Skip to content

کسی که به غیر الله سوگند یاد کند کفر یا شرک ورزیده است

از ابن عمر رضی الله عنهما روایت است که ایشان از مردی شنید که می‌گوید: نه، قسم به کعبه! پس ابن عمر خطاب به او فرمود: به غیر الله سوگند یاد نمی‌شود، زیرا من از رسول الله صلی الله علیه وسلم شنیدم که می‌فرمود:

«مَنْ حَلَفَ بِغَيْرِ اللهِ فَقَدْ كَفَرَ أَوْ أَشْرَكَ»: «کسی که به غیر الله سوگند یاد کند کفر یا شرک ورزیده است».

«مَنْ حَلَفَ بِغَيْرِ اللهِ فَقَدْ كَفَرَ أَوْ أَشْرَكَ».

به روایت ابوداوود و ترمذی و احمد
حديث صحيح
شرح

پیامبر صلی الله علیه وسلم خبر داده است که هرکس به غیر الله و نام‌ها و صفات او سوگند یاد کند، به الله متعال کفر یا شرک ورزیده است؛ زیرا اقتضای سوگند ٔ بزرگداشت و تعظیم کسی یا چیزی است که به او سوگند یاد شده است، حال آنکه چنین عظمت و بزرگداشتی تنها از آن الله است؛ بنابراین جز به الله و اسماء و صفات او سوگند یاد نمی‌شود. و این سوگند از مصادیق شرک اصغر است؛ اما اگر کسی که سوگند یاد می‌کند، کسی را که به نام او سوگند یاد کرده همانند الله یا بیشتر از او بزرگ بدارد، در این صورت سوگند او از مصادیق شرک اکبر است.

معانی کلمات

من حلف: الحلف: اليمين، وهي توكيد الحكم بذكر معظّم تطمئن له نفس المخاطب.

كفر أو أشرك: يحتمل أن يكون هذا شكًّا من الراوي، ويحتمل أن تكون "أو" بمعنى الواو فيكون كفر وأشرك.

از نکات این حدیث

بزرگداشت با سوگند، تنها حق الله سبحانه و تعالی است. بنابراین جز به الله و اسماء و صفات او سوگند یاد نمی‌شود.

توجه و اهتمام صحابه به امر به معروف و نهی از منکر، به ویژه اگر آن منکر به شرک یا کفر ارتباط داشته باشد.

منابع

(9/ 275) (5375).

(10/ 249) (6072).

(1/ 343).

بیشتر (14)

سنن ترمذی (3/ 194) (1535).

سنن ابی‌داوود (5/ 154- 155) (3251).

مُسنَد احمد (9/ 249) (5346).

فتح المجيد شرح كتاب التوحيد.

لعبد الرحمن التميمي (ص413).

القول المفيد على كتاب التوحيد.

لابن عثيمين (2/ 214).

الملخص في شرح كتاب التوحيد.

لصالح الفوزان (ص326).

الجديد في شرح كتاب التوحيد.

لمحمد القرعاوي (ص365).

التمهيد لشرح كتاب التوحيد.

لصالح آل الشيخ (ص452).

فتاوى اللجنة الدائمة.