و ئه‌ز ضه‌مامێ كوڕێ سه‌عله‌بەیمه براگه‌وره‌يێ هۆزا سه‌عدێ كوڕێ به‌كری
ژ ئه‌نه‌سێ کوڕێ مالكی (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت:
ده‌مه‌كی ئه‌م د مزگه‌فتێڤه د گه‌ل پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) د ڕوینشتی بووین، ژ نیشكه‌كێڤه زه‌لامه‌ك ل سه‌ر حێشتره‌كێ هات، حێشترا خۆ ل ناڤ مزگه‌فتێ ل سه‌ر چۆكان ڕاگرت و پاشی گرێدا، پاشی گۆته وان: كیژ ژ هه‌وه موحه‌ممه‌ده؟ و پێغه‌مبه‌ر (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) د ناڤ واندا یێ ڕوینشتی بوو و پالڤه‌دابوو، مە ژی گۆته وی: ئاها ئه‌ڤ زه‌لامێ سپی یێ پالڤه‌داییه. ئینا وی زه‌لامی گۆته پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن): ئه‌ی كوڕێ عه‌بدولموطه‌لیبی! پێغه‌مبه‌ری ژی (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆته وی: ((من به‌رسڤا ته دا))، زه‌لامی گۆته پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن): ئه‌ز دێ هنده‌ك پرسیاران ژ ته كه‌م و دێ د پرسیاركرنا خۆدا ل سه‌ر ته گران و نه‌خۆش كه‌م، ڤێجا ژ من توڕه نه‌به و بلا دلێ ته ژ من نه‌مینیت و چ نه‌كه دلێ خۆ! پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆتێ: ((پرسیارا ته دڤێت بكه))، گۆت: ئه‌ز ته ب خودایێ ته و خودایێ یێن به‌ری ته دده‌مه سویندێ؛ ئه‌رێ ژ ڕاستا خودێ تو بۆ هه‌می مرۆڤان هنارتییه؟ گۆت: ((به‌لێ)). گۆت: ئه‌ز ته ب خودێ دده‌مه سویندێ، ئه‌رێ خودێ فه‌رمان ل ته كرییه ئه‌م د شه‌ڤه‌ك و ڕۆژه‌كێدا پێنج نڤێژان بكه‌ین؟ گۆت: ((به‌لێ)). گۆت: ئه‌ز ته ب خودێ دده‌مه سویندێ؛ ئه‌رێ خودێ فه‌رمان ل ته كرییه ئه‌م د ڤێ هه‌یڤێدا ژ سالێ ب ڕۆژی بین؟ گۆت: ((به‌لێ)). گۆت: ئه‌ز ته ب خودێ دده‌مه سویندێ؛ ئه‌رێ خودێ فه‌رمان ل ته كرییه تو ڤێ زه‌كاتێ ژ زه‌نگینێن مه وه‌ربگری و ل سه‌ر هه‌ژارێن مه دابه‌ش بكه‌ی؟ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((به‌لێ)). ئینا وی زه‌لامی گۆت: من باوه‌ری ب تشتێ تو پێ هاتی ئینا و ئه‌ز هنارتیمه بۆ وان كه‌سێن من ل پشت خۆ هێلاین ژ ملله‌تێ خۆ، و ئه‌ز ضه‌مامێ كوڕێ سه‌عله‌بەیمه براگه‌وره‌يێ هۆزا سه‌عدێ كوڕێ به‌كری.
بينما نحن جلوس مع النبي صلى الله عليه وسلم في المسجد دخل رجل على جمل، فأناخه في المسجد ثم عقله، ثم قال لهم: أيكم محمد؟ والنبي صلى الله عليه وسلم متكئ بين ظهرانيهم، فقلنا: هذا الرجل الأبيض المتكئ. فقال له الرجل: يا ابن عبد المطلب فقال له النبي صلى الله عليه وسلم: «قد أجبتك». فقال الرجل للنبي صلى الله عليه وسلم: إني سائلك فمشدد عليك في المسألة، فلا تجد علي في نفسك؟ فقال: «سل عما بدا لك» فقال: أسألك بربك ورب من قبلك، آلله أرسلك إلى الناس كلهم؟ فقال: «اللهم نعم». قال: أنشدك بالله، آلله أمرك أن نصلي الصلوات الخمس في اليوم والليلة؟ قال: «اللهم نعم». قال: أنشدك بالله، آلله أمرك أن نصوم هذا الشهر من السنة؟ قال: «اللهم نعم». قال: أنشدك بالله، آلله أمرك أن تأخذ هذه الصدقة من أغنيائنا فتقسمها على فقرائنا؟ فقال النبي صلى الله عليه وسلم: «اللهم نعم». فقال الرجل: آمنت بما جئت به، وأنا رسول من ورائي من قومي، وأنا ضمام بن ثعلبة أخو بني سعد بن بكر.
ئه‌نه‌سێ كوڕێ مالكی (خودێ ژێ ڕازی بیت) ڤه‌دگێڕیت كو: ده‌مه‌كی صه‌حابی د مزگه‌فتێڤه د گه‌ل پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) د ڕوینشتی بوون، ژ نیشكه‌كێڤه زه‌لامه‌ك ل سه‌ر حێشتره‌كێ هاته ژوور و حێشترا خۆ ڕازاند و پاشی گرێدا، پاشی پرسیار ژ وان كر: كیژ ژ هه‌وه موحه‌ممه‌ده؟ و پێغه‌مبه‌ر (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) د ناڤ واندا بوو و یێ پالڤه‌دایی بوو، مە ژی گۆت: ئه‌ڤ زه‌لامێ سپی یێ پالڤه‌داییه، ئینا وی زه‌لامی گۆت: ئه‌ی كوڕێ عه‌بدولموطه‌لیبی. پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆته وی: من گوھ ل ته بوو، ڤێجا پرسیارا ته دڤێت بكه دێ به‌رسڤا ته ده‌م. وی زه‌لامی گۆته پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن): ئه‌ز دێ هنده‌ك پرسیاران ژ ته كه‌م و دێ ل سه‌ر ته درێژ و نه‌خۆش كه‌م، ڤێجا ژ من توڕه نه‌به و بلا ل به‌ر ته نه‌خۆش نه‌بیت. ئانكو: ژ من توڕه نه‌به و بلا چ نه‌خۆشی بۆ ته ژێ چێنه‌بیت، پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: پرسیارا ته دڤێت بكه، زه‌لامی گۆت: ئه‌ز ته ب خودایێ ته و خودایێ یێن به‌ری ته دده‌مه سویندێ؛ ئه‌رێ ژ ڕاستا خودێ تو بۆ هه‌می مرۆڤان هنارتییه؟ گۆت: به‌لێ، ئه‌ڤه ژی وه‌ك پشتڕاستكرنه‌ك دا پتر باوه‌ر بكه‌ت. زه‌لامی گۆت: ئه‌ز ته ب خودێ دده‌مه سویندێ، ئه‌رێ خودێ فه‌رمان ل ته كرییه ئه‌م د شه‌ڤه‌ك و ڕۆژه‌كێدا پێنج نڤێژان بكه‌ین؟ كو ئه‌و ژی هه‌ر پێنج نڤێژێن فه‌ڕزن، گۆت: به‌لێ، گۆت: ئه‌ز ته ب خودێ دده‌مه سویندێ؛ ئه‌رێ خودێ فه‌رمان ل ته كرییه ئه‌م د ڤێ هه‌یڤێ ژ سالێ ب ڕۆژی بین؟ ئانكو هه‌یڤا ڕه‌مه‌زانێ، گۆت: ئه‌ز ته ب خودێ دده‌مه سویندێ؛ ئه‌رێ خودێ فه‌رمان ل ته كرییه تو ڤێ صه‌ده‌قێ ژ زه‌نگینێن مه وه‌ربگری و ل سه‌ر هه‌ژارێن مه دابه‌ش بكه‌ی؟ كو ئه‌و ژی زه‌كاته، ئینا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: به‌لێ، پاشی ضه‌مام موسلمان بوو و گۆته پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) كو ئه‌و دێ گازی ملله‌تێ خۆ ژی كه‌ت بۆ ئیسلامێ، پاشی خۆ دا نیاسین و ئه‌و ضه‌مامێ كوڕێ سه‌عله‌به‌ییه ژ هۆزا سه‌عدێ كوڕێ به‌كری.
...:
خۆبكێمزانینا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن)، چونكی ئه‌و زه‌لام نه‌شیا وی ژ صه‌حابییێن وی جودا بكه‌ت.
ڕه‌وشتێ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) یێ جوان و نه‌رمی و سه‌ره‌ده‌رییا وی یا تازه د به‌رسڤدانا پرسیاركه‌ریدا و كو جوان به‌رسڤدان ژ ئه‌گه‌رێن قه‌بویلبوون و وه‌رگرتنا گازییێیه.
دروسته كه‌سه‌ك ب وێ چه‌ندێ بهێته سالۆخه‌تكرن كو كه‌سه‌كێ سپی و سۆره و یێ درێژه یان یێ كورته و سالۆخه‌تكرنێن وه‌كی ڤانه كو مه‌ره‌م پێ عه‌یبداركرن نینه، ئه‌ڤه ژی ب وی مه‌رجی كه‌سێ ئه‌ڤ سالۆخه‌ته بۆ دهێته كرن ب دلی بیت و پێ نه‌خۆش نه‌بیت.
دروسته كافر بۆ كاره‌كێ پێدڤی بهێنه د مزگه‌فتێڤه.
د فه‌رمووده‌یێدا به‌حسێ حه‌جێ نه‌هاته كرن، چونكی دبیت ده‌مێ ئه‌و زه‌لام هاتی؛ هێشتا حه‌ج نه‌هاتبیته فه‌ڕزكرن.
ڕژدبوونا صه‌حابییان ل سه‌ر گازیكرنا خه‌لكی بۆ ئیسلامێ، چونكی ئێكسه‌ر پشتی موسلمانبوونا خۆ؛ ڕژدبوو ل سه‌ر هندێ گازی ملله‌تێ خۆ ژی بكه‌ت بۆ ئیسلامێ.
زێده‌تر (4)
صه‌حیحا بۆخاری (1/ 23) (63).
صه‌حیحا موسلمی (1/ 41) (12).
شرح ابن بطال (1/145).
عمدة القاري شرح صحيح البخاري (2/ 22).