Skip to content

((هه‌ر كه‌سێ ژ بن گوهدارییا (سه‌ركرده‌ی) ده‌ركه‌ڤیت، و ژ كۆمه‌لا (موسلمانان) جودا ببیت و پاشی بمریت، ئه‌و ب مرنا سه‌رده‌مێ جاهلییه‌تێ مرییه‌

ئه‌بو هوره‌یره‌ (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت: پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت:

((هه‌ر كه‌سێ ژ بن گوهدارییا (سه‌ركرده‌ی) ده‌ركه‌ڤیت، و ژ كۆمه‌لا (موسلمانان) جودا ببیت و پاشی بمریت، ئه‌و ب مرنا سه‌رده‌مێ جاهلییه‌تێ مرییه‌، و هه‌ر كه‌سێ ل بن ئالایه‌كێ نه‌دیار شه‌ڕی بكه‌ت، و ژ به‌ر ده‌مارگیرییا هۆز و عه‌شیره‌تێ و ڕه‌گه‌زێ خۆ توڕه‌ ببیت، یان گازی بۆ هندێ بكه‌ت، یان هاریكارییا كه‌سۆكارێن خۆ بكه‌ت (ل سه‌ر نه‌حه‌قییێ) و پاشی بهێته‌ كوشتن، ئه‌و كوشتنه‌كا جاهلییه‌تێیه‌، و هه‌ر كه‌سێ ل دژی ئوممه‌تا من ده‌ركه‌ڤیت و ل باش و خرابێن وێ بده‌ت، و ده‌ستان ژ كوشتنا ئیمانداران نه‌كێشیت و وه‌فادار نه‌بیت بۆ وی كه‌سێ په‌یمان د گه‌ل هه‌ی، ئه‌و نه‌ ژ منه‌ و ئه‌ز ژی نه‌ ژ وی مه‌))

«مَنْ ‌خَرَجَ ‌مِنَ ‌الطَّاعَةِ، وَفَارَقَ الْجَمَاعَةَ فَمَاتَ، مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً، وَمَنْ قَاتَلَ تَحْتَ رَايَةٍ عِمِّيَّةٍ، يَغْضَبُ لِعَصَبَةٍ، أَوْ يَدْعُو إِلَى عَصَبَةٍ، أَوْ يَنْصُرُ عَصَبَةً، فَقُتِلَ، فَقِتْلَةٌ جَاهِلِيَّةٌ، وَمَنْ خَرَجَ عَلَى أُمَّتِي، يَضْرِبُ بَرَّهَا وَفَاجِرَهَا، وَلَا يَتَحَاشَى مِنْ مُؤْمِنِهَا، وَلَا يَفِي لِذِي عَهْدٍ عَهْدَهُ، فَلَيْسَ مِنِّي وَلَسْتُ مِنْهُ».

موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت
فه‌رمووده‌یه‌كا دروسته‌
شرۆڤه‌كرن

پێغه‌مبه‌رى (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) دیار كر كو هه‌ر كه‌سێ ژ بن گوهدارییا سه‌ركرده‌یێن موسلمانان ده‌ركه‌ڤیت، و ژ كۆم و جه‌ماعه‌تا ئیسلامێ جودا ببیت ئه‌وا ل سه‌ر به‌یعه‌تا ئیمامی ڕێككه‌ڤتین و ل سه‌ر وێ ڕه‌وشێ بمریت كو یێ جودا بووی ژ كوما موسلمانان و گوهدارییێ ناكه‌ت ؛ وی ده‌می ئه‌و وه‌كی مرنا خه‌لكێ جاهلییه‌تێ مرییه‌، ئه‌وێن كو گوهدارییا چ ئه‌میر و سه‌ركرده‌یان نه‌دكر و نه‌دبوونه‌ ئێك كۆم و جه‌ماعه‌ت، به‌لكی كۆم كۆمه‌‌ بوون و شه‌ڕێ ئێكودوو دكر. هه‌روه‌سا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) به‌حسێ هندێ ژی كر كو هه‌ر كه‌سێ ل بن ئالایه‌كی شه‌ڕی بكه‌ت كو حه‌قی و نه‌حه‌قی تێدا یێ دیار نه‌بیت و ب تنێ ژ به‌ر ده‌مارگیرییا قه‌وم و عه‌شیره‌تا خۆ توڕه‌ ببیت، نه‌كو بۆ بسه‌رئێخستنا ئایین و حه‌قییێ، ڤێجا ب بێی دیتن و بێی زانین شه‌ڕی بكه‌ت؛ هنگی ئه‌گه‌ر ل سه‌ر وێ ڕه‌وشێ هاته‌ كوشتن، كوشتنا وی وه‌كی یا سه‌رده‌مێ جاهلییه‌تێیه‌. و هه‌ر كه‌سێ ل دژی ئوممه‌تا وی (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) ده‌ركه‌ڤیت و ل مروڤێ چاك و خراب بده‌ت، و خه‌مێ نه‌خۆت كا چ دكه‌ت و ژ سزایێ كوشتنا باوه‌رداران نه‌ترسیت و وه‌فادار نه‌بیت بۆ په‌یمانێن كافران یان یێن سه‌ركرده‌یان، به‌لكی وان په‌یمانان بشكێنيت، ئه‌ڤه‌ ژ گونه‌هێن مه‌زنه‌ و هه‌ر كه‌سێ ڤێ بكه‌ت؛ ئه‌ڤه‌ ئه‌و ژ هه‌ژی ڤێ گه‌فا دژوار بوو‌.

ڕامانا په‌یڤان

جَاهلية: منسوبة إِلى: الجهل، والمراد به: من مات على الكفر قبل الإسلام.

عِمِّية: الأمر الأعمى، أي الذي لا يستبين وجهه.

لعَصَبة: عصبة الرجل أقاربه من جهة الأب سموا بذلك؛ لأنهم يعصبونه ويعتصب بهم أي يحيطون به ويشتد بهم.

ژ مفایێن فه‌رمووده‌یێ

گوهداریكرنا سه‌ركرده‌یان واجبه،‌ ب مه‌رجه‌كی كو سه‌رپێچییا خودایێ مه‌زن تێدا نه‌بیت.

د ڤێ فه‌رمووده‌یێدا هشیاركرنه‌كا دژوار هه‌یه‌ بۆ وی كه‌سێ ژ بن گوهدارییا ئیمام و سه‌ركرده‌یێ خۆ ده‌ربكه‌ڤیت و ژ كۆم و جه‌ماعه‌تا موسلمانان جودا ببیت، چونكی ئه‌گه‌ر ل سه‌ر وێ ڕه‌وشێ بمریت؛ هنگی ئه‌و ل سه‌ر ڕێكا خه‌لكێ جاهلییه‌تێ مرییه‌.

د فه‌رمووده‌یێدا پاشڤه‌برن ژ شه‌ڕێ ژ به‌ر ده‌مارگیری و ڕه‌گه‌زپه‌رستییێ هاتییه‌ كرن.

فه‌ربوونا وه‌فادارییێ د گه‌ل په‌یمانان.

خێر و باشییه‌كا مه‌زن یا د گوهداری و پێگیریكرنا ب كۆم و جه‌ماعه‌تا موسلمانان هه‌ی، زێده‌باری ته‌ناهی و ئارامی و باشبوونا ڕه‌وشا خه‌لكی ژی تێدایه‌.

پاشڤه‌برن ژ خۆ وه‌كلێكرنا ب ڕه‌وش و ڕه‌فتارێن خه‌لكێ جاهلییه‌تێ.

فه‌رمانكرن ب پێگیریكرن ب كۆم و جه‌ماعه‌تا موسلمانان.

ژێده‌ر
زێده‌تر (10)

صه‌حیحا موسلمی.

شرح النووي على مسلم (12/ 238).

توضيح الأحكام من بلوغ المرام.

للبسام (6/ 179).

سبل السلام.

لمحمد الصنعاني (2/ 374).

منحة العلام شرح بلوغ المرام.

لعبد الله الفوزان (8/ 338).

مرقاة المفاتيح شرح مشكاة المصابيح.

لعلي القاري (6/ 2395).