Skip to content

«ئەڤ ئایینه‌ دێ گەهیتە هەر جهەکێ شەڤ و ڕۆژ لێ هەبن، و خودێ چ مال و خانییان ناهێلیت ل باژێڕ و گوند و ده‌شت و بیابانان كو ڤی ئایینی نه‌گه‌هینیتێ و نه‌كه‌ته‌ تێڤه‌

ته‌میمێ داری (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت: من گوھ ل پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) بوو دگۆت:

«ئەڤ ئایینه‌ دێ گەهیتە هەر جهەکێ شەڤ و ڕۆژ لێ هەبن، و خودێ چ مال و خانییان ناهێلیت ل باژێڕ و گوند و ده‌شت و بیابانان كو ڤی ئایینی نه‌گه‌هینیتێ و نه‌كه‌ته‌ تێڤه‌، ب عیزەتا عەزیزەکی یان ب زەلیلییا زەلیلەکى، عیزەتەك کو خودێ ئیسلامێ پێ عەزیز بکەت و زەلیلییەك کو خودێ کوفرێ پێ زەلیل بکەت». تەمیمێ داری دگۆت: من ئەڤ چەندە د ناڤ مالا خۆدا دیت و من ژ وان زانی، هەر کەسەکێ ژ وان موسلمان بووی خێر و شەرەف و عیزەت بۆ پەیدا بوو، و هەر کەسەکێ ژ وان کافر مای زەلیلی و كێماتی و زێڕه‌سه‌ر گەهشتێ.

«‌لَيَبْلُغَنَّ ‌هَذَا الأَمْرُ مَا بَلَغَ اللَّيْلُ وَالنَّهَارُ، وَلَا يَتْرُكُ اللهُ بَيْتَ مَدَرٍ وَلَا وَبَرٍ إِلَّا أَدْخَلَهُ اللهُ هَذَا الدِّينَ، بِعِزِّ عَزِيزٍ أَوْ بِذُلِّ ذَلِيلٍ، عِزًّا يُعِزُّ اللهُ بِهِ الإِسْلَامَ، وَذُلًّا يُذِلُّ اللهُ بِهِ الكُفْرَ» وَكَانَ تَمِيمٌ الدَّارِيُّ يَقُولُ: قَدْ عَرَفْتُ ذَلِكَ فِي أَهْلِ بَيْتِي، لَقَدْ أَصَابَ مَنْ أَسْلَمَ مِنْهُمُ الْخَيْرُ وَالشَّرَفُ وَالْعِزُّ، وَلَقَدْ أَصَابَ مَنْ كَانَ مِنْهُمْ كَافِرًا الذُّلُّ وَالصَّغَارُ وَالْجِزْيَةُ.

ئه‌حمه‌د ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت
فه‌رمووده‌یه‌كا دروسته‌
شرۆڤه‌كرن

پێغه‌مبه‌ر (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) مه‌ ئاگه‌هدار دكه‌ت كو ئه‌ڤ ئایینه‌ دێ گه‌هیته‌ هه‌می جهێن ئه‌ردی، ڤێجا هەر جهەکێ شەڤ و ڕۆژ لێ هەبن ئەڤ دینە ژی دێ گەهیتێ. و خودایێ مه‌زن چ خانيیان ‌ل باژێڕ و گوندان، یان ده‌شت و بیابانان ناهێلیت و دێ ئه‌ڤی دینی به‌ته‌ تێڤه‌. ڤێجا هه‌ر كه‌سێ ڤی ئایینی قه‌بویل بكه‌ت و باوه‌رییێ پێ بینیت؛ دێ ب عیزه‌تا ئیسلامێ عه‌زیز بیت. و هه‌ر كه‌سێ ڤی ئایینی ڕه‌ت بكه‌ت و پێ كافر ببیت؛ دێ یێ زه‌لیل و كێم بیت. پاشی صه‌حابی ته‌میمێ داری (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت كو وی ئه‌ڤ مزگینییا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) د ناڤ مالباتا خۆدا ب چاڤێن خۆ دیت، چونكی یێن موسلمان بووین خێر و شەرەف و عیزه‌ت بۆ وان په‌یدا بوو و یێن کافر ماین زه‌لیلی و كێماتی تووشی وان بوو د گه‌ل دانا وی پاره‌یێ ئه‌و دده‌نه‌ موسلمانان.

ڕامانا په‌یڤان

مَدَر: طين، والمراد أهل القرى والمدن.

وبر: شعر وصوف، والمراد أهل البادية والصحراء.

ژ مفایێن فه‌رمووده‌یێ

مزگینیدان ب موسلمانان كو ئایینێ وان دێ ل هه‌می لایێن ئه‌ردی به‌لاڤ بیت.

عیزه‌ت و سه‌رفه‌رازی بۆ ئیسلامێ و موسلمانانه‌، و زه‌لیلی بۆ كوفرێ و كافرانه‌.

د ڤێ چه‌ندێدا به‌لگه‌یه‌ك هه‌یه‌ ل سه‌ر نیشانێن پێغه‌مبه‌رینییێ، چونكی ئه‌و تشت هه‌روه‌كی پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) ده‌نگوباس پێ دایی په‌یدا بوو.

ژێده‌ر

(15/ 163).

زێده‌تر (6)

موسنه‌دا ئه‌حمه‌دی (28/ 154) (16957).

النهاية في غريب الحديث والأثر.

لابن الأثير (4/ 309).

المصباح المنير في غريب الشرح الكبير.

لأحمد الفيومي (1/ 163).

الموسوعة الفقهية الكويتية.