئاده‌می؛ مالێ خۆ (د ڕێكا مندا) بمه‌زێخه‌، ئه‌ز ژی دێ (مال و سامانی) ده‌مه‌ ته‌)).

((ئيسلام ل سه‌ر پێنج ستوینان هاتییه‌ ئاڤاكرن: شاهده‌دان كو ژ ئه‌لڵاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن و موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌رێ خودێیه‌، كرنا نڤێژێ، دانا زه‌كاتێ، چوونا حه‌جێ و گرتنا ڕۆژییێن هه‌یڤا ڕه‌مه‌زانێ)).

((چ خێر و صه‌ده‌قه‌كرن مالی كێم ناكه‌ن، عه‌بد ب لێبوورینا ل خه‌لكی مه‌زنتر و ب قه‌درتر لێ دهێت و هه‌ر گاڤا كه‌سه‌ك ژ به‌ر خودێ خۆ بشكێنيت؛ خودێ دێ وی كه‌سی بلند كه‌ت)).

هنده‌ك مرۆڤ ژ صه‌حابییێن پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆتنه‌ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن): ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ مرۆڤێن مالدار و زه‌نگین خێر هه‌می بۆ خۆ برن، ئه‌و وه‌كی مه‌ نڤێژان دكه‌ن و وه‌كی مه‌ ڕۆژییان دگرن و ب مالێ خۆ یێ زێده‌ ژی خێر و صه‌ده‌قه‌یان دكه‌ن، ئینا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((ئه‌رێ ما خودێ بۆ هه‌وه‌ ژی تشته‌ك نه‌دانایه‌ كو هوین خێران پێ بكه‌ن؟ ب هه‌ر ته‌سبیحه‌كێ (گۆتنا: سبحان الله) خێره‌ك هه‌یه‌، ب هه‌ر ته‌كبیره‌كێ (گۆتنا: الله أكبر) خێره‌ك هه‌یه‌، ب هه‌ر ته‌حمیده‌كێ (گۆتنا: الحمدلله) خێره‌ك هه‌یه‌، ب هه‌ر ته‌هلیله‌كێ (گۆتنا: لا إله إلا الله) خێره‌ك هه‌یه‌، فه‌رمانا ب باشییێ خێره‌ و پاشڤه‌برنا ژ خرابییێ خێره‌، و د چوونا نڤینێدا بۆ ئێك ژ هه‌وه‌ خێر هه‌یه‌))، گۆتن: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ ئێك ژ مه‌ شه‌هوه‌تا خۆ بجھ بینیت و خێر بۆ بهێته‌ نڤیسین؟ گۆت: ((ئه‌رێ ما ئه‌گه‌ر وی د حه‌رامیدا بجھ ئینابا؛ بۆ وی گونه‌ھ نه‌دبوو؟ ئاها هوسا ئه‌گه‌ر وی د حه‌لالیدا بجھ ئینا؛ دێ بۆ وی خێر بیت)).

ده‌مه‌كی ئه‌م د مزگه‌فتێڤه‌ د گه‌ل پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) د ڕوینشتی بووین، ژ نیشكه‌كێڤه‌ زه‌لامه‌ك ل سه‌ر حێشتره‌كێ هات، حێشترا خۆ ل ناڤ مزگه‌فتێ ل سه‌ر چۆكان ڕاگرت و پاشی گرێدا، پاشی گۆته‌ وان: كیژ ژ هه‌وه‌ موحه‌ممه‌ده‌؟ و پێغه‌مبه‌ر (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) د ناڤ واندا یێ ڕوینشتی بوو و پالڤه‌دابوو، مە ژی گۆته‌ وی: ئاها ئه‌ڤ زه‌لامێ سپی یێ پالڤه‌داییه‌. ئینا وی زه‌لامی گۆته‌ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن): ئه‌ی كوڕێ عه‌بدولموطه‌لیبی! پێغه‌مبه‌ری ژی (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆته‌ وی: ((من به‌رسڤا ته‌ دا))، زه‌لامی گۆته‌ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن): ئه‌ز دێ هنده‌ك پرسیاران ژ ته‌ كه‌م و دێ د پرسیاركرنا خۆدا ل سه‌ر ته‌ گران و نه‌خۆش كه‌م، ڤێجا ژ من توڕه‌ نه‌به‌ و بلا دلێ ته‌ ژ من نه‌مینیت و چ نه‌كه‌ دلێ خۆ! پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆتێ: ((پرسیارا ته‌ دڤێت بكه‌))، گۆت: ئه‌ز ته‌ ب خودایێ ته‌ و خودایێ یێن به‌ری ته‌ دده‌مه‌ سویندێ؛ ئه‌رێ ژ ڕاستا خودێ تو بۆ هه‌می مرۆڤان هنارتییه‌؟ گۆت: ((به‌لێ)). گۆت: ئه‌ز ته‌ ب خودێ دده‌مه‌ سویندێ، ئه‌رێ خودێ فه‌رمان ل ته‌ كرییه‌ ئه‌م د شه‌ڤه‌ك و ڕۆژه‌كێدا پێنج نڤێژان بكه‌ین؟ گۆت: ((به‌لێ)). گۆت: ئه‌ز ته‌ ب خودێ دده‌مه‌ سویندێ؛ ئه‌رێ خودێ فه‌رمان ل ته‌ كرییه‌ ئه‌م د ڤێ هه‌یڤێدا ژ سالێ ب ڕۆژی بین؟ گۆت: ((به‌لێ)). گۆت: ئه‌ز ته‌ ب خودێ دده‌مه‌ سویندێ؛ ئه‌رێ خودێ فه‌رمان ل ته‌ كرییه‌ تو ڤێ زه‌كاتێ ژ زه‌نگینێن مه‌ وه‌ربگری و ل سه‌ر هه‌ژارێن مه‌ دابه‌ش بكه‌ی؟ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((به‌لێ)). ئینا وی زه‌لامی گۆت: من باوه‌ری ب تشتێ تو پێ هاتی ئینا و ئه‌ز هنارتیمه‌ بۆ وان كه‌سێن من ل پشت خۆ هێلاین ژ ملله‌تێ خۆ، و ئه‌ز ضه‌مامێ كوڕێ سه‌عله‌بەیمه‌ براگه‌وره‌يێ هۆزا سه‌عدێ كوڕێ به‌كری.