Skip to content

Ким азанды укканда: "Аллохумма робба хазихид-даьватит-тааммах, уас-солаатил-коима аати мухаммада-нил васиилата уал-фадыйлата, уаб-'асху макоомам-махмуданил-лази уа-'адтах" - деп айтса, кыямат күнү ага менин шапаатым берилет.

Жабир ибн Абдуллах (Аллах алардан ыраазы болсун) риваят кылган хадисте Аллахтын элчиси (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун) минтип айтты:

"«Ким азанды укканда: "Аллохумма робба хазихид-даьватит-тааммах, уас-солаатил-коима аати мухаммада-нил васиилата уал-фадыйлата, уаб-'асху макоомам-махмуданил-лази уа-'адтах" - деп айтса, кыямат күнү ага менин шапаатым берилет»". Мааниси: "Оо, Аллах! Оо, ушул кемчиликсиз чакыруунун жана тургузулган намаздын Раббиси! Мухаммадга кыяматта васила (шапаат кылууну) жана артыкчылыкты бер! Аны Өзүң убада кылган даңкталган орунда (шапаат кылуу орунунда) тирилт!"

«مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ النِّدَاءَ: اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ، وَالصَّلاَةِ القَائِمَةِ، آتِ مُحَمَّدًا الوَسِيلَةَ وَالفَضِيلَةَ، وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذِي وَعَدْتَهُ، حَلَّتْ لَهُ شَفَاعَتِي يَوْمَ القِيَامَةِ».

Бухари жазып калтырган.
Сахих (ишенимдүү)
Чечмелөө

Пайгамбарыбыз (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун) кимде-ким азанчынын үнүн угуп, ал азан айтып бүткөндөн кийин төмөнкү сөздөрдү айтса: «Оо, Аллах! Оо, ушул кемчиликсиз чакыруунун Раббиси!» — бул Аллахка ибадат кылууга жана намазга чакырган азан сөздөрү. «Кемчиликсиз» — бул толук, тавхид жана пайгамбарлык чакырыгы. «Жана тургузулган намаздын» — окула турган дайымкы намаз. «Бер» — тартуу кыл, насип эт. «Мухаммадга василаны» — Бейиштеги жалгыз гана ал затка (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун) тийиштүү болгон улуу макамды бер. «Жана артыкчылыкты» — бардык жаратылгандардын даражаларынан жогору турган өзгөчө улуулукту. «Аны тирилт» жана ага бер, «даңкталган орунда» — анда турган адам мактала турган орунга жеткир. Бул — Кыямат күнүндөгү эң улуу шапаат болуп саналат. «Өзүң убада кылган» — Өзүңдүн: "Раббиң сени даңкталган орунда тирилтиши ажеп эмес" — деген сөзүң аркылуу ага (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун) таандык болушун убада кылган орун. Кимде-ким бул дубаны окуса, ал Кыямат күнүндө Пайгамбардын (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун) шапаатына татыктуу болот жана ал шапаат ага ваажиб болот.

Хадистин пайдалары

Азанчынын артынан кайталап бүткөндөн кийин бул дубаны айтуу шариятта көрсөтүлгөн, ал эми азанды укпаган адам аны айтпайт.

Пайгамбардын (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун) артыкчылыгы — ага «Васила», «Фадыла» (өзгөчө даража), макталган орун (макам) жана макулуктардын ортосунда өкүм чыгарылышы үчүн эң улуу шапаат кылуу укугунун берилгендигинде.

Пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун) шапаат берилээри тастыкталып жатат, мунун далили — анын төмөнкү сөзү: "Кыямат күнү ага менин шапаатым берилет".

Пайгамбардын (ага Аллахтын тынчтыгы жана мактоосу болсун) шапааты үммөтүнүн ичинен: чоң күнөө кылгандардын тозокко кирбөөсү үчүн, же тозокко кирген болсо ал жактан чыгуусу үчүн, же Бейишке эсеп-кысапсыз кирүүсү үчүн, же Бейишке киргендердин даражаларын көтөрүү үчүн болот.

Ат-Тыйби айткан: «Азандын башынан "Мухаммадур-расулуллах" деген сөзүнө чейинкиси – бул толук чакырык. Ал эми хайала ("Хайя алас-салах, хайя алал-фалах" деп айтуу) – бул "намазды толук аткарышат" деген аяттагыдай окула турган (тургузулган) намаз (ас-солаатул-коима) болуп эсептелет. Ошондой эле, "намаз" дегенден максат – дуба, ал эми "тургузулган" дегенден максат – "бир нерсени дайым аткарды" деген маанини билдирген сөздөн алынган "дайым улануучу" деген маани болуу ыктымалы бар. Буга ылайык, анын "Тургузулган намаз" деген сөзү – толук чакырыкка түшүндүрмө болот. Дагы бир ыктымалы, "намаз" дегенден максат – ошол учурда чакырылып жаткан белгилүү намаз болушу да мүмкүн жана ушунусу айкыныраак».

Ал-Мухаллаб минтип айткан: Хадисте намаз убакыттарында дуба кылууга үндөлгөн. Анткени бул убакыт – дубанын кабыл болуусу үмүт кылынган учур.

Булактар

Сахих ал-Бухари (1/ 126) (614).

Дагы (6)

توضيح الأحكام مِن بلوغ المرام.

لعبد الله البسام (1/ 550).

فتح ذي الجلال والإكرام شرح بلوغ المرام.

لابن عثيمين (1/ 488).

شرح سنن أبي داود.

لعبد المحسن العباد (73/ 18).