“කවරෙකු සුදුළූණු හෝ ළූණු අනුභව කළේ ද ඔහු අපෙන් ඉවත්ව සිටිත්ව සිටිය යුතුය. - එසේ නැතහොත් අපගේ මස්ජිදයෙන් ඉවත්ව සිටිය යුතුය.- ඔහුගේ නිවසේ ඔහු රැඳී සිටිය යුතුය
සැබැවින්ම නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ප්රකාශ කළ බව ජාබිර් ඉබ්නු අබ්දුල්ලාහ් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් මෙසේ වාර්තා කරන ලදී:
“කවරෙකු සුදුළූණු හෝ ළූණු අනුභව කළේ ද ඔහු අපෙන් ඉවත්ව සිටිත්ව සිටිය යුතුය. - එසේ නැතහොත් අපගේ මස්ජිදයෙන් ඉවත්ව සිටිය යුතුය.- ඔහුගේ නිවසේ ඔහු රැඳී සිටිය යුතුය. සැබැවින්ම නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වෙත කොළ වර්ග සහිත එළවලු භාජනයක් ගෙන එන ලදී. එවිට එතුමාණන්ට එහි දුර්ගන්ධයක් දැනී, ඒ ගැන එතුමාණෝ විමසා සිටියහ. එහි ඇත්තේ පළාවර්ග යැයි දන්වන ලදී. පසුව එතුමාණන් සමග සිටි එතුමාණන්ගේ ඇතැම් සහගාමීන් වෙත ඒවා පිළිගන්වන්නැයි පවසා සිටියහ. එතුමාණන්ට එය දැනුනු කල්හි එතුමාණෝ එය අනුභව කිරීමට පිළිකුල් කර, මෙසේ පැවසූහ. "ඔබ අනුභව කරන්න. සැබැවින්ම ඔබ රහසින් කතා නො කරන්නා සමග මම රහසින් කතා කරන්නෙක්මි" යැයි පැවසූහ. ඉමාම් මුස්ලිම් සතු වාර්තාවක නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමා ප්රකාශ කළ බව ජාබිර් ඉබ්නු අබ්දුල්ලාහ් (රළියල්ලාහු අන්හුමා) විසින් වාර්තා කල හදීසයක් මෙසේ සඳහන් වේ. “කවරෙකු මෙම පළාවර්ග අතරින් අනුභව කළේ ද -තවත් විටෙක- කවරෙකු සුදුළූණු ළූණු ලීක්ස් අනුභව කළේ ද එවැන්නන් අපගේ මස්ජිදයට සමීප නොවිය යුතුයි. සැබැවින්ම ආදම්ගේ දරුවන් වේදනා විඳින දැයින් මලක්වරුන් ද වේදනා විඳිනු ඇත.”
«مَنْ أَكَلَ ثُومًا أَوْ بَصَلًا، فَلْيَعْتَزِلْنَا -أَوْ قَالَ: فَلْيَعْتَزِلْ- مَسْجِدَنَا، وَلْيَقْعُدْ فِي بَيْتِهِ»، وَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِقِدْرٍ فِيهِ خَضِرَاتٌ مِنْ بُقُولٍ، فَوَجَدَ لَهَا رِيحًا، فَسَأَلَ فَأُخْبِرَ بِمَا فِيهَا مِنَ البُقُولِ، فَقَالَ قَرِّبُوهَا إِلَى بَعْضِ أَصْحَابِهِ كَانَ مَعَهُ، فَلَمَّا رَآهُ كَرِهَ أَكْلَهَا، قَالَ: «كُلْ فَإِنِّي أُنَاجِي مَنْ لاَ تُنَاجِي». ولِمُسْلِمٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الْبَقْلَةِ، الثُّومِ - وقَالَ مَرَّةً: مَنْ أَكَلَ الْبَصَلَ وَالثُّومَ وَالْكُرَّاثَ فَلَا يَقْرَبَنَّ مَسْجِدَنَا، فَإِنَّ الْمَلَائِكَةَ تَتَأَذَّى مِمَّا يَتَأَذَّى مِنْهُ بَنُو آدَمَ».
සුදු ළූණු හෝ ළූණු හෝ අනුභව කර, මස්ජිදයට පැමිණීම නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වැළැක්වූහ. ඒවායින් හමන දුර්ගන්ධය හේතුවෙන් සමූහ සලාතය සඳහා සහභාගී වන තම සහෝදරයින් පීඩා නොවනු පිණිසය. එම තහනම මස්ජිදයට පැමිණිම ගැන අවවාදය මිස ඒවා අනුභව කිරීම සම්බන්ධයෙන් නොවේ. ඒවා අනුමත ආහාර වර්ග වේ. ලීක්ස් වැනි කොළ සහිත භාජනයක් නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් වෙත ගෙන එන ලදී. එහි ගන්ධය එතුමාණන්ට දැනුනු කල්හි, එය එතුමාණන් අනුභව නොකර සිටීමට හේතු දන්වා ඒවා අනුභව කිරීම සඳහා එතුමාණන්ගේ සහගාමියෙකුට පිළිගන්වූහ. ඔහු ද එය පිළිපදිමින් පිළිකුල් කළේය. සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ එය දුටු කල්හි, ඔහුට මෙසේ පැවසූහ: ඔබ අනුභව කරන්න. හේතුව සැබැවින්ම මම දිව්ය පණිවිඩ සම්බන්ධයෙන් මලක්වරුන් සමග කතා කරමි" යැයි පවසා සිටියහ. දුර්ගන්ධය හේතුවෙන් මිනිසුන් වේදනාවට පත්වන්නාක් මෙන්ම සැබැවින්ම මලක්වරු ද වේදනාවට පත් වන බව නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ දන්වා සිටියහ.
සුදු ළූණු හෝ ළූණු හෝ ලීක්ස් වැනි දෑ අනුභව කරන්නන් මස්ජිදය වෙත පැමිණීමෙන් වැළකී සිටීම.
සලාතය ඉටු කරන්නන් අපහසුතාවට ලක්වන ආකාරයේ දුම් වැටි, බීඩි වැනි දුර්ගන්ධය හමන සියලු දෑ ද මෙම කරුණු අතරට ඇතුළත් වේ.
වැළැක්වීමට හේතුව දුර්ගන්ධයයි. හොඳින් පිසීමෙන් හෝ වෙනත් ක්රමයකින් හෝ එම දුර්ගන්ධය ඉවත් වූ විට, එම තහනම ඉවත් වෙයි.
මෙම කරුණු අනුභව කිරීම පිළිකුල් සහගත වනුයේ මස්ජිදයේ සලාතය සඳහා සහභාගී වන උදවියටය. එය මස්ජිදයේ සමූහ සලාතය අතපසු නොවන පරිදිය. නමුත් සහභාගී නොවීම පිණිස උපාය මාර්ගයක් ලෙස එය භාවිතා කළේ නම් එය තහනම් වන්නේය.
සුදු ළූණු වැනි දෑ අනුභව කිරීමෙන් නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ වැළකී සිටියහ. එය තහනම් කර ගත්තේ නැත. එය සැබැවින්ම එතුමාණන් ජිබ්රීල් (අලයිහිස් සලාම්) තුමා සමග කතා කරන බැවිනි.
නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ ඉගැන්වීමේ අලංකාරය. එතුමා නීතිය සමග එයට අදාළ වන කරුණු ද පැහැදිලි කළේය. එය අමතනු ලබන තැනැත්තා එම නීතියේ ප්රඥාව හදුනා ගෙන ඔහු තැන්පත් විය හැකි වනු පිණිසය.
අල්-කාළී තුමා මෙසේ පවසයි: මෙය මස්ජිදයේ නොවන, උත්සව සලාතය, ජනාසා සලාතය වැනි සමූහ නැමදුම් වශයෙන් ඉටු කරන සලාතය සඳහා රැස්වන ස්ථානවල ද විද්වත්හු මෙය අදාළ කර ඇත. එමෙන්ම අධ්යාපනය, දෙවියන් මෙනෙහි කිරීම, වලීමා උත්සවය වැනි දෑ ද එලෙසමය. නමුත් වෙළඳපොළොවල් හා එවැනි තැන් සඳහා එය එකතු කළේ නැත.
විද්වතුන් මෙසේ ප්රකාශ කර ඇත: මෙම හදීසය තුළ සුදුළූණු හෝ එවැනි යමක් අනුභව කොට මස්ජිදයට පිවිසීම තහනම් බව පෙන්වා දෙන සාධක පවතී. මෙම හදීසය ගැන පොදුවේ සළකා, මස්ජිදය හිස්ව තිබුනත්, එය මලක්වරුන්ගේ ස්ථානය වන බැවින් එලෙස එහි පිවිසීම ද තහනම් ය.
සහීහුුල් බුහාරි (1/ 170) (855).
සහීහ් මුස්ලිම් (1/ 394) (564).
(1/ 395) (564).
තවත් බලන්න (6)
تيسير العلام شرح عمدة الأحكام.
للبسام (ص204).
تنبيه الأفهام شرح عمدة الأحكام.
لابن عثيمين (2/ 260).
تاج العروس من جواهر القاموس.
للزَّبيدي (5/ 332).
පොත්වල උපුටා දක්වා ඇත
8 පොත්- මස්ජිදුන් නබවි දේවස්ථානයේ මහිමය හා විනය. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ කබ්රය හා එතුමාණන්ගේ සහාබාවරුන් දෙදෙනාගේ (රළියල්ලාහු අන්හුමා) කබ්ර් බැහැදැකීමේ නීති.فضائل وآداب المسجد النبوي، وأحكام زيارة قبر النبي عليه الصلاة والسلام وقبري صاحبيه“කවරෙකු සුදුළූණු හෝ ළූණු අනුභව කළේ ද ඔහු අපෙන් ඉවත්ව සිටිත්වා - එසේ නැතහොත් අපගේ මස්ජිදයෙන් ඉවත්ව සිටිත්වා - එමෙන්ම තම නිවසේ රැඳී සිටිත්වා”[18].
- මිනිසුනේ! මේවායින් ඉවත් වන්න'ලූනු, සුදුලූනු සහ ලීක්ස් අනුභව කර ඇත්දෝ ඔවුන් අපගේ මස්ජිජියට ලඟා නො වෙද්දෙන්. මන්දයත් මිනිසුන් අපහසුවකට පත්වන දෙයින් සුරදුතයන්ද අපහසුවට පත්වන්නෝය'.
තවත් බලන්න (6)
- الصلاة التي علمها النبي ﷺ الصحابة رضي الله عنهمالصلاة التي علمها النبي ﷺ الصحابة رضي الله عنهم«مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الْبَقْلَةِ، الثُّومِ - وقَالَ مَرَّةً: مَنْ أَكَلَ الْبَصَلَ وَالثُّومَ وَالْكُرَّاثَ فَلَا يَقْرَبَنَّ مَسْجِدَنَا، فَإِنَّ الْمَلَائِكَةَ تَتَأَذَّى مِمَّا يَتَأَذَّى مِنْهُ بَنُو آدَمَ»[746].
- الصلاة التي علمها النبي ﷺ الصحابة رضي الله عنهم«مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الْبَقْلَةِ، الثُّومِ - وقَالَ مَرَّةً: مَنْ أَكَلَ الْبَصَلَ وَالثُّومَ وَالْكُرَّاثَ فَلَا يَقْرَبَنَّ مَسْجِدَنَا، فَإِنَّ الْمَلَائِكَةَ تَتَأَذَّى مِمَّا يَتَأَذَّى مِنْهُ بَنُو آدَمَ»[746].
- رياض الصالحينرياض الصالحين مع فوائد وهدايات - 8«مَنْ أَكَلَ الْبَصَلَ وَالثُّومَ وَالْكُرَّاثَ فَلا يَقْرَبَنَّ مَسْجِدَنَا، فَإنَّ المَلائِكَةَ تَتأذَّىٰ ممَّا يَتَأَذَّىٰ مِنْهُ بَنُو آدَمَ».
- مشروع منهاج زادكزادك 1 طالب«مَنْ أَكَلَ الْبَصَلَ وَالثُّومَ وَالْكُرَّاثَ فَلاَ يَقْرَبَنَّ مَسْجِدَنَا؛ فَإِنَّ الْمَلاَئِكَةَ تَتَأَذَّى مِمَّا يَتَأَذَّى مِنْهُ بَنُو آدَمَ»
- موسوعة الإيمان«مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الْبَقْلَةِ، الثُّومِ -وقَالَ مَرَّةً: مَنْ أَكَلَ الْبَصَلَ وَالثُّومَ وَالْكُرَّاثَ- فَلَا يَقْرَبَنَّ مَسْجِدَنَا؛ فَإِنَّ الْمَلَائِكَةَ تَتَأَذَّى مِمَّا يَتَأَذَّى مِنْهُ بَنُو آدَمَ».
- نبراس طالب (2)نبراس طالب (2) «مَنْ أَكَلَ الْبَصَلَ وَالثُّومَ وَالْكُرَّاثَ فَلاَ يَقْرَبَنَّ مَسْجِدَنَا؛ فَإِنَّ الْمَلاَئِكَةَ تَتَأَذَّى مِمَّا يَتَأَذَّى مِنْهُ بَنُو آدَمَ»