“បុគ្គលគ្រប់រូបដែលធ្វើសាក្សីថា គ្មានទេម្ចាស់ដែលត្រូវគេគោរពសក្ការៈដ៏ពិតប្រាកដ លើកលែងតែអល់ឡោះ ហើយពិតណាស់ មូហាំម៉ាត់ គឺជាអ្នកនាំសាររបស់អល់ឡោះ ដោយស្មោះសចេញពីចិត្ដរបស់ខ្លួននោះ អល់ឡោះជាម្ចាស់នឹងហាមឃាត់រូបគេអំពីឋាននរក
អំពី អាណាស ពិន ម៉ាលិក رضي الله عنه
ពិតណាស់ ណាពី ﷺ បានជិះសត្វជាជំនិះ ហើយមូអាស្សនៅពីក្រោយលោក។ លោកបានហៅថា៖ “ឱមូអាស្ស ពិន ជើហ្ពាល់”! គាត់បានឆ្លើយថា៖ បាទទាន។ លោកបានហៅទៀតថា៖ “ឱមូអាស្ស”! គាត់បានឆ្លើយថា៖ បាទទាន។ ចំនួនបីដង។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ “បុគ្គលគ្រប់រូបដែលធ្វើសាក្សីថា គ្មានទេម្ចាស់ដែលត្រូវគេគោរពសក្ការៈដ៏ពិតប្រាកដ លើកលែងតែអល់ឡោះ ហើយពិតណាស់ មូហាំម៉ាត់ គឺជាអ្នកនាំសាររបស់អល់ឡោះ ដោយស្មោះសចេញពីចិត្ដរបស់ខ្លួននោះ អល់ឡោះជាម្ចាស់នឹងហាមឃាត់រូបគេអំពីឋាននរក”។ មូអាស្សបានសួរថា៖ ឱរ៉ស៊ូលុលឡោះ! តើខ្ញុំគួរប្រាប់ដំណឹងនេះដល់មនុស្សដើម្បីឲ្យពួកគេរីករាយឬទេ? លោកបានឆ្លើយថា៖ “បើដូច្នោះ ពួកគេនឹងផេ្ដកផ្ដួលជាមិនខាន”។ ហើយមូអាស្សបានប្រាប់ហាទីស្ហនេះនៅពេលគាត់ជិតស្លាប់ ដោយសារខ្លាចមានបាបកម្ម(ចំពោះការលាក់បាំងចំណេះដឹង)។
أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمُعَاذٌ رَدِيفُهُ عَلَى الرَّحْلِ قَالَ: «يَا مُعَاذُ بْنَ جَبَلٍ»، قَالَ: لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللهِ وَسَعْدَيْكَ، قَالَ: «يَا مُعَاذُ»، قَالَ: لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللهِ وَسَعْدَيْكَ، ثَلَاثًا، قَالَ: «مَا مِنْ أَحَدٍ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللهِ صِدْقًا مِنْ قَلْبِهِ إِلَّا حَرَّمَهُ اللهُ عَلَى النَّارِ»، قَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ، أَفَلَا أُخْبِرُ بِهِ النَّاسَ فَيَسْتَبْشِرُوا؟ قَالَ: «إِذًا يَتَّكِلُوا». وَأَخْبَرَ بِهَا مُعَاذٌ عِنْدَ مَوْتِهِ تَأَثُّمًا.
មូអាស្ស ពិន ហ្ជាហ្ពាល់ رضي الله عنه ធ្លាប់បានជិះលើខ្នងសត្វពីក្រោយរ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ។ ពេលនោះ រ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ បានហៅគាត់ថា៖ ឱមូអាស្ស! លោកហៅគាត់បែបនេះចំនួនបីដង ដើម្បីជាការសង្កត់ធ្ងន់ពីសារសំខាន់នៃអ្វីដែលលោកនឹងមានប្រសាសន៍ទៅកាន់គាត់។ រាល់ពេលដែលរ៉ស៊ូលុលឡោះ ﷺ ហៅមូអាស្ស رضي الله عنه គាត់តែងតែងឆ្លើយតបទៅវិញថា៖ បាទទាន! ពេលនោះ ណាពី ﷺ បានប្រាប់មូអាស្សថា ជាការពិតណាស់ ជនទាំងឡាយណាហើយដែលបានធ្វើសាក្សីថា “لا إله إلا الله محمد رسول الله” (គ្មានទេម្ចាស់ដែលត្រូវគេគោរពសក្ការៈដ៏ពិតប្រាកដ លើកលែងតែអល់ឡោះ។ មូហាំម៉ាត់ គឺជាអ្នកនាំសាររបស់អល់ឡោះ)ដោយស្មោះត្រង់ចេញពីចិត្ដរបស់ខ្លួនដោយគ្មានការភូតកុហកនោះ ជាការពិតណាស់ ប្រសិនបើរូបគេស្លាប់ក្នុងស្ថានភាពបែបនេះ អល់ឡោះជាម្ចាស់នឹងហាមឃាត់រូបគេអំពីឋាននរក។ មូអាស្ស رضي الله عنه ក៏បានសួរណាពី ﷺ ថា តើគាត់គួរប្រាប់ដំណឹងនេះដល់មនុស្សលោកដើម្បីឲ្យពួកគេរីករាយចំពោះដំណឹងល្អនេះដែរឬទេ? តែណាពី ﷺ លោកបារម្ភខ្លាចពួកគេផេ្ដកផ្ដួលលើរឿងនេះ ហើយមិនសូវធ្វើអំពើល្អ។ ហេតុនេះ មូអាស្ស رضي الله عنه មិនបាននិយាយហាទីស្ហនេះប្រាប់នរណាម្នាក់ឡើយ រហូតដល់ពេលដែលគាត់ជិតស្លាប់ ដោយសារខ្លាចមានបាបកម្មចំពោះការលាក់បាំងចំណេះដឹង។
الرحل: ما يوضع على ظهر الدابة للركوب.
ការដាក់ខ្លួនរបស់ណាពី ﷺ ដោយលោកដាក់មូអាស្សឲ្យអង្គុយពីក្រោយលើខ្នងសត្វជាមួយនឹងលោក។
បង្ហាញពីវិធីសាស្ត្របង្រៀនរបស់ណាពី ﷺ ដោយលោកហៅមូអាស្សដដែលៗដើម្បីឲ្យមូអាស្សកាន់តែយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះអ្វីដែលលោកនឹងមានប្រសាសន៍។
ក្នុងចំណោមលក្ខខណ្ឌនៃពាក្យសក្ខីកម្ម(ស្ហាហាហ្ទះ) “لا إله إلا الله محمد رسول الله” (គ្មានទេម្ចាស់ដែលត្រូវគេគោរពសក្ការៈដ៏ពិតប្រាកដ លើកលែងតែអល់ឡោះ។ មូហាំម៉ាត់ គឺជាអ្នកនាំសាររបស់អល់ឡោះ) គឺគេត្រូវពោលពាក្យនេះដោយស្មោះសចេញពីក្នុងដួងចិត្ត និងមានភាពជឿជាក់ដោយគ្មានការភូតភរ ឬសង្ស័យឡើយ។
អ្នកដែលមានគោលជំនឿឯកទេពនិយមជឿលើអល់ឡោះតែមួយ(តាវហេទ) គឺមិនស្ថិតនៅជាអមតៈក្នុងឋាននរកឡើយ ហើយបើទោះជាពួកគេចូលឋាននរកព្រោះតែបាបកម្មរបស់ពួកគេក៏ដោយ ក៏ពួកគេនឹងបានចេញមកវិញក្រោយពីពួកគេជ្រះស្អាត(ពីបាបកម្ម)។
ឧត្តមភាពនៃពាក្យសក្ខីកម្ម(ស្ហាហាហ្ទះ)ទាំងពីរចំពោះអ្នកដែលពោលពាក្យនេះដោយស្មោះស។
អនុញ្ញាតក្នុងការមិននិយាយប្រាប់អ្នកដទៃនូវហាទីស្ហដែលខ្លួនបានដឹងក្នុងស្ថានភាពមួយចំនួន ប្រសិនបើការនិយាយប្រាប់អាចនាំមកនូវគុណវិបត្តិ។
សហេស អាល់ពូខរី (1/ 37) (128).
សហេស មូស្លីម (1/ 61) (32).
បន្ថែមទៀត (5)
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين (1/ 377).
بهجة الناظرين شرح رياض الصالحين.
لسليم الهلالي (1/ 487).
كنوز رياض الصالحين.
لمجموعة من الباحثين (6/ 496).