Skip to content

«نماز را و [حق] بردگانتان را [پاس بدارید]، نماز را و [حق] بردگانتان را»

از انس رضی الله عنه روایت است که گفت:

بیشترین وصیت رسول خدا صلی الله علیه و سلم هنگامی که مرگشان فرا رسید این بود: «الصَّلَاةَ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ» یعنی: «نماز را و [حق] بردگانتان را [پاس بدارید]، نماز را و [حق] بردگانتان را». تا جایی که رسول خدا صلی الله علیه و سلم این [کلمات] را در سینه‌شان غرغره می‌کردند و زبانشان به سختی می‌توانست آن را بیان کند.

كَانَتْ عَامَّةُ وَصِيَّةِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ حَضَرَهُ الْمَوْتُ: «الصَّلَاةَ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ، الصَّلَاةَ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ»، حَتَّى جَعَلَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُغَرْغِرُ بِهَا صَدْرُهُ، وَمَا يَكَادُ يُفِيضُ بِهَا لِسَانُهُ.

رواه النسائي في السنن الكبرى وابن ماجه
حديث صحيح
شرح

بیشترین وصیت پیامبر صلی الله علیه و سلم به امتشان در حالی که در سکرات مرگ بودند، این بود: به نماز پایبند باشید و بر آن محافظت کنید و از آن غافل نشوید، و همچنین حقوق بردگان و کنیزانتان را ادا کنید و با آنان به نیکی رفتار کنید. و پیوسته این [وصیت] را تکرار می‌کردند، تا جایی که حلقشان با آن غرغره می‌کرد و زبانشان به سختی می‌توانست آن را به وضوح بیان کند.

از نکات این حدیث

بزرگیِ شأن نماز و حق بردگان؛ زیرا پیامبر صلی الله علیه و سلم در آخرین وصیتشان به آن دو سفارش کردند.

نماز از بزرگترین حقوق خداوند بر بندگانش است، و ادای حق مخلوقات و به ویژه ضعیفان و کسانی که غیر از فرزندان، زیردست هستند، از بزرگترین حقوق مخلوقات است.

منابع
بیشتر (4)

سنن کبرای نسائی (6/ 387) (7058).

سنن ابن‌ماجه (4/ 6) (2697).

مُسنَد احمد (19/ 209) (12169).

النهاية في غريب الحديث والأثر (668).