“ជនណាដែលមានភរិយាពីរ ហើយលម្អៀងទៅរកនរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមភរិយាទាំងពីរនោះ នៅថ្ងៃបរលោក គេនឹងមកដល់ដោយចំហៀងខ្លួនម្ខាងរបស់គេផ្អៀង។
អំពី អាពូហ៊ូរ៉យរ៉ោះ رضي الله عنه អំពីណាពី ﷺ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖
“ជនណាដែលមានភរិយាពីរ ហើយលម្អៀងទៅរកនរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមភរិយាទាំងពីរនោះ នៅថ្ងៃបរលោក គេនឹងមកដល់ដោយចំហៀងខ្លួនម្ខាងរបស់គេផ្អៀង។
«مَنْ كَانَتْ لَهُ امْرَأَتَانِ فَمَالَ إِلَى إِحْدَاهُمَا، جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَشِقُّهُ مَائِلٌ».
ណាពី ﷺ លោកបានប្រាប់ថា ជាការពិតណាស់ អ្នកដែលមានភរិយាច្រើនជាងម្នាក់ ហើយមិនមានភាពយុត្តិធម៌រវាងភរិយាទាំងឡាយតាមលទ្ធភាពដែលខ្លួនមានដោយមិនធ្វើឲ្យមានស្មើគ្នារវាងភរិយាទាំងនោះនៅក្នុងការចំណាយ លំនៅឋាន សម្លៀកបំពាក់ និងកន្លែងស្នាក់នៅ ទោសទណ្ឌរបស់ជននោះនៅថ្ងៃបរលោក គឺចំហៀងខ្លួនម្ខាងរបស់ជននោះនឹងផ្អៀង។ ការដែលដងខ្លួនរបស់គេផ្អៀងមួយចំហៀងបែបនេះ គឺជាទណ្ឌកម្មចំពោះភាពអយុត្តិធម៌របស់ជននោះ ដូចដែលគេលម្អៀងទៅរកភរិយាណាមួយជាងភរិយាដទៃទៀតនៅក្នុងការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នានោះដែរ។
ចាំបាច់លើបុរសជាស្វាមីត្រូវបែងចែកឲ្យមានភាពស្មើគ្នារវាងភរិយាទាំងឡាយរបស់ខ្លួន ហើយហាមឃាត់ចំពោះការលម្អៀងទៅកាន់ភរិយាណាម្នាក់ជាងភរិយាដទៃទៀតចំពោះអ្វីដែលគេអាចធ្វើបាន ដូចជាការចំណាយ ការស្នាក់នៅ ការប្រព្រឹត្តល្អ និងអ្វីផ្សេងទៀត។
សមភាពក្នុងការបែងចែក និងបញ្ហាស្រដៀងគ្នាផ្សេងទៀត គឺចំពោះអ្វីដែលមនុស្សអាចគ្រប់គ្រងបាន។ ចំពោះអ្វីដែលគេមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន ដូចជាក្តីស្រឡាញ់ និងទំនោរចិត្តជាដើម គឺមិនចូលក្នុងហាទីស្ហនេះទេ ដែលនេះជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដែលទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ “ហើយពួកអ្នក(ស្វាមី)មិនអាចផ្ដល់ភាពយុតិ្ដធម៌រវាងបណ្ដាស្រី្ដ(ជាភរិយា)ទាំងឡាយបានឡើយ ទោះបីជាអ្នកព្យាយាមយ៉ាងណាក៏ដោយ”។ [អាន់នីសាក៖១២៩]
ការតបស្នងគឺអាស្រ័យទៅតាមប្រភេទនៃទង្វើ។ ហេតុនេះ បុរសដែលមានភាពលម្អៀងចំពោះភរិយារបស់ខ្លួននៅក្នុងលោកិយនេះ នៅថ្ងៃបរលោក រូបគេនឹងមកដល់ដោយដងខ្លួនរបស់គេផ្អៀងមួយចំហៀងដែរ។
សារៈសំខាន់នៃការរក្សាសិទ្ធិរបស់អ្នកដទៃ ដោយគ្មានការអត់ឱនចំពោះសិទ្ធិមនុស្សឡើយ ព្រោះវាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយផ្អែកលើវិវាទ និងការទាមទារគ្រប់សិទ្ធិ។
លើកទឹកចិត្តឲ្យយកប្រពន្ធតែម្នាក់ ប្រសិនបើបុរសនោះបារម្ភខ្លាចថា ខ្លួនមិនអាចផ្តល់ភាពយុត្តិធម៌រវាងប្រពន្ធទាំងឡាយរបស់ខ្លួនបាន ដើម្បីកុំឱ្យរូបគេមានការខ្វះខាតក្នុងសាសនា។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ “ប្រសិនបើពួកអ្នកបារម្ភខ្លាចមិនអាចផ្ដល់ភាពយុត្តិធម៌បានទេនោះ ចូរពួកអ្នករៀបការតែម្នាក់បានហើយ”។ [អាន់នីសាក៖ ៣]
ស៊ូណាន់ អាពូទើវូទ (3/ 469) (2133).
ស៊ូណាន់ អាន់ណាសាអ៊ី (7/ 63) (3942).
ស៊ូណាន់ អាត់តៀរមីហ្ស៊ី (2/ 434) (1141).
ស៊ូណាន់ អ៊ិពនូម៉ាហ្ជះ (3/ 143) (1969).
មុសណាត់អះម៉ាត់ (13/ 320) (7936).
បន្ថែមទៀត (9)
توضيح الأحكام مِن بلوغ المرام.
لعبد الله البسام (5/ 449).
فتح ذي الجلال والإكرام شرح بلوغ المرام.
لابن عثيمين (4/ 631).
منحة العلام في شرح بلوغ المرام.
لعبد الله الفوزان (7/ 463).
عون المعبود شرح سنن أبي داود.
ومعه حاشية ابن القيم.
محمد أشرف العظيم آبادي (6/ 121).