Skip to content

«به راستی الله متعال فرموده اند: هر که با دوستِ من دشمنی کند، او را به جنگ خود فراخوانده‌ام، و بنده‌ام به چیزی به من تقرّب نمی‌جوید که نزد من محبوب‌تر از آنچه بر او واجب گردانیده‌ام باشد

از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند:

«به راستی الله متعال فرموده اند: هر که با دوستِ من دشمنی کند، او را به جنگ خود فراخوانده‌ام، و بنده‌ام به چیزی به من تقرّب نمی‌جوید که نزد من محبوب‌تر از آنچه بر او واجب گردانیده‌ام باشد. و بنده‌ام همواره با نوافل به من تقرّب می‌جوید تا دوستش دارم، و چون دوستش داشتم، گوشِ او می‌شوم که با آن می‌شنود، و چشمِ او که با آن می‌بیند، و دستِ او که با آن می‌گیرد، و پایش که با آن راه می‌رود، و اگر از من درخواست کند قطعاً به او عطا می‌کنم، و اگر به من پناه آورد قطعاً پناهش می‌دهم».

«إنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ: مَنْ عَادَى لِي وَلِيًّا فَقْد آذَنْتُهُ بِالحَرْبِ، وَمَا تَقَرَّبَ إلَيَّ عَبْدِي بِشَيْءٍ أَحَبَّ إلَيَّ مِمَّا افْتَرَضْتُ عَلَيْهِ، وما يَزَالُ عَبْدِي يَتَقَرَّبُ إلَيَّ بِالنَّوَافِلِ حَتَّى أُحِبَّهُ، فَإِذَا أَحْبَبْتُهُ كُنْتُ سَمْعَهُ الَّذِي يَسْمَعُ بِهِ، وَبَصَرَهُ الَّذِي يُبْصِرُ بِهِ، وَيَدَهُ الَّتِي يَبْطِشُ بِهَا، وَرِجْلَهُ الَّتِي يَمْشِي بِهَا، وَإِنْ سَأَلَنِي لَأُعْطِيَنَّهُ، وَلَئِنْ اسْتَعَاذَنِي لَأُعِيذَنَّهُ».

بخاری روایت کردهاست.
حديث صحيح
توضیح

پیامبر صلى الله عليه وسلم در این حدیث قدسی فرموده است که الله عزوجل فرموده اند: هر که به دوست از دوستانم آزار رساند و خشمگینش سازد و دشمنی کند، قطعاً او را آگاه کرده‌ام و اعلان دشمنی نموده‌ام. ولی: مؤمن پرهیزگار است، و به اندازه‌ای که بنده از ایمان و تقوا برخوردار باشد، به همان اندازه بهره‌اش از ولایت الله است، و هیچ چیزی که بنده‌مسلمان به آن به سوی پروردگارش تقرّب جوید، نزد الله محبوب‌تر از آنچه بر او واجب و فرض گردانیده — از انجام طاعات و ترک محرمات — نیست، و بنده‌مسلمان همواره با نوافل همراه با فرایض به سوی پروردگارش تقرّب می‌جوید تا اینکه محبت الله را به دست آورد، و زمانی که الله او را دوست بدارد، الله او را در این چهار عضو تأیید و توفیق می‌بخشد: در شنوایی‌اش تأییدش کند، پس جز آنچه الله راضی است نمی‌شنود. و او را در بینایی‌اش توفیق می‌دهد، پس نگاه نمی کند جز به آنچه که الله متعال نگاه کردن به آن را دوست دارد و می پسندد. و دستان او را توفیق می‌دهد، پس با دستانش جز آنچه باعث خشنودی الله است را انجام نمی‌دهد. و به پاهایش توفیق می‌دهد، بنابراین نمی‌رود جز به سمت آنچه الله می‌پسندد، و تلاش نمی‌کند مگر در آنچه که خیر نهفته باشد. و با این، اگر از الله چیزی بخواهد برایش عطا می‌کند، بنابر این مجاب الدعا می‌شود، و اگر به الله پناه ببرد او را پناه می دهد و از آنچه می‌ترسد در امان می‌دارد.

از فوائد حدیث

این حدیث را پیامبر صلی الله علیه وسلم از پروردگارش روایت کرده، و آن را حدیث قدسی یا حدیث الهی گویند، و حدیثی است که لفظ و معنایش از سوی الله است اما ویژگی‌های قرآن را که خاص قرآن است ندارد، از جمله آنکه خواندن لفظش مانند قرآن عبادت نیست، و برای خواندنش طهارت لازم نیست، و به چالش کشاندن و اعجاز و دیگر موارد.

نهی از آزار رساندن به دوستان الله متعال و ترغیب به محبت آنان و اعتراف به فضیلت شان.

امر به دشمنی با دشمنان الله متعال و تحریم دوستی با آنان.

کسی که مدعی دوستی و ولایت الله شود اما از شرع او پیروی نکند ادعایش دروغین است.

ولایت الهی با انجام واجبات و ترک محرمات به دست می‌آید.

از جملهٔ اسباب کسب محبت الله و مجاب شدن دعاها، انجام نوافل پس از به جا آوردن واجبات و ترک حرام‌هاست.

این حدیث نشان دهندهٔ شرف و برتری اولیاء الله و بلندی جایگاه آنان است.

منابع
بیشتر (15)

صحیح بخاری. (8/ 105) (6502).

الإفصاح عن معاني الصحاح.

ليحيى بن هبيرة (7/ 302).

جامع العلوم والحكم في شرح خمسين حديثا من جوامع الكلم.

لابن رجب (2/ 330).

عمدة القاري شرح صحيح البخاري.

لمحمود بدر الدين العينى (23/ 88).

مرقاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح.

لعلي بن سلطان القاري (4/ 1544).

تاج العروس من جواهر القاموس.

للزبيدي (17/ 81).

شرح رياض الصالحين.

لابن عثيمين (2/ 59).

مجموع فتاوى ومقالات متنوعة.

لابن باز(8/ 277).