«امرایی خواهند بود که [برخی از کارهای آنان را به نیکی] میشناسید و برخی را منکر میبینید، پس آنکه [اعمال بد آنان را به بدی] شناخت، [از گناه] پاک مانده، و آنکه انکار کرد در امان مانده، اما [گناهکار] کسی [است] که به آن خشنود شده و پیروی کرده است
از مادر مؤمنان، أم سَلَمة رضی الله عنها روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند:
«امرایی خواهند بود که [برخی از کارهای آنان را به نیکی] میشناسید و برخی را منکر میبینید، پس آنکه [اعمال بد آنان را به بدی] شناخت، [از گناه] پاک مانده، و آنکه انکار کرد در امان مانده، اما [گناهکار] کسی [است] که به آن خشنود شده و پیروی کرده است» گفتند: آیا با آنان نجنگیم؟ فرمود: «نه، تا وقتی که نماز میگزارند».
«سَتَكُونُ أُمَرَاءُ فَتَعْرِفُونَ وَتُنْكِرُونَ، فَمَنْ عَرَفَ بَرِئَ، وَمَنْ أَنْكَرَ سَلِمَ، وَلَكِنْ مَنْ رَضِيَ وَتَابَعَ» قَالُوا: أَفَلَا نُقَاتِلُهُمْ؟ قَالَ: «لَا، مَا صَلَّوْا».
پیامبر علیه الصلاة والسلام ما را آگاه نموده که امیرانی بر ما حاکم خواهند شد که برخی از اعمال آنان را چون موافق با شرع است خوب میدانیم، و برخی دیگر را به دلیل مخالفت با شرع منکر میبینیم. پس آنکه با دلش منکر را بد دانست و قادر به انکارش نبود؛ از گناه و نفاق پاک مانده است، و کسی که قادر به انکار عملی یا انکار زبانی بود و بر آنان انکار کرد از گناه و مشارکت در آن سالم مانده است. اما کسی که به کار آنان خشنود بود و از آنان در این اعمال پیروی کرد، همانند آنان هلاک خواهد شد. سپس از پیامبر صلی الله علیه وسلم پرسیدند: آیا با این حاكمان که چنین هستند نجنگیم؟ او آنان را از این کار منع کرد و فرمود: نه، تا وقتی که نماز را در میان شما برگزار میکنند [با آنان نجنگید].
...:
یکی از نشانههای پیامبری پیامبر صلی الله علیه وسلم خبر دادن از امور غیبی است که رخ میدهد، و رخ دادن آن چیز چنانکه ایشان خبر دادهاند.
راضی شدن به منکر و مشارکت در آن جایز نیست، و انکار آن واجب است.
اگر امراء کاری را انجام دادند که مخالف شریعت است، اطاعت از آنان در آن امر جایز نیست.
جایز نبودن شورش و خروج بر ولاة امر زیرا به تباهی و خونریزی و ناامنی میانجامد. بنابراین تحمل منکر والیان امر و صبر بر آزار آنان سادهتر است.
امر نماز بسیار بزرگ و والا است، زیرا جدا کننده کفر و اسلام است.
بیشتر (13)
صحیح مسلم. (3/ 1480) (1854).
المفهم لما أشكل من تلخيص كتاب مسلم (4/ 64).
البحر المحيط الثجاج في شرح صحيح الإمام مسلم بن الحجاج (32/ 206).
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين.
لسليم الهلالي (1/ 279).
تطريز رياض الصالحين.
لفيصل بن عبد العزيز المبارك (ص150).
الشرح الممتع على زاد المستقنع.
لابن عثيمين (11/ 323).
شرح رياض الصالحين.
لابن عثيمين (2/ 435).
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين.
مجموعة من الباحثين (1/ 211).